@flith کانال پروازفکرواندیشه
.
ص٩٣
آرنولد كه ساكت نميتوانست نشست، فرصت را غنيمت شمرد و، مثل اسلايد، يكي
پس از ديگري چهره هاي مختلفي را به نمايش گذاشت : يكي كه تمام صورتش لپ بود و
چشمها دو نقطهي ريزِ نزديك به هم . يكي كه از دار آويخته باشندش؛ با چشمان وق زده و
زباني بيرون جهيده از حلق .يكي كه چشمانش چپ بود و لبخند ابلهانهاي مي زد.
ميان صداي ريسه و خنده، مندو و كمال خيره شدند به هم!
3
«دوشنبه چهاردهم: بعد از طي هفت فرسنگ راه، به اتفاق « آبخوف» و سايرين،
روانه ي الكد شديم. در عرض راه جنگل بسياري دارد، و راه باريكي است كه عرصه بر
مترددين تنگ است. بعد از گذشتن از جنگل و رودخانه كه آب آن تا زير تكلتوي اسب
ميآيد، وارد الكد شديم. «ارسين بيك» (موري طايفه ي بزچلو و درمورچي حسنلو) نيز وارد و
در مقام خدمتگزاري برآمده بود. حسب الفرموده ي صاحب ايلچي يك طاقه شال كوشنج و
يك ثوب قلمكار به رسم تعارف به او داده شد.
چون يوم بعد وارد تفليس ميشديم اين روز عصر قدغن نموده فيلان را زينت كرده و
تخت و اسباب روي آنها گذاشتند و اسبان هدايا را جل و اسباب زده، زينت كلي نموده،
قدري از شب گذشته آنها را با جمعي مستحفظ روانه، و خود نيز طلوع فجر از آنجا حركت
و روانه ي تفليس شدند.»
93
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
.
ص٩٣
آرنولد كه ساكت نميتوانست نشست، فرصت را غنيمت شمرد و، مثل اسلايد، يكي
پس از ديگري چهره هاي مختلفي را به نمايش گذاشت : يكي كه تمام صورتش لپ بود و
چشمها دو نقطهي ريزِ نزديك به هم . يكي كه از دار آويخته باشندش؛ با چشمان وق زده و
زباني بيرون جهيده از حلق .يكي كه چشمانش چپ بود و لبخند ابلهانهاي مي زد.
ميان صداي ريسه و خنده، مندو و كمال خيره شدند به هم!
3
«دوشنبه چهاردهم: بعد از طي هفت فرسنگ راه، به اتفاق « آبخوف» و سايرين،
روانه ي الكد شديم. در عرض راه جنگل بسياري دارد، و راه باريكي است كه عرصه بر
مترددين تنگ است. بعد از گذشتن از جنگل و رودخانه كه آب آن تا زير تكلتوي اسب
ميآيد، وارد الكد شديم. «ارسين بيك» (موري طايفه ي بزچلو و درمورچي حسنلو) نيز وارد و
در مقام خدمتگزاري برآمده بود. حسب الفرموده ي صاحب ايلچي يك طاقه شال كوشنج و
يك ثوب قلمكار به رسم تعارف به او داده شد.
چون يوم بعد وارد تفليس ميشديم اين روز عصر قدغن نموده فيلان را زينت كرده و
تخت و اسباب روي آنها گذاشتند و اسبان هدايا را جل و اسباب زده، زينت كلي نموده،
قدري از شب گذشته آنها را با جمعي مستحفظ روانه، و خود نيز طلوع فجر از آنجا حركت
و روانه ي تفليس شدند.»
93
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
@flith کانال پروازفکرواندیشه
.ص٩٤
ساعت پنج و نيم بعدازظهر بود و فليسيا هنوز پيدايش نشده بود. «ظاهراْ يكي دو
ساعت بيشتر طول نميكشد.» قرارش با كمال ساعت دو بود و، ب اين حساب، بايد حدود
چهار برميگشت. و حالا، همين يك ساعت ونيم تأخير كافي بود تا مندو را وادارد مثل ببري
گرفتار ازاين سو به آن سوي اتاق برود و برگردد. اتاق دوازده متر بيشتر نبود و حالا با هر
رفت وبرگشت، چيزي هراسناك ذره ذره از اعماق جانش بالا ميآمد؛ سمي مهلك كه از
كف پا شروع كرده بود و به طرف قلب پيش ميرفت. پنجره را گشود و به خيابان سرك
كشيد. پيرزني به دنبال سگش كشيده ميشد. دورتر، نزديك ميدان ناسيون، زني سياهپوست
نشسته بود روي آسفالت پياده رو و دامن قرمز گلدارش مثل چتري دور تا دورِ پاهايش پهن
شده بود. مايعي كه از زير دامن نشت ميكرد به بيرون، هر دم به شكل نقشهي كشوري در
ميآمد. وقتي دامن گلدار، با حركتي از سر رضايت، سبك برخاست و راه افتاد لكه ي خيس،
سرانجام، شكل ثابتي به خود گرفت؛ نقشه ي كشوري كه به چشم مندو آشنا ميآمد. آفتابي
كه ناگهان از پس ابر بيرون آمده بود درست از وسط نقشه ي ايران تيغ زد. چشمش را ماليد
و نگاهش را به آن سوي ميدان برد. سرين برجستهي برنزي زن وسط ميدان از دور پيدا بود.
با نفرت تف كرد به زمين: «بي رف اقلا" صبر نكرد تا آرنولد برگردد! پنجره را بست.
نشست لبه ي تخت، و سر را، مثل چيزي بي مصرف كه نميدانست با آن چه بايد كرد،
گرفت ميان دستها. « يصد و هشتاد و يك نفر را فرستاده است جلوي جوخه آنهم نه با
نقاب! سرش را بالا گرفته و اه افتاده است جلوي صف دراز دستگير شدگان؛ تك به تك، با
انگشت نشان داده: «اين! اين !اين!» حالا به من رحم خواهد كرد؟ « بنشينيد آنجا روي چهار
پايه. ميخواهم شمارا ابدي كنم. اين لباس تان هم زياد مناسب نيست درش بياوريد و آن
رداي سياهي را كه آنجاست بپوشيد. نه،اين طرفش را بگذاريد همان طور بماند. ميخواهم
كمي از شانه ي راست پيدا باشد. انگار از مرمر تراشيده اند، جان ميدهد براي نقاشي. آن
سينه بند هم سفيدياش توي ذوق ميزند، به ر است بازش كنيد. براي زنها خط انحناي
سينه گوياتر از هر عضو ديگر بدن است؛ حتا چشم.
ش ! »
س !
هر
.
ن ت
«
94
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
.ص٩٤
ساعت پنج و نيم بعدازظهر بود و فليسيا هنوز پيدايش نشده بود. «ظاهراْ يكي دو
ساعت بيشتر طول نميكشد.» قرارش با كمال ساعت دو بود و، ب اين حساب، بايد حدود
چهار برميگشت. و حالا، همين يك ساعت ونيم تأخير كافي بود تا مندو را وادارد مثل ببري
گرفتار ازاين سو به آن سوي اتاق برود و برگردد. اتاق دوازده متر بيشتر نبود و حالا با هر
رفت وبرگشت، چيزي هراسناك ذره ذره از اعماق جانش بالا ميآمد؛ سمي مهلك كه از
كف پا شروع كرده بود و به طرف قلب پيش ميرفت. پنجره را گشود و به خيابان سرك
كشيد. پيرزني به دنبال سگش كشيده ميشد. دورتر، نزديك ميدان ناسيون، زني سياهپوست
نشسته بود روي آسفالت پياده رو و دامن قرمز گلدارش مثل چتري دور تا دورِ پاهايش پهن
شده بود. مايعي كه از زير دامن نشت ميكرد به بيرون، هر دم به شكل نقشهي كشوري در
ميآمد. وقتي دامن گلدار، با حركتي از سر رضايت، سبك برخاست و راه افتاد لكه ي خيس،
سرانجام، شكل ثابتي به خود گرفت؛ نقشه ي كشوري كه به چشم مندو آشنا ميآمد. آفتابي
كه ناگهان از پس ابر بيرون آمده بود درست از وسط نقشه ي ايران تيغ زد. چشمش را ماليد
و نگاهش را به آن سوي ميدان برد. سرين برجستهي برنزي زن وسط ميدان از دور پيدا بود.
با نفرت تف كرد به زمين: «بي رف اقلا" صبر نكرد تا آرنولد برگردد! پنجره را بست.
نشست لبه ي تخت، و سر را، مثل چيزي بي مصرف كه نميدانست با آن چه بايد كرد،
گرفت ميان دستها. « يصد و هشتاد و يك نفر را فرستاده است جلوي جوخه آنهم نه با
نقاب! سرش را بالا گرفته و اه افتاده است جلوي صف دراز دستگير شدگان؛ تك به تك، با
انگشت نشان داده: «اين! اين !اين!» حالا به من رحم خواهد كرد؟ « بنشينيد آنجا روي چهار
پايه. ميخواهم شمارا ابدي كنم. اين لباس تان هم زياد مناسب نيست درش بياوريد و آن
رداي سياهي را كه آنجاست بپوشيد. نه،اين طرفش را بگذاريد همان طور بماند. ميخواهم
كمي از شانه ي راست پيدا باشد. انگار از مرمر تراشيده اند، جان ميدهد براي نقاشي. آن
سينه بند هم سفيدياش توي ذوق ميزند، به ر است بازش كنيد. براي زنها خط انحناي
سينه گوياتر از هر عضو ديگر بدن است؛ حتا چشم.
ش ! »
س !
هر
.
ن ت
«
94
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
@flith کانال پروازفکرواندیشه
.
ص٩٥
شايد گناه از خودش بود. بود؟ روزي كمال گفته بود: «حتم دارم ميان تو و فليسيا
چيزي هست» سيگارش را تكانده بود توي زيرسيگاري و نگاهش را از مشتريان كافه
برگرفته بود: «چه چيزي؟ صاحب دارد. صاحبش را هم كه ديدي!»
- آنطور كه او نگاهت ميكرد حتم دارم عاشق توست.
- بيخود حرف در نياور. ميخواهند باهم ازدواج كنند.
- براي قاتلي مثل تو چه فرقي ميكند؟
- نه عزيز من، ما باهم فقط دوستيم.
گناه از خودش نبود كه به او كارت سفيد داده بود؟ همانوقت كه كمال گفته بود «چه
قدراين دختر خوشگل است» نبايد ميفهميد كه گلويش گير كرده؟ همانوقت كه پيشنهاد
كرده بود شمايلش را بكشد نبايد ميفهميد كه دارد زمينه را مهيا ميكند تا اگر ميان آنها
چيزي نيست، مفت از دستش ندهد؟ تازه، كدام نگاه؟ او كه يادش نميآمد طور خاصي به
هم نگاه كرده باشند. آن هم در حضور آرنولد! پس داشته اتمام حجت ميكرده! و او چه بايد
ميگفت؟ و مگر خودش عين همين پرسشها را از نادر نكرده بود؟ آن هم درست به همين
نيت؟ نكند، اين بار، خرابي حال نادر نه از دست آن لور كه از او بود؟
شب قبل، وقتي فليسيا گفت كه فردا قرار است برود پيش كمال تا شمايل را بكشد،
هرچه ميشد كرد كرده بود: «حواست باشد! شمايل بهانه است.»
- توكه مرا ميشناسي. اگر نخواهم، فلك هم نميتواند دست به من بزند.»
- بله، ولي او را هم ميشناسم. چه كسي از كشيده شدن شمايلش خوشحال
نميشود؟ همه ميروند. اما بعد كه نشستند روي آن چهار پايه احساس ميكنند زير
دستگاهي قرار گرفته اند كه همهي دل و روده شان را نشان ميدهد. و او به اين احساس
آدم هي دامن ميزند؛ آنقدر كه از برهنگي خويش بيزار شود؛ آنقدر كه احساس كند همه ي
جنبه هاي ناخوشايند روح و جسمش ريخته شده است روي دايره. آن وقت است كه اگر قلم
مو را زمين بگذارد و بيايد دستي بكشد به موهاي قرباني، خوشگل ترين زنان عالم هم باشد،
از شادي پر درميآورد. هيچ چيز به اندازهي بخشيدن اعتماد به نفس، ديگري را سپاسگزار
نميكند!
95
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
.
ص٩٥
شايد گناه از خودش بود. بود؟ روزي كمال گفته بود: «حتم دارم ميان تو و فليسيا
چيزي هست» سيگارش را تكانده بود توي زيرسيگاري و نگاهش را از مشتريان كافه
برگرفته بود: «چه چيزي؟ صاحب دارد. صاحبش را هم كه ديدي!»
- آنطور كه او نگاهت ميكرد حتم دارم عاشق توست.
- بيخود حرف در نياور. ميخواهند باهم ازدواج كنند.
- براي قاتلي مثل تو چه فرقي ميكند؟
- نه عزيز من، ما باهم فقط دوستيم.
گناه از خودش نبود كه به او كارت سفيد داده بود؟ همانوقت كه كمال گفته بود «چه
قدراين دختر خوشگل است» نبايد ميفهميد كه گلويش گير كرده؟ همانوقت كه پيشنهاد
كرده بود شمايلش را بكشد نبايد ميفهميد كه دارد زمينه را مهيا ميكند تا اگر ميان آنها
چيزي نيست، مفت از دستش ندهد؟ تازه، كدام نگاه؟ او كه يادش نميآمد طور خاصي به
هم نگاه كرده باشند. آن هم در حضور آرنولد! پس داشته اتمام حجت ميكرده! و او چه بايد
ميگفت؟ و مگر خودش عين همين پرسشها را از نادر نكرده بود؟ آن هم درست به همين
نيت؟ نكند، اين بار، خرابي حال نادر نه از دست آن لور كه از او بود؟
شب قبل، وقتي فليسيا گفت كه فردا قرار است برود پيش كمال تا شمايل را بكشد،
هرچه ميشد كرد كرده بود: «حواست باشد! شمايل بهانه است.»
- توكه مرا ميشناسي. اگر نخواهم، فلك هم نميتواند دست به من بزند.»
- بله، ولي او را هم ميشناسم. چه كسي از كشيده شدن شمايلش خوشحال
نميشود؟ همه ميروند. اما بعد كه نشستند روي آن چهار پايه احساس ميكنند زير
دستگاهي قرار گرفته اند كه همهي دل و روده شان را نشان ميدهد. و او به اين احساس
آدم هي دامن ميزند؛ آنقدر كه از برهنگي خويش بيزار شود؛ آنقدر كه احساس كند همه ي
جنبه هاي ناخوشايند روح و جسمش ريخته شده است روي دايره. آن وقت است كه اگر قلم
مو را زمين بگذارد و بيايد دستي بكشد به موهاي قرباني، خوشگل ترين زنان عالم هم باشد،
از شادي پر درميآورد. هيچ چيز به اندازهي بخشيدن اعتماد به نفس، ديگري را سپاسگزار
نميكند!
95
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
@flith کانال پروازفکرواندیشه
.
ص٩٦
عجب خرده شيشهاي دارد!
- خب هركس راه و روشي دارد. راه و روش او اينطوري ست. گيريم كمي پيچيده تر
از ديگران.
يك ربع به شش بود كه فليسيا پيدايش شد؛ پوشيده در همان بافتنيِ زردِ خوش رنگي
كه مندو بسيار دوست ميداشت.
- خب؟ راضي بودي از شمايل ات؟
- تمام نشد. گفت يك روز ديگر هم بايد بروم.
چيزي در درون او فرو ريخت؛ سنگي در تاريكي تالابي. رعشه اي را كه در گردنش
بود همانجا، لابه لاي عصب و عضله، مخفي كرد. با لحني شوخ و بي اعتنا گفت: « لختت
نكرد؟»
بافتني زرد رنگش را نشان داد: «گفت، اين رنگش مناسب نيست. درش بياور و آن
رداي سياه را بپوش. خيال ميكرد با كي طرف است؛ من هم به سرعت درش آوردم و آن
ردا را پوشيدم.»
بعد شروع كرد به خنديدن: « همه ي شگردهايش را نقش بر آب كردم. تمام مدت
حرف ميزدم. حسابي كلافه شده بود.»
او را بغل كرد: «تمام مدت حرف ميزدم!» گردنش را بوسيد اما ذهنش جاي ديگري
پرپر ميزد؛ ورطه ي تاريكي پر از شيشه هاي نوك تيز؛ برآمده از زمين و از هرجا!
5
«شنبه دوازدهم: صبح، از آن منزل حركت و «شف» نيز به عزم مشايعت تا بسياري
راه همراه بود. از هر مقوله صحبت ميداشت. از جمله مذكور نمود كه خلق روس هر اوقات
كه به سفر ميروند و اولاد ندارند در حين معاودت سه نفر، چهار نفر، اولاد از براي آنها بهم
رسيده، از زن خود تحقيق ميكنند كه اين اولاد از كجا بهم رسيده، زنان آنها جواب
96
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
.
ص٩٦
عجب خرده شيشهاي دارد!
- خب هركس راه و روشي دارد. راه و روش او اينطوري ست. گيريم كمي پيچيده تر
از ديگران.
يك ربع به شش بود كه فليسيا پيدايش شد؛ پوشيده در همان بافتنيِ زردِ خوش رنگي
كه مندو بسيار دوست ميداشت.
- خب؟ راضي بودي از شمايل ات؟
- تمام نشد. گفت يك روز ديگر هم بايد بروم.
چيزي در درون او فرو ريخت؛ سنگي در تاريكي تالابي. رعشه اي را كه در گردنش
بود همانجا، لابه لاي عصب و عضله، مخفي كرد. با لحني شوخ و بي اعتنا گفت: « لختت
نكرد؟»
بافتني زرد رنگش را نشان داد: «گفت، اين رنگش مناسب نيست. درش بياور و آن
رداي سياه را بپوش. خيال ميكرد با كي طرف است؛ من هم به سرعت درش آوردم و آن
ردا را پوشيدم.»
بعد شروع كرد به خنديدن: « همه ي شگردهايش را نقش بر آب كردم. تمام مدت
حرف ميزدم. حسابي كلافه شده بود.»
او را بغل كرد: «تمام مدت حرف ميزدم!» گردنش را بوسيد اما ذهنش جاي ديگري
پرپر ميزد؛ ورطه ي تاريكي پر از شيشه هاي نوك تيز؛ برآمده از زمين و از هرجا!
5
«شنبه دوازدهم: صبح، از آن منزل حركت و «شف» نيز به عزم مشايعت تا بسياري
راه همراه بود. از هر مقوله صحبت ميداشت. از جمله مذكور نمود كه خلق روس هر اوقات
كه به سفر ميروند و اولاد ندارند در حين معاودت سه نفر، چهار نفر، اولاد از براي آنها بهم
رسيده، از زن خود تحقيق ميكنند كه اين اولاد از كجا بهم رسيده، زنان آنها جواب
96
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
@flith کانال پروازفکرواندیشه
.
ص٩٧
ميگويند كه در فلان شب خواب ديديم كه شما با ما مقاربت كرديد حامله شديم و اين
فرزند بهم رسيده. شوهر ايشان به همين نهج متقاعد شده آن اطفال را طفل خود ميداند و
نزد ايشان هم به هيچ وجه قبحي ندارد. من از اين سخنان شف بسيار حيرت كردم.
صاحبيايلچي فرمودند كه در فرنگستان و روس از اين مقوله امورات بسيار است و حيرت
ندارد.»
6
- پيراهنت را دربياور.
- نكند ميخواهي ترتيب مرا هم بدهي؟
خندبد و پالت و قلم مو را برداشت: «ترتيب تو يكي را قبلاْ خدا داده است.»
مندو پيراهنش را درآورد. يادش آمد به شمايلي كه پيش از انقلاب «ادواردو نارانخو»
از «فرح پهلوي» كشيده بود: در ميانه ي ميدان تاريخي «عالي قاپو»، بالا تنه ي فرح، از آبي
كه تمام ميدان را فراگرفته بود بيرون بود. نوعي موناليزا. همان رمز و راز را داشت. روشن
نبود كه از اعماق آب سر برميآورد يا دارد فرو ميرود در آب. فرداي پيروزي انقلاب، وقتي
جر خورده ي اين تابلو را در «فرهنگسراي نياوران» ديد، برايش روشن شد كه فرح داشته
غرق ميشده. به خودش گفته بود: «يعني اين نقاش اسپانيايي وقوع توفان را پيشگويي كرده
بود؟»
- صورتت را لطفا" رو به من بگير.
- ميخواهي مرا درحال غرق شدن بكشي يا برآمدن از آب؟
- ميخواهم تو را درحال شنا بكشم.
مندو نگاهيانداخت به قوطيهاي رنگ، قلم موهاي جورواجور و تابلوهاي تمام يا
نيمه تمامي كه از سر وكول هم بالا رفته، حالت شلوغ و درهمريخته اي به آنجا ميدادند.
گفت: «وسطِ اينهمه آت وآشغال!»
97
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
.
ص٩٧
ميگويند كه در فلان شب خواب ديديم كه شما با ما مقاربت كرديد حامله شديم و اين
فرزند بهم رسيده. شوهر ايشان به همين نهج متقاعد شده آن اطفال را طفل خود ميداند و
نزد ايشان هم به هيچ وجه قبحي ندارد. من از اين سخنان شف بسيار حيرت كردم.
صاحبيايلچي فرمودند كه در فرنگستان و روس از اين مقوله امورات بسيار است و حيرت
ندارد.»
6
- پيراهنت را دربياور.
- نكند ميخواهي ترتيب مرا هم بدهي؟
خندبد و پالت و قلم مو را برداشت: «ترتيب تو يكي را قبلاْ خدا داده است.»
مندو پيراهنش را درآورد. يادش آمد به شمايلي كه پيش از انقلاب «ادواردو نارانخو»
از «فرح پهلوي» كشيده بود: در ميانه ي ميدان تاريخي «عالي قاپو»، بالا تنه ي فرح، از آبي
كه تمام ميدان را فراگرفته بود بيرون بود. نوعي موناليزا. همان رمز و راز را داشت. روشن
نبود كه از اعماق آب سر برميآورد يا دارد فرو ميرود در آب. فرداي پيروزي انقلاب، وقتي
جر خورده ي اين تابلو را در «فرهنگسراي نياوران» ديد، برايش روشن شد كه فرح داشته
غرق ميشده. به خودش گفته بود: «يعني اين نقاش اسپانيايي وقوع توفان را پيشگويي كرده
بود؟»
- صورتت را لطفا" رو به من بگير.
- ميخواهي مرا درحال غرق شدن بكشي يا برآمدن از آب؟
- ميخواهم تو را درحال شنا بكشم.
مندو نگاهيانداخت به قوطيهاي رنگ، قلم موهاي جورواجور و تابلوهاي تمام يا
نيمه تمامي كه از سر وكول هم بالا رفته، حالت شلوغ و درهمريخته اي به آنجا ميدادند.
گفت: «وسطِ اينهمه آت وآشغال!»
97
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
@flith کانال پروازفکرواندیشه
.
ص٩٨
اختيار داريد قربان!
از شرم قرمز شد: « منظورم به تابلوها نبود.»
- صورتت را لطفاْ برنگردان.
دست خودش نبود. از لحظهي ورود مدام اين طرف و آن طرف را نگاه ميكرد. تشك
كهنه اي كه پشت سرش، روي زمين پهن بود و از همان لحظه ي ورود توجهاش را جلب
كرده بود آنقدر نو نوار نبود كه تصور كند فليسيا كه آنهمه به تميزي اهميت ميداد روي آن
درازكشيده باشد. بعدهم، به بهانه ي شاشيدن، رفته بود به دستشويي تا ببيند آنجا تا چه حد
ميتواند مكان مناسبي باشد براي چيزي كه از چند روز پيش خار شده بود و ميخليد در گم
گوشه هاي روحش. پيش از اين، يكي دو بار كمال پيشنهاد كرده بود بيايد تا از او شمايلي
بكشد وهربار مندو پشت گوش انداخته بود. اما حالا كه فليسيا را كشانده بود به كارگاهش،
پيشنهاد دوباره ي او را با اشتياق پذيرفت. رسيده و نرسيده كمال پسشنهاد كرده بود بروند
كافه ي روبرو و، پيش از شروع كار، قهوه اي بنوشند. مندو كه كنجكاو بود هرچه زودتر
شمايل فليسيا را ببيند، با بيميلي پذيرفته بود. صحنه بيشباهت به صحنه اي نبود كه
راسكولينكف ميرود به ديدار رئيس پليس. هر دو از در و ديوار حرف ميزنند، راسكولينكف
به اين نيت كه بداند آيا او به راز جنايتش پي برده، و رئيس پليس به اين نيت كه بداند آيا
راسكولينكف متوجه ي سوءظنش به او شده يا نه. وقتي فنجانهاي قهوه روي ميز
قرارگرفت، مندو گفت: «از شمايل فليسيا راضي هستي؟»
- هنوز تمام نشده.
- پس چرا مرا كشاندي اينهمه راه؟ تو كه ميگفتي يك ساعته تمام ميكني.
- نگران نباش، يك ساعته تمامش ميكنم. قرار داري؟
با خشم گفت: «بله قراردارم!»
- با فليسيا؟
- باز شروع كردي؟
- بدجور عاشق توست.
98
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
.
ص٩٨
اختيار داريد قربان!
از شرم قرمز شد: « منظورم به تابلوها نبود.»
- صورتت را لطفاْ برنگردان.
دست خودش نبود. از لحظهي ورود مدام اين طرف و آن طرف را نگاه ميكرد. تشك
كهنه اي كه پشت سرش، روي زمين پهن بود و از همان لحظه ي ورود توجهاش را جلب
كرده بود آنقدر نو نوار نبود كه تصور كند فليسيا كه آنهمه به تميزي اهميت ميداد روي آن
درازكشيده باشد. بعدهم، به بهانه ي شاشيدن، رفته بود به دستشويي تا ببيند آنجا تا چه حد
ميتواند مكان مناسبي باشد براي چيزي كه از چند روز پيش خار شده بود و ميخليد در گم
گوشه هاي روحش. پيش از اين، يكي دو بار كمال پيشنهاد كرده بود بيايد تا از او شمايلي
بكشد وهربار مندو پشت گوش انداخته بود. اما حالا كه فليسيا را كشانده بود به كارگاهش،
پيشنهاد دوباره ي او را با اشتياق پذيرفت. رسيده و نرسيده كمال پسشنهاد كرده بود بروند
كافه ي روبرو و، پيش از شروع كار، قهوه اي بنوشند. مندو كه كنجكاو بود هرچه زودتر
شمايل فليسيا را ببيند، با بيميلي پذيرفته بود. صحنه بيشباهت به صحنه اي نبود كه
راسكولينكف ميرود به ديدار رئيس پليس. هر دو از در و ديوار حرف ميزنند، راسكولينكف
به اين نيت كه بداند آيا او به راز جنايتش پي برده، و رئيس پليس به اين نيت كه بداند آيا
راسكولينكف متوجه ي سوءظنش به او شده يا نه. وقتي فنجانهاي قهوه روي ميز
قرارگرفت، مندو گفت: «از شمايل فليسيا راضي هستي؟»
- هنوز تمام نشده.
- پس چرا مرا كشاندي اينهمه راه؟ تو كه ميگفتي يك ساعته تمام ميكني.
- نگران نباش، يك ساعته تمامش ميكنم. قرار داري؟
با خشم گفت: «بله قراردارم!»
- با فليسيا؟
- باز شروع كردي؟
- بدجور عاشق توست.
98
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
@flith کانال پروازفکرواندیشه
.
ص٩٩
چه بايد ميگفت؟ هر پاسخي بلاهت محض بود. نگاه كرد به مشتريهاي كافه كه
زير تابش آفتاب وارفته بودند.
كمال گفت: «آن طور كه او از تو حرف ميزد شك ندارم كه عاشق توست.»
- او عاشق آرنولد است.
- تمام مدت يكسره از تو حرف ميزد.
- پيش من هم تمام مدت يكسره از آرنولد حرف ميزند.
- ميخواهد تو را برانگيزد. خيلي باهوش است!
در سكوت نگاهش كرد. ميخواست چيزي بگويد. نگفت. كمال هم، انگار فهميد
حرف ناجوري زده است، سكوت كرد. بعد كه آمدند به كارگاه، مندو خواست شمايل فليسيا
را ببيند. گفت بگذار تمام شود، بعداْ. و بلافاصله چندتايي از كارهاي تازه اش را نشانش داد.
يكي دوتايي مرد بودند، باقي همه زن، اغلب هم برهنه.
- لطفاْ سرت را برنگردان.
- خسته شدم. خيلي ديگر مانده؟
- چند دقيقه ي ديگر تمام ميشود.
- ميتوانم سيگاري بكشم؟
- اگر وضعيتت را تغيير ندهي اشكالي ندارد.
بعد قلم مو را به دست ديگرش داد، از گوشه اي زيرسيگاري را برداشت، و روي
چهارپايه اي كنار دست مندو نهاد.
ستون روشن نور اريبي كه از شيشه ي سقف ميتابيد لكه اي زرد رنگ را دوانده بود
روي حاشيه ي تابلوهايي كه پشت و رو به ديوار تكيه داشتند. «لابد آن است. چه كلي
است؟ حتماْ برهنه كشيده. پشتت نميسوزد؟ از تابش آفتاب؟»
ج ش
وقتي ته سيگارش را در زيرسيگاري له ميكرد، كمال يكي دو قدم عقب رفت و
همينطور كه پلكها را به هم نزديك ميكرد خيره شد به بوم. لحظه اي بعد جلو آمد و به
نرمي قلممو را روي بوم خواب داد: «ابدي ات كردم! حالا اگر دلت خواست ميتواني بيايي
تماشا كني.»
99
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
.
ص٩٩
چه بايد ميگفت؟ هر پاسخي بلاهت محض بود. نگاه كرد به مشتريهاي كافه كه
زير تابش آفتاب وارفته بودند.
كمال گفت: «آن طور كه او از تو حرف ميزد شك ندارم كه عاشق توست.»
- او عاشق آرنولد است.
- تمام مدت يكسره از تو حرف ميزد.
- پيش من هم تمام مدت يكسره از آرنولد حرف ميزند.
- ميخواهد تو را برانگيزد. خيلي باهوش است!
در سكوت نگاهش كرد. ميخواست چيزي بگويد. نگفت. كمال هم، انگار فهميد
حرف ناجوري زده است، سكوت كرد. بعد كه آمدند به كارگاه، مندو خواست شمايل فليسيا
را ببيند. گفت بگذار تمام شود، بعداْ. و بلافاصله چندتايي از كارهاي تازه اش را نشانش داد.
يكي دوتايي مرد بودند، باقي همه زن، اغلب هم برهنه.
- لطفاْ سرت را برنگردان.
- خسته شدم. خيلي ديگر مانده؟
- چند دقيقه ي ديگر تمام ميشود.
- ميتوانم سيگاري بكشم؟
- اگر وضعيتت را تغيير ندهي اشكالي ندارد.
بعد قلم مو را به دست ديگرش داد، از گوشه اي زيرسيگاري را برداشت، و روي
چهارپايه اي كنار دست مندو نهاد.
ستون روشن نور اريبي كه از شيشه ي سقف ميتابيد لكه اي زرد رنگ را دوانده بود
روي حاشيه ي تابلوهايي كه پشت و رو به ديوار تكيه داشتند. «لابد آن است. چه كلي
است؟ حتماْ برهنه كشيده. پشتت نميسوزد؟ از تابش آفتاب؟»
ج ش
وقتي ته سيگارش را در زيرسيگاري له ميكرد، كمال يكي دو قدم عقب رفت و
همينطور كه پلكها را به هم نزديك ميكرد خيره شد به بوم. لحظه اي بعد جلو آمد و به
نرمي قلممو را روي بوم خواب داد: «ابدي ات كردم! حالا اگر دلت خواست ميتواني بيايي
تماشا كني.»
99
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
@flith کانال پروازفکرواندیشه
.ص١٠٠
راست گفته بود. يك ساعت بيشتر كار نبرده بود. برخاست و همينطور كه به طرف
بوم ميرفت پرسيد: «واقعاْ تمام شد؟»
- تمام شد، اما يك روز ديگر هم بايد بيايي! هنوز كمي كار دارد.
7
كليد اتاق شماره ي پنجاه وهقت را از تابلوي شماره داري كه پشت سرش بود
برداشت و داد به مرد آمريكايي پيري كه دختر جواني را بلند كرده بود.
دختر، دست در بازوي مرد آمريكايي، از پله ها بالا ميرفت. نادر لم داده بود روي مبل؛
خيره به كپلهاي برانگيزنده ي دختر كه در لباس ساتن ارغواني، به انحنايي اغواگر، ازاين
سو به آن سو ميلغزيد.
مندو دوباره نشست پشت پيشخوان؛ خيره به نادر. گفت: «حالا ميخواهي چكار
كني؟»
نادر نگاه كرد به پردهي مخمل مشكي پنجره. تكهاي نخِ سپيد از زير لبه ي چين دار
پرده بيرون زده بود. تمايل غريبي داشت برود و سر نخ را كه گره فكلي خورده بود بگيرد و
بكشد. گفت: «برميگردم!»
- سه تا بچه؟...
- به من چه مربوط است؟ خود خواهر جنده اش بزرگشان كند!
مندو سكوت كرد. بن بست زندگي او را ميشناخت. بايد ميگذاشت حرفش را بزند تا
كمي سبك بشود.
نادر دوباره خيره شد به نخ پرده: «سالي يك بار كس زنمان ميگذاريم، عدل همان
شب هم حامله ميشود!»
- بايد هر طوري شده مجبورش كني بچه را بيندازد.
- اگر قبول ميكرد كه من حالا سه تا توله ي قد و نيم قد نداشتم!
100
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
.ص١٠٠
راست گفته بود. يك ساعت بيشتر كار نبرده بود. برخاست و همينطور كه به طرف
بوم ميرفت پرسيد: «واقعاْ تمام شد؟»
- تمام شد، اما يك روز ديگر هم بايد بيايي! هنوز كمي كار دارد.
7
كليد اتاق شماره ي پنجاه وهقت را از تابلوي شماره داري كه پشت سرش بود
برداشت و داد به مرد آمريكايي پيري كه دختر جواني را بلند كرده بود.
دختر، دست در بازوي مرد آمريكايي، از پله ها بالا ميرفت. نادر لم داده بود روي مبل؛
خيره به كپلهاي برانگيزنده ي دختر كه در لباس ساتن ارغواني، به انحنايي اغواگر، ازاين
سو به آن سو ميلغزيد.
مندو دوباره نشست پشت پيشخوان؛ خيره به نادر. گفت: «حالا ميخواهي چكار
كني؟»
نادر نگاه كرد به پردهي مخمل مشكي پنجره. تكهاي نخِ سپيد از زير لبه ي چين دار
پرده بيرون زده بود. تمايل غريبي داشت برود و سر نخ را كه گره فكلي خورده بود بگيرد و
بكشد. گفت: «برميگردم!»
- سه تا بچه؟...
- به من چه مربوط است؟ خود خواهر جنده اش بزرگشان كند!
مندو سكوت كرد. بن بست زندگي او را ميشناخت. بايد ميگذاشت حرفش را بزند تا
كمي سبك بشود.
نادر دوباره خيره شد به نخ پرده: «سالي يك بار كس زنمان ميگذاريم، عدل همان
شب هم حامله ميشود!»
- بايد هر طوري شده مجبورش كني بچه را بيندازد.
- اگر قبول ميكرد كه من حالا سه تا توله ي قد و نيم قد نداشتم!
100
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
@flith کانال پروازفکرواندیشه
.
ص١٠١
سكوتي سنگين برقرارشد. دوباره خيره شد به نخ سپيد پرده: «ريدم به اين شانس. از
آن خراب شده بلند شديم آمديم اينحا زن فرنگي گرفتيم كه اين حرفها نباشد، از شانس
گُه ما كاتوليك تر از پاپ از كار درآمد!
- تهديش كن به طلاق! براي كاتوليكها اين بدتر از آن يكيست.
- طلاق بگيرم بچه ها را ميدهند دست زنه، آنوقت بايد همه ي بدبختيهاي ازدواج را
داشته باشم غير از مزايايش؛ خانم پولش را از من بگيرد اما عشقش را برود با يكي ديگر
بكند!
- عرضه اش را ندارد. با آنهمه گُه كاري كه تو كردهاي هر زن ديگري جاي او بود تا
به حال صد بار بهت خيانت كرده بود. او عاشق توست.
نادر به او خيره شد. چيزي از جنس درد و خشم و اعتراض زير پوست گلو و رگهاي
گردنش آماس كرده بود.
تلفن زنگ زد. مندو گوشي را برداشت و به انگليسي گفت: «بفرماييد... بله... متاسفانه
نداريم... بله، ولي خالي است.» گوشي را گذاشت و گفت: «بخت ما اگر بخت بود، حوض
اين حمام قدِ آن درخت بود.»
نادر به حالت پرسش نگاهش كرد.
مندو گفت: «اسمش نگهباني شب هتل است، ولي در عمل كارمان شده است
پااندازي.»
- كاپوت ميخواست؟
تلخ خندي زد و سرش را تكان داد.
نادر از كيفش كاپوتي را بيرون آورد و انداخت روي پيشخوان: «بگذار حالشان را
بكنند، بيچاره ها.»
- همين روزهاست كه بايستم اينجا و ژتون بفروشم! از شانس گه ما اينجا هم كم
كم دارد تبديل ميشود به «هتل دوپاس»!
- چشمت كور! خدا نميداند صدا را به كي بدهد. من جاي تو بودم حالا توي قصر
زندگي ميكردم.
101
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
.
ص١٠١
سكوتي سنگين برقرارشد. دوباره خيره شد به نخ سپيد پرده: «ريدم به اين شانس. از
آن خراب شده بلند شديم آمديم اينحا زن فرنگي گرفتيم كه اين حرفها نباشد، از شانس
گُه ما كاتوليك تر از پاپ از كار درآمد!
- تهديش كن به طلاق! براي كاتوليكها اين بدتر از آن يكيست.
- طلاق بگيرم بچه ها را ميدهند دست زنه، آنوقت بايد همه ي بدبختيهاي ازدواج را
داشته باشم غير از مزايايش؛ خانم پولش را از من بگيرد اما عشقش را برود با يكي ديگر
بكند!
- عرضه اش را ندارد. با آنهمه گُه كاري كه تو كردهاي هر زن ديگري جاي او بود تا
به حال صد بار بهت خيانت كرده بود. او عاشق توست.
نادر به او خيره شد. چيزي از جنس درد و خشم و اعتراض زير پوست گلو و رگهاي
گردنش آماس كرده بود.
تلفن زنگ زد. مندو گوشي را برداشت و به انگليسي گفت: «بفرماييد... بله... متاسفانه
نداريم... بله، ولي خالي است.» گوشي را گذاشت و گفت: «بخت ما اگر بخت بود، حوض
اين حمام قدِ آن درخت بود.»
نادر به حالت پرسش نگاهش كرد.
مندو گفت: «اسمش نگهباني شب هتل است، ولي در عمل كارمان شده است
پااندازي.»
- كاپوت ميخواست؟
تلخ خندي زد و سرش را تكان داد.
نادر از كيفش كاپوتي را بيرون آورد و انداخت روي پيشخوان: «بگذار حالشان را
بكنند، بيچاره ها.»
- همين روزهاست كه بايستم اينجا و ژتون بفروشم! از شانس گه ما اينجا هم كم
كم دارد تبديل ميشود به «هتل دوپاس»!
- چشمت كور! خدا نميداند صدا را به كي بدهد. من جاي تو بودم حالا توي قصر
زندگي ميكردم.
101
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
@flith کانال پروازفکرواندیشه
.
ص١٠٢
مندو كاپوت را برداشت، از پشت پيشخوان بيرون آمد، و پلههاي پوشيده از فرش قرمز
را يكييكي بالا رفت. نادر از پشت سر نگاهش ميكرد. پيرمردي درهم شكسته و ويران
بود. وقتي در پاگرد پلهها چرخيد تا به طبقهي بالا برود، درخشش خيسي كه پاي چشمش
بود از ديد نادر پنهان نماند.
8
«در بين راه، «پارسيدن» نام روس با جمعي بزرگان و كدخدايان به استقبال آمدند.
صاحبيايلچي بر در چادر توقف، با جمعي از بزرگان آنها نهار صرف نمودند.
چون فيلهاي هدايا همراه بود و اهالي آنجا نديده بودند، جمع كثيري از زنان روس و
ارمني و گرجي كه بسياري از آنها سر برهنه بودند و گيسها را بالاي سر بسته بودند و
لباس فرنگي پوشيده، سينه و پستان آنها نمايان بود، بر سر فيلان جمع شده از زير شكم
فيل آمد و شد ميكردند كه از اين جهت حمل بردارند و آبستن بشوند. غريبتر اينكه مردان
آنها نيز همين طريق مينمودند و دست بر اعضاي فيل ماليده به سروصورت خود
ميكشيدند و ميگفتند كه البته حال از ما اولاد بهم خواهد رسيد. احتمال دارد كه آن شب
در آن مكان چندين هزار مرد با زن، به جهت بهم رسيدن اولاد، مقاربت كرده باشند.»
9
حسادت ويرانگرترين نيروي درون آدمياست. اگر در موضع اقتدار باشي آن را كه
هدفِ حسادتِ توست تبعيد ميكني، اگر شده به جهنم. و اگر در موضع ضعف باشي، خود را
از خويشتن تبعيد ميكني. از اينجا تا قتل راهيست چندان كوتاه كه با چشمان بسته خواهي
رفت.
102
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
.
ص١٠٢
مندو كاپوت را برداشت، از پشت پيشخوان بيرون آمد، و پلههاي پوشيده از فرش قرمز
را يكييكي بالا رفت. نادر از پشت سر نگاهش ميكرد. پيرمردي درهم شكسته و ويران
بود. وقتي در پاگرد پلهها چرخيد تا به طبقهي بالا برود، درخشش خيسي كه پاي چشمش
بود از ديد نادر پنهان نماند.
8
«در بين راه، «پارسيدن» نام روس با جمعي بزرگان و كدخدايان به استقبال آمدند.
صاحبيايلچي بر در چادر توقف، با جمعي از بزرگان آنها نهار صرف نمودند.
چون فيلهاي هدايا همراه بود و اهالي آنجا نديده بودند، جمع كثيري از زنان روس و
ارمني و گرجي كه بسياري از آنها سر برهنه بودند و گيسها را بالاي سر بسته بودند و
لباس فرنگي پوشيده، سينه و پستان آنها نمايان بود، بر سر فيلان جمع شده از زير شكم
فيل آمد و شد ميكردند كه از اين جهت حمل بردارند و آبستن بشوند. غريبتر اينكه مردان
آنها نيز همين طريق مينمودند و دست بر اعضاي فيل ماليده به سروصورت خود
ميكشيدند و ميگفتند كه البته حال از ما اولاد بهم خواهد رسيد. احتمال دارد كه آن شب
در آن مكان چندين هزار مرد با زن، به جهت بهم رسيدن اولاد، مقاربت كرده باشند.»
9
حسادت ويرانگرترين نيروي درون آدمياست. اگر در موضع اقتدار باشي آن را كه
هدفِ حسادتِ توست تبعيد ميكني، اگر شده به جهنم. و اگر در موضع ضعف باشي، خود را
از خويشتن تبعيد ميكني. از اينجا تا قتل راهيست چندان كوتاه كه با چشمان بسته خواهي
رفت.
102
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
@flith کانال پروازفکرواندیشه
.
ص١٠٣
وقتي نشست روي چهارپايه، چندان درهم شكسته و ويران بود كه اگر به جاي كمال
ادواردو نارانخو شمايل او را ميكشيد، نه در حال فرو رفتن، كه به صورت مغروقي هزار ساله
ميكشيد. بي هيچ رمز و راز؛ با چشماني وق زده، تني پوشيده از صدف، و پايي بسته با
زنجير به لنگرِ كشتييي فرونشسته به اعماق.
- لطفا سرت را برنگردان.
سيگارش را تكاند توي زيرسيگارييي كه روي چهار پايهاي كنار دستش بود!
- امروز سر حال به نظر نميرسي.
- كميخسته ام.
خسته؟ تبعيد از خود! روز قبل، چشمش را كه باز كرده بود نگاهي به ساعتش انداخته
بود. يك بعدازظهربود . يادش آمد كه فليسيا بايد در كارگاه كمال باشد. گفته بود«در فاصله ي
نهار ميروم تا بقيه ي كار شمايل را تمام كند.». مقداري غذا از شب پيش مانده بود، گرم
كرد اما دهنش باز نميشد. راه رفت. از اين سر اتاق به آن سر. تشكي كه نه تميز بود نه نو
نوار، پهن شد. رويش ملافه ي تميزي افتاد. بعد فليسيا دراز كشيد روي تشك. «اين بدن
انگار از توي تابلوهاي بوتيچلي بيرون ده است. پاها را كمي » به سرعت لباس پوشيد.
اگر به شتاب ميرفت، ميتوانست سر ساعت دو آنجا باشد. مترو كندتر از هميشه حركت
ميكرد. وقتي ذهن تندتر از هميشه كار بكند مترو حتا ميتواند متوقف بشود. به كوچه ي
«مون كلم» كه رسيد مردد شد. از همان مسيري كه آمده بود برگشت. سر خيابان
«كوردونه» وارد باجه ي تلفن شد. هيچكس گوشي را برنميداشت. «خب، فليسيا بايد ساعت
و سر كارش باشد، كمال چه؟ او كه معمولا تمام ر ز ر كارگاه ميماند! كمال خزيد به
آغوش فليسيا. مندو به سرعت از باجه بيرون دويد. وارد كوچه ي «كورودنه» شد. از در
ورودي گذشت و تا طبقه ي پنجم را نه با پاها كه با تاپ تاپِ هراسناكِ قلبش رفت. به
راهرو دست راست كه پيچيد، نوك پا پيش رفت. نفس نكشيد. نفس نكشيد. گوشهاش
آنقدر كش آمد كه سكوت سوت زد در پردهي سماخ. نميفهميد. ناله هاي شهواني كه نه،
صداي كشيدن سيگار هم نميآمد؛ نه حتا صداي حضور انساني. صبر كرد. صبركرد. سكوتِ
غيابِ انساني را كه شنيد، به همان آهستگي كه آمده بود پس كشيد. وقتي پايش را روي
آم ...
د و د »
103
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
.
ص١٠٣
وقتي نشست روي چهارپايه، چندان درهم شكسته و ويران بود كه اگر به جاي كمال
ادواردو نارانخو شمايل او را ميكشيد، نه در حال فرو رفتن، كه به صورت مغروقي هزار ساله
ميكشيد. بي هيچ رمز و راز؛ با چشماني وق زده، تني پوشيده از صدف، و پايي بسته با
زنجير به لنگرِ كشتييي فرونشسته به اعماق.
- لطفا سرت را برنگردان.
سيگارش را تكاند توي زيرسيگارييي كه روي چهار پايهاي كنار دستش بود!
- امروز سر حال به نظر نميرسي.
- كميخسته ام.
خسته؟ تبعيد از خود! روز قبل، چشمش را كه باز كرده بود نگاهي به ساعتش انداخته
بود. يك بعدازظهربود . يادش آمد كه فليسيا بايد در كارگاه كمال باشد. گفته بود«در فاصله ي
نهار ميروم تا بقيه ي كار شمايل را تمام كند.». مقداري غذا از شب پيش مانده بود، گرم
كرد اما دهنش باز نميشد. راه رفت. از اين سر اتاق به آن سر. تشكي كه نه تميز بود نه نو
نوار، پهن شد. رويش ملافه ي تميزي افتاد. بعد فليسيا دراز كشيد روي تشك. «اين بدن
انگار از توي تابلوهاي بوتيچلي بيرون ده است. پاها را كمي » به سرعت لباس پوشيد.
اگر به شتاب ميرفت، ميتوانست سر ساعت دو آنجا باشد. مترو كندتر از هميشه حركت
ميكرد. وقتي ذهن تندتر از هميشه كار بكند مترو حتا ميتواند متوقف بشود. به كوچه ي
«مون كلم» كه رسيد مردد شد. از همان مسيري كه آمده بود برگشت. سر خيابان
«كوردونه» وارد باجه ي تلفن شد. هيچكس گوشي را برنميداشت. «خب، فليسيا بايد ساعت
و سر كارش باشد، كمال چه؟ او كه معمولا تمام ر ز ر كارگاه ميماند! كمال خزيد به
آغوش فليسيا. مندو به سرعت از باجه بيرون دويد. وارد كوچه ي «كورودنه» شد. از در
ورودي گذشت و تا طبقه ي پنجم را نه با پاها كه با تاپ تاپِ هراسناكِ قلبش رفت. به
راهرو دست راست كه پيچيد، نوك پا پيش رفت. نفس نكشيد. نفس نكشيد. گوشهاش
آنقدر كش آمد كه سكوت سوت زد در پردهي سماخ. نميفهميد. ناله هاي شهواني كه نه،
صداي كشيدن سيگار هم نميآمد؛ نه حتا صداي حضور انساني. صبر كرد. صبركرد. سكوتِ
غيابِ انساني را كه شنيد، به همان آهستگي كه آمده بود پس كشيد. وقتي پايش را روي
آم ...
د و د »
103
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
@flith کانال پروازفکرواندیشه
.
ص١٠٤
پله ي اول گذاشت تا پائين برود، فكري به خاطرش رسيد. با قدمهايي محكم برگشت. مقابل
كارگاه كه رسيد آرام و مطمئن در زد. «ميگويم از اينجا رد ميشدم. گفتم سري بزنم.»
پاسخي نيامد. گوش خواباند. حتا اگر مردهاي در اتاق بود حضورش حس ميشد. اما از حضور
كمال و فليسيا خيري نبود. برگشت. رفت به كافهاي كه سر كوچه بود. همانجا كه چند روز
پيش راسكولنيكوف با رئيس پليس ملاقات كرده بود. آنجا هم از كمال خبري نبود. شب،
وقتي فليسيا آمد ، مندو زيركانه پرسيد: «تمام شد؟» فليسيا گفت: « بله، بلاخره تمام شد.»
تمام احشاي مندو سقوط كرد به جايي در اعماقِ تاريكِ زمين. حفره ي دورنش را با آرامشي
دروغين انباشت و بي اعتنا پرسيد: «چطور بود؟»
- كارش حيرت انگيز است.
فليسيا بايد كور ميبود تا پريدگي رنگ او را نبيند. كور نبود. و مندو، تا چهره را
بپوشاند، او را در آغوش كشيد و همچنان كه از خود ميپرسيد«كي؟ كجا؟»، تصميم گرفت
نقش رئيس پليس را بازي كند. گردن او را بوسيد و گفت: «امروز انگار خيلي كارت زياد
بوده؟» فليسيا پاسخ داد: «نه، بعدازظهر خبري نبود، اما صبح يك عالمه كار ريختند روي
سرم. مجبور شدم تلفن كنم به كمال و قرارم را بيندازم به ساعت شش.» و اين همان
لحظهاي بود كه مندو تبعيد شده بود به جايي در اعماق ظلماني درون.
كمال پلكها را به هم نزديك كرد و همينطور كه خيره شده بود به بوم، گفت:«خسته
شدي هان؟ خب ديگر تمام شد.»
طنين كلامش در گوشهاي مندو آنقدر گنگ بود كه انگار اين صدا از جهان ديگري
ميآمد. امروز هم، مثل دفعه ي پيش، ابتدا رفته بودند كافه. بعد كه آمدند به كارگاه، از همان
لحظهاي كه چشمش افتاد به شمايل فليسيا، هر صدايي براي او متعلق به جهاني بود كه او
از آن به بيرون پرتاب شده بود. درآن رداي سياه، و با آن انحناي بيطاقتِ سينه ها، فليسيا
زني بود كه از جهان رؤيا به عالم واقع پا نهاده بود. كمال گفت: «خوب شده، نه؟» مندو با
صدايي كه زير سنگيني چيزي هراس آور له شده بود، گفت: «حيرت انگيز است!» و ايستاد
دوباره به تماشاي شمايل فليسيا. اما اين بار نه از سر حيرت. خيره شده بود به خط انحناي
سينه. با آن سينه بندي كه آن روز تن فليسيا بود خيال هيچ نقاشي نميتوانست راه ببرد به
104
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
.
ص١٠٤
پله ي اول گذاشت تا پائين برود، فكري به خاطرش رسيد. با قدمهايي محكم برگشت. مقابل
كارگاه كه رسيد آرام و مطمئن در زد. «ميگويم از اينجا رد ميشدم. گفتم سري بزنم.»
پاسخي نيامد. گوش خواباند. حتا اگر مردهاي در اتاق بود حضورش حس ميشد. اما از حضور
كمال و فليسيا خيري نبود. برگشت. رفت به كافهاي كه سر كوچه بود. همانجا كه چند روز
پيش راسكولنيكوف با رئيس پليس ملاقات كرده بود. آنجا هم از كمال خبري نبود. شب،
وقتي فليسيا آمد ، مندو زيركانه پرسيد: «تمام شد؟» فليسيا گفت: « بله، بلاخره تمام شد.»
تمام احشاي مندو سقوط كرد به جايي در اعماقِ تاريكِ زمين. حفره ي دورنش را با آرامشي
دروغين انباشت و بي اعتنا پرسيد: «چطور بود؟»
- كارش حيرت انگيز است.
فليسيا بايد كور ميبود تا پريدگي رنگ او را نبيند. كور نبود. و مندو، تا چهره را
بپوشاند، او را در آغوش كشيد و همچنان كه از خود ميپرسيد«كي؟ كجا؟»، تصميم گرفت
نقش رئيس پليس را بازي كند. گردن او را بوسيد و گفت: «امروز انگار خيلي كارت زياد
بوده؟» فليسيا پاسخ داد: «نه، بعدازظهر خبري نبود، اما صبح يك عالمه كار ريختند روي
سرم. مجبور شدم تلفن كنم به كمال و قرارم را بيندازم به ساعت شش.» و اين همان
لحظهاي بود كه مندو تبعيد شده بود به جايي در اعماق ظلماني درون.
كمال پلكها را به هم نزديك كرد و همينطور كه خيره شده بود به بوم، گفت:«خسته
شدي هان؟ خب ديگر تمام شد.»
طنين كلامش در گوشهاي مندو آنقدر گنگ بود كه انگار اين صدا از جهان ديگري
ميآمد. امروز هم، مثل دفعه ي پيش، ابتدا رفته بودند كافه. بعد كه آمدند به كارگاه، از همان
لحظهاي كه چشمش افتاد به شمايل فليسيا، هر صدايي براي او متعلق به جهاني بود كه او
از آن به بيرون پرتاب شده بود. درآن رداي سياه، و با آن انحناي بيطاقتِ سينه ها، فليسيا
زني بود كه از جهان رؤيا به عالم واقع پا نهاده بود. كمال گفت: «خوب شده، نه؟» مندو با
صدايي كه زير سنگيني چيزي هراس آور له شده بود، گفت: «حيرت انگيز است!» و ايستاد
دوباره به تماشاي شمايل فليسيا. اما اين بار نه از سر حيرت. خيره شده بود به خط انحناي
سينه. با آن سينه بندي كه آن روز تن فليسيا بود خيال هيچ نقاشي نميتوانست راه ببرد به
104
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
@flith کانال پروازفکرواندیشه
.
ص١٠٥
اين انحنا. خودش را زد به لودگي: «پدر سوخته، پس اين يكي را هم لختش كردي!» كمال
نگاهش را دزديد و به مخلوط كردن رنگها پرداخت: «يك بافتني خاكستري تنش بود، كه
رنگ مناسبي نداشت. گفتم عوض كند و اين را بپوشد.» بعد با دستش اشاره كرده بود به
رداي سياهي كه آويخته بود از ميخي به ديوار سمت راست؛ كنار پنجره. و مندو كه
ميدانست آن روز فليسيا همان بافتني زرد خوش رنگش را پوشيده بود، پايش زنجير شد به
لنگر كشتي مغروقي كه تا دنيا دنياست در همان اعماق غوطه خواهد خورد.
كمال دستهايش را با كهنه اي پاك كرد. خود را عقب كشيد تا مندو بتواند بايستد
برابر شمايل خودش: «بيا تماشا كن!»
بي هيچ اشتياقي پيراهنش را پوشيد. پيراهن كه نه، تن پوشي از حماقت و دشنام.
«حالا ميفهمم چرا ازمن هم خواسته است بالا تنه ام ا برهنه كنم.» رفت به طرف بوم.
چشمش افتاد به شمايل خويش، طوري فروريخت كه انگار زانوهايش را پي كرده اند. آن
موجود پرنشاطي كه دفعه پيش چون جوانهاي تابناك سر از خاك بيرون كرده بود، حالا
جا داده بود به مغروق بيچارهاي كه در خاك فرو ميرفت. استخوان بندي كار دست نخورده
بود. همه چيز همان بود كه دفعه پيش. اما همه آن ويرانيِ درون كه در اين يك ساعت بر
او ميتاخت بازتابيده بود در خطوط شمايل. آنچه رنجش ميداد فلاكتي نبود كه نشت كرده
بود در تار و پود رنگها و خطوط. طرز كار او را ميدانست. تغيير لحظه به لحظه درون را
منعكس ميكرد در كار. اين شگردش بود. رنجاش از حماقت خود بود. دلش ميخواست
هرچه زودتر خودش را برساند به اتاقش، و اين پيراهني را كه مثل تن پوشي از گُه چسبيده
بود به پوستش، جدا كند از خود.
ر
10
هيچ چيز غير واقعيتر و گمراه كنندهتر از احساسات آدمي نيست. ميتوان به پايان
راه رسيد و دلزده شد از كسي كه تا ديروز عاشقش بودي. اما، كافي است همين كسي كه
105
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
.
ص١٠٥
اين انحنا. خودش را زد به لودگي: «پدر سوخته، پس اين يكي را هم لختش كردي!» كمال
نگاهش را دزديد و به مخلوط كردن رنگها پرداخت: «يك بافتني خاكستري تنش بود، كه
رنگ مناسبي نداشت. گفتم عوض كند و اين را بپوشد.» بعد با دستش اشاره كرده بود به
رداي سياهي كه آويخته بود از ميخي به ديوار سمت راست؛ كنار پنجره. و مندو كه
ميدانست آن روز فليسيا همان بافتني زرد خوش رنگش را پوشيده بود، پايش زنجير شد به
لنگر كشتي مغروقي كه تا دنيا دنياست در همان اعماق غوطه خواهد خورد.
كمال دستهايش را با كهنه اي پاك كرد. خود را عقب كشيد تا مندو بتواند بايستد
برابر شمايل خودش: «بيا تماشا كن!»
بي هيچ اشتياقي پيراهنش را پوشيد. پيراهن كه نه، تن پوشي از حماقت و دشنام.
«حالا ميفهمم چرا ازمن هم خواسته است بالا تنه ام ا برهنه كنم.» رفت به طرف بوم.
چشمش افتاد به شمايل خويش، طوري فروريخت كه انگار زانوهايش را پي كرده اند. آن
موجود پرنشاطي كه دفعه پيش چون جوانهاي تابناك سر از خاك بيرون كرده بود، حالا
جا داده بود به مغروق بيچارهاي كه در خاك فرو ميرفت. استخوان بندي كار دست نخورده
بود. همه چيز همان بود كه دفعه پيش. اما همه آن ويرانيِ درون كه در اين يك ساعت بر
او ميتاخت بازتابيده بود در خطوط شمايل. آنچه رنجش ميداد فلاكتي نبود كه نشت كرده
بود در تار و پود رنگها و خطوط. طرز كار او را ميدانست. تغيير لحظه به لحظه درون را
منعكس ميكرد در كار. اين شگردش بود. رنجاش از حماقت خود بود. دلش ميخواست
هرچه زودتر خودش را برساند به اتاقش، و اين پيراهني را كه مثل تن پوشي از گُه چسبيده
بود به پوستش، جدا كند از خود.
ر
10
هيچ چيز غير واقعيتر و گمراه كنندهتر از احساسات آدمي نيست. ميتوان به پايان
راه رسيد و دلزده شد از كسي كه تا ديروز عاشقش بودي. اما، كافي است همين كسي كه
105
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
@flith کانال پروازفکرواندیشه
امروز چاره چيست؟ / احمد كسروي ........................................................................................................................................................................ ٢٥
٦ــ بايد يك جمعيت ايرانخواه پديد آيد: اكنون ميآييم به بخش مهمتر موضوع، آري بخش مهمتر. امروز براي نجات ايران يك جمعيت ميخواهد، يك جمعيت ايرانخواه بيطرف، يك جمعيت ريشه دار آبرومند. ميدانم كساني از خوانندگان باينجا كه رسيدند رنجيدگي نشان خواهند داد و چنين خواهند گفت: »اين هم ميخواهد براي خود حزب درست كند، اين هم ميخواهد ليدر شود«. نه آقا! من نميخواهم براي خودم حزب درست كنم، نميخواهم ليدر شوم. مرا نيازي باين كارها نيست. من ميخواهم بنام هم ميهني بشما راهي نمايم. شما گفته هاي مرا بشنويد و بينديشيد و ببينيد بسودتان است يا نه؟.. خدا بشما خرد داده، فهم داده كه هر چه شنيديد و ديديد بينديشيد و نيك و بدش بشناسيد. گفتم بايد جمعيتي تشكيل شود. گوش دهيد تا دليلهايش را بگويم: نخست در مشروطه راه بردن كشور بگردن مردمست. مردم مكلفند كه كشور را اداره كنند. آنروزي كه ما در ايران شوريديم و بيرق مشروطه خواهي افراشتيم، معناي آن شورش اين بود كه به محمد علي ميرزا و اميربهادر و ديگران ميگفتيم: شما برويد، ما خودمان اين كشور را راه خواهيم برد. معني مشروطه همين است. اكنون ما يا بايد از مشروطه دست بكشيم و اين قانونها را كنار گزاريم و يكنفر ماننده ناصرالدينشاه را بياوريم و بگوييم بنشين و با استبداد اين كشور را اداره كن و هرچه دلت خواست آنرا بكار بند، و يا خودمان مكلف باشيم كه كارها را اداره كنيم. بديهي است كه اين دومي را خواهيم كرد و اكنون سخن درآنست كه يك توده كشور را چطور اداره ميكنند؟.. بديهي است كه همه مردم آن استعداد را ندارند كه در كارهاي سياسي و اجتماعي دخالت كنند و اظهار عقيده نمايند. اين بگردن يكدسته از هوشمندان و غيرتمندانست كه پا پيش گزارند و با هم انديشه يكي كنند و كشور را راه برند. تا در يك توده همه مردم داراي رشد سياسي نشدهاند، بايد جمعيتي باشد و آنها را اداره كند، و اين ناچاريست. دوم امروز كه اين گرفتاري براي ايران پيش آمده و دو دسته از همميهنان ما با هم بلجاجت افتاده كار را باينجا رسانيدهاند كه بيم جنگ و خونريزي ميرود، بيك جمعيتي نياز هست كه در ميانه فاصله باشند و تا توانند از لجاجت جلو گيرند. آنگاه اگر خدا نكرده جنگي از داخل يا از خارج پيش آيد، آن جمعيت است كه ميتواند در برابر پيشآمد ايستادگي نشاندهد و از آشفتگيها )تا آنجا كه تواند بود( جلو گيرد. امروز در اين كشاكش و گرفتاري از مردم پراكنده بيش از اين ساخته نيست كه هر زمان بيك سو ميگرايند و فهميده و نافهميده عقيدهاي يا احساساتي نشان ميدهند. فردا هم اگر جنگي برخاست جز آن ساخته نخواهد بود كه بناله و زاري پردازند. سوم چنانكه گفتيم در اين كشور بيك رشته اصلاحات مهمي نياز هست. اصلاحات چگونه ميشود؟.. آيا تنها با آرزو و يا گله و ناله اصلاحات انجام ميگيرد؟..
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
امروز چاره چيست؟ / احمد كسروي ........................................................................................................................................................................ ٢٥
٦ــ بايد يك جمعيت ايرانخواه پديد آيد: اكنون ميآييم به بخش مهمتر موضوع، آري بخش مهمتر. امروز براي نجات ايران يك جمعيت ميخواهد، يك جمعيت ايرانخواه بيطرف، يك جمعيت ريشه دار آبرومند. ميدانم كساني از خوانندگان باينجا كه رسيدند رنجيدگي نشان خواهند داد و چنين خواهند گفت: »اين هم ميخواهد براي خود حزب درست كند، اين هم ميخواهد ليدر شود«. نه آقا! من نميخواهم براي خودم حزب درست كنم، نميخواهم ليدر شوم. مرا نيازي باين كارها نيست. من ميخواهم بنام هم ميهني بشما راهي نمايم. شما گفته هاي مرا بشنويد و بينديشيد و ببينيد بسودتان است يا نه؟.. خدا بشما خرد داده، فهم داده كه هر چه شنيديد و ديديد بينديشيد و نيك و بدش بشناسيد. گفتم بايد جمعيتي تشكيل شود. گوش دهيد تا دليلهايش را بگويم: نخست در مشروطه راه بردن كشور بگردن مردمست. مردم مكلفند كه كشور را اداره كنند. آنروزي كه ما در ايران شوريديم و بيرق مشروطه خواهي افراشتيم، معناي آن شورش اين بود كه به محمد علي ميرزا و اميربهادر و ديگران ميگفتيم: شما برويد، ما خودمان اين كشور را راه خواهيم برد. معني مشروطه همين است. اكنون ما يا بايد از مشروطه دست بكشيم و اين قانونها را كنار گزاريم و يكنفر ماننده ناصرالدينشاه را بياوريم و بگوييم بنشين و با استبداد اين كشور را اداره كن و هرچه دلت خواست آنرا بكار بند، و يا خودمان مكلف باشيم كه كارها را اداره كنيم. بديهي است كه اين دومي را خواهيم كرد و اكنون سخن درآنست كه يك توده كشور را چطور اداره ميكنند؟.. بديهي است كه همه مردم آن استعداد را ندارند كه در كارهاي سياسي و اجتماعي دخالت كنند و اظهار عقيده نمايند. اين بگردن يكدسته از هوشمندان و غيرتمندانست كه پا پيش گزارند و با هم انديشه يكي كنند و كشور را راه برند. تا در يك توده همه مردم داراي رشد سياسي نشدهاند، بايد جمعيتي باشد و آنها را اداره كند، و اين ناچاريست. دوم امروز كه اين گرفتاري براي ايران پيش آمده و دو دسته از همميهنان ما با هم بلجاجت افتاده كار را باينجا رسانيدهاند كه بيم جنگ و خونريزي ميرود، بيك جمعيتي نياز هست كه در ميانه فاصله باشند و تا توانند از لجاجت جلو گيرند. آنگاه اگر خدا نكرده جنگي از داخل يا از خارج پيش آيد، آن جمعيت است كه ميتواند در برابر پيشآمد ايستادگي نشاندهد و از آشفتگيها )تا آنجا كه تواند بود( جلو گيرد. امروز در اين كشاكش و گرفتاري از مردم پراكنده بيش از اين ساخته نيست كه هر زمان بيك سو ميگرايند و فهميده و نافهميده عقيدهاي يا احساساتي نشان ميدهند. فردا هم اگر جنگي برخاست جز آن ساخته نخواهد بود كه بناله و زاري پردازند. سوم چنانكه گفتيم در اين كشور بيك رشته اصلاحات مهمي نياز هست. اصلاحات چگونه ميشود؟.. آيا تنها با آرزو و يا گله و ناله اصلاحات انجام ميگيرد؟..
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
@flith کانال پروازفکرواندیشه
امروز چاره چيست؟ / احمد كسروي ........................................................................................................................................................................ ٢٦
براي اصلاحات اولا نقشه لازمست كه چه كنند و چگونه كنند. ثانيا جمعيتي لازمست كه بآن اصلاحات علاقهمند باشند و پشتيباني نمايند و موانع را از جلو بردارند. در ايران هر كار را از دولت ميخواهند. همه كس طالب اصلاحات است. ولي تصور ميكنند بايد آنها را هم دولت بانجام رساند. اينهم نتيجه آنست كه در اين چهل سال در اين كشور كساني نبودهاند كه بمردم معني مشروطه و توده و دولت را بفهمانند. اينها تصور ميكنند دولت بهر كاري تواناست و اصلاحات هم در اختيار اوست. دولت چيست؟.. دولت چند نفر وزيريست كه ميآيند و در پشت ميزها مينشينند و فرمانها ميدهند.. اولا اين وزيران چون تكيه گاهي نميدارند هميشه متزلزلند و بيش از چند ماه نميمانند. ثاني ًا اگر بخواهند اصلاحات كنند ناچار دسته هايي را از خود رنجيده خواهند گردانيد و يك جمعيتي كه پشتيباني بآنها نمايد نيست. اينست توانا باصلاحات نيستند. اينها جهت هاييست كه ثابت ميكند بايد جمعيتي يا باصطلاح ديگران حزبي پديد آيد. ولي متأسفانه در ايران معني حزب نيز دانسته نشده. اين خود داستاني است كه در اين كشور حزب را بچه معني ميشناسند و چگونه حزب ميسازند. حزب در ايران براي مقاصد اشخاص است، براي آنست كه پارتي درست كنند و در اداره از ترفيعات و اضافه حقوق بهره مند باشند و از انفصال و انتظار خدمت ايمن گردند. عاليترين مقصد آنست كه به نمايندگي مجلس رسند يا وزارت يابند. اين معنايي است كه از حزب فهميده اند. اما تشكيل حزب، مقدمات آن نوشتن يك مرامنامه، انتخاب يك نام، نويساندن يك تابلو، گرفتن يك كانون است، و اگر هم گامي بالاتر گزاردند تهيه امتياز يك روزنامه است كه ارگان جمعيت باشد. چند تن مينشينند و مرامنامه مينويسند. چند جمله جالب توجهي را پيدا ميكنند: حفظ استقلال ايران، تأمين وحدت ملي، اجراي قانون تعليمات عمومي، مبارزه با خرافات، حفظ شعائر ديني... اين مرامنامه بگفته ملا نصاب »وزن شعر« است. بايد باشد، وگرنه هيچ نتيجه و فايدهاي از آن در تصور نيست. آن جمله ها كه نوشته ميشود نه راستي را علاقه بآنها دارند، و نه كوششي درباره آن خواهد رفت. افراد بماند، اگر از همان بنيادگزاران بپرسيد مثلا وحدت ملي چيست؟.. از چه راه ميخواهيد آنرا تأمين كنيد؟.. چه كوششهايي در آن باره خواهيد كرد؟.. از اين پرسشها در شگفت خواهند بود. زيرا كه چنين مقصودي هرگز در ميان نبوده. اين مقدمات فراهم ميشود و حزب بنياد مييابد. از فردا هريكي از بنيادگزاران بايد چند تن از خويشان و آشنايان و زيردستان خود را با نويدهايي ـ از قبيل اينكه در ترفيعات عقب نخواهي ماند، از اضافه حقوق بي بهره نخواهي بود، فلان مدير كل در اين جمعيت است، فلان وكيل مجلس يكي از مؤسسان است ـ به عضويت دعوت خواهد كرد. در اين باره داستانهايي هست كه گفتنش مايه شرمندگي است و اگر هم گفته نشود حق مطلب ادا نخواهد شد. شايد شما هم شنيدهايد كه در همين تهران حزبي تشكيل يافته كه كساني از بازاريها را با شرط اينكه جواز فروش كالاهاي انحصاري برايشان داده خواهد شد بعضويت دعوت كردهاند. داستاني هم من برايتان بگويم: چهار سال پيش شبي يك دسته از جوانان بنزد من آمدند. خواسته بودند حزبي تأسيس كنند و آمده بودند كه منهم بايشان كمك كنم. مرامنامه شان ميخواندند. يك مادهاش »مبارزه با خرافات« بود. پرسيدم: »شما خرافات بچه چيزها
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
امروز چاره چيست؟ / احمد كسروي ........................................................................................................................................................................ ٢٦
براي اصلاحات اولا نقشه لازمست كه چه كنند و چگونه كنند. ثانيا جمعيتي لازمست كه بآن اصلاحات علاقهمند باشند و پشتيباني نمايند و موانع را از جلو بردارند. در ايران هر كار را از دولت ميخواهند. همه كس طالب اصلاحات است. ولي تصور ميكنند بايد آنها را هم دولت بانجام رساند. اينهم نتيجه آنست كه در اين چهل سال در اين كشور كساني نبودهاند كه بمردم معني مشروطه و توده و دولت را بفهمانند. اينها تصور ميكنند دولت بهر كاري تواناست و اصلاحات هم در اختيار اوست. دولت چيست؟.. دولت چند نفر وزيريست كه ميآيند و در پشت ميزها مينشينند و فرمانها ميدهند.. اولا اين وزيران چون تكيه گاهي نميدارند هميشه متزلزلند و بيش از چند ماه نميمانند. ثاني ًا اگر بخواهند اصلاحات كنند ناچار دسته هايي را از خود رنجيده خواهند گردانيد و يك جمعيتي كه پشتيباني بآنها نمايد نيست. اينست توانا باصلاحات نيستند. اينها جهت هاييست كه ثابت ميكند بايد جمعيتي يا باصطلاح ديگران حزبي پديد آيد. ولي متأسفانه در ايران معني حزب نيز دانسته نشده. اين خود داستاني است كه در اين كشور حزب را بچه معني ميشناسند و چگونه حزب ميسازند. حزب در ايران براي مقاصد اشخاص است، براي آنست كه پارتي درست كنند و در اداره از ترفيعات و اضافه حقوق بهره مند باشند و از انفصال و انتظار خدمت ايمن گردند. عاليترين مقصد آنست كه به نمايندگي مجلس رسند يا وزارت يابند. اين معنايي است كه از حزب فهميده اند. اما تشكيل حزب، مقدمات آن نوشتن يك مرامنامه، انتخاب يك نام، نويساندن يك تابلو، گرفتن يك كانون است، و اگر هم گامي بالاتر گزاردند تهيه امتياز يك روزنامه است كه ارگان جمعيت باشد. چند تن مينشينند و مرامنامه مينويسند. چند جمله جالب توجهي را پيدا ميكنند: حفظ استقلال ايران، تأمين وحدت ملي، اجراي قانون تعليمات عمومي، مبارزه با خرافات، حفظ شعائر ديني... اين مرامنامه بگفته ملا نصاب »وزن شعر« است. بايد باشد، وگرنه هيچ نتيجه و فايدهاي از آن در تصور نيست. آن جمله ها كه نوشته ميشود نه راستي را علاقه بآنها دارند، و نه كوششي درباره آن خواهد رفت. افراد بماند، اگر از همان بنيادگزاران بپرسيد مثلا وحدت ملي چيست؟.. از چه راه ميخواهيد آنرا تأمين كنيد؟.. چه كوششهايي در آن باره خواهيد كرد؟.. از اين پرسشها در شگفت خواهند بود. زيرا كه چنين مقصودي هرگز در ميان نبوده. اين مقدمات فراهم ميشود و حزب بنياد مييابد. از فردا هريكي از بنيادگزاران بايد چند تن از خويشان و آشنايان و زيردستان خود را با نويدهايي ـ از قبيل اينكه در ترفيعات عقب نخواهي ماند، از اضافه حقوق بي بهره نخواهي بود، فلان مدير كل در اين جمعيت است، فلان وكيل مجلس يكي از مؤسسان است ـ به عضويت دعوت خواهد كرد. در اين باره داستانهايي هست كه گفتنش مايه شرمندگي است و اگر هم گفته نشود حق مطلب ادا نخواهد شد. شايد شما هم شنيدهايد كه در همين تهران حزبي تشكيل يافته كه كساني از بازاريها را با شرط اينكه جواز فروش كالاهاي انحصاري برايشان داده خواهد شد بعضويت دعوت كردهاند. داستاني هم من برايتان بگويم: چهار سال پيش شبي يك دسته از جوانان بنزد من آمدند. خواسته بودند حزبي تأسيس كنند و آمده بودند كه منهم بايشان كمك كنم. مرامنامه شان ميخواندند. يك مادهاش »مبارزه با خرافات« بود. پرسيدم: »شما خرافات بچه چيزها
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
@flith کانال پروازفکرواندیشه
امروز چاره چيست؟ / احمد كسروي ........................................................................................................................................................................ ٢٧
ميگوييد؟«. گفتند: »خرافات ديگر!«. گفتم: »توضيح دهيد«. يكي گفت: »اين ديانات و مذاهب!«. ديگري فرصت نداده با تندي گفت: »نه آقا، ديانات و مذاهب كه خرافات نيست«. مباحثه در ميانشان درگرفت. ديدم خودشان نميدانند خرافات چيست و در ميانشان اختلافات هست. ديگر نخواستم پرسشهايي كنم و بخاموشي گراييدم. آنها نيز كمي نشستند و برخاسته رفتند. در كشوريكه پس از چهل سال معني مشروطه دانسته نشود و نمايندگي در پارلمان تجارت محسوب شود كه كساني پول بريزند و نماينده گردند باميد آنكه ده برابر استفاده خواهند كرد، چه شگفت است كه معني حزب هم دانسته نشود و چنين رسواييهايي پديد آيد. شنيدني است كه در چهل سال دوره مشروطه در ايران، بيش از صد حزب، پيدا شده. آري بيش از صد حزب. در چند صد سال دوره مشروطه در انگلستان باندازه چهل سال ايران حزب پيدا نشده. هر حزبي پيدا شده و چند ماهي برپا بوده و از ميان رفته. در اين چهل سال تنها سه چهار حزب حسابي بوده كه هريكي چند سالي دوام يافته. بهرحال مقصود من اين قبيل حزب نيست. اين قبيل حزب جز بدرد ريشخند و پيس نويسي نميخورد. مقصود من حزب يا جمعيت بمعني راست آن ميباشد. در كتاب سرنوشت حزب را معني كردهام. دراينجا هم مقصودم آنست كه مردان غيرتمندي پيشگام گردند و با هم يكدل و يكدست باشند و جمعيتي پديد آورند كه اين كشور را راه برد. اولا اين جمعيت بايد داراي حقيقت باشد. باين معني يكدسته از روي فهم و بينش احتياجات ايران را بديده گيرند، موقعيت سياسي آنرا در ميان دو دولت از نظر دور ندارند، از روي اينها موادي تهيه كنند كه برنامه زندگاني توده و سياست كشور باشد، و خودشان آنها را بپذيرند و محترم شمارند و آرزومند اجرايش باشند، بكوشش هاي خود قيمت داده براي فداكاري در آن راه آماده باشند. درباره آن مواد كتابها نويسند، سخنرانيها كنند، روزنامه هاشان آنها را دنبال كند، تا بدينسان توده انبوه را آگاه گردانند و با خود همراه سازند و زمينه براي اجراي مواد آماده گردانند. ثاني ًا كسانيكه باين جمعيت ميآيند بايد براي خود سودي منظور ندارند. مقصودشان آن نباشد كه پارتي پيدا كنند و از فلان اداره كار بگيرند، در فلان وزارتخانه مديركل باشند. بنام غيرت و مردانگي پا بميان نهند و خواستشان اين باشد كه بيست مليون مردم را از بدبختي رهانند. مزديكه براي خود در نظر گيرند جز نيكنامي و شهرت تاريخي نباشد. در اين كشور از بس انديشه ها كوتاه شده، بيشتر مردم چنين ميپندارند كه بهر كاريكه ميآيند بايد براي خود سودي منظور دارند. كوشيدن در راه كشور و توده در نزد آنها داراي معني نيست. دخالت در كارهاي توده و سودجويي از آنراه در ايران پيشهاي گرديده. اين دبستان فساد در ايران از سالهاست تأسيس يافته و پياپي شاگرد بيرون ميدهد. فلان آقا ميهن پرست است. چكار ميكند؟.. به اينجا و آنجا ميدود، آواز بآوازها مياندازد، پول در ميآورد، ثروت مياندوزد، تحصيل جاه و شكوه ميكند. بهترين ميهن پرستان در اين كشور كسانيند كه تا زيان يا ترسي در ميان نباشد ـ غلط يا درست ـ بسود ميهن ميكوشند. ولي اگر ترسي يا زياني در ميان بود بخود حق ميدهند كه ميهن و سود آنرا فراموش كنند و بخاموشي گرايند، بلكه اگر نياز افتاد بزيان آنهم بكوشند.
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
امروز چاره چيست؟ / احمد كسروي ........................................................................................................................................................................ ٢٧
ميگوييد؟«. گفتند: »خرافات ديگر!«. گفتم: »توضيح دهيد«. يكي گفت: »اين ديانات و مذاهب!«. ديگري فرصت نداده با تندي گفت: »نه آقا، ديانات و مذاهب كه خرافات نيست«. مباحثه در ميانشان درگرفت. ديدم خودشان نميدانند خرافات چيست و در ميانشان اختلافات هست. ديگر نخواستم پرسشهايي كنم و بخاموشي گراييدم. آنها نيز كمي نشستند و برخاسته رفتند. در كشوريكه پس از چهل سال معني مشروطه دانسته نشود و نمايندگي در پارلمان تجارت محسوب شود كه كساني پول بريزند و نماينده گردند باميد آنكه ده برابر استفاده خواهند كرد، چه شگفت است كه معني حزب هم دانسته نشود و چنين رسواييهايي پديد آيد. شنيدني است كه در چهل سال دوره مشروطه در ايران، بيش از صد حزب، پيدا شده. آري بيش از صد حزب. در چند صد سال دوره مشروطه در انگلستان باندازه چهل سال ايران حزب پيدا نشده. هر حزبي پيدا شده و چند ماهي برپا بوده و از ميان رفته. در اين چهل سال تنها سه چهار حزب حسابي بوده كه هريكي چند سالي دوام يافته. بهرحال مقصود من اين قبيل حزب نيست. اين قبيل حزب جز بدرد ريشخند و پيس نويسي نميخورد. مقصود من حزب يا جمعيت بمعني راست آن ميباشد. در كتاب سرنوشت حزب را معني كردهام. دراينجا هم مقصودم آنست كه مردان غيرتمندي پيشگام گردند و با هم يكدل و يكدست باشند و جمعيتي پديد آورند كه اين كشور را راه برد. اولا اين جمعيت بايد داراي حقيقت باشد. باين معني يكدسته از روي فهم و بينش احتياجات ايران را بديده گيرند، موقعيت سياسي آنرا در ميان دو دولت از نظر دور ندارند، از روي اينها موادي تهيه كنند كه برنامه زندگاني توده و سياست كشور باشد، و خودشان آنها را بپذيرند و محترم شمارند و آرزومند اجرايش باشند، بكوشش هاي خود قيمت داده براي فداكاري در آن راه آماده باشند. درباره آن مواد كتابها نويسند، سخنرانيها كنند، روزنامه هاشان آنها را دنبال كند، تا بدينسان توده انبوه را آگاه گردانند و با خود همراه سازند و زمينه براي اجراي مواد آماده گردانند. ثاني ًا كسانيكه باين جمعيت ميآيند بايد براي خود سودي منظور ندارند. مقصودشان آن نباشد كه پارتي پيدا كنند و از فلان اداره كار بگيرند، در فلان وزارتخانه مديركل باشند. بنام غيرت و مردانگي پا بميان نهند و خواستشان اين باشد كه بيست مليون مردم را از بدبختي رهانند. مزديكه براي خود در نظر گيرند جز نيكنامي و شهرت تاريخي نباشد. در اين كشور از بس انديشه ها كوتاه شده، بيشتر مردم چنين ميپندارند كه بهر كاريكه ميآيند بايد براي خود سودي منظور دارند. كوشيدن در راه كشور و توده در نزد آنها داراي معني نيست. دخالت در كارهاي توده و سودجويي از آنراه در ايران پيشهاي گرديده. اين دبستان فساد در ايران از سالهاست تأسيس يافته و پياپي شاگرد بيرون ميدهد. فلان آقا ميهن پرست است. چكار ميكند؟.. به اينجا و آنجا ميدود، آواز بآوازها مياندازد، پول در ميآورد، ثروت مياندوزد، تحصيل جاه و شكوه ميكند. بهترين ميهن پرستان در اين كشور كسانيند كه تا زيان يا ترسي در ميان نباشد ـ غلط يا درست ـ بسود ميهن ميكوشند. ولي اگر ترسي يا زياني در ميان بود بخود حق ميدهند كه ميهن و سود آنرا فراموش كنند و بخاموشي گرايند، بلكه اگر نياز افتاد بزيان آنهم بكوشند.
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
@flith کانال پروازفکرواندیشه
امروز چاره چيست؟ / احمد كسروي ........................................................................................................................................................................ ٢٨
هنگاميكه رضاشاه برافتاد هزارها كسان يكباره دم از آزاديخواهي و دموكراسي زدند. - پس ديروز در كجا بوديد؟!.. چرا آواز در نميآورديد؟!.. - مگر ميشد آوازي درآورد؟!.. آدم را ميفرستادند بجاييكه ديگر برنگردد. - بسيار نيك، پس آن ستايشها چه بود كه ميسروديد؟!.. آن چاپلوسيها چه بود كه مينموديد؟!.. - مگر من نميخواستم نان بخورم؟!.. اينست حال ميهن پرستي انبوهي از ايرانيان!.. در اين كشور يكي از كارهاييكه بايد بود آنست كه انبوه توده با حقايق جهان آشنا گردند. يكدسته هستند كه شما هر چيزي را بگوييد خواهند گفت: »مگر ما اينها را نميدانستيم«. ولي حقيقت اينست كه اين مردم بسياري از چيزهاي دانستني را نميدانند. از حقايق بسيار آشكار هم ناآگاهند. مثلا آيين طبيعت را تغيير نتوان داد. نشدني است كه آدم كنياك خورد و مست نگردد. نشدني است كه كسي گرد سفيدي را »كنين« نام گزارد و بخورد و تبش بريده شود. همچنان نشدني است كه يك توده نيك نباشند و از جهان نيكي ببينند. نشدني است كه يك مردم همه در پي هوسها و كينه هاي خود باشند و بآسايش و سرفرازي رسند. اين يك حقيقت آشكاريست. ولي انبوه مردم ايران آنرا نميدانند و در آرزوي اينند كه طبيعت آيين خود را تغيير دهد. هزارها كسان هستند كه پروايي بحال توده و كشور ندارند و يگانه وظيفه براي خود آنرا ميدانند كه پولي درآورند و با خانواده خود زندگي كنند و در همانحال آرزومندند كه همچون مردمان فرانسه و انگليس و روس در جهان سرفراز باشند. هزارها كسان هستند كه شما اگر سخني از آلودگيهاي توده رانيد و آنها را بكوشش و همدستي خوانيد، ريشخند كنند. ولي اگر روزي يكي يك بدي ديد )مثلا ماست فروشي ماست را كم داد( فرياد ميكشند: »پس اين مردم كي اصلاح خواهند شد؟!..«. هزارها كسان هستند كه ميهن پرستند. ولي ميهن پرستي را جز آرزوهايي در دل و سخناني بر سر زبان نميدانند. اينها تو گويي ميپندارند جز از مردمان ديگرند. عزيز كردههاي خدايند. اينها بايد نكوشند و نتيجه برند، نكارند و بدروند. اينها اگر در سايه اين بي پرواييها و هوسبازيها بذلت افتادند زمين لرزيدن خواهد گرفت. اگر فردا جنگي پيش آمد و بمبهاي آتمي كشور را ويرانه گردانيد، آسمان باينها خون خواهد گريست. اينهاست آنچه ميگويم: حقايق را نميدانند. اينهاست آنچه ميگويم آيين طبيعت را نميشناسند. رشته را از دست ندهيم: سخن از پديد آوردن يك جمعيت است. ميخواهم بگويم اين جمعيت بايد پاك باشد. كساني در آن پا گزارند كه براي خود چيزي نخواهند. در ايران در اينگونه كارها پيش از همه بسراغ كسان بنام و آوازه ميروند. ولي چه نياز است؟!.. در ميان توده گمنام كساني هستند كه فهم هاشان آماده تر و اراده هاشان نيرومندتر از ديگران است. چه گمنام و چه بنام، هركسي بايد غيرت و مردانگي بكار برد و در چنين هنگامي شايستگي نشاندهد.
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
امروز چاره چيست؟ / احمد كسروي ........................................................................................................................................................................ ٢٨
هنگاميكه رضاشاه برافتاد هزارها كسان يكباره دم از آزاديخواهي و دموكراسي زدند. - پس ديروز در كجا بوديد؟!.. چرا آواز در نميآورديد؟!.. - مگر ميشد آوازي درآورد؟!.. آدم را ميفرستادند بجاييكه ديگر برنگردد. - بسيار نيك، پس آن ستايشها چه بود كه ميسروديد؟!.. آن چاپلوسيها چه بود كه مينموديد؟!.. - مگر من نميخواستم نان بخورم؟!.. اينست حال ميهن پرستي انبوهي از ايرانيان!.. در اين كشور يكي از كارهاييكه بايد بود آنست كه انبوه توده با حقايق جهان آشنا گردند. يكدسته هستند كه شما هر چيزي را بگوييد خواهند گفت: »مگر ما اينها را نميدانستيم«. ولي حقيقت اينست كه اين مردم بسياري از چيزهاي دانستني را نميدانند. از حقايق بسيار آشكار هم ناآگاهند. مثلا آيين طبيعت را تغيير نتوان داد. نشدني است كه آدم كنياك خورد و مست نگردد. نشدني است كه كسي گرد سفيدي را »كنين« نام گزارد و بخورد و تبش بريده شود. همچنان نشدني است كه يك توده نيك نباشند و از جهان نيكي ببينند. نشدني است كه يك مردم همه در پي هوسها و كينه هاي خود باشند و بآسايش و سرفرازي رسند. اين يك حقيقت آشكاريست. ولي انبوه مردم ايران آنرا نميدانند و در آرزوي اينند كه طبيعت آيين خود را تغيير دهد. هزارها كسان هستند كه پروايي بحال توده و كشور ندارند و يگانه وظيفه براي خود آنرا ميدانند كه پولي درآورند و با خانواده خود زندگي كنند و در همانحال آرزومندند كه همچون مردمان فرانسه و انگليس و روس در جهان سرفراز باشند. هزارها كسان هستند كه شما اگر سخني از آلودگيهاي توده رانيد و آنها را بكوشش و همدستي خوانيد، ريشخند كنند. ولي اگر روزي يكي يك بدي ديد )مثلا ماست فروشي ماست را كم داد( فرياد ميكشند: »پس اين مردم كي اصلاح خواهند شد؟!..«. هزارها كسان هستند كه ميهن پرستند. ولي ميهن پرستي را جز آرزوهايي در دل و سخناني بر سر زبان نميدانند. اينها تو گويي ميپندارند جز از مردمان ديگرند. عزيز كردههاي خدايند. اينها بايد نكوشند و نتيجه برند، نكارند و بدروند. اينها اگر در سايه اين بي پرواييها و هوسبازيها بذلت افتادند زمين لرزيدن خواهد گرفت. اگر فردا جنگي پيش آمد و بمبهاي آتمي كشور را ويرانه گردانيد، آسمان باينها خون خواهد گريست. اينهاست آنچه ميگويم: حقايق را نميدانند. اينهاست آنچه ميگويم آيين طبيعت را نميشناسند. رشته را از دست ندهيم: سخن از پديد آوردن يك جمعيت است. ميخواهم بگويم اين جمعيت بايد پاك باشد. كساني در آن پا گزارند كه براي خود چيزي نخواهند. در ايران در اينگونه كارها پيش از همه بسراغ كسان بنام و آوازه ميروند. ولي چه نياز است؟!.. در ميان توده گمنام كساني هستند كه فهم هاشان آماده تر و اراده هاشان نيرومندتر از ديگران است. چه گمنام و چه بنام، هركسي بايد غيرت و مردانگي بكار برد و در چنين هنگامي شايستگي نشاندهد.
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
@flith کانال پروازفکرواندیشه
امروز چاره چيست؟ / احمد كسروي ........................................................................................................................................................................ ٢٩
اكنون بياييم كه مقاصد اين جمعيت چه باشد. بديهي است كه بايد در آن باره گفتگوها رود و انديشه ها بكار افتد. من چند چيز را كه بسيار مهم ميشمارم در اينجا بگفتگو ميگزارم: ١( دلبستگي باستقلال ايران و از دست ندادن هيچ گوشهاي از آن. اين بايد مقصد اول باشد. ايرانيان بايد باستقلال خود قيمت گزارند و دلبستگي نشاندهند. بايد بهمه توده معني آنرا بفهمانند. بايد نگزارند تاريخ چند هزار ساله ايران پايان پذيرد. اين سرزمين ماست، اينجا خانه ماست. ما اينجا مينشينيم و زندگي ميكنيم و از آبش و هوايش برخوردار ميشويم، در كوه و دشتش ميگرديم و لذت ميبريم، زمينهايش را ميكاريم و خوراك بدست ميآوريم، از كانهايش و از جنگلهايش بهره ميجوييم. هرچه داريم از اينجاست. بايد قدرش بدانيم و به آباديش كوشيم. هر مردمي ميهني دارند و اينجا هم ميهن ماست. آنها كه هزارها سالست استقلال خود را از دست دادهاند ميكوشند كه آنرا بدست آورند. ما كه داريم چگونه از دست دهيم؟!.. در اين كشور چه انديشه هاي زهرآلودي پيدا شده. ميگويند: استقلال چيست؟!.. بايد گفت: استقلال آزاديست. اگر شما جدايي ميانه آزادي و بردگي نميگزاريد موضوع ديگريست. ميگويند: اگر نباشد چه خواهد بود؟!.. بايد گفت: بسيار چيزها خواهد بود: خواري، سرافكندگي، توسري خوري، بي بهرگي از پيشرفتها... اينها چيزهاي كمي نيست. آنها كه از دولت و از بدي وضع كشور دلتنگند ميگويند: »ما كه از اين استقلال هيچي نفهميديم«. ميگويم: ممكن است شما از بسيار چيزها هيچي نفهميد. اين دليل آن نيست كه ديگران هم نفهمند. شما چرا نميخواهيد از راهش بكوشيد و باين بديها چاره كنيد؟!.. چرا ميخواهيد بكينه آنها از استقلال چشم پوشيد؟!.. آيا اين معني مردانگي است؟!.. در اين باره چون در كتاب سرنوشت سخن رانده شده گفته هاي خود را در اينجا تكرار نميكنم. ٢( پيش گرفتن يك سياست بيطرفانه با دولتهاي شوروي و انگليس و با يكديده ديدن هر دوي آنها. در جاييكه ما ميخواهيم آزاد باشيم و سرفرازانه زندگي كنيم بديهي ست كه بايد با هر دو همسايه يكسان باشيم. امروز ايران بيش از هر چيزي بيكرشته اصلاحات نيازمند است. اين توده آلوده است و نواقص بسيار دارد. بايد كوشيد و باين آلودگيها چاره كرد. بايد كوشيد و بتوده هاي پيشرفته جهان رسيد. امروز باياترين كاري براي ما اينست. پس بايد رفتاري كنيم كه همسايگان نيرومند هر دوشان ما را نيكخواه دانند و در اين كوششها بما ياوري كنند. سود ما در كشاكش انگليس و شوروي نيست. ما از كشاكش آنها جز زيان نخواهيم برد و از دخالت در كشاكش آنها گزندها و زيانهاي بسيار خواهيم ديد. چه سود ما و چه سود خود آنها در اين خواهد بود كه ما بيطرف باشيم. در اين باره هم در كتاب سرنوشت گفتنيها را گفتهام و تنها اين توضيح را ميدهم كه چنانكه غلطست كه ما بشوروي تكيه كرده با انگليس دشمني نماييم، و يا بعكس آن بدولت انگليس استناد نموده با شوروي بدخواهي نشان دهيم، همچنان غلط است كه ما بخواهيم از هم چشمي آنها استفاده جسته باختلافات شان دامن زنيم و به مقتضاي موقع هر زمان بيكي نزديك شده با ديگري دشمني نشان دهيم و با اين رفتار دورويانه زندگي بسر بريم.
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
امروز چاره چيست؟ / احمد كسروي ........................................................................................................................................................................ ٢٩
اكنون بياييم كه مقاصد اين جمعيت چه باشد. بديهي است كه بايد در آن باره گفتگوها رود و انديشه ها بكار افتد. من چند چيز را كه بسيار مهم ميشمارم در اينجا بگفتگو ميگزارم: ١( دلبستگي باستقلال ايران و از دست ندادن هيچ گوشهاي از آن. اين بايد مقصد اول باشد. ايرانيان بايد باستقلال خود قيمت گزارند و دلبستگي نشاندهند. بايد بهمه توده معني آنرا بفهمانند. بايد نگزارند تاريخ چند هزار ساله ايران پايان پذيرد. اين سرزمين ماست، اينجا خانه ماست. ما اينجا مينشينيم و زندگي ميكنيم و از آبش و هوايش برخوردار ميشويم، در كوه و دشتش ميگرديم و لذت ميبريم، زمينهايش را ميكاريم و خوراك بدست ميآوريم، از كانهايش و از جنگلهايش بهره ميجوييم. هرچه داريم از اينجاست. بايد قدرش بدانيم و به آباديش كوشيم. هر مردمي ميهني دارند و اينجا هم ميهن ماست. آنها كه هزارها سالست استقلال خود را از دست دادهاند ميكوشند كه آنرا بدست آورند. ما كه داريم چگونه از دست دهيم؟!.. در اين كشور چه انديشه هاي زهرآلودي پيدا شده. ميگويند: استقلال چيست؟!.. بايد گفت: استقلال آزاديست. اگر شما جدايي ميانه آزادي و بردگي نميگزاريد موضوع ديگريست. ميگويند: اگر نباشد چه خواهد بود؟!.. بايد گفت: بسيار چيزها خواهد بود: خواري، سرافكندگي، توسري خوري، بي بهرگي از پيشرفتها... اينها چيزهاي كمي نيست. آنها كه از دولت و از بدي وضع كشور دلتنگند ميگويند: »ما كه از اين استقلال هيچي نفهميديم«. ميگويم: ممكن است شما از بسيار چيزها هيچي نفهميد. اين دليل آن نيست كه ديگران هم نفهمند. شما چرا نميخواهيد از راهش بكوشيد و باين بديها چاره كنيد؟!.. چرا ميخواهيد بكينه آنها از استقلال چشم پوشيد؟!.. آيا اين معني مردانگي است؟!.. در اين باره چون در كتاب سرنوشت سخن رانده شده گفته هاي خود را در اينجا تكرار نميكنم. ٢( پيش گرفتن يك سياست بيطرفانه با دولتهاي شوروي و انگليس و با يكديده ديدن هر دوي آنها. در جاييكه ما ميخواهيم آزاد باشيم و سرفرازانه زندگي كنيم بديهي ست كه بايد با هر دو همسايه يكسان باشيم. امروز ايران بيش از هر چيزي بيكرشته اصلاحات نيازمند است. اين توده آلوده است و نواقص بسيار دارد. بايد كوشيد و باين آلودگيها چاره كرد. بايد كوشيد و بتوده هاي پيشرفته جهان رسيد. امروز باياترين كاري براي ما اينست. پس بايد رفتاري كنيم كه همسايگان نيرومند هر دوشان ما را نيكخواه دانند و در اين كوششها بما ياوري كنند. سود ما در كشاكش انگليس و شوروي نيست. ما از كشاكش آنها جز زيان نخواهيم برد و از دخالت در كشاكش آنها گزندها و زيانهاي بسيار خواهيم ديد. چه سود ما و چه سود خود آنها در اين خواهد بود كه ما بيطرف باشيم. در اين باره هم در كتاب سرنوشت گفتنيها را گفتهام و تنها اين توضيح را ميدهم كه چنانكه غلطست كه ما بشوروي تكيه كرده با انگليس دشمني نماييم، و يا بعكس آن بدولت انگليس استناد نموده با شوروي بدخواهي نشان دهيم، همچنان غلط است كه ما بخواهيم از هم چشمي آنها استفاده جسته باختلافات شان دامن زنيم و به مقتضاي موقع هر زمان بيكي نزديك شده با ديگري دشمني نشان دهيم و با اين رفتار دورويانه زندگي بسر بريم.
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
@flith کانال پروازفکرواندیشه
امروز چاره چيست؟ / احمد كسروي ........................................................................................................................................................................ ٣٠
چنين سياستي از قديم شناخته بوده و كشورهاي ناتوان در ميان دولتهاي همچشم )مثلا ارمنستان در ميان ايران و روم و يا گرجستان در ميان عثماني و ايران( اين سياست را بكار بردهاند. ولي غلط بوده و نتيجه نيكي نداده. بجاي همه اينها ما بايد از راستي و نيكي خود استفاده كنيم. اينجا ميهن ماست و شما هم همسايگان ماييد. بگوييد از ما چه ميخواهيد؟.. ما ميخواهيم نواقص خود را اصلاح كنيم و با توده هاي ديگر جهان همسر شويم و در كوشش هاي نيكخواهانه بين المللي با ديگران همدستي نماييم. ميخواهيم براي شما همسايگان نيك و نيكخواه باشيم. ميخواهيم با هر دوي شما يكسان رفتار كنيم... آيا شما اينها را نمي پسنديد؟.. جاي گفتگو نيست كه خواهند پسنديد؟.. جاي گفتگو نيست كه خشنودي خواهند نمود. ميدانم خواهند گفت: مگر كارهاي سياست باين سادگي است؟!.. اينست پاسخ داده ميگويم: مقصودتان چيست؟!.. توضيح دهيد تا بدانيم. باين سادگي نيست پس چگونه است؟!.. شما كه سياست را باين سادگي ندانسته ايد چه كردهايد؟!.. از كارهاي خود بچه نتيجه رسيدهايد؟!.. من ميگويم: بايد پايه سياست ايران بي طرفي باشد. اين تصميم را ما بايد بگيريم و آنچه من ميدانم سود دو دولت نيز در همين است و در ايران اگر از روي راستي چنين تصميمي باشد، آنها خرسندي خواهند نمود. آمديم كه زماني رسيد و يكي از آنها باين خرسندي نداد و خواست بما چيرگي نمايد، در آنهنگام هم ما بايد در برابرش ايستادگي كنيم. ميگويند: آنها در كشور ما منافع دارند. ميگويم: منافع شانرا تا آنجا كه منافي استقلال نباشد بايد منظور داشت. ٣( بمشروطه و دموكراسي قيمت گزاردن و دلبستگي نشان دادن. در ايران چهل سال است رژيم مشروطه برپا گرديده. ولي چنانكه چند بار تكرار كرديم تاكنون انبوه مردم معني آنرا ندانسته اند و طبيعي است كه قدرش هم نميشناسند. در حقيقت پس از چهل سال هنوز مشروطه در ايران اجرا نشده. مشروطه تنها بودن قانونها و مجلس شوري نيست. مشروطه بيك معني عاليتر ديگريست. مشروطه معنايش آنست كه يك توده ميخواهد خودش كارهاي خود را اداره كند. ميخواهد كسي باو فرمان نراند. براي آنكه سخن روشن باشد بايد دانست ما در زندگاني دو رشته كارها داريم: يكي كارهاي خصوصي، ديگري كارهاي عمومي. مثلا ما بايد خانه داشته باشيم، خواربار تهيه كنيم، رخت خريم، كفش خريم، اگر ناخوش شديم بنزد پزشك رويم. اينها كارهايي است كه هر خانوادهاي خودش براي خودش انجام ميدهد. ولي بديهي است كه زندگاني تنها با اينها نميچرخد. بيك رشته كارهاي ديگري هم نياز هست. ما در اين شهر كه هستيم بايد آنرا پاكيزه داريم، بايد دزدان را مانع شويم، از شيوع بيماريها جلو گيريم، عدليهاي باشد كه اگر دو كس دعوا داشتند بآنجا رجوع كنند، راهها امنيت ميخواهد تا كاروانها بيايند و بروند، بايد با كشورهاي همسايه رابطه داشته باشيم و پيمانها بنديم. باين رشته كارها نيز نياز هست و اينهاست كه ما كارهاي عمومي يا كارهاي كشوري ميناميم. در زمانهاي گذشته اين كارها بيك تن سپرده ميشد و او پادشاه بود كه با ميل و اراده خود كشور را اداره ميكرد، بمردم نيز فرمان ميراند. مردم او را »سايه خدا« ميشناختند و فرمان ميبردند و تكليفي هم نداشتند. باين معني مردم در آنروز نه اراده و اختياري در كارهاي كشور داشتند و نه مسئول بودند. مسئول تنها پادشاه بود.
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
امروز چاره چيست؟ / احمد كسروي ........................................................................................................................................................................ ٣٠
چنين سياستي از قديم شناخته بوده و كشورهاي ناتوان در ميان دولتهاي همچشم )مثلا ارمنستان در ميان ايران و روم و يا گرجستان در ميان عثماني و ايران( اين سياست را بكار بردهاند. ولي غلط بوده و نتيجه نيكي نداده. بجاي همه اينها ما بايد از راستي و نيكي خود استفاده كنيم. اينجا ميهن ماست و شما هم همسايگان ماييد. بگوييد از ما چه ميخواهيد؟.. ما ميخواهيم نواقص خود را اصلاح كنيم و با توده هاي ديگر جهان همسر شويم و در كوشش هاي نيكخواهانه بين المللي با ديگران همدستي نماييم. ميخواهيم براي شما همسايگان نيك و نيكخواه باشيم. ميخواهيم با هر دوي شما يكسان رفتار كنيم... آيا شما اينها را نمي پسنديد؟.. جاي گفتگو نيست كه خواهند پسنديد؟.. جاي گفتگو نيست كه خشنودي خواهند نمود. ميدانم خواهند گفت: مگر كارهاي سياست باين سادگي است؟!.. اينست پاسخ داده ميگويم: مقصودتان چيست؟!.. توضيح دهيد تا بدانيم. باين سادگي نيست پس چگونه است؟!.. شما كه سياست را باين سادگي ندانسته ايد چه كردهايد؟!.. از كارهاي خود بچه نتيجه رسيدهايد؟!.. من ميگويم: بايد پايه سياست ايران بي طرفي باشد. اين تصميم را ما بايد بگيريم و آنچه من ميدانم سود دو دولت نيز در همين است و در ايران اگر از روي راستي چنين تصميمي باشد، آنها خرسندي خواهند نمود. آمديم كه زماني رسيد و يكي از آنها باين خرسندي نداد و خواست بما چيرگي نمايد، در آنهنگام هم ما بايد در برابرش ايستادگي كنيم. ميگويند: آنها در كشور ما منافع دارند. ميگويم: منافع شانرا تا آنجا كه منافي استقلال نباشد بايد منظور داشت. ٣( بمشروطه و دموكراسي قيمت گزاردن و دلبستگي نشان دادن. در ايران چهل سال است رژيم مشروطه برپا گرديده. ولي چنانكه چند بار تكرار كرديم تاكنون انبوه مردم معني آنرا ندانسته اند و طبيعي است كه قدرش هم نميشناسند. در حقيقت پس از چهل سال هنوز مشروطه در ايران اجرا نشده. مشروطه تنها بودن قانونها و مجلس شوري نيست. مشروطه بيك معني عاليتر ديگريست. مشروطه معنايش آنست كه يك توده ميخواهد خودش كارهاي خود را اداره كند. ميخواهد كسي باو فرمان نراند. براي آنكه سخن روشن باشد بايد دانست ما در زندگاني دو رشته كارها داريم: يكي كارهاي خصوصي، ديگري كارهاي عمومي. مثلا ما بايد خانه داشته باشيم، خواربار تهيه كنيم، رخت خريم، كفش خريم، اگر ناخوش شديم بنزد پزشك رويم. اينها كارهايي است كه هر خانوادهاي خودش براي خودش انجام ميدهد. ولي بديهي است كه زندگاني تنها با اينها نميچرخد. بيك رشته كارهاي ديگري هم نياز هست. ما در اين شهر كه هستيم بايد آنرا پاكيزه داريم، بايد دزدان را مانع شويم، از شيوع بيماريها جلو گيريم، عدليهاي باشد كه اگر دو كس دعوا داشتند بآنجا رجوع كنند، راهها امنيت ميخواهد تا كاروانها بيايند و بروند، بايد با كشورهاي همسايه رابطه داشته باشيم و پيمانها بنديم. باين رشته كارها نيز نياز هست و اينهاست كه ما كارهاي عمومي يا كارهاي كشوري ميناميم. در زمانهاي گذشته اين كارها بيك تن سپرده ميشد و او پادشاه بود كه با ميل و اراده خود كشور را اداره ميكرد، بمردم نيز فرمان ميراند. مردم او را »سايه خدا« ميشناختند و فرمان ميبردند و تكليفي هم نداشتند. باين معني مردم در آنروز نه اراده و اختياري در كارهاي كشور داشتند و نه مسئول بودند. مسئول تنها پادشاه بود.
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷