@flith کانال پروازفکرواندیشه
ص١٨٧
ـ ديگر نميكشم. تمام مدت دارم خودم را سرزنش ميكنم. آن روز، از در كه در آمده بود، همانجا، در آستانه در ايستاده بود و سرش را تكيه داده بود به درگاه. همينكه مندو رنگِ پريده او را ديده بود گفته بود: »خسته به نظر ميرسي.« و فليسيا كه انگار فرصتي بهتر از اين به دست نميآورد، گفته بود: »تاوان آن دو هفته غيبت را بايد با اضافه كاري پس بدهم. وحشتناك خستهام.« مندو تكه ديگري از پيتزا بريد و طوري كه انگار از وضع آب وهوا ميپرسد گفت: »حالا با مايك هستي؟« كارد و چنگال فليسيا در هوا يخ زد. مندو خيره شد به او. ميدانست كتمانِ حقيقت آسان نخواهد بود. جنب و جوشي كه در اعماقِ آن درياچه نامسكون افتاده بود ترديدي باقي نميگذاشت كه دارد به شبي فكر ميكند كه با آرنولد آمده بودند پيش او. فليسيا از جاهاي متعددي ميگفت كه به اتفاق مايك ديدن كرده بود. مندو گفته بود: »پس، حسابي توي خرج افتادي!« ـ بله ده هزار فرانك بدهكار شدم به مايك! براي آرنولد و فليسيا كه هميشه هشتشان گروِ نُه بود) و اگر كمكهاي گاهگاهي مادر فليسيا نبود اموراتشان نميگذشت(، ده هزار فرانك البته پول كمي نبود. مندو گفت: »اين همه شهر... ده هزار فرانك كه چيزي نيست.« ـ با ماشين مايك ميرفتيم. ماشينش هم حسابي بزرگ و جادار بود. ـ آهان. پس توي ماشين ميخوابيديد، و گرنه خرجتان بيش از اينها ميشد. فليسيا، انگار ميدانست مندو دارد به كجا ميكشاندش. خيلي محكم گفت: »نه، ميرفتيم هتل.« در نگاهش چيزي بود، آميزهاي از خشم و التماس، كه به مندو فهماند بهتر است ادامه ندهد. ادامه نداد، اما همينكه آرنولد خنديد و تسخرزنان گفت: »اگر نادر اينجا بود، حالا ميپرسيد در يك اتاق ميخوابيديد يا در دو اتاق!؟« مندو نگاهي به فليسيا كرد كه در انتخاب نوع پاسخي كه حالا بايد ميداد بي تأتثر نبود.
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
ص١٨٧
ـ ديگر نميكشم. تمام مدت دارم خودم را سرزنش ميكنم. آن روز، از در كه در آمده بود، همانجا، در آستانه در ايستاده بود و سرش را تكيه داده بود به درگاه. همينكه مندو رنگِ پريده او را ديده بود گفته بود: »خسته به نظر ميرسي.« و فليسيا كه انگار فرصتي بهتر از اين به دست نميآورد، گفته بود: »تاوان آن دو هفته غيبت را بايد با اضافه كاري پس بدهم. وحشتناك خستهام.« مندو تكه ديگري از پيتزا بريد و طوري كه انگار از وضع آب وهوا ميپرسد گفت: »حالا با مايك هستي؟« كارد و چنگال فليسيا در هوا يخ زد. مندو خيره شد به او. ميدانست كتمانِ حقيقت آسان نخواهد بود. جنب و جوشي كه در اعماقِ آن درياچه نامسكون افتاده بود ترديدي باقي نميگذاشت كه دارد به شبي فكر ميكند كه با آرنولد آمده بودند پيش او. فليسيا از جاهاي متعددي ميگفت كه به اتفاق مايك ديدن كرده بود. مندو گفته بود: »پس، حسابي توي خرج افتادي!« ـ بله ده هزار فرانك بدهكار شدم به مايك! براي آرنولد و فليسيا كه هميشه هشتشان گروِ نُه بود) و اگر كمكهاي گاهگاهي مادر فليسيا نبود اموراتشان نميگذشت(، ده هزار فرانك البته پول كمي نبود. مندو گفت: »اين همه شهر... ده هزار فرانك كه چيزي نيست.« ـ با ماشين مايك ميرفتيم. ماشينش هم حسابي بزرگ و جادار بود. ـ آهان. پس توي ماشين ميخوابيديد، و گرنه خرجتان بيش از اينها ميشد. فليسيا، انگار ميدانست مندو دارد به كجا ميكشاندش. خيلي محكم گفت: »نه، ميرفتيم هتل.« در نگاهش چيزي بود، آميزهاي از خشم و التماس، كه به مندو فهماند بهتر است ادامه ندهد. ادامه نداد، اما همينكه آرنولد خنديد و تسخرزنان گفت: »اگر نادر اينجا بود، حالا ميپرسيد در يك اتاق ميخوابيديد يا در دو اتاق!؟« مندو نگاهي به فليسيا كرد كه در انتخاب نوع پاسخي كه حالا بايد ميداد بي تأتثر نبود.
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
@flith کانال پروازفکرواندیشه
ص١٨٨
تكانه هاي چيزي كه به سرعت جابه جا ميشد، و ميرفت تا زلاليِ اعماقِ آن درياچه نامسكون را بياشوبد، فروكش كرد. با لحني معصومانه گفت: »بله، ميخواهم با مايك ازدواج كنم.« وزنه اي سنگين از روي دوشش برداشته شد. حالا ميشد با خيال راحت بزند زير كار مشتركاش با آرنولد، و از جهنمي كه براي خود خريده بود آزاد بشود. اما طولي نكشيد كه آن سبكي و رخوت جاي خودش را به عذابي كشنده داد. حالا، در اين تك افتادگي، در اين برهوت تنهايي، خودش را كنار آرنولد ميديد. ترديدي نداشت كه رفتنِ فليسيا و تعطيل شدن آن كار مشترك، آرنولد را براي ابد برميگرداند به كارگاهِ كليدسازي پدرش. با اين حال، گفت: »تصميم عاقلانهاي گرفتهاي. آرنولد نوازنده بزرگيست، اما نميتواند روي پاي خودش بايستد. همان بهتر كه بيش از اين خودت را فدا نكني.« رضايت و حقشناسي در چشمانِ فليسيا برق ميزد. سبكيِ نامنتظر چنان طراوتي به چهرهاش ميداد كه وقتي مندو به ياد آورد كه اين زيبايي را براي هميشه از دست داده است، بار ديگر خود را ديد رانده شده، برهنه و بي پناه، در چنبر ماري. دردي كهن چنگ زد به احشايش. شانه هاش جمع شد. ديد دارد فرو ميريزد. رفت كه جر بزند. اما بي فايده بود. وقتي پيشخدمت بشقاب نيمخورده مندو را برميداشت، فليسيا از داخل كيفش كاغذي را بيرون آورد و به مندو داد. ـ چي هست؟ ـ بخوانش. تلاشهاي فليسيا، سرانجام، به نتيجه رسيده بود. »پيتر گابريل« نمونه كار را پسنديده بود. حالا بايد قرارداد امضاء ميشد و براي ضبط نهايي ميرفتند به لندن. وقتي كاغذ را پس ميداد، فليسيا گفت: »چشمانت ضعيف شده؟« مندو عينكش را برداشت: »گفته بودم... بعد از چهل سالگي...« فليسيا آهي كشيد، و كيفش را از روي ميز برداشت.
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
ص١٨٨
تكانه هاي چيزي كه به سرعت جابه جا ميشد، و ميرفت تا زلاليِ اعماقِ آن درياچه نامسكون را بياشوبد، فروكش كرد. با لحني معصومانه گفت: »بله، ميخواهم با مايك ازدواج كنم.« وزنه اي سنگين از روي دوشش برداشته شد. حالا ميشد با خيال راحت بزند زير كار مشتركاش با آرنولد، و از جهنمي كه براي خود خريده بود آزاد بشود. اما طولي نكشيد كه آن سبكي و رخوت جاي خودش را به عذابي كشنده داد. حالا، در اين تك افتادگي، در اين برهوت تنهايي، خودش را كنار آرنولد ميديد. ترديدي نداشت كه رفتنِ فليسيا و تعطيل شدن آن كار مشترك، آرنولد را براي ابد برميگرداند به كارگاهِ كليدسازي پدرش. با اين حال، گفت: »تصميم عاقلانهاي گرفتهاي. آرنولد نوازنده بزرگيست، اما نميتواند روي پاي خودش بايستد. همان بهتر كه بيش از اين خودت را فدا نكني.« رضايت و حقشناسي در چشمانِ فليسيا برق ميزد. سبكيِ نامنتظر چنان طراوتي به چهرهاش ميداد كه وقتي مندو به ياد آورد كه اين زيبايي را براي هميشه از دست داده است، بار ديگر خود را ديد رانده شده، برهنه و بي پناه، در چنبر ماري. دردي كهن چنگ زد به احشايش. شانه هاش جمع شد. ديد دارد فرو ميريزد. رفت كه جر بزند. اما بي فايده بود. وقتي پيشخدمت بشقاب نيمخورده مندو را برميداشت، فليسيا از داخل كيفش كاغذي را بيرون آورد و به مندو داد. ـ چي هست؟ ـ بخوانش. تلاشهاي فليسيا، سرانجام، به نتيجه رسيده بود. »پيتر گابريل« نمونه كار را پسنديده بود. حالا بايد قرارداد امضاء ميشد و براي ضبط نهايي ميرفتند به لندن. وقتي كاغذ را پس ميداد، فليسيا گفت: »چشمانت ضعيف شده؟« مندو عينكش را برداشت: »گفته بودم... بعد از چهل سالگي...« فليسيا آهي كشيد، و كيفش را از روي ميز برداشت.
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
@flith کانال پروازفکرواندیشه
ص١٨٩
7
غرق تماشاي رديف آكاردئونهايي بود كه به ديوار سمت راست آويزان بود. وقتي »ف. و. ژ.« با شمايل فليسيا برگشت، كمال، حيرتزده، از جا جست: »اين تابلو اينجا چه ميكند؟« اندكي پيش از آنكه فليسيا براي هميشه برود به آمريكا، كمال شمايل را زده بود زير بغلش و راه افتاده بود طرفِ خانه مندو: »هديهاش ميكنم به تو.« مندو گفته بود: »چرا به خودش ندادي؟« ـ سراغش را هيچوقت نگرفت. گمانم خوشش نيامده است. ـ خب معلوم است. با آن چشمهايي كه مثل دو تيغهي چاقو كشيدهاي... »ف. و. ژ.« شمايل فليسيا را تكيه داد به ديوار و گفت: »آقاي لوكنت ميگفت اين تابلو هم كار شماست.« كمال تائيد كرد. ـ با اين حال نميدانم چرا كارشناسان تأكيد ميكنند كه اين تابلوييست متعلق به قرن هيجدهم. شما ميتوانيد از اين راز پرده برداريد؟« كمال گفت: »آسان است. اگر دلتان خواست ميتوانيد يك روز تشريف بياوريد نشانتان بدهم. كارگاه من مال پيرمردي است به نام مسيو لومر كه حالا به زحمت ميتواند از جايش تكان بخورد ولي يك وقتي نقاشي ميكرده. كارگاه بزرگي نيست، اما حسابي نورگير است. تمام ديواره سمت خيابان و تمام سقفش از شيشه است. چون از كارهايم خوشش ميآمد، اينجا را مجاناْ واگذار كرد به من. گفت تو فقط پول آب و برقش را بده. من هم حسابي افتادم به كار. در آن زمان، از فرط بي پولي، روي تخته هايي نقاشي ميكردم كه مردم توي كوچه ها ميريزند. ديگر تابلوها داشتند از سر و كولم بالا ميرفتند. يك روز كه از تنگي جا به ستوه آمده بودم، ديدم دريجهاي كه ميخورد به محوطه زيرشيرواني باز است، و يك نردباني هم زير آن. گفتم بروم سروگوشي آب بدهم شايد بشود آن بالا جايي براي تابلوها پيدا كرد. ميان انبوه خرت و پرتهايي كه آنجا خاك ميخورد؛ ناگهان چشمم افتاد
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
ص١٨٩
7
غرق تماشاي رديف آكاردئونهايي بود كه به ديوار سمت راست آويزان بود. وقتي »ف. و. ژ.« با شمايل فليسيا برگشت، كمال، حيرتزده، از جا جست: »اين تابلو اينجا چه ميكند؟« اندكي پيش از آنكه فليسيا براي هميشه برود به آمريكا، كمال شمايل را زده بود زير بغلش و راه افتاده بود طرفِ خانه مندو: »هديهاش ميكنم به تو.« مندو گفته بود: »چرا به خودش ندادي؟« ـ سراغش را هيچوقت نگرفت. گمانم خوشش نيامده است. ـ خب معلوم است. با آن چشمهايي كه مثل دو تيغهي چاقو كشيدهاي... »ف. و. ژ.« شمايل فليسيا را تكيه داد به ديوار و گفت: »آقاي لوكنت ميگفت اين تابلو هم كار شماست.« كمال تائيد كرد. ـ با اين حال نميدانم چرا كارشناسان تأكيد ميكنند كه اين تابلوييست متعلق به قرن هيجدهم. شما ميتوانيد از اين راز پرده برداريد؟« كمال گفت: »آسان است. اگر دلتان خواست ميتوانيد يك روز تشريف بياوريد نشانتان بدهم. كارگاه من مال پيرمردي است به نام مسيو لومر كه حالا به زحمت ميتواند از جايش تكان بخورد ولي يك وقتي نقاشي ميكرده. كارگاه بزرگي نيست، اما حسابي نورگير است. تمام ديواره سمت خيابان و تمام سقفش از شيشه است. چون از كارهايم خوشش ميآمد، اينجا را مجاناْ واگذار كرد به من. گفت تو فقط پول آب و برقش را بده. من هم حسابي افتادم به كار. در آن زمان، از فرط بي پولي، روي تخته هايي نقاشي ميكردم كه مردم توي كوچه ها ميريزند. ديگر تابلوها داشتند از سر و كولم بالا ميرفتند. يك روز كه از تنگي جا به ستوه آمده بودم، ديدم دريجهاي كه ميخورد به محوطه زيرشيرواني باز است، و يك نردباني هم زير آن. گفتم بروم سروگوشي آب بدهم شايد بشود آن بالا جايي براي تابلوها پيدا كرد. ميان انبوه خرت و پرتهايي كه آنجا خاك ميخورد؛ ناگهان چشمم افتاد
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
@flith کانال پروازفکرواندیشه
ص١٩٠
به يك گنج واقعي. ابتدا گمان كردم همه اش تابلو نقاشيست. ميدانيد كه عدهاي كارشان اين است كه ميروند و خرت وپرتهاي زيرشيروانيها را، همينطور چكي، به مبلغ ناچيزي ميخرند و اغلب هم ميان اين آت وآشغالها اشياء عتيقه گران بهائي پيدا ميكنند. خيلي از تابلوهاي ارزشمند هم همينطوري پيدا شده.« »ف. و. ژ.« كه گمان ميكرد به راز قضيه پيبرده، گفت: »پس آنجا پيدايش كرديد؟« كمال كه غرورش جريحه دار شده بود، گفت: »عرض كردم، اين تابلو كار خود من است. محض اطمينان، استدعا ميكنم پشت آن را نگاه كنيد. آن ميخهاي برنجي لوزي شكل اين روزها پيدا نميشود. در قرن هيجدهم آگراف وجود نداشته. براي چسباندن متقال به كلافِ چوب از اين ميخها استفاده ميكردند.« »ف. و. ژ.« ناباورانه برخاست و پشت تابلو را وارسي كرد. بعد، همينطور كه به ميخها نگاه ميكرد، تابلو را آورد و پشت و رو گذاشت روي ميز، و به حالتي پوزشخواه خيره شد به كمال. ـ وقتي ديدم آنهمه بوم آماده آنجا روي هم تلنبار شده، انگار دنيا را به من داده بودند. آنهم چه بومهايي! خوب كه همه جا را زير و رو كردم، پنجاه تايي از اينها پيدا كردم، مقدار زيادي هم كلاف چوب بريده و آماده، به اضافهي چندين توپ متقال اعلا و يكي دو جعبهي بزرگ هم از اين ميخها؛ مقداري هم رنگ نقاشي كه البته خراب شده بود و به درد نمي خورد. وقتي داشتم پائين ميآمدم برخوردم به سرايدار كه براي كاري رفته بود پشتِ بام. پرسوجو كردم اظهار بي اطلاعي كرد. جريان را كه به موسيو لومر گفتم، معلوم شد كه پدرِ پدربزرگش سازنده و فروشندهي لوازم نقاشي بوده.« خيال »ف. و. ژ.« راحت شد. اما حالا نوبت كمال بود كه مغز خودش را بخورد: »شمايل فليسيا اينجا چه ميكند؟« تا همين هفته پيش كه رفته بود ديدن مندو، شمايل آنجا بود؛ توي آشپزخانهاش؛ پشت و رو؛ تكيه به ديوار. بهاش برخورده بود. اما چه ميشد كرد؟ خواست از »ف. و. ژ.« سئوال كند. اما مگر ميشد؟ به هزار زحمت تازه توانسته بود مجابش كند. از آنجا كه بيرون آمد، يكراست راه افتاد طرف خانه مندو.
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
ص١٩٠
به يك گنج واقعي. ابتدا گمان كردم همه اش تابلو نقاشيست. ميدانيد كه عدهاي كارشان اين است كه ميروند و خرت وپرتهاي زيرشيروانيها را، همينطور چكي، به مبلغ ناچيزي ميخرند و اغلب هم ميان اين آت وآشغالها اشياء عتيقه گران بهائي پيدا ميكنند. خيلي از تابلوهاي ارزشمند هم همينطوري پيدا شده.« »ف. و. ژ.« كه گمان ميكرد به راز قضيه پيبرده، گفت: »پس آنجا پيدايش كرديد؟« كمال كه غرورش جريحه دار شده بود، گفت: »عرض كردم، اين تابلو كار خود من است. محض اطمينان، استدعا ميكنم پشت آن را نگاه كنيد. آن ميخهاي برنجي لوزي شكل اين روزها پيدا نميشود. در قرن هيجدهم آگراف وجود نداشته. براي چسباندن متقال به كلافِ چوب از اين ميخها استفاده ميكردند.« »ف. و. ژ.« ناباورانه برخاست و پشت تابلو را وارسي كرد. بعد، همينطور كه به ميخها نگاه ميكرد، تابلو را آورد و پشت و رو گذاشت روي ميز، و به حالتي پوزشخواه خيره شد به كمال. ـ وقتي ديدم آنهمه بوم آماده آنجا روي هم تلنبار شده، انگار دنيا را به من داده بودند. آنهم چه بومهايي! خوب كه همه جا را زير و رو كردم، پنجاه تايي از اينها پيدا كردم، مقدار زيادي هم كلاف چوب بريده و آماده، به اضافهي چندين توپ متقال اعلا و يكي دو جعبهي بزرگ هم از اين ميخها؛ مقداري هم رنگ نقاشي كه البته خراب شده بود و به درد نمي خورد. وقتي داشتم پائين ميآمدم برخوردم به سرايدار كه براي كاري رفته بود پشتِ بام. پرسوجو كردم اظهار بي اطلاعي كرد. جريان را كه به موسيو لومر گفتم، معلوم شد كه پدرِ پدربزرگش سازنده و فروشندهي لوازم نقاشي بوده.« خيال »ف. و. ژ.« راحت شد. اما حالا نوبت كمال بود كه مغز خودش را بخورد: »شمايل فليسيا اينجا چه ميكند؟« تا همين هفته پيش كه رفته بود ديدن مندو، شمايل آنجا بود؛ توي آشپزخانهاش؛ پشت و رو؛ تكيه به ديوار. بهاش برخورده بود. اما چه ميشد كرد؟ خواست از »ف. و. ژ.« سئوال كند. اما مگر ميشد؟ به هزار زحمت تازه توانسته بود مجابش كند. از آنجا كه بيرون آمد، يكراست راه افتاد طرف خانه مندو.
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
@flith کانال پروازفکرواندیشه
ص١٩١
8
مدتها بود كه ديگر منتظر هيچ كسي نبود. وقتي، ساعت ده شب، ضربهاي به در خورد، با تمام وجود آرزو كرد در را كه باز ميكند بار ديگر فليسيا را ببيند ايستاده، با همان لبخند. در را بازكرد اما به جاي او آنلور بود! »خداي من چقدر زيبا شده!« حسابي به خودش رسيده بود »لاغر شده است يا شلوار جين به پاهاي بيقوارهاش عجالتاْ شكل مطلوبي داده؟« آنلور داخل شد. مندو، همينطور كه در را ميبست انديشيد: »عجب! پس فليسيا كار خودش را كرد! ولي چرا آمده است سراغ من؟« وقتي فليسيا ميرفت، مندو بفهمي نفهمي كمي هم خوشحال بود. دندان لق را بايد كند. اما حالا كه مدتي از رفتنش ميگذشت، جاي خالي او مثل زخمي كهنه زق زق ميكرد. پس به ديدن آنلور خوشحال شد. راهِ گريز از ملالِ كشنده رابطهاي شكست خورده، درگير شدن در پيچ و خم ماجرايي تازه است. اما آنلور... آه... تازه ميفهميد چرا نيم ساعت پيش نادر زنگ زده بود: »آن لور پيش توست؟« ـ آنلور كي پيش من آمده است كه حالا دفعه دومش باشد؟« ـ رفته است بيرون. فكر كردم شايد آمده پيش تو. و حالا، نيم ساعت بعد، آنلور آنجا بود؛ درست رو به رويش. از در كه در آمده بود، كيفش را، مثل فليسيا، گذاشته بود روي ميز و نشسته بود روي لبهي تخت؛ همانجايي كه هميشه فليسيا مينشست. حالا ميفهميد چرا نادر به او زنگ زده است. مرد شرقي، هزار سال هم در غرب زندگي كرده باشد، وقتي ساعتِ دهِ شب زنش آرايش كند و از خانه بيرون بزند) آنهم وقتي كه در خانه مهمان هست( اول يادش ميافتد به شبي كه به اتاق خواب ميآيد و آنلور را ميبيند مشغول نوازش مندو. ميخواهد دلش را صاف كند اما يادش ميافتد به رابطه مندو با فليسيا! پس گوشي را برميدارد و زنگ ميزند. حاشيه هم
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
ص١٩١
8
مدتها بود كه ديگر منتظر هيچ كسي نبود. وقتي، ساعت ده شب، ضربهاي به در خورد، با تمام وجود آرزو كرد در را كه باز ميكند بار ديگر فليسيا را ببيند ايستاده، با همان لبخند. در را بازكرد اما به جاي او آنلور بود! »خداي من چقدر زيبا شده!« حسابي به خودش رسيده بود »لاغر شده است يا شلوار جين به پاهاي بيقوارهاش عجالتاْ شكل مطلوبي داده؟« آنلور داخل شد. مندو، همينطور كه در را ميبست انديشيد: »عجب! پس فليسيا كار خودش را كرد! ولي چرا آمده است سراغ من؟« وقتي فليسيا ميرفت، مندو بفهمي نفهمي كمي هم خوشحال بود. دندان لق را بايد كند. اما حالا كه مدتي از رفتنش ميگذشت، جاي خالي او مثل زخمي كهنه زق زق ميكرد. پس به ديدن آنلور خوشحال شد. راهِ گريز از ملالِ كشنده رابطهاي شكست خورده، درگير شدن در پيچ و خم ماجرايي تازه است. اما آنلور... آه... تازه ميفهميد چرا نيم ساعت پيش نادر زنگ زده بود: »آن لور پيش توست؟« ـ آنلور كي پيش من آمده است كه حالا دفعه دومش باشد؟« ـ رفته است بيرون. فكر كردم شايد آمده پيش تو. و حالا، نيم ساعت بعد، آنلور آنجا بود؛ درست رو به رويش. از در كه در آمده بود، كيفش را، مثل فليسيا، گذاشته بود روي ميز و نشسته بود روي لبهي تخت؛ همانجايي كه هميشه فليسيا مينشست. حالا ميفهميد چرا نادر به او زنگ زده است. مرد شرقي، هزار سال هم در غرب زندگي كرده باشد، وقتي ساعتِ دهِ شب زنش آرايش كند و از خانه بيرون بزند) آنهم وقتي كه در خانه مهمان هست( اول يادش ميافتد به شبي كه به اتاق خواب ميآيد و آنلور را ميبيند مشغول نوازش مندو. ميخواهد دلش را صاف كند اما يادش ميافتد به رابطه مندو با فليسيا! پس گوشي را برميدارد و زنگ ميزند. حاشيه هم
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
@flith کانال پروازفکرواندیشه
ص١٩٢
نميرود،.يكراست مي رود سراغ اصل مطلب. و حالا، مندو چه بايد ميكرد؟ يك ربعي هست كه آنلور پيش اوست. يك ربع به اضافه نيم ساعت ميشود سه ربع؛ زماني كافي براي يك عشقبازي! حالا، زنگ بزند و بگويد آنلور پيش اوست؟ آنلور كه درخششِ خيسِ اندوهي مرموز چشمان آبياش را زيباتر كرده بود، مثل گلي كه پس ازمدتها تشنگي آب داده باشندش، هر لحظه شكفته تر ميشد. اما همينكه شنيد مندو ميخواهد خبر ورودش را به نادر بدهد، دوباره شاخ و برگاش آويزان شد. نادر از آن طرف خط گفت: »اگر رفيق مني، همين الان يك لگد بزن در كونش و بيندازش از اتاقت بيرون!« ـ نگران نباش، بگذار كمي عرقش خشك بشود ميگويم برگردد آنجا. آنلور گفت: »اگر بروم كتكم ميزند!« از نادر قول گرفت كه كاريش نداشته باشد. اما آنلور رفتني نبود. بعد از مرگ مادربزرگ كجا را داشت كه برود؟ پدر كه هيچ. رنگش را هم نديده بود. از مادر هم كه نفرت داشت. اين زن، برخلاف مادر بزرگ، عفريتهاي بود كه با وجود آنهمه خانه و آپارتمان، اگر اجارهي همين جايي كه به آنلور واگذار كرده بود يكي دو روزي عقب ميافتاد، پاشنه در را از جا ميكند. آنلور ناخنهايش را ميجويد. مندو، با آنكه دلش لك زده بود براي يك هم اغوشي، حوصله دردسر نداشت. گفت: »نگران نباش، همينكه سوار قطار شدي دوباره زنگ ميزنم و ميگويم كاري به كارت نداشته باشد.« از پله ها كه پائين ميآمدند، آنلور شكسته و درهم بود. حالا كه پس از عمري قداست تصميم گرفته بود زندگي ديگري پيشه كند، گمان ميكرد مندو راحتترين، دمدست ترين وبي دردسرترين آدم است براي شروع. دم درِ وردي ايستگاه مترو، رو كرد به مندو: »شارل حالش خوب نيست.« مندو با چشماني پر از نفرت خيره شد به او. سايه هايي عجول، شتابان، از پله هاي سيماني ورودي مترو پائين ميرفتند و، به جاي آنها، پرهيبِ روشنِ آدمهايي بيشتاب بالا ميآمد.
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
ص١٩٢
نميرود،.يكراست مي رود سراغ اصل مطلب. و حالا، مندو چه بايد ميكرد؟ يك ربعي هست كه آنلور پيش اوست. يك ربع به اضافه نيم ساعت ميشود سه ربع؛ زماني كافي براي يك عشقبازي! حالا، زنگ بزند و بگويد آنلور پيش اوست؟ آنلور كه درخششِ خيسِ اندوهي مرموز چشمان آبياش را زيباتر كرده بود، مثل گلي كه پس ازمدتها تشنگي آب داده باشندش، هر لحظه شكفته تر ميشد. اما همينكه شنيد مندو ميخواهد خبر ورودش را به نادر بدهد، دوباره شاخ و برگاش آويزان شد. نادر از آن طرف خط گفت: »اگر رفيق مني، همين الان يك لگد بزن در كونش و بيندازش از اتاقت بيرون!« ـ نگران نباش، بگذار كمي عرقش خشك بشود ميگويم برگردد آنجا. آنلور گفت: »اگر بروم كتكم ميزند!« از نادر قول گرفت كه كاريش نداشته باشد. اما آنلور رفتني نبود. بعد از مرگ مادربزرگ كجا را داشت كه برود؟ پدر كه هيچ. رنگش را هم نديده بود. از مادر هم كه نفرت داشت. اين زن، برخلاف مادر بزرگ، عفريتهاي بود كه با وجود آنهمه خانه و آپارتمان، اگر اجارهي همين جايي كه به آنلور واگذار كرده بود يكي دو روزي عقب ميافتاد، پاشنه در را از جا ميكند. آنلور ناخنهايش را ميجويد. مندو، با آنكه دلش لك زده بود براي يك هم اغوشي، حوصله دردسر نداشت. گفت: »نگران نباش، همينكه سوار قطار شدي دوباره زنگ ميزنم و ميگويم كاري به كارت نداشته باشد.« از پله ها كه پائين ميآمدند، آنلور شكسته و درهم بود. حالا كه پس از عمري قداست تصميم گرفته بود زندگي ديگري پيشه كند، گمان ميكرد مندو راحتترين، دمدست ترين وبي دردسرترين آدم است براي شروع. دم درِ وردي ايستگاه مترو، رو كرد به مندو: »شارل حالش خوب نيست.« مندو با چشماني پر از نفرت خيره شد به او. سايه هايي عجول، شتابان، از پله هاي سيماني ورودي مترو پائين ميرفتند و، به جاي آنها، پرهيبِ روشنِ آدمهايي بيشتاب بالا ميآمد.
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
@flith کانال پروازفکرواندیشه
ص١٩٣
ـ دائم حالت خفگي به او دست ميدهد. دكتر گفته عصبي است. به رعشه افتاد. زانو زده بود و بي اعنتا به سايه هايي كه خم ميشدند به سمتِ آنها، فرياد ميكشيد. دستهاش، انگار چنگ بزند به دامني نامريي، چنگ ميزد به هوا: »چرا؟ چرا؟ چرا اينقدر... چرا عذابم ميدهي اينقدر؟ ميگويي چه كنم؟ گفتم... هفت سال پيش گفتم... حالا هم دوباره ميگويم، من پدر او نيستم! من پدر او نيستم!« 9 پس از كارخانه ذوب فلزات، اين دومين جايي بود كه ايلچي را مجذوب خود ميكرد. از سالن جواهرات سلطنتي كه بيرون آمده بودند، ديگر كمتر چيزي بود كه چشمهايش را خيره كند، اما در قسمت كتابهاي قديمي خطي، مقابل جعبهاي شيشهاي ميخكوب شد. دلش ميخواست ورق ميزد و از صفحه قبل ميخواند، اما ممكن نبود. برگشت به طرف راهنما كه چند قدم عقبتر ايستاده بود. راهنما خواست قدم بردارد اما ايلچي نگاهش را كشاند به اعماق سالن كه در سايه روشن نور پنجره هاي متعدد و پرده هاي مخمل قرمز كه از دو طرف شلال ميشد به گل ميخهاي طلايي، بيانتها مينمود. سرش را برگرداند. انعكاس سطوح شكسته نور روي جعبه آينه چشمش را زد. راهنما عقب نشست. ايلچي نفسي به آسودگي كشيد. آنجا چيزي بود كه بايد در خلوت قرائت ميشد: »... اينكه سورآبادي و ديگران گفته اند »به آسمان رفت« البته خرع است؛ بلكه اوهام شاعرانه...« ميترسيد جلو برود. نگاه كرد به زردي چرك و كهنه كاغذ كه از همان پشت شيشه هم بوي خاك را به مشام داخل ميكرد. نگاه كرد به لبه هاي ريخته كاغذ كه كنگره ميداد به قطع كتاب. خون دويده بود در رگهاش. چهرهاش ميسوخت از گرما. با تپ تپِ تند قلب جمله را از سر خواند: »... اينكه سورآبادي و ديگران گفته اند »به آسمان رفت«، البته خرع است؛ بلكه اوهام شاعرانه. من كه دفترهاي
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
ص١٩٣
ـ دائم حالت خفگي به او دست ميدهد. دكتر گفته عصبي است. به رعشه افتاد. زانو زده بود و بي اعنتا به سايه هايي كه خم ميشدند به سمتِ آنها، فرياد ميكشيد. دستهاش، انگار چنگ بزند به دامني نامريي، چنگ ميزد به هوا: »چرا؟ چرا؟ چرا اينقدر... چرا عذابم ميدهي اينقدر؟ ميگويي چه كنم؟ گفتم... هفت سال پيش گفتم... حالا هم دوباره ميگويم، من پدر او نيستم! من پدر او نيستم!« 9 پس از كارخانه ذوب فلزات، اين دومين جايي بود كه ايلچي را مجذوب خود ميكرد. از سالن جواهرات سلطنتي كه بيرون آمده بودند، ديگر كمتر چيزي بود كه چشمهايش را خيره كند، اما در قسمت كتابهاي قديمي خطي، مقابل جعبهاي شيشهاي ميخكوب شد. دلش ميخواست ورق ميزد و از صفحه قبل ميخواند، اما ممكن نبود. برگشت به طرف راهنما كه چند قدم عقبتر ايستاده بود. راهنما خواست قدم بردارد اما ايلچي نگاهش را كشاند به اعماق سالن كه در سايه روشن نور پنجره هاي متعدد و پرده هاي مخمل قرمز كه از دو طرف شلال ميشد به گل ميخهاي طلايي، بيانتها مينمود. سرش را برگرداند. انعكاس سطوح شكسته نور روي جعبه آينه چشمش را زد. راهنما عقب نشست. ايلچي نفسي به آسودگي كشيد. آنجا چيزي بود كه بايد در خلوت قرائت ميشد: »... اينكه سورآبادي و ديگران گفته اند »به آسمان رفت« البته خرع است؛ بلكه اوهام شاعرانه...« ميترسيد جلو برود. نگاه كرد به زردي چرك و كهنه كاغذ كه از همان پشت شيشه هم بوي خاك را به مشام داخل ميكرد. نگاه كرد به لبه هاي ريخته كاغذ كه كنگره ميداد به قطع كتاب. خون دويده بود در رگهاش. چهرهاش ميسوخت از گرما. با تپ تپِ تند قلب جمله را از سر خواند: »... اينكه سورآبادي و ديگران گفته اند »به آسمان رفت«، البته خرع است؛ بلكه اوهام شاعرانه. من كه دفترهاي
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
@flith کانال پروازفکرواندیشه
ص١٩٤
پيشينيان يكايك تفحص كردهام، واقع امر چنين ميبينم: چون كه زن را از شوي خويش جدا كردند، فردا روزي مرد باز آمد كه ستم كردهايد با من، بيش از اين ستم مكنيد. اينكه عده نگاه نداشته و زنِ خون نديده را مطلقه كردهايد، فردا شما دانيد با خداي شما. اما، اينكه به ديگر روز زن بيايد با شيرخوارهاي به بغل و دعوي كند كه اين كودك را از من بار برداشته، جواب چه خواهيد دادن؟ هاروت و ماروت گفتند: ستمها كه تو كردهاي با اين زن هيچيك از فرزندان آدم نكرده است با كس. همه روزي او را به بند ميكردي و چوب ميزدي كه با بقال چرا چنين گفتي، با بزاز نگاه چرا چنين كردي؟ با فلان چه ميگفتي؟ با فلان از چه خنديدي؟ مرد گفت: زن پارسايي نبود. و لابد است كه از ديروز تا به حال كه مطلّقه شده هزار مرد در وي سپوخته باشند. حال، چون بيايد با شيرخوارهاي به بغل چگونه پيدا كنيد كه آن كودك از خون من است يا از كاسيري ديگر؟ هاروت و مارت گفتند خداوند مردمان را بازداشته است از بهتان. هيچ زن در جهان چندان پارسا نبود كه او. مكافات آنهمه ستم كه رفت با آن زن، او را مهين نام خداي تعالي درآموختيم تا به آسمان عروج كرد. مرد گريان و افسوس كنان به خانه بازآمد. آنگاه هاروت و ماروت به باغ درآمدند. تريج پيراهن زن بديدند از خاك بيرون مانده. به خاك باز پوشاندند، و خداي را سپاس گفتند كه از اين مهلكه به سلامت بازآمدهاند. پس اينكه گفتهاند: »مرد كشته...« خرع كردهاند. مرد را روح بكشتند، و الا كشته حقيقي ناهيد است كه به استيصال رسيده بود از بدگمانيِ مرد. ناچار شكايت برد. چون دريافت كه هاروت و ماروت طمع بردهاند در وي، به چاره گفت: »آري كنم«. و او را در دل گمان بود كه هاروت و ماروت را باده نوشاند و، در خفا، بيه شانه در قدح ريزد تا گزند آن دو فريشته به او نرسد. قضا را، هاروت و ماروت مكر ناهيد بديدند. پس زور كردند تا با او جمع آمدند و آنگه گلوي وي بگرفتند تا
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
ص١٩٤
پيشينيان يكايك تفحص كردهام، واقع امر چنين ميبينم: چون كه زن را از شوي خويش جدا كردند، فردا روزي مرد باز آمد كه ستم كردهايد با من، بيش از اين ستم مكنيد. اينكه عده نگاه نداشته و زنِ خون نديده را مطلقه كردهايد، فردا شما دانيد با خداي شما. اما، اينكه به ديگر روز زن بيايد با شيرخوارهاي به بغل و دعوي كند كه اين كودك را از من بار برداشته، جواب چه خواهيد دادن؟ هاروت و ماروت گفتند: ستمها كه تو كردهاي با اين زن هيچيك از فرزندان آدم نكرده است با كس. همه روزي او را به بند ميكردي و چوب ميزدي كه با بقال چرا چنين گفتي، با بزاز نگاه چرا چنين كردي؟ با فلان چه ميگفتي؟ با فلان از چه خنديدي؟ مرد گفت: زن پارسايي نبود. و لابد است كه از ديروز تا به حال كه مطلّقه شده هزار مرد در وي سپوخته باشند. حال، چون بيايد با شيرخوارهاي به بغل چگونه پيدا كنيد كه آن كودك از خون من است يا از كاسيري ديگر؟ هاروت و مارت گفتند خداوند مردمان را بازداشته است از بهتان. هيچ زن در جهان چندان پارسا نبود كه او. مكافات آنهمه ستم كه رفت با آن زن، او را مهين نام خداي تعالي درآموختيم تا به آسمان عروج كرد. مرد گريان و افسوس كنان به خانه بازآمد. آنگاه هاروت و ماروت به باغ درآمدند. تريج پيراهن زن بديدند از خاك بيرون مانده. به خاك باز پوشاندند، و خداي را سپاس گفتند كه از اين مهلكه به سلامت بازآمدهاند. پس اينكه گفتهاند: »مرد كشته...« خرع كردهاند. مرد را روح بكشتند، و الا كشته حقيقي ناهيد است كه به استيصال رسيده بود از بدگمانيِ مرد. ناچار شكايت برد. چون دريافت كه هاروت و ماروت طمع بردهاند در وي، به چاره گفت: »آري كنم«. و او را در دل گمان بود كه هاروت و ماروت را باده نوشاند و، در خفا، بيه شانه در قدح ريزد تا گزند آن دو فريشته به او نرسد. قضا را، هاروت و ماروت مكر ناهيد بديدند. پس زور كردند تا با او جمع آمدند و آنگه گلوي وي بگرفتند تا
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
@flith کانال پروازفکرواندیشه
ص١٩٥
بيجان شد. اين بود حكايت ناهيد. اما من كه بواسحاق ام اندرز دهم تو را كه نقل من نيز همهي حقيقت مگير، كه ما را با حقيقت نسبتي است ناتمام. بدان كه هر واقعه را هماره روايتهاست پيشينتر كه ما را دست بدان نرسد. و هر واقعه، ازدفتري به دفتر ديگر شاخها پيدا كند كه نسبتي ندارد با حقيقتِ اصل. و اما اصل واقعه هاروت و...« دست ايلچي رفت تا ورق بزند، اما به شيشه خورد. راهنما رويش را برگرداند و شانه هايش شروع كرد به لرزيدن. اگر ميشد، ايلچي حاضر بود همهي هدايايي را كه براي تزار آوده بود بدهد تا در جعبه را باز كنند و كتاب را ورق بزند. اما شدني نبود. رو كرد به راهنما: »اين كتاب از كيست؟« راهنما خندهاش را دزديد و گفت: »اين كتابيست متعلق به قرن هفتم هجري؛ »مافيالضمير« نام دارد، و نوشتهي ابواسحاق يهوديست كه در بغداد، به جرم بيديني دست و پايش را بريدند و جسدش را به دجله انداختند.«
10
انعكاس شكسته و درهمِ اشياء در شيشه هاي عينك مندو، كمال را برد به صبح مه گرفته يي كه حاجي عينك ته استكاني اش را جابه جا كرده بود، دست او را گرفته بود و آورده بودش به حياطِ زندان؛ پاي جرثقيل. هر بار كه دنده را جلو ميراند، پيش چشمش روزي را مجسم ميكرد كه چشمهاي جوادي »كثافتِ رذل« چپ شده بود و بر لبانش لبخندي بود كه برق دشنه برهنه اي را داشت. گفته بود: »وان را پرِ آبِ داغ كردهام. خوب كه خيس خوردي صدايم كن بيايم پشتت را كيسه بمالم.« چه ميدانست؟ شانزده سالش هنوز تمام نشده بود. وقتي مسئولش گفته بود: »لو رفتهاي.« مثل خنگها نگاهش كرده بود. گفت: »بايد همين امروز مخفيات كنم.« حتا فرصت نبود برود خانه و يك دست لباس اضافه بردارد. آورده بودش به خانه ي جوادي »كثافتِ رذل«. گفت: »راضي به زحمت شما نيستم، آقاي جوادي.« و ترسي مبهم توي رگهاش دويد. زن جوادي رفته بود مسافرت.
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
ص١٩٥
بيجان شد. اين بود حكايت ناهيد. اما من كه بواسحاق ام اندرز دهم تو را كه نقل من نيز همهي حقيقت مگير، كه ما را با حقيقت نسبتي است ناتمام. بدان كه هر واقعه را هماره روايتهاست پيشينتر كه ما را دست بدان نرسد. و هر واقعه، ازدفتري به دفتر ديگر شاخها پيدا كند كه نسبتي ندارد با حقيقتِ اصل. و اما اصل واقعه هاروت و...« دست ايلچي رفت تا ورق بزند، اما به شيشه خورد. راهنما رويش را برگرداند و شانه هايش شروع كرد به لرزيدن. اگر ميشد، ايلچي حاضر بود همهي هدايايي را كه براي تزار آوده بود بدهد تا در جعبه را باز كنند و كتاب را ورق بزند. اما شدني نبود. رو كرد به راهنما: »اين كتاب از كيست؟« راهنما خندهاش را دزديد و گفت: »اين كتابيست متعلق به قرن هفتم هجري؛ »مافيالضمير« نام دارد، و نوشتهي ابواسحاق يهوديست كه در بغداد، به جرم بيديني دست و پايش را بريدند و جسدش را به دجله انداختند.«
10
انعكاس شكسته و درهمِ اشياء در شيشه هاي عينك مندو، كمال را برد به صبح مه گرفته يي كه حاجي عينك ته استكاني اش را جابه جا كرده بود، دست او را گرفته بود و آورده بودش به حياطِ زندان؛ پاي جرثقيل. هر بار كه دنده را جلو ميراند، پيش چشمش روزي را مجسم ميكرد كه چشمهاي جوادي »كثافتِ رذل« چپ شده بود و بر لبانش لبخندي بود كه برق دشنه برهنه اي را داشت. گفته بود: »وان را پرِ آبِ داغ كردهام. خوب كه خيس خوردي صدايم كن بيايم پشتت را كيسه بمالم.« چه ميدانست؟ شانزده سالش هنوز تمام نشده بود. وقتي مسئولش گفته بود: »لو رفتهاي.« مثل خنگها نگاهش كرده بود. گفت: »بايد همين امروز مخفيات كنم.« حتا فرصت نبود برود خانه و يك دست لباس اضافه بردارد. آورده بودش به خانه ي جوادي »كثافتِ رذل«. گفت: »راضي به زحمت شما نيستم، آقاي جوادي.« و ترسي مبهم توي رگهاش دويد. زن جوادي رفته بود مسافرت.
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
کانال پرواز فکرواندیشه flith@
حتما داستان آن چهار نفر را شنیده اید که می خواهند انگور بخرند ولی زبان همدیگر را نمی فهمند. آنها از زمان مولانا تا امروز به هیچ توافقی نرسیده اند و همچنان با هم درگیرند :
از نزاع ترک و رومی و عرب / حل نشد اشکال انگور و عنب
تا سلیمان لسین معنوی / برنیاید، برنخیزد این دویی
اختلاف میان انسان ها یکی از دغدغه های اصلی مولانا بوده است. ده ها داستان نمادین در این ارتباط در مثنوی معنوی بچشم می خورد. از دید او:
این جهان جنگ است کل چون بنگری / ذره با ذره، چو دین با کافری
یعنی همان تنازع بقا که" داروین" مطرح کرده است. یعنی همان نظریه "هابز" که انسان گرگ انسان است. مولانا این جنگ ها را ناشی از خیال پردازی آدم ها می داند:
بر خیالی صلح شان و جنگ شان / وز خیالی فخرشان و ننگ شان
هابز نیز همین نظر را دارد، بدین معنی که شخص خیال می کند دیگری دشمن اوست و اگر پیشدستی نکند ضربه خواهد خورد، انسان هابزی حالت طبیعی کسی است که پیش نگری می کند، خطرهای زندگی خود را پیشا پیش می بیند و به تصور می آورد.
مولانا در تمثیل "فیلی اندر خانه تاریک" می گوید که فهم هر کس از حقیقت با دیگری متفاوت است و سخت گیری و تعصب که منشأ بیشتر خشونت هاست ناشی از جهل ماست. این شبیه همان نظریه تکثر گرایی است. داستان موسی و شبان نیز در همین راستاست. پرهیز از مطلق اندیشی و پذیرش دیگری جوهر این داستان است. براستی چه نکته تازه ای در نظرات اندیشمندان غربی وجود دارد که در سنت فکری عرفان اسلامی نیامده است؟ افسوس که روشنفکران صدر مشروطه، بجای نقد آگاهانه میراث فرهنگ فکری گذشتگان، با بدبینی تمام، راه ستیز با آن را پیش گرفتند. چرا آنان، آنچه را که خود داشتند، از بیگانه تمنا کردند؟ رفتار آنان باعث شد فهم های کهنه، هر گونه حرف و حدیثی را پیرامون مفاهیمی چون، آزادی و رعایت حق دیگری به فرهنگ غرب نسبت داده و با نیت دفاع از هویت فرهنگی، با گویندگان آن به مقابله برخیزند.
همه روزه در اطراف خود شاهد درگیری آدم های هستیم که ماجراشان بسیار به ماجرای چهار نفر مولانا شبیه است. البته بیشتر مواقع این دعوا دو طرف دارد. طرفی که همچنان رد پای روشنفکران مشروطه را دنبال می کند و غرب زده و سنت ستیز است. طرف دیگر سنت زده و غرب ستیز. اما طرف سومی نیز این وسط وجود دارد که خود را بیشتر میانجی می پندارد تا یک طرف دعوا. ادعای سلیمانی ندارد اما نمی تواند دست روی دست بگذارد و انتظار بکشد. می خواهد به سهم خود در حل اشکال انگور و عنب کاری کند. می خواهد منادی صلح و تفاهم باشد.
غرب باوران می پرسند آیا ادبیات عرفانی جز تحقیر عقل و خوار شمردن دنیا و ترویج گدامنشی و سفله پروری حاصلی داشته است؟ این سخنان میرزا آقاخان کرمانی است :
بیش از هزار سال با عرفان بافی بر تمام طبقات مسلمان لاف زدند که از لاهوت و ناسوت باخبرند، در حالی که مطالب آنها به اندازه ساختن یک شمع کچی یا یک لامپای غازی فایده ندارد.این شخص کلیت سنت دینی را مانع رشد و ترقی دانسته و نامناسب با شرایط اقلیمی ایران می داند. آقاخان اسلام را یک آیین خشک و خشن می داند که متناسب با روحیات اعراب وحشی و بیابانگرد بوده است، نه ملت ایران که دارای طبیعت معتدل و لطیف است.
از امثال میرزا آقاخان کرمانی می پرسیم گیرم این حرف شما درست باشد، آیا سعی متفکران ایرانی از قبیل مولانا و حافظ جز این بوده است که این آیین به بزعم شما خشک و خشن را تلطیف نمایند و از سخت گیری ها و تعصبات بکاهند و آن را موافق ذوق ایرانی سازند؟ آیا امثال ولتر و روسو مگر اختراعی داشته اند که اینقدر مورد تکریم جهانیانند. آیا مثنوی مولوی که سراسر نور است به اندازه یک شمع کچی در راهنمایی انسانها سودمند نبوده است؟
ای دریغا عرصه افــــــهام خلق/ سخت تنگ آمد، ندارد خلق حلق
براستی دریغ مولانا از چیست؟ این فهم های کهنه کوته نظر کیستند و چرا اینقدر سرسخت و مقاومند و از کجا نیرو می گیرند؟ در برابر آنها چه باید کرد؟
واقعیت این است که نبود آزادی در جامعه ای به معنی نبود آرمان آزادیخواهی در آن جامعه نیست. اتفاقا انسان تشنه چیزی است که آن را در زندگی کم دارد؛ البته بشرطی که از وجود آن در جای دیگر باخبر باشد. ادبیات عرفانی ما پر است از مفاهیمی که امروزه آنها را به غلط مفاهیم برآمده از فرهنگ غرب تلقی می کنیم.
برای مثال طرز تلقی عموم بر این است که مدارا به معنی حرمت نهادن به انسان، فارغ از اینکه چه مذهبی دارد، دست آورد مدرنیته است؛ در حالی که هزار سال پیش ابوالحسن خرقانی بر سر در خانقاهش نوشته بود:
هر كس در اين سرا درآيد. نانش دهيد و از ايمانش مپرسيد. چه، آن كس كه به درگاه باري تعالي به جان ارزد. البته بر خوان بوالحسن به نان ارزد (نوشته بر دریا)....
#آیدین_محمدی
♍️کانال پرواز فکرواندیشه
حتما داستان آن چهار نفر را شنیده اید که می خواهند انگور بخرند ولی زبان همدیگر را نمی فهمند. آنها از زمان مولانا تا امروز به هیچ توافقی نرسیده اند و همچنان با هم درگیرند :
از نزاع ترک و رومی و عرب / حل نشد اشکال انگور و عنب
تا سلیمان لسین معنوی / برنیاید، برنخیزد این دویی
اختلاف میان انسان ها یکی از دغدغه های اصلی مولانا بوده است. ده ها داستان نمادین در این ارتباط در مثنوی معنوی بچشم می خورد. از دید او:
این جهان جنگ است کل چون بنگری / ذره با ذره، چو دین با کافری
یعنی همان تنازع بقا که" داروین" مطرح کرده است. یعنی همان نظریه "هابز" که انسان گرگ انسان است. مولانا این جنگ ها را ناشی از خیال پردازی آدم ها می داند:
بر خیالی صلح شان و جنگ شان / وز خیالی فخرشان و ننگ شان
هابز نیز همین نظر را دارد، بدین معنی که شخص خیال می کند دیگری دشمن اوست و اگر پیشدستی نکند ضربه خواهد خورد، انسان هابزی حالت طبیعی کسی است که پیش نگری می کند، خطرهای زندگی خود را پیشا پیش می بیند و به تصور می آورد.
مولانا در تمثیل "فیلی اندر خانه تاریک" می گوید که فهم هر کس از حقیقت با دیگری متفاوت است و سخت گیری و تعصب که منشأ بیشتر خشونت هاست ناشی از جهل ماست. این شبیه همان نظریه تکثر گرایی است. داستان موسی و شبان نیز در همین راستاست. پرهیز از مطلق اندیشی و پذیرش دیگری جوهر این داستان است. براستی چه نکته تازه ای در نظرات اندیشمندان غربی وجود دارد که در سنت فکری عرفان اسلامی نیامده است؟ افسوس که روشنفکران صدر مشروطه، بجای نقد آگاهانه میراث فرهنگ فکری گذشتگان، با بدبینی تمام، راه ستیز با آن را پیش گرفتند. چرا آنان، آنچه را که خود داشتند، از بیگانه تمنا کردند؟ رفتار آنان باعث شد فهم های کهنه، هر گونه حرف و حدیثی را پیرامون مفاهیمی چون، آزادی و رعایت حق دیگری به فرهنگ غرب نسبت داده و با نیت دفاع از هویت فرهنگی، با گویندگان آن به مقابله برخیزند.
همه روزه در اطراف خود شاهد درگیری آدم های هستیم که ماجراشان بسیار به ماجرای چهار نفر مولانا شبیه است. البته بیشتر مواقع این دعوا دو طرف دارد. طرفی که همچنان رد پای روشنفکران مشروطه را دنبال می کند و غرب زده و سنت ستیز است. طرف دیگر سنت زده و غرب ستیز. اما طرف سومی نیز این وسط وجود دارد که خود را بیشتر میانجی می پندارد تا یک طرف دعوا. ادعای سلیمانی ندارد اما نمی تواند دست روی دست بگذارد و انتظار بکشد. می خواهد به سهم خود در حل اشکال انگور و عنب کاری کند. می خواهد منادی صلح و تفاهم باشد.
غرب باوران می پرسند آیا ادبیات عرفانی جز تحقیر عقل و خوار شمردن دنیا و ترویج گدامنشی و سفله پروری حاصلی داشته است؟ این سخنان میرزا آقاخان کرمانی است :
بیش از هزار سال با عرفان بافی بر تمام طبقات مسلمان لاف زدند که از لاهوت و ناسوت باخبرند، در حالی که مطالب آنها به اندازه ساختن یک شمع کچی یا یک لامپای غازی فایده ندارد.این شخص کلیت سنت دینی را مانع رشد و ترقی دانسته و نامناسب با شرایط اقلیمی ایران می داند. آقاخان اسلام را یک آیین خشک و خشن می داند که متناسب با روحیات اعراب وحشی و بیابانگرد بوده است، نه ملت ایران که دارای طبیعت معتدل و لطیف است.
از امثال میرزا آقاخان کرمانی می پرسیم گیرم این حرف شما درست باشد، آیا سعی متفکران ایرانی از قبیل مولانا و حافظ جز این بوده است که این آیین به بزعم شما خشک و خشن را تلطیف نمایند و از سخت گیری ها و تعصبات بکاهند و آن را موافق ذوق ایرانی سازند؟ آیا امثال ولتر و روسو مگر اختراعی داشته اند که اینقدر مورد تکریم جهانیانند. آیا مثنوی مولوی که سراسر نور است به اندازه یک شمع کچی در راهنمایی انسانها سودمند نبوده است؟
ای دریغا عرصه افــــــهام خلق/ سخت تنگ آمد، ندارد خلق حلق
براستی دریغ مولانا از چیست؟ این فهم های کهنه کوته نظر کیستند و چرا اینقدر سرسخت و مقاومند و از کجا نیرو می گیرند؟ در برابر آنها چه باید کرد؟
واقعیت این است که نبود آزادی در جامعه ای به معنی نبود آرمان آزادیخواهی در آن جامعه نیست. اتفاقا انسان تشنه چیزی است که آن را در زندگی کم دارد؛ البته بشرطی که از وجود آن در جای دیگر باخبر باشد. ادبیات عرفانی ما پر است از مفاهیمی که امروزه آنها را به غلط مفاهیم برآمده از فرهنگ غرب تلقی می کنیم.
برای مثال طرز تلقی عموم بر این است که مدارا به معنی حرمت نهادن به انسان، فارغ از اینکه چه مذهبی دارد، دست آورد مدرنیته است؛ در حالی که هزار سال پیش ابوالحسن خرقانی بر سر در خانقاهش نوشته بود:
هر كس در اين سرا درآيد. نانش دهيد و از ايمانش مپرسيد. چه، آن كس كه به درگاه باري تعالي به جان ارزد. البته بر خوان بوالحسن به نان ارزد (نوشته بر دریا)....
#آیدین_محمدی
♍️کانال پرواز فکرواندیشه
کانال پرواز فکرواندیشه flith@
🗣🗣🗣🗣🗣🗣🗣🗣🗣🗣
📽 ویدئو زیر را حتما ببینید!!!!!
👤 مصاحبه با برتراندراسل (1970-1872)
فیلسوف، ریاضیدان، مورخ، جامعه شناس، فعال اجتماعی و برنده جایزه نوبل ادبیات
💡بعضی وقتها یک فیلم دو دقیقه ای هم می تواند به اندازه صدها سال تجربه زندگی و مطالعه صدها کتاب، روی ما تاثیر بگذارد!
🌟جناب راسل، تصور کنید این ویدئو مانند طومارهای دریای مرده، توسط نوادگان ما در هزاران سال آینده پیدا شود، فکر می کنید ارزشمندترین پیامی که می توانید به آنها، در مورد زندگی خود و آنچه از آن آموخته اید، بدهید چیست؟؟؟
💡ویدئو در پست زیر👇👇👇👇👇👇👇👇👇👇👇👇👇👇👇
👇👇👇👇👇👇👇👇👇👇👇👇👇👇👇👇
♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@
🗣🗣🗣🗣🗣🗣🗣🗣🗣🗣
📽 ویدئو زیر را حتما ببینید!!!!!
👤 مصاحبه با برتراندراسل (1970-1872)
فیلسوف، ریاضیدان، مورخ، جامعه شناس، فعال اجتماعی و برنده جایزه نوبل ادبیات
💡بعضی وقتها یک فیلم دو دقیقه ای هم می تواند به اندازه صدها سال تجربه زندگی و مطالعه صدها کتاب، روی ما تاثیر بگذارد!
🌟جناب راسل، تصور کنید این ویدئو مانند طومارهای دریای مرده، توسط نوادگان ما در هزاران سال آینده پیدا شود، فکر می کنید ارزشمندترین پیامی که می توانید به آنها، در مورد زندگی خود و آنچه از آن آموخته اید، بدهید چیست؟؟؟
💡ویدئو در پست زیر👇👇👇👇👇👇👇👇👇👇👇👇👇👇👇
👇👇👇👇👇👇👇👇👇👇👇👇👇👇👇👇
♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@
@flith کانال پروازفکرواندیشه
.
ص١٩٦
خانه خالي بود، پرده ها هم طبق معمول كشيده. آن چشمها و آن دشنه لبخند را كه
ميديد، ارتعاش زهرآگين چيزي كشنده را در فضا حس ميكرد. اما، جوادي عاقله مردي بود
چهل ساله؛ از رده هاي بالاي سازمان. آنهمه محبتِ زن و شوهر را كه به ياد ميآورد، مگر
ميشد تلخي كرد يا به خيالِ بد ميدان داد؟ نگاه كرد به كاشيهاي آبيِ كفِ حمام و پايش را
گذاشت توي وان. بخار آب رخوتِ دلنشيني داشت. آنهم بعد از يك هفته كار شبانه روز؛
تكثير اعلاميه هاي سازمان. دلش ميخواست همانطور ساعتها لم ميداد توي آب، اما
ترس نميگذاشت. چند دقيقه ي بعد جوادي آمده بود پشت در: «خيس خوردي بيايم
كيسهات بكشم؟» دستپاچه از آب بيرون آمد. همينطور كه ميلرزيد حوله را به خودش پيچيد
و گفت: «خيلي ممنون آقاي جوادي. خودم كشيدم.»
ـ نه... معلوم است داري تعارف ميكني!
و درهمين حال در را باز كرده بود و آمده بود تو: «خب، بعدش تو پشت مرا كيسه
بكش!»
همينطور كه دنده را جلو ميداد، بوي لجن كاشيهاي لزجِ كفِ حمام توي دماغش
پيچيد.
11
وقتي چشمانش را بازكرد، نادر خم شده بود و انگار با بچه ي كوچولويي بازي كند از
گوشه ي چشم نگاهش ميكرد: «ببين چه آورده ام برايت!» صداي بچه ها از اتاق پذيرايي
ميآمد. همينطور كه پلكهايش را ميماليد، بوي مانده ي شاش بچه دوباره پيچيد توي
دماغش.
نادر شمايل فليسيا را از پشت در برداشت و تكيه داد به تخت شارل، درست مقابل
صورتِ مندو.
196
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
.
ص١٩٦
خانه خالي بود، پرده ها هم طبق معمول كشيده. آن چشمها و آن دشنه لبخند را كه
ميديد، ارتعاش زهرآگين چيزي كشنده را در فضا حس ميكرد. اما، جوادي عاقله مردي بود
چهل ساله؛ از رده هاي بالاي سازمان. آنهمه محبتِ زن و شوهر را كه به ياد ميآورد، مگر
ميشد تلخي كرد يا به خيالِ بد ميدان داد؟ نگاه كرد به كاشيهاي آبيِ كفِ حمام و پايش را
گذاشت توي وان. بخار آب رخوتِ دلنشيني داشت. آنهم بعد از يك هفته كار شبانه روز؛
تكثير اعلاميه هاي سازمان. دلش ميخواست همانطور ساعتها لم ميداد توي آب، اما
ترس نميگذاشت. چند دقيقه ي بعد جوادي آمده بود پشت در: «خيس خوردي بيايم
كيسهات بكشم؟» دستپاچه از آب بيرون آمد. همينطور كه ميلرزيد حوله را به خودش پيچيد
و گفت: «خيلي ممنون آقاي جوادي. خودم كشيدم.»
ـ نه... معلوم است داري تعارف ميكني!
و درهمين حال در را باز كرده بود و آمده بود تو: «خب، بعدش تو پشت مرا كيسه
بكش!»
همينطور كه دنده را جلو ميداد، بوي لجن كاشيهاي لزجِ كفِ حمام توي دماغش
پيچيد.
11
وقتي چشمانش را بازكرد، نادر خم شده بود و انگار با بچه ي كوچولويي بازي كند از
گوشه ي چشم نگاهش ميكرد: «ببين چه آورده ام برايت!» صداي بچه ها از اتاق پذيرايي
ميآمد. همينطور كه پلكهايش را ميماليد، بوي مانده ي شاش بچه دوباره پيچيد توي
دماغش.
نادر شمايل فليسيا را از پشت در برداشت و تكيه داد به تخت شارل، درست مقابل
صورتِ مندو.
196
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
@flith کانال پروازفکرواندیشه
.ص١٩٧
دنيا خراب شد روي سرش. نه، انگار خلاصي نداشت. روزي كه كمال شمايل را زده
بود زير بغلش و آورده بود براي او، تا چشمش افتاد به تغييرات شمايل، سراپا خشم و نفرت
شده بود. در درل گفته بود: «چه چيزي را ميخواهد ثابت كند؟ روي آن رداي سياه ا رنگ
ماليده و دوباره همان بافتني زردِ خوشرنگ را تنش كرده! مرا خر گيرآورده؟ با اين حال، به
رو نياورد. كمال كه رفت، مندو شمايل را برد به آشپزخانه و پشت رو تكيه داد به ديوار. اما
پشت و رو هم كه بود، هروقت چشمش ميافتاد به آن، چيزي درونش را آشوب ميكرد.
روزي كه نادر گفت: «صاحبخانه قضيه را فهميده، بايد هرچه زودتر اينجا را خالي كنيم.»
مندو تصميم گرفت اين شمايلي را كه مثل جسدي مانده بود روي دستش، سرانجام،
برگرداند به صاحب اصليش. ديروز. اسباب و اثاثيه اش را آورده بود خانه نادر، و امروز
برگشته بود تا اتاقها را قبل از تحويل به صاحبخانه نظافت كند. كار كه تمام شد، شمايل را
زد زير بغل و راه افتاد طرف خانه ي كمال. تا خانه ي او، كه آپارتمان كوچكي بود واقع در
محله ي سن ميشل، راه زيادي بود؛ هوا هم ابري و غمزده؛ وضعي كه چندان تناسبي نداشت
با قدم زدن؛ اما نياز داشت راه برود. چيزي بيخ گلويش را گرفته بود و راه نميداد به هوا.
بدبختي كه ميآيد، به سلسله ميآيد. چند روز پيش، در پي بگومگويي با صاحبِ هتل،
كارش را از دست داده بود و فرداش اتاق هايش را. ابرها به سرعت جا به جا ميشدند و هر
آن بيم باران بود. هرچه پيشتر ميرفت شمايل هم سنگينتر ميشد. نزديك ميدان باستيل
به خودش گفت: «عجب گهي خوردم!» خواست بقيه ي راه را با مترو برود. اما هواي سنگين
راهروهاي زيرزميني تناسبي نداشت با نفسي كه به سختي بيرون ميآمد. هوا كم كم
تاريك ميشد. از كوچه ي «سنلويياُنايل» كه ميگذشت، هوس كرد سيگاري بكشد و
نفسي تازه كند؛ بويژه كه حالا شمايل صد كيلويي وزنش شده بود. مقابل يك عتيقه فروشي
ايستاد. شمايل را تكيه داد به يكي از سطلهاي بزرگ آشغال كه همانجا، كنار در ساختماني،
رديف شده بود. سيگاري روشن كرد و خيره شد به جعبه آينه ي مغازه. رنگهاي اخرايي و
قرمزِ جگري فرشهايي كه به ديوار مغازه آويزان بود، در آن غروب دلگير، نفسش را جا
آورد. پشت شيشه، كنار قاليچه ها و زينت آلاتِ افغاني، چشمش افتاد به ربابي قديمي كه
رنگ قهوه ايش از فرطِ كهنگي سياه ميزد. تپ تپِ پاهايي كه بر سطحِ نشاط آوري از
ر
«
197
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
.ص١٩٧
دنيا خراب شد روي سرش. نه، انگار خلاصي نداشت. روزي كه كمال شمايل را زده
بود زير بغلش و آورده بود براي او، تا چشمش افتاد به تغييرات شمايل، سراپا خشم و نفرت
شده بود. در درل گفته بود: «چه چيزي را ميخواهد ثابت كند؟ روي آن رداي سياه ا رنگ
ماليده و دوباره همان بافتني زردِ خوشرنگ را تنش كرده! مرا خر گيرآورده؟ با اين حال، به
رو نياورد. كمال كه رفت، مندو شمايل را برد به آشپزخانه و پشت رو تكيه داد به ديوار. اما
پشت و رو هم كه بود، هروقت چشمش ميافتاد به آن، چيزي درونش را آشوب ميكرد.
روزي كه نادر گفت: «صاحبخانه قضيه را فهميده، بايد هرچه زودتر اينجا را خالي كنيم.»
مندو تصميم گرفت اين شمايلي را كه مثل جسدي مانده بود روي دستش، سرانجام،
برگرداند به صاحب اصليش. ديروز. اسباب و اثاثيه اش را آورده بود خانه نادر، و امروز
برگشته بود تا اتاقها را قبل از تحويل به صاحبخانه نظافت كند. كار كه تمام شد، شمايل را
زد زير بغل و راه افتاد طرف خانه ي كمال. تا خانه ي او، كه آپارتمان كوچكي بود واقع در
محله ي سن ميشل، راه زيادي بود؛ هوا هم ابري و غمزده؛ وضعي كه چندان تناسبي نداشت
با قدم زدن؛ اما نياز داشت راه برود. چيزي بيخ گلويش را گرفته بود و راه نميداد به هوا.
بدبختي كه ميآيد، به سلسله ميآيد. چند روز پيش، در پي بگومگويي با صاحبِ هتل،
كارش را از دست داده بود و فرداش اتاق هايش را. ابرها به سرعت جا به جا ميشدند و هر
آن بيم باران بود. هرچه پيشتر ميرفت شمايل هم سنگينتر ميشد. نزديك ميدان باستيل
به خودش گفت: «عجب گهي خوردم!» خواست بقيه ي راه را با مترو برود. اما هواي سنگين
راهروهاي زيرزميني تناسبي نداشت با نفسي كه به سختي بيرون ميآمد. هوا كم كم
تاريك ميشد. از كوچه ي «سنلويياُنايل» كه ميگذشت، هوس كرد سيگاري بكشد و
نفسي تازه كند؛ بويژه كه حالا شمايل صد كيلويي وزنش شده بود. مقابل يك عتيقه فروشي
ايستاد. شمايل را تكيه داد به يكي از سطلهاي بزرگ آشغال كه همانجا، كنار در ساختماني،
رديف شده بود. سيگاري روشن كرد و خيره شد به جعبه آينه ي مغازه. رنگهاي اخرايي و
قرمزِ جگري فرشهايي كه به ديوار مغازه آويزان بود، در آن غروب دلگير، نفسش را جا
آورد. پشت شيشه، كنار قاليچه ها و زينت آلاتِ افغاني، چشمش افتاد به ربابي قديمي كه
رنگ قهوه ايش از فرطِ كهنگي سياه ميزد. تپ تپِ پاهايي كه بر سطحِ نشاط آوري از
ر
«
197
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
@flith کانال پروازفکرواندیشه
.
ص١٩٨
صداي خلخال ميلغزيد توي كاسه ي سرش پيچيد؛ بوي زيزفون و دارچين و اسپره. دردي
كهن چنگ زد به احشايش. سايه اي به سرعت لغزيد سمتِ جايي كه شمايل فليسيا را
گذاشته بود. برگشت . يك سگ «برژه »ي آلماني يك پايش را بالا برده بود تا تكيه دهد به
شمايل. چشمش كه به چشم مندو افتاد لحظه اي مردد ماند. موهايش پخش شده بود،
توي تمام صورتش. همانطور كه مندو را نگاه ميكرد، لغزيد كمي آن طرفتر، زمين را بو
كشيد و پايش را تكيه داد به يكي از سطلها و شاشيد. نگاه مندو رد تسمه اي را كه به
گردن سگ بود گرفت و بالا رفت. سر ديگر تسمه به دستي منتهي ميشد چروكيده كه
رگهاي كبودش آماس كرده بود. پيرزن خنديد و راه افتاد. مندو ته سيگارش را انداخت.
نگاهي كرد به شمايل كه غريبانه تكيه داشت به سطل. احساس كرد در تمام اين مدت
تابوتي را حمل ميكرده است كه نميدانسته با آن چه بايد كرد. راه افتاد طرفش. ايستاد:
« ه چه؟» ناگهان سبكي رخوتي نامنتظر وجودش را فراگرفت. شانه ها را بالا انداخت، دست
ها را در جيب فرو برد، و راهش را كج كرد به طرفِ خانه ي نادر. حالا، ساعتي بعد، شمايل
مقابل چشمش بود، تكيه به تخت شارل!
ك
وقتي ماجرا را گفت، نادر سري تكان داد: «ميداني آنجا كجاست؟ منزل «ژرژ
موستاكي»! بله، آقا! خواننده ي معروف دهه ي هفتاد. من آپارتمان بغلياش را دارم نقاشي
ميكنم.
آنلور كه شارل را حمام ميكرد، آمده بود تا از داخل كمد لباس تازهاي براي او ببرد.
لحظه اي ايستاد و پلكهايش را به هم نزديك كرد: «فليسياست؟ چقدر زشتش كرده!» اين
را گفت و به سرعت بيرون رفت.
مندو دوباره خيره شد به شمايل: «چه قاب زيبايي!» محبت نادر تحت تاثيرش قرارداد.
گفت: «از كجا به اين سرعت قاب برايش فراهم كردي؟»
ـ قاب كه چيزي نيست، تو جان بخواه!
198
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
.
ص١٩٨
صداي خلخال ميلغزيد توي كاسه ي سرش پيچيد؛ بوي زيزفون و دارچين و اسپره. دردي
كهن چنگ زد به احشايش. سايه اي به سرعت لغزيد سمتِ جايي كه شمايل فليسيا را
گذاشته بود. برگشت . يك سگ «برژه »ي آلماني يك پايش را بالا برده بود تا تكيه دهد به
شمايل. چشمش كه به چشم مندو افتاد لحظه اي مردد ماند. موهايش پخش شده بود،
توي تمام صورتش. همانطور كه مندو را نگاه ميكرد، لغزيد كمي آن طرفتر، زمين را بو
كشيد و پايش را تكيه داد به يكي از سطلها و شاشيد. نگاه مندو رد تسمه اي را كه به
گردن سگ بود گرفت و بالا رفت. سر ديگر تسمه به دستي منتهي ميشد چروكيده كه
رگهاي كبودش آماس كرده بود. پيرزن خنديد و راه افتاد. مندو ته سيگارش را انداخت.
نگاهي كرد به شمايل كه غريبانه تكيه داشت به سطل. احساس كرد در تمام اين مدت
تابوتي را حمل ميكرده است كه نميدانسته با آن چه بايد كرد. راه افتاد طرفش. ايستاد:
« ه چه؟» ناگهان سبكي رخوتي نامنتظر وجودش را فراگرفت. شانه ها را بالا انداخت، دست
ها را در جيب فرو برد، و راهش را كج كرد به طرفِ خانه ي نادر. حالا، ساعتي بعد، شمايل
مقابل چشمش بود، تكيه به تخت شارل!
ك
وقتي ماجرا را گفت، نادر سري تكان داد: «ميداني آنجا كجاست؟ منزل «ژرژ
موستاكي»! بله، آقا! خواننده ي معروف دهه ي هفتاد. من آپارتمان بغلياش را دارم نقاشي
ميكنم.
آنلور كه شارل را حمام ميكرد، آمده بود تا از داخل كمد لباس تازهاي براي او ببرد.
لحظه اي ايستاد و پلكهايش را به هم نزديك كرد: «فليسياست؟ چقدر زشتش كرده!» اين
را گفت و به سرعت بيرون رفت.
مندو دوباره خيره شد به شمايل: «چه قاب زيبايي!» محبت نادر تحت تاثيرش قرارداد.
گفت: «از كجا به اين سرعت قاب برايش فراهم كردي؟»
ـ قاب كه چيزي نيست، تو جان بخواه!
198
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
@flith کانال پروازفکرواندیشه
.ص١٩٩
باد مي پيچيد لاي درختان بلوط باغ، و سايه هاي لرزان شاخ و برگي را كه مهتاب
روي شيشه هاي پنجره مياندخت، به اضطراب تكان ميداد. «ف. و. ژ.» پشت كرده بود به
ناتالي. هوهوي باد كه دور و نزديك ميشد چيزي را در فضاي بالاي تخت معلق ميكرد كه
خواب را از چشمانش ميربود. ناتالي هم پشتش به او بود. بيدار بود؟ سكوتِ اتاق، سكوتِ
خواب نبود.
«ف. و. ژ.» انديشيد: «آدم هيچگاه نمي فهمد در ذهن زنان چه ميگذرد.» روزهاي
نخستِ اقامت در اينجا، همه اش احساس سبكي بود و نشاطي بيسابقه. ميگفت: «بشر به
انحطاطِ عجيبي دچار شده است. آخر اينهمه اضطراب و دغدغه هم اسمش زندگي است؟»
وقتي دست در دست ناتالي به جنگلهاي اطراف ميرفتند و سبد را از قارچهاي خودرو يا
توت فرنگيهاي وحشي پر ميكردند و برميگشتند، يا وقتي به گلهاي باغچه رسيدگي
ميكردند، حس ميكرد زمان را ميانبر كرده و برگشته اند به سالهاي سرخوشِ جواني. در
آن هنگام، از ثروت اجدادي جز عنواني براي «ف. و. ژ.» باقي نمانده بود. اگر دائم دور و بر
ناتالي ميچرخيد، براي املاك بي حسابش نبود، دوستش داشت. اما براي جاه طلبيهاي او
ثروت ناتالي چيزي بود كه نميشد به حساب نياوردش. ناتالي رفتارِ گاه ناشيانه ي اين جوان
خجول را ميديد و دردل به او ميخنديد. اما از همين جاه طلبي اش بود كه خوشش ميآمد.
بعد كه «ف. و. ژ.» به خواب و خيالهاش جامه ي عمل پوشاند، رفته رفته ناتالي گم شد در
سايه او. حالا او بود كه بايد دور و بر «ف. و. ژ» ميچرخيد؛ از غيبتش رنج ميكشيد و گاه
كه چيزي ميديد يا چيزي ميشنيد، چشمانش را ميبست تا اين حضور سايه وار بتواند به
حياتِ خود ادامه دهد. حالا، يك ماهي پس از زندگي در اقامتگاه جديد، «ف. و. ژ.» خودش
را در خلاءي ميديد كه پيش از آن نميشناخت. حس ميكرد از قطاري كه به سوي
روشنايي هاي پرجلال دوردست ميرفت، ناگهان، به بيرون پرتاب شده است. در ظلمات
دست و پا ميزد. ميديد در گفتگو با ناتالي، يا كسان ديگري كه به ديدنشان ميآمدند،
همه اش از افعال ماضي استفاده ميكند. آنچه غايب بود حال بود و آينده. ميديد
معاشرانشان هم، بيشتر كساني هستند كه ساكنان سيارهي «گذشته» اند. فاكسي هم كه
د ه
199
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
.ص١٩٩
باد مي پيچيد لاي درختان بلوط باغ، و سايه هاي لرزان شاخ و برگي را كه مهتاب
روي شيشه هاي پنجره مياندخت، به اضطراب تكان ميداد. «ف. و. ژ.» پشت كرده بود به
ناتالي. هوهوي باد كه دور و نزديك ميشد چيزي را در فضاي بالاي تخت معلق ميكرد كه
خواب را از چشمانش ميربود. ناتالي هم پشتش به او بود. بيدار بود؟ سكوتِ اتاق، سكوتِ
خواب نبود.
«ف. و. ژ.» انديشيد: «آدم هيچگاه نمي فهمد در ذهن زنان چه ميگذرد.» روزهاي
نخستِ اقامت در اينجا، همه اش احساس سبكي بود و نشاطي بيسابقه. ميگفت: «بشر به
انحطاطِ عجيبي دچار شده است. آخر اينهمه اضطراب و دغدغه هم اسمش زندگي است؟»
وقتي دست در دست ناتالي به جنگلهاي اطراف ميرفتند و سبد را از قارچهاي خودرو يا
توت فرنگيهاي وحشي پر ميكردند و برميگشتند، يا وقتي به گلهاي باغچه رسيدگي
ميكردند، حس ميكرد زمان را ميانبر كرده و برگشته اند به سالهاي سرخوشِ جواني. در
آن هنگام، از ثروت اجدادي جز عنواني براي «ف. و. ژ.» باقي نمانده بود. اگر دائم دور و بر
ناتالي ميچرخيد، براي املاك بي حسابش نبود، دوستش داشت. اما براي جاه طلبيهاي او
ثروت ناتالي چيزي بود كه نميشد به حساب نياوردش. ناتالي رفتارِ گاه ناشيانه ي اين جوان
خجول را ميديد و دردل به او ميخنديد. اما از همين جاه طلبي اش بود كه خوشش ميآمد.
بعد كه «ف. و. ژ.» به خواب و خيالهاش جامه ي عمل پوشاند، رفته رفته ناتالي گم شد در
سايه او. حالا او بود كه بايد دور و بر «ف. و. ژ» ميچرخيد؛ از غيبتش رنج ميكشيد و گاه
كه چيزي ميديد يا چيزي ميشنيد، چشمانش را ميبست تا اين حضور سايه وار بتواند به
حياتِ خود ادامه دهد. حالا، يك ماهي پس از زندگي در اقامتگاه جديد، «ف. و. ژ.» خودش
را در خلاءي ميديد كه پيش از آن نميشناخت. حس ميكرد از قطاري كه به سوي
روشنايي هاي پرجلال دوردست ميرفت، ناگهان، به بيرون پرتاب شده است. در ظلمات
دست و پا ميزد. ميديد در گفتگو با ناتالي، يا كسان ديگري كه به ديدنشان ميآمدند،
همه اش از افعال ماضي استفاده ميكند. آنچه غايب بود حال بود و آينده. ميديد
معاشرانشان هم، بيشتر كساني هستند كه ساكنان سيارهي «گذشته» اند. فاكسي هم كه
د ه
199
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
@flith کانال پروازفکرواندیشه
.
ص٢٠٠
امروز به دستش رسيده بود به اين احساس فاجعه بار شدت بيشتري ميداد. خودش را نه
محبوسي در قلعه، كه بيماري ميديد زير چادراكسيژن؛ فرو رفته در اغماء؛ بيماري كه از
همه ي اعضاي بدنش تنها قلبيست كه ميتپد. ميديد كه در اين انجماد و سكوت آنقدر
بايد ادامه دهد تا روزي كه اين تكه گوشتِ بيمصرف هم باز بماند از تپش. درست مثل
روژه لوكنت. صبح، وقتي پيشخدمت كاغذ خبر مرگ او را به دستش داد، تنها تصويري كه
از او پيش چشمش آمد همان نگاهِ آخر بود. از هركس، هميشه چيزي هست كه، مثل
خاكستر جسدي سوزانده شده، همه ي هستي او را در خود خلاصه كند. يك نگاه، يك
حركت، يا يك حرف بخصوص. از روژه همان نگاه بود كه براي هميشه باقي ميماند.
آخرين باري كه او را ديده بود چند روزي پس از بستري شدنش در بيمارستان «سال پترير»
بود. به خانه كه آمده بود، زنگ زده بود به كمال. با آن چيزهايي كه كمال ميگفت، ديگر
دليلي نداشت كه خودش را منتر آن شمايل لعنتي بكند. اليزابت را صدا كرده بود. سينه هاي
درشت اليزابت هميشه در جدال بود با دكمه هاي پيراهن. و حالا كه رمان «خاله تيفاني »اش
جايزه «فمينا» را برده بود، سر را بالاتر ميگرفت و سينه را جلوتر ميداد. «ف. و. ژ.» كه
منتظر بود هر لحظه دكمه اي در فضا بپرد، چشم از سينه هاي او برگرفت و شمايل فليسيا را
به او داد: «حالا كه ميروي زندگي تازهاي را شروع كني ميخواهم هديه اي به تو بدهم.» و
اليزابت نگاهش كرده بود. از اليزابت هم همين نگاه است كه براي هميشه ميماند. وقتي كه
رفت، «ف. و. ژ.» از خودش پرسيد: «چرا؟» طبيعي ترين كار اين بود كه اليزابت نسخه اي از
كتابش را به او هديه كند. اما حتا حرفش را هم نميزد. كنجكاوي كشنده اي او را واداشت
كتاب را بخرد( خبرجايزه را در فيگارو خوانده بود). حالا كه نگاه ميكرد، خاله تيفاني شباهت
غريبي داشت به ناتالي. جيم، بفهمي نفهمي، خود «ف. و. ژ.» بود و آقاي بايرون، روژه
لوكنت. «يعني اين دخترك بيچشم و رو...»
غلطيد: «بيداري، ناتالي؟»
بيدار بود ناتالي. سايه شاخ و يرگ را روي شيشه ها نميديد. اما همان صداي باد را كه
ميشنيد لايه هاي خفتهي درونش را به آشوب ميكشيد. از صبح كه خبر را شينده بود
سكوت كرده بود. «چقدر همه چيز....» چهل سال تمام صبر كرده بود تا سرانجام گوشي
200
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
.
ص٢٠٠
امروز به دستش رسيده بود به اين احساس فاجعه بار شدت بيشتري ميداد. خودش را نه
محبوسي در قلعه، كه بيماري ميديد زير چادراكسيژن؛ فرو رفته در اغماء؛ بيماري كه از
همه ي اعضاي بدنش تنها قلبيست كه ميتپد. ميديد كه در اين انجماد و سكوت آنقدر
بايد ادامه دهد تا روزي كه اين تكه گوشتِ بيمصرف هم باز بماند از تپش. درست مثل
روژه لوكنت. صبح، وقتي پيشخدمت كاغذ خبر مرگ او را به دستش داد، تنها تصويري كه
از او پيش چشمش آمد همان نگاهِ آخر بود. از هركس، هميشه چيزي هست كه، مثل
خاكستر جسدي سوزانده شده، همه ي هستي او را در خود خلاصه كند. يك نگاه، يك
حركت، يا يك حرف بخصوص. از روژه همان نگاه بود كه براي هميشه باقي ميماند.
آخرين باري كه او را ديده بود چند روزي پس از بستري شدنش در بيمارستان «سال پترير»
بود. به خانه كه آمده بود، زنگ زده بود به كمال. با آن چيزهايي كه كمال ميگفت، ديگر
دليلي نداشت كه خودش را منتر آن شمايل لعنتي بكند. اليزابت را صدا كرده بود. سينه هاي
درشت اليزابت هميشه در جدال بود با دكمه هاي پيراهن. و حالا كه رمان «خاله تيفاني »اش
جايزه «فمينا» را برده بود، سر را بالاتر ميگرفت و سينه را جلوتر ميداد. «ف. و. ژ.» كه
منتظر بود هر لحظه دكمه اي در فضا بپرد، چشم از سينه هاي او برگرفت و شمايل فليسيا را
به او داد: «حالا كه ميروي زندگي تازهاي را شروع كني ميخواهم هديه اي به تو بدهم.» و
اليزابت نگاهش كرده بود. از اليزابت هم همين نگاه است كه براي هميشه ميماند. وقتي كه
رفت، «ف. و. ژ.» از خودش پرسيد: «چرا؟» طبيعي ترين كار اين بود كه اليزابت نسخه اي از
كتابش را به او هديه كند. اما حتا حرفش را هم نميزد. كنجكاوي كشنده اي او را واداشت
كتاب را بخرد( خبرجايزه را در فيگارو خوانده بود). حالا كه نگاه ميكرد، خاله تيفاني شباهت
غريبي داشت به ناتالي. جيم، بفهمي نفهمي، خود «ف. و. ژ.» بود و آقاي بايرون، روژه
لوكنت. «يعني اين دخترك بيچشم و رو...»
غلطيد: «بيداري، ناتالي؟»
بيدار بود ناتالي. سايه شاخ و يرگ را روي شيشه ها نميديد. اما همان صداي باد را كه
ميشنيد لايه هاي خفتهي درونش را به آشوب ميكشيد. از صبح كه خبر را شينده بود
سكوت كرده بود. «چقدر همه چيز....» چهل سال تمام صبر كرده بود تا سرانجام گوشي
200
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
@flith کانال پروازفکرواندیشه
.
ص٢٠١
تلفن را بردارد و زنگ بزند. هيچ وقت نفهميده بود چرا ناگهان از او كناره گرفت. جايي از
درونش جراحت برداشته بود كه دست هيچ جراحي به آن نميرسد. به انتقام، روي خوش
نشان داد به «ف. و. ژ.». چهل سال تمام صبر كرده بود. روزي كه به ديدار او ميرفت گمان
ميكرد زمان را ميانبر كرده و برگشته است به سالهاي سرخوش جواني. گمان ميكرد
رشته را از همانجا كه بريد ميشود دوباره گره زد. روژه به مهرباني او را ميپذيرفت. اما دلش
نميآمد بگويد. ميدانست عشق چيزيست كه با زمان گره خورده. بريده كه شد همان بهتر
كه خاطره شود. اما نميگفت. او هم به عبث گمان ميكرد شايد، شايد معجزه اي بشود.
ميديد چيزي دارد ميگندد؛ جسدي كه روزي موجود زيبايي بوده. اما در ملال ادامه
ميدادند.
ـ بيداري ناتالي؟
آدمي، جوان كه هست، فكر ميكند در آن دمدمه هاي آخر چه خوبست روزي هر دو
بنشينند و هركس همهي چيزهايي را كه مخفي ميكرده اعتراف كند به ديگري. پير كه
ميشود، به اين رؤياي كودكانه ميخندد. با اين حال، ناتالي ميترسيد كودكِ درون «ف. و.
ژ.» سر برآورده باشد. برگشت؛ طوري كه انگار در تمام مدت طرفِ خطابِ او بوده، گفت:
«ميدانم. حوصله ات سر رفته. وقتي هفتاد سال تمام بدوي، گمان ميكني زندگي يعني
همين دويدن. مثلي هست چيني كه ميگويد: وقتي ميتواني راه بروي ندو. وقتي ميتواني
بايستي راه نرو. اما از همه بهتر دراز كشيدن است.»
ـ ولي ناتالي ما فرانسوي هستيم.
ـ نميگويم چيني باش، اما... زندگي فقط همين چيزي نيست كه به آن عادت
كردهايم. ما هنوز گمان ميكنيم به تعطيلات آمدهايم. ايستادهايم اما در درونمان كسي
هست كه همچنان به دويدن ادامه ميدهد. يكي دو ماه كه بگذرد، قول ميدهم، همان
نگاهي را به گذشته داشته باشي كه «شازده كوچولو» به زندگي آدمهاي ديگر داشت.
غلطيد. باد زوزه ميكشيد. ميان سايه هايي كه روي شيشه ي پنجره تكان ميخوردند،
شبحي نگاهش ميكرد. دو چشم هراسان كه برق ميزد از وحشتي خاموش. گيسوانِ
بلندش، حلقه حلقه و پريشان، پر بود از پرِ كاه. «آمدي پسرم؟» دويده بود بيرونِ اسطبل.
201
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
.
ص٢٠١
تلفن را بردارد و زنگ بزند. هيچ وقت نفهميده بود چرا ناگهان از او كناره گرفت. جايي از
درونش جراحت برداشته بود كه دست هيچ جراحي به آن نميرسد. به انتقام، روي خوش
نشان داد به «ف. و. ژ.». چهل سال تمام صبر كرده بود. روزي كه به ديدار او ميرفت گمان
ميكرد زمان را ميانبر كرده و برگشته است به سالهاي سرخوش جواني. گمان ميكرد
رشته را از همانجا كه بريد ميشود دوباره گره زد. روژه به مهرباني او را ميپذيرفت. اما دلش
نميآمد بگويد. ميدانست عشق چيزيست كه با زمان گره خورده. بريده كه شد همان بهتر
كه خاطره شود. اما نميگفت. او هم به عبث گمان ميكرد شايد، شايد معجزه اي بشود.
ميديد چيزي دارد ميگندد؛ جسدي كه روزي موجود زيبايي بوده. اما در ملال ادامه
ميدادند.
ـ بيداري ناتالي؟
آدمي، جوان كه هست، فكر ميكند در آن دمدمه هاي آخر چه خوبست روزي هر دو
بنشينند و هركس همهي چيزهايي را كه مخفي ميكرده اعتراف كند به ديگري. پير كه
ميشود، به اين رؤياي كودكانه ميخندد. با اين حال، ناتالي ميترسيد كودكِ درون «ف. و.
ژ.» سر برآورده باشد. برگشت؛ طوري كه انگار در تمام مدت طرفِ خطابِ او بوده، گفت:
«ميدانم. حوصله ات سر رفته. وقتي هفتاد سال تمام بدوي، گمان ميكني زندگي يعني
همين دويدن. مثلي هست چيني كه ميگويد: وقتي ميتواني راه بروي ندو. وقتي ميتواني
بايستي راه نرو. اما از همه بهتر دراز كشيدن است.»
ـ ولي ناتالي ما فرانسوي هستيم.
ـ نميگويم چيني باش، اما... زندگي فقط همين چيزي نيست كه به آن عادت
كردهايم. ما هنوز گمان ميكنيم به تعطيلات آمدهايم. ايستادهايم اما در درونمان كسي
هست كه همچنان به دويدن ادامه ميدهد. يكي دو ماه كه بگذرد، قول ميدهم، همان
نگاهي را به گذشته داشته باشي كه «شازده كوچولو» به زندگي آدمهاي ديگر داشت.
غلطيد. باد زوزه ميكشيد. ميان سايه هايي كه روي شيشه ي پنجره تكان ميخوردند،
شبحي نگاهش ميكرد. دو چشم هراسان كه برق ميزد از وحشتي خاموش. گيسوانِ
بلندش، حلقه حلقه و پريشان، پر بود از پرِ كاه. «آمدي پسرم؟» دويده بود بيرونِ اسطبل.
201
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️