پرواز فکر و اندیشه
1.17K subscribers
4.25K photos
2.15K videos
84 files
996 links
‏جاویدشاه فقط یه شعار نیست…

عهد ما با ایران و هزاران سال پادشاهی‌ست…
Download Telegram
♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@


آنکه نمی تواند راه برود، حرف بزند، بشنود و ببیند، معلول نیست؛ معلول انسان ترسو و درخودمانده ای است که زمین گیر شده است.
آنکه پای رفتن و دل دیدن سرزنش های خار مغیلان را ندارد، معلول است.

چوپان دروغگوی زندگی خویشتنیم
مسعود لعلی


♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@
♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@



به طور کلی فرزانگان همه ی دورانها پیوسته یک چیز را گفته اند و سفیهان که در همه اعصار، اکثریتِ عظیم را تشکیل می دهند، همواره عکس آن عمل کرده اند و ازین پس نیز چنین خواهد ماند.

از این رو #ولتر می گوید:

"این جهان، هنگامی که ترکش می گوییم، همانقدر #احمقانه و #پلید است که آن را به هنگام ورود یافتیم"

#در_باب_حكمت_زندگي
#شوپنهاور


♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@
♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@


«حالا شعر برایِ من یک مسئله ی جدّیست. مسئولیتی ست که در مُقابلِ وجودِ خودم احساس می کنم. یک جور جوابی ست که باید به زندگی خودم بدهم. من همانقدر به شعر احترام می گذارم که یک آدم مذهبی به مذهبش. فکر می کنم نمی شود فقط به استعداد تکیه کرد. گفتنِ یک شعرِ خوب همانقدر سخت است و همانقدر دقّت و کار و زحمت می خواهد که یک کشفِ علمی. به یک چیز دیگر هم معتقدم و آن «شاعر بودن» در تمام لحظه های زندگیست

شاعر بودن یعنی انسان بودن. بعضی ها را می شناسم که که رفتارِ روزانه شان هیچ ربطی به شعرشان ندارد یعنی فقط وقتی شعر می گویند شاعر هستند، بعد تمام می شود، دو مرتبه می شوند یک آدم حریصِ شکمویِ ظالم تنگ فکرِ بدبخت حسودِ حقیر، خُب، من حرف هایِ این آدم ها را هم قبول ندارم. من به زندگی بیشتر اهمیّت می دهم، و وقتی این آقایان مُشت هایشان را گره می کنند و فریاد راه می اندازند (یعنی در شعر ها و مقاله هایشان) من نفرتم می گیرد و باورم نمی شود که راست می گویند. می گویم نکند فقط برای یک بشقاب پلو است که دارند داد می زنند، بُگذریم

فکر می کنم کسی که کار هنری می کند باید اوّل خودش را بسازد و کامل کند. بعد از خودش بیرون بیاید و به خودش مثلِ یک واحدِ از هستی و وجود نگاه کند تا بتواند به تمام دریافت ها، فکرها، و حس هایش یک حالتِ عمومیت بخشد.»

(منبع: دیوان #فروغ فرّخزاد؛ انتشارات نیک فرجام؛ چاپ ششم؛ تهران ١٣٨٦)

♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@
♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@


#معمای_عقلانیت


1. در این نوشتار، مدعا این نیست که "عقلانیتی وجود ندارد"، بلکه سخن بر این است که "عقلانیت واحدی وجود ندارد". این نکته را می توان اینگونه هم فرموله کرد: "ما عقلانیت نداریم، بلکه عقلانیت ها داریم".

2. توجه به این امر مانع از آن خواهد شد که یک عقلانیت، انحصارطلبانه، خود را تنها گونه عقلانیت بشمرد و از خویش یک "ایدئولوژی" سرکوب بسازد. نیچه با همین دغدغه است که می گوید نباید نسبت به استبداد، تحت هیچ عنوانی، از جمله "استبداد عقل"، روادار بود؛ چراکه پذیرش آن، راه را برای پذیرش همه گونه دیگر استبداد هموار خواهد کرد.

3. نیچه برای پیشگیری از انحصارطلبی هر مقوله ای از جمله عقلانیت، به "تبارشناسی" آن می پردازد. نیچه در تبارشناسی یک پدیده، محدودیت ها و مشروطیت های آن را یادآور می شود و اینگونه او را به مسوولیت وا می دارد. برای مثال، در تبارشناسی عقلانیت، "ریشه های غیرعقلانی و ماقبل عقلانی عقلانیت" آشکار می شود و نقاب از برداشت های منزه طلبانه از آن برداشته می شود. به عبارت دیگر، عقلانیتی نیست، مگر آنکه آن عقلانیت مسبوق و مصبوغ (ٱغشته) به ناعقلانیت باشد.
گفتنی است تاملاتی که پیوند پایدار و وابستگی متقابل لوگوس (عقل) و میتوس (اسطوره) و به نوعی دیالکتیک عقل یا روشنگری را آشکار کرده اند، اگرچه در زمینه های تاملی متفاوتی هستند، می توانند در اینجا روشنگر باشند. (در یادداشت های بعدی به برخی از آنها اشاره خواهد شد)

4. می توان گفت دستاورد اصلی تبارشناسی یک پدیده، امکان نگرش "پلورالیستی" (کثرت باورانه) درباره آن است. اینگونه است که مثلا دیگر عقلانیت مفهومی - تجریدی که در حیطه های چون علم یا متافیزیک جلوه گر می شود، تنها شکل عقلانیت شمرده نخواهد شد. بلکه با حفظ عقلانیت مفهومی - تجریدی، با همه محدودیت ها و امکاناتش، راه برای به رسمیت شناخته شدن عقلانیت های دیگر، مانند عقلانیت اسطوره ای، عقلانیت مذهبی، و عقلانیت زیبایی شناختی باز می شود.

5. با این تفاصیل، عقلانیت ها مرزهای سیال و تمایزهای نسبی دارند و البته، به مقتضای نیازهای ما، امتیازهای نسبی نیز پیدا خواهند کرد.
طرفه اینکه، این نوشتار که به لحاظ محتوا، قصد انتقاد به انحصار طلبی عقلانیت مفهومی - تجریدی را دارد، به لحاظ فرم، زبان مفهومی - تجریدی دارد و ساختار فرمال آن تابع همان عقلانیتی است که قصد نقد آن را دارد. اما این امر را نباید نشانه تهافت یا تلاشی این نوشتار دانست، چرا که می دانیم نقد کردن یک ایده یا پدیده، نه به معنای رد کردن آن، بلکه به معنای سنجیدن آن، و ارزیابی کردن محدودیت ها و امکاناتش است. نقد عقلانیت مفهومی - تجریدی، بدین معنا نیست که از او هیچ کاری بر نمی آید، بلکه بدین معنا است که او همه فن حریف نیست. در اینجا، شاید فلسفه شوپنهاور، بهترین شاهد باشد. شوپنهاور، از یک سو، فلسفه تجریدی و استدلالی را در ارتباط با "تجربه" هستی (اراده) ناکارآمد، و حتی توهم آلود، می داند، ولی از سوی دیگر، آن را برای "بیان تجارب" ما از هستی مفید می داند. فلسفه، از نظر شوپنهاور، "اقتباس تجریدی تجارب ما" است. شوپنهاور، بنا به ادعای خود، تجربه بدبینانه بودا و همچنین، تجربه عارفانه مایستر اکهارت را تماتیزه، تئوریزه، و سیستماتیزه می کند. به همین خاطر است که شوپنهاور می گوید: "من و بودا و اکهارت یک چیز را می گوییم"

#مسعود_زنجانی

♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@
♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@


ساعتی با فلسفهٔ #شوپنهاور
بنیامین صباغی

"آیا می‌دانید تابستان امسال تا چه اندازه برایم پُر ارزش بود؟ این ایام را با شیفتگی به شوپنهاور و لذتهای بسیاری گذراندم، که پیش از ان هرگز نمی شناختم. ممکن است روزی نظرم تغییر کند اما اکنون یقین دارم که شوپنهاور، نابغه ترین انسانهاست.وقتی اثارش را می خوانم نمی دانم چرا تا به حال ناشناس مانده است. شاید توضیح این امر همان باشد که او خود بارها تکرار کرده است، به این معنا که اکثریت ادمیزادگان را، ابلهان تشکیل می دهند." (لئوتالستوی؛ نامه به افاناسی فل 1869)

شاید بهتر بود این مقاله در نشریات تخصصی فلسفه به چاپ می رسید اما از آنجا که معتقدم فلسفه باید در زندگی جاری و ساری باشد آن را نخست در این پایگاه خبری وزین به دست نشر سپردم. ذکر این نکته را نیز ضروری می دانم که نگارنده با نگاه پر از نقص خویش از آنهمه فراخنا و ژرفای فلسفهٔ شوپنهاور فقط آنها را که به کار زندگی و روزمرگی‌هایش می‌آیند را بسیار خلاصه نموده و در این مقال گنجانده است.

در یکی از خیابانهای رودکی شیراز خانه ای باباغچه‌ای کوچک وجود دارد، به گفته استاد مسعود زنجانی: شبیه باغ اپیکور، به نام موسسه فرهنگی هنری پیرسوک. فرصتی برای همراهی با فلسفهٔ شوپنهاور در کلاسهای آزاد استاد مسعود زنجانی. دنبال فرصتی برای نگارش حاصل از خلاصه این کلاسها بودم که شب جمعه و فنجان قهوه اسپرسو کار خود را کرد و خواب را از سر ما پراند و اکنون نگارش خلاصه کلاسها:

آنکه با فلسفهٔ کانت آشنا نباشد شوپنهاور را هم آنگونه که باید درک نخواهد کرد. و از همین رو فتح باب فلسفهٔ شوپنهاور توضیحی در رابطه با فلسفهٔ کانت خواهد بود. کانت معتقد بود دستگاه حسی و ذهنی ما به گونه‌ای طراحی شده است که نمودها و پدیدارها را می شناسد نه بودها را. یعنی ما قادریم جهان را درک کنیم اما نه آنگونه که در ذاتِ واقعی وجود دارند بلکه انگونه که در دستگاه حسی ما نمود می‌یابند. در واقع شناخت ما از جهان چیزی جز تصویر و تصوّر ما از جهان نیست. این همان مثال غار افلاطون و مایا در وداهای هند است. تا اینجا شوپنهاور با این هر سه همراه است، از همین رو شوپنهاور را فیلسوفی میان‌فرهنگی بین غرب و شرق می‌دانند. پلی میان افلاطون، کانت و بودا.

او خود گفته بود در غرب کسی به پای بودا نخواهد رسید. شوپنهاور با بدبینی خاص خویش معتقد بود اراده‌ای پشتِ پهنای هستی قرار گرفته است که باعث غلبه همواره شر بر نیکی است. او زندگی را آونگی میان درد جسمی و رنج روحی و در آن سو بی حوصلگی و ملال می‌دانست.

شوپنهاور معتقد بود تنها راه خلاصی از دست این اراده روی آوردن به اخلاق و هنر خواهد بود و از همین رو فلسفه شوپنهاور را فلسفه ممتاز هنر به گفتهٔ توماس مان و فلسفه مرجَّح هنرمندان می‌دانند. حالا فهم معنای نام کتاب او یعنی جهان به مثابهٔ اراده و تصور و معنی جمله معروف او که "موسیقی بود، اگر جهان نبود"، بیشتر درک خواهد شد. موسیقی بود اگر جهان به مثابهٔ تصوّر نبود. شوپنهاور موسیقی را برترین هنر می‌دانست. او معتقد بود با موسیقی بهتر از هر هنر دیگری می توان از این اراده و خود تحت سیطرهٔ آن خلاصی یافت.

او عقیده داشت، کسانی که هیچ وقت وقت ندارند، در واقع بی‌کارترین آدمها هستند، زیرا اشتغال به روزمرگی فرصت پرداختن به خویش و رسیدن به آگاهی را از آنها ستانده است؛ کاری که مهمتر از آن در عالم وجود ندارد. او هشدار هوراس را تکرار می کند که حماقت بزرگیست که انسان به قیمت برنده‌شدن در بیرون، در درون ببازد.


♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@
♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@


وهمی شهوی انسان را به این سوق می‌دهد که باور کند آغوش زنی که زیبایی‌اش او را مجذوب ساخته بیش از آغوش هر زن دیگری به او لذت می‌دهد یا منحصراً معطوف فرد خاصی می‌شود و وی را متقاعد می‌کند که تملک این فرد خوشحالیِ بی‌حصری برای او به ارمغان می‌آورد. از این رو، وی خیال می‌کند که دارد برای لذت خود تلاش و فداکاری می‌کند، حال آن که این کارها را صرفاً برای حفظ گونه‌ی صحیح و معینِ «نوع» انجام می‌دهد و قرار است یک فردیت مشخص و خاصی به هستی دست بیابد که تنها می‌تواند از این والدین به وجود بیاید. هر کسی که عاشق شده باشد پس از اینکه نهایتاً به لذت دست یافت، بیداریِ خارق‌العاده‌ای از خواب وهم را تجربه می‌کند و با حیرت مشاهده می‌کند که آنچه با چنان شوقی در پی آن بوده صرفاً مانند هر ارضای جنسیِ دیگری عمل می‌کند، به طوری که وی احساس می‌کند که سود چندانی به دست نیاورده. از سوی دیگر، ارضا در واقع فقط به سود «نوع» است و از این رو به آگاهی فرد نمی‌آید، یعنی فردی که در اینجا سرشار از اراده‌ی نوع بوده و با فداکاری بسیار به حصول هدفی کمک کرده که به هیچ رو هدف خود او نبوده است. پس از اتمام این کار بزرگ، کسی که عاشق شده بود خود را فریب خورده می‌یابد زیرا وهمی که فرد را بازیچه‌ی نوع کرده بود اکنون از میان می‌رود.

آرتور شوپنهاور
متافیزیک_عشق


♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@
♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@


دو ماهی اکنون با هم از هم دور شدند، تا با هم، به هم نزدیک شوند و کنار هم سر بخورند. مرد به کودک گفت: “ببین اون دو تا چه قشنگ با همن.”
کودک اندکی بعد پرسید:”کدوم دو تا؟”
مرد گفت: “اون دو تا. اون دو تا را می‌گم. اون دو تا را ببین.” و با انگشت به دیواره‌ی شیشه‌ای آبگیر زد. روی شیشه کسی با سوزن یا میخ یادگاری نوشته بود. کودک اندکی بعد گفت: “دوتا نیستن.”
مرد گفت: “اون، آآ، اون، اون دو تا.”
کودک گفت: “همونا. دو تا نیستن. یکیش عکسه که توی شیشه اونوری افتاده.”

ماهی و جفتش
ابراهیم گلستان

♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@
بارها از خودم پرسیده ام که چرا سرزمینی که این همه دوستش دارم با خودش چنین سنگدل است...

چریکه تارا - بهرام بیضائی

♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@
به تفکر و اندیشه
خود مفتخر باشید
نه به اجداد و گذشته خود...

♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@
♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@


طبع انسان به گونه ای است که اگر صد بار، پاره ای از اعتقادات اش را با دلیل و منطق رد کنند،باز هم در صورت نیاز بدانها باز می گردد و آن ها را واقعی می پندارد.


#فردریش_نیچه



♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@
از همان
لحظه اى كه
به فكر كردن
خـوى مى گيريد،
در راه ترقى
گام بر مى داريد.
#يوهان_پستالوزى

♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@
شک حالت خوش آیندی نیست،
ولی ادعای یقین خنده دار است.


#فرانسوا_ولتر

♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@
در جامعه ای که فاصله طبقاتی زیاد باشد○

عدالت در آن جامعه معنی ندارد و چه برسد آن زمانی‌ که خود حاکمان دزدان اصلی باشند.

♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@
♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@



- تو کشف کرده ای که برای چه می خواهی بچه دار شوی و موجود زنده ای را به دنیا اضافه کنی؟

- به گمانم بله! #فلسفه ی هر ازدواجی تولید مثل و بچه دار شدن است!

- تنها #حقیقت راستین، حقیقتی است که خود ما کشف کنیم... تو فلسفه ی وجودی یک انسان دیگر را با عقیده ی نیاکانت شناخته ای؟! در صورتی که به هیچ عنوان هدف از ازدواج کردن، ساختن یک موجود تازه نیست... و همین طور لازمه ی هر نوع #عشق ورزی و هم خوابگی هم تولید مثل نمی باشد.

#روانشناسی
✍ #اروین_د_یالوم
📔 #مامان_و_معنی_زندگی



♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@
♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@


من با استعداد بودم. یعنی هستم. بعضی وقت ها به دست هایم نگاه می کنم و فکر می کنم که می توانستم پیانیست بزرگی بشوم. یا یک چیز دیگر. ولی دست هایم چه کار کرده اند؟ یک جایم را خارانده اند، چک نوشته اند، بند کفش بسته اند، سیفون کشیده اند... دست هایم را حرام کرده ام. همینطور ذهنم را ...


#چارلز_بوکوفسکی
#عامه_پسند



♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@
♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@


🍁ده #مغالطه در تفکر که سبب بروز #افسردگی میشود :

۱- همه چیز خواهی یا هیچ نخواهی: همه ی امور را سیاه و سفید میبینید. اگر نتیجه ی کارتان عالی نباشد خود را ناکام میبینید
- به سمت کمال حرکت کردن اگرچه نیکوست ولی خواست بهترین بودن سبب افسردگی است.
۲- تعمیم مبالغه آمیز: جزئی ترین حادثه ی منفی را به حساب شکست همیشگی میگذارید! (مغالطه جز به کل)
۳- در برخورد با مورد منفی، آنرا چنان در ذهن بزرگ میکنید که انگار هرچه هست منفی است.
۴- بی اعتنایی به امور مثبت: تجربه های مثبت را به هر دلیلی بی اعتبار میدانید و در نتیجه باورهای منفی را در وجود خود میکارید.
۵- نتیجه گیری شتابزده: بدون دلیل تفسیر های منفی میکنید. ذهن خوانی میکنید و پیش بینی بدبینانه میکنید و معتقدید عین واقعیت را میگوئید.
۶- درشت بینی و ریزبینی: واقعیت مثبت را بی اهمیت و کوچک قلمداد میکنید و وقایع منفی را به شکل مبالغه آمیزی بزرگ میکنید.
۷- استدلال احساسی: فرض را بر این میگذارید که احساسات منفی لزوما ماهیت حقیقی امور را نشان میدهند.
۸- به استناد به باید ها و نباید های خود دیگران را قضاوت میکنید و چون دیگران عامل به خواست ما نیستند افسرده میشویم.
۹- برچسب زدن: شدید ترین نوع تعمیم مبالغه آمیز است. به جای توضیح اشتباه به خود یا دیگران برچسب اشتباه میزنید. به جای آنکه بگوئیم این کار بد بود میگوئیم تو آدم بدی هستی!
۱۰- شخصی سازی: خود را مسبب حوادثی میبینید که در اصل مسئول آن نبوده اید.

سایت صدانت

♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@
♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@


#جماعت_و_فردیت

توده‌ی مردم منشی غیراخلاقی و غیرعقلانی دارد. می‌توان این حقیقت را در ساده‌ترین شکل آن مشاهده کرد؛ حتما همه متوجه این صحنه شده‌اید و یا خودتان وقتی به خاطرات دوران تحصیل مراجعه کنید آن را به یاد می‌آورید که وقتی یک بچه مدرسه‌ای در مسیر رفت و آمدش از خانه به مدرسه تنهاست فردی موجه و به خوبی اجتماعی شده به نظر می‌رسد و به اصطلاح «آهسته می‌رود و آهسته می‌آید»، ولی همین نوجوان سر به راه وقتی که در کنار دوستش قرار می‌گیرد، روی دیگری از شخصیت خود را به نمایش می‌گذارد. دو دوست با هم می‌گویند و می‌خندند و در خیابان شلنگ تخته می‌اندازند، جسارت بیشتری پیدا کرده تا دیگران را دست بیاندارند و تحقیر کنند، توجه جنس مخالف را به خود جلب کرده و به رفتارهای پر خطر مبادرت ورزند؛ آن‌ها در بهترین حالت رفتارهای غیرهنجار، و در بدترین حالت ضدهنجار بسیاری را به نمایش می‌گذارند. کمیت و کیفیت این رفتارها نیز با تعداد دوستانی که کنار هم قرار گرفته‌اند نسبت مستقیم دارد.

نکته‌ی جالب این‌جاست که همین‌که یک به دو بدل می‌شود قادریم خاصیت‌های توده‌ای را مشاهده کنیم: تقسیم شدن مسئولیت فردی بین افراد و فرافکنی سهم خود به دیگری. البته نوجوان هنوز در ابتدای راه پیوستن به جامعه به عنوان فردی بزرگسال با مسئولیت‌ها و تعهدات مشخص است، ولی این امر به هیج وجه در سال‌های بعدی نیز تغییر چندانی نمی‌کند، فقط گویی شکل آن دستخوش تغییر می‌شود و نهادهای اجتماعی که منجر به کنار هم قرار گرفتن افراد و در نتیجه پدید آوردن روان جمعی (توده‌ای) می‌گردند تغییر می‌کنند.

اما دلیل این پدیده چیست؟ به زبان روانشناسی باید گفت که اکثر افراد جامعه هنوز در وضعیت نوجوانی به سر می‌برند، یعنی بالواقع هنوز «فرد» نشده‌اند. مشخصه‌ی بارز دوران نوجوانی بحران هویت است، یعنی پاسخ به این سئوالات که من کیستم، ارزش‌هایم چیست و جایگاهم در اجتماع بزرگتر کجاست. اکثر آدم بزرگ‌هایی که ما می‌شناسیم به این سئوالات پاسخ‌های کلیشه‌ای داده‌اند، خوراک‌های آماده‌ی بر گرفته از فرهنگِ خانواده، قوم و قبیله و نژادشان یا امروز بیشتر از هر زمان دیگر جامعه‌ی رسانه‌ای. در نتیجه آن‌ها از بیرون معنی پیدا می‌کنند و کنترل می‌شوند و نه از درون و با انگیزش‌های شخصی و فردی. پس وقتی سازماندهی و نظم بیرونی تغییر می‌کند، نظم درونی آن‌ها نیز دستخوش تغییر می‌شود. به محض اینکه نظارت و کنترل نهاد بالاسر سست می‌شود وجدان اخلاقی فرد در کثرت جمعیت هیجان‌زده ذوب گشته و مسئولیت فردی به دیگری فرافکنی می‌گردد، در چنین شرایطی‌ست که بار سنگین تمدن از روی دوش فرد برداشته می‌شود و انسان بدوی درون او، یعنی وجه سایه شخصیت‌اش، آزاد می‌گردد تا هر کاری را که از انجام آن محروم بوده اینک انجام دهد. اینجاست که شاهد تخریب اموال عمومی، دزدی، خشونت، تجاوز و بی‌نزاکتی‌های گروهی هستیم.

در واقع توده‌ی مردم عمیقا تحت تاثیر ناخودآگاه و محتویات آن یعنی هیجانات، امیال و آرزوهای سرکوب شده‌‌ در طول فرایند اجتماعی شدن است، از اینرو به یک غول یا هیولای در بند می‌ماند که از زنجیر گسسته است. #یونگ دولت را نیز یک هیولای فاقد اخلاق می‌داند، زیرا تنها یک هیولا می‌تواند در برابر هیولای دیگر بایستد. واقعیت این است که هر چه بیشتر سرنوشت نوع بشر به دست دولت‌ها و گروه‌های بزرگ مردمی سپرده شود بیشتر شاهد فردیت‌زدایی شدن خواهیم بود. یونگ معتقد است که تنها انسانی می‌تواند در برابر چنین هجمه‌ی سازمان یافته‌ای دوام بیاورد که در درون خود از همین سازمان و نظم برخوردار باشد. از اینرو هر که آگاهانه در مسیر فردیت خویش پای گذاشته باشد و همت مواجه شدن با سایه‌های شخصیت‌اش را داشته باشد از گزند حل شدن اراده و خودآگاهی‌اش در درون جمعیت بر امان است. اوست که به تجربه -نه به صورت عقلانی صرف- دریافته است جامعه یا دولت تنها یک انتزاع است و آن‌چه حقیقت دارد فرد انسانی‌ست و هر گروهی حاصل کنار هم قرار گرفتن این افراد است. در نتیجه سعادت یا شقاوت نهایی نیز مسئولیتی فردی است و نمی‌توان آن را به هیچ نهادی در بیرون از خود -دولت، کلیسا یا سازمان تامین اجتماعی- فرافکنی کرد.

#وحیدشاهرضا


♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@
♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@


اصطلاح افکار عمومی به معنای امروزی آن نخستین بار توسط (( ژاک نکه )) وزیر دارایی ، لویی شانزدهمدر آغاز انقلاب فرانسه در قرن 18 مطرح شده است . او افکار عمومی را روح جامعه بحساب می آورد . او می گفت افکار عمومی قدرت ناپیدایی است که بی ارتش و بی گنج برای شهر برای دربار و برای شاه قانون وضع می کند.

(( کولی )) از نظریه پردازان مکتب شیکاکو در باره ماهیت افکار عمومی می گوید: افکار عمومی حاصل جمع قضاوت های فردی اکثریت نیست یعنی حاصل جمع ساده نظر افراد جدا از هم نیست، بلکه یک سازمان یا یک محصول ناشی از ارتباط و تاثیر متقابل است.

(( گابریل تارد )) اندیشمند فرانسوی افکاری عمومی برای مردم به مانند روح است در بدن. به عبارت دیگر افکار عمومی مجموعه ای از داوریهای مردم در باره مسائل روز است که مورد پذیرش بیشترافراد جامعه است.

(( کانت )) در مقاله ای با عنوان صلح ابدی بر این اعتقاد استواراست که افکارعمومی صلح طلب است و صلح بین المللی از طریق این افکار تداوم خواهد یافت.

نویسندگان مشهور یونسکو ( سازمان علمی فرهنگی آموزش سازمان ملل متحد) خاطر نشان ساخته است تمامی جنگها در اذهان توده ها ریشه داردپس باید صلح طلبی را نیز در اذعان توده ها بنا نهاد.

تعریف از افکار عمومی :

 یکی از مسائل پیچیده جامعه کنونی است و تعریف آن بسیار دشوار است .

 در زیر برخی از مهمترین تعاریف افکار عمومی را ارائه می نمائیم.

ژان ژاک روسو:

یکی از بنیانگزاران انقلاب کبیر فرانسه تحلیل گسترده ای از افکار عمومی ارائه کرده است. روسو نه تنها به رابطه بین سیاست، حکومت، و افکار عمومی پرداخته است، بلکه درک و شناخت جدیدی ازافکار عمومی به عنوان قانون اکثریت ارائه داده است. گفته است اصولاً حکومتها به افکار عمومی بیش از قانون و یا اعمال زور متکی هستند. روسو افکار عمومی را به معنای اراده مردم سرچشمه قانون دانسته است.

دوتوکوویل :

افکار عمومی را به اکثریت پیش پا افتاده و عوام بی ثبات ربط داده است و آ نرا را بی دوام و خطرناک خوانده است .

نتیجه گیری :

افکار عمومی حاصل جمع افکار فردی نیست بلکه نتیجه کنش متقابل فردی و گروهی در یک بافت فرهنگی اجتماعی و اقتصادی خاص است . افکار عمومی نوعی آگاهی اجتماعی غیر رسمی در میان عامه مردم که دارای منافع مشترک هستند بروز می کند و جنبه عاطفی و ادراکی دارد .

فرآیند شکل گیری افکار عمومی :

در شکل گیری افکار عمومی چهار عامل اساسی هستند :

1.مردم

2. حکومت

3. کانالهای ارتباطی ( جمعی و میان فردی )

4. گروههای فشار

کانالهای ارتباطی :

تلفیقی از رسانه های جمعی میان فردی هستند . لازم بذکر است رسانه های جمعی از طریق انتخاب و ارائه رویدادهای اجتماعی است که اهمیت آنها را در نزد افکار عمومی بالا می برد . رسانه های جمعی با طرح موضوعها و جلب توجه عامه مردم به آنها این موضوعات را برجسته ساخته و آگاهی آنها را افزایش می دهد .

تفاوت جماعت ، انبوه خلق و همگان ( عموم ) :

جماعت :

تعدادی از آدمیان هستند که به واسطه یک حادثه گرد هم می آیند و رشته اتصال آنها احساسات است .

انبوه خلق :

تعداد بیشماری از آدمیان هستند که صرفاً با هم کنش فیزیکی دارند . مثال وقتی که در خیابان و بازار راه می رویم .

همگان یا عموم :

گروهی از آدمیان هستند که به واسطه ارتباطات عقلایی گرد هم می آیند و در خصوص منافع مشترک خود به بحث و استدلال می پردازند .

انبوه خلق و جماعت ناپایدارند ، اما همگان پایدار است .

افکار عمومی متعلق به همگان است ، جوامع سنتی و روستایی افکار عمومی ندارند ، اما افکار عمومی مختص جوامع و شهرهای مدرن است .

توده :

تعداد بسیار زیادی از  افراد هستند که می توان آنها را به مخاطبان یک برنامه تلویزیونی در سراسر کشور یا جهان تشبیه کرد . اعضاء توده ناهمگن و نامتجانس بوده و یکدیگر را     نمی شناسند  . توده مخاطب رسانه های جمعی است .

متقاعد سازی :

در فرآیند شکل گیری افکار عمومی سه عامل اصلی وجود دارد :

1.کانالهای ارتباطی که از ترکیب نظرات رسانه های جمعی و میان فردی تشکیل شده است .

2. وجود یک مسئله مهم و اجتماعی

3. همگان است ( عموم مردم ) که دیدگاههای گوناگونی و به ابراز علاقه می پردازند .

کارگزاران تبلیغات عمدتاً متقاعدسازی را بیرون از چار چوبهای ارتباط جمعی مطالعه        می کنند.

متقاعدسازی یا تغییر نگرش یکی از مهم ترین اهداف تبلیغات و روابط عمومی است .

متقاعدسازی یک ارتباط انسانی پیچیده ای است که برای تاثیرگذاری بر اعتقادات و ارزشها یا نگرشها انجام می گیرد .

نگرشها :

نگرشها ارزیابی های پایداری از جنبه های مختلف دنیای اطراف ما هستند که به هنگام مواجه با محرک در ذهن ما تداعی یا فراخوان می شوند . این فراخوان ذهنی می تواند بیدار کننده احساسات مثبت یا منفی باشد .

کانال پرواز فکرواندیشه flith@
♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@

درواقع ترکیب شناختها ، احساس ها و نگرش فرد رابرای عمل نسبت به یک شی معین یایک فرد معین آماده میکند.


تقاعدسازی پنج ویژگی اساسی دارد :

1.وجود یک معیار یا هدف

2. تلاش برای رسیدن به آن هدف

3. وجود میزانی از آزادی برای متقاعد شونده

4. متقاعدسازی از طریق ارتباطات ( چهره به چهره ، وسایل ارتباط جمعی ) حاصل می شود .

5. شرط متقاعدسازی این است که تغییر محسوسی در حالات ذهنی متقاعد شونده پدید آید .

شیوه های تاثیرگذاری بر افکار عمومی :

افکار عمومی به عنوان یک پدیده روانی ، اجتماعی بر نگرش استوار است و سوق دادن آن در یک جهت معین کوشش های بسیاری را می طلبد .

برخی از شیوه های تاثیرگذاری بر افکار عمومی :

1.نامه نگاری

2. فیلم سینمایی

3. تلویزیون

4. رادیو

5. ترکیب ارتباطات میان فردی یا ارتباطات جمعی

نظریه های نشر نوآوری های راجرز :

مراحل پذیرش نوآوری از دیدگاه راجرز عبارتند از :

1.    آگاهی

2.    علاقه

3.    ارزیابی

4.    آزمایش

5.    پذیرش

آگاهی :

در مرحله آگاهی مخاطب در معرض نوآوری قرار می گیرد اما فاقد اطلاعات کامل درباره آن است .

علاقه :

مخاطب به جستجوی اطلاعات بیشتری درباره نوآوری می پردازد .

ارزیابی :

 مخاطب در ذهن خود موضوع را سبک و سنگین می کند . و در مرحله بعد محقق آن را آزمایش می کند .  

پذیرش :

تحقیقات نشان داده است که وسایل ارتباط جمهی تنها در مرحله آگاهی ( اطلاع رسانی ) نقش اصلی دارند . در حالی که ارتباطات میان فردی ( چهره به چهره ) در مراحل ارزیابی و پذیرش نقش اصلی را بر عهده دارد .

دسته بندی مخاطبان از نظر پذیرش نوآوری ( منحنی پذیرش ) :

1.    نوآوران

2.    رهبران افکار

3.    اکثریت مقدم

4.    اکثریت موخر

5.    واپس دارندگان

6.    جان سختان      

برجسته سازی افکار عمومی :

فرضیه برجسته سازی زمانی مطرح شد که پژوهشگران از موضع نظریه مسلط در حوزه ارتباط جمعی ( نظریه اثرات محدود ) ناخرسند شدند . فرضیه برجسته سازی یعنی اینکه رسانه های خبری با ارائه خبرها موضوعاتی را که عامه مردم راجب آنها فکر می کنند تعیین می کند . تحقیقات نشان داده است که ارتباطی قوی میان رتبه بندی عموم از یک موضوع به عنوان موضوع مهم و میزان پوشش که رسانه ها به آن موضوع داده اند وجود دارد . اما رابطه قوی میان برجستگی موضوع در رسانه ها با واقعیت وجود ندارد .     

جوزف کلاپر گفته است :

ارتباط جمعی در حالت عادی به عنوان علت ضروری و کافی بر مخاطبان عمل نمی کند بلکه تا حدودی از طریق رشته ای از عوامل میانجی عمل می کند . باید پذیرفت که      رسانه های جمعی به جای اینکه بر نگرشهای افراد موثر باشند بر ادراک آنها اثر بگذارد .

زمینه چینی :

رسانه ها با تعیین اولویت برای مردم ضوابطی را که با آنها در مورد افراد یا رویدادها قضاوت می کنند را تعیین می کند . رسانه ها طی زمینه چینی فرایندی را طی می کند که طی آن رسانه ها به بعضی موضوعات توجه می کند و موضوعات دیگر را در نظر نمی گیرد . و از طریق معیارهای را که با آنها مردم نامزدهای انتخاباتی ، رویدادهای سیاسی و ... را ارزیابی می کنند تغییر می دهد .

آشنا بودن موضوعات :

این تصور که اثر برجسته سازی در مورد همه موضوعات پیش می آید تصور خطای است که آشنا بودن موضوع ممکن است عامل مهمی در وقوع یا عدم وقوع برجسته سازی باشد . هر چه عامه تجربه مستقیم کمتری نسبت به یک موضوع خاص داشته باشند بیشتر مجبورند برای اطلاعات درباره آن به رسانه های خبری متکی شوند . اگر برجسته سازی در مورد موضوعات ناآشنا رخ دهد در این صورت مردم برای کسب اطلاع به رسانه ها روی آورده و یا با دیگر کسان صحبت می کنند . به این ترتیب برجسته سازی و جریان دو مرحله ای ارتباط با هم ترکیب می شوند و اثر قوی خواهد داشت .

در نظریه برجسته سازی به طور خلاصه می توان گفت که رسانه ها می توانند به مردم بگویند راجع به چه چیزهای فکر کنند اما نمی توانند بگویند که مردم چگونه فکر کنند .

نقش رهبری در افکار عمومی :

حتی دسته های پرندگان رهبرانی دارند که راه از بیراه تشخیص می دهند . رهبر را در زبان انگلیسی لیدر می گویند .در زبان فارسی رهبر رییس یا سرپرستی است که نقش او     تصمیم گیری و هدایت امور است . برخی از اندیشمندان معتقدند که رهبر دارای یکسری ویژگیهای مادر زادی است . و به قول معروف رهبر در دنیا به دنیا می آید یعنی توان تاثیر بر رفتار جمعی یک گروه و هدایت اعمال آنها را دارد . در روانشناسی اجتماعی مفهوم رهبری را بیشتر در تحلیل گروه های کوچک بکار می گیرند

در جامعه شناسی ( جامعه شناسی وبری ) سه نوع رهبر را تفکیک کرده اند .

1.رهبر معنوی ( کاریزماتیک ) :

 این فرد به برکت قدرتهای خارق العاده ای که پیروانش به او نسبت می دهند رهبری می کند .


♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@
♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@

2.رهبران سنتی :

این افراد متعلق به خاندان یا طبقه معینی هستند .

3.رهبری قانونی :

این فرد بر طبق مقررات رسمی ریاست یک جامعه اداره یا موسسه را بر اساس صلاحیت های فنی یا حرفه ای کسب می نماید .    

روانشناسان اجتماعی


برای رهبر دو وظیفه تعیین کرده اند :

1.وظیفه بیان :

رهبر به مانند زبان گروه و روح گروه تلقی می شود که نقشهای میان اعضاء را حفظ می کند و همبستگی گروهی را استوار می کند . او یعنی نماد گروه و تمامی ارزشهای گروه در او متجلی است .

2.وظیفه ابزاری :

رهبر اساساً در پی یافتن راه حلهای مربوط به مسائل گروه است .

نقش رهبری و محیطهای گوناگون اجتماعی :

بر اساس نوع محیط سه نوع رهبری می تواند جود داشته باشد .

1.محیط استبدادی

2.محیط دموکراتیک

3.محیط هرج و مرج ( آشفته یا بی بندو بار )

نظریه حدوث رهبری فیدلر :

این نظریه مشخص می کند که رهبری ناشی از تامل بین خصوصیتهای رهبر و طبیعت موقعیت است . یک رهبر دموکرات در یک جامعه آرام شانس موفقیت بیشتری دارد در حالی که یک رهبر مستبد و خشن در یک جامعه خشن و استبداد زده شانس موفقیت بیشتری دارد چرچیل ، هیتلر ، استالین ، کاندی و مااو همه رهبرانی هستند با شخصیتهای فردی متفاوت . چرچیل در زمان صلح سیاست مدار موفقی نبود اما شروع جنگ جهانی دوم با استعداد او مناسبت ایده آلی داشت . ظهور هیتلر ارتباط تنگاتنگی با پیامدهای رکود اقتصادی آلمان داشت البته باید توجه داشت که نه تنها  رهبر بر گروه تاثیر می گذارد و بلکه گروه هم بر رهبر تاثیر می گذارد .

نقش رهبران فکری در افکار عمومی :

مطالعات ( لازار سفلد و برلسون ) در تحقیقات خود نشان دادند که مردم به هنگام رای دادن بیشتر تحت تاثیر ارتباطات میان فردی هستند تا رسانه های جمعی آنها نشان دادند که پیام رسانه های جمعی بر پیام گیران به صورت فردی تاثیر نمی گذارد زیرا فرد متعلق به گروه است و در او تعلقات گروهی وجود دارد . کشف بزرگ لازار سفلد این بود که توده دارای ساخت است . 

  لازار سفلد و کاتز نظریه جریان دو مرحله ای ارتباطات را مطرح کردند .پیام نخست از سوی رسانه ها به رهبران فکری می رسید و در مرحله دوم رهبران فکری پیام را در میان اطرافیان خود منتشر می سازند . آنها در کتاب خود به نام نفوذ شخصی نشان دادند که رهبران فکری بیش از رسانه های جمعی قدرت نفوذ دارند .

در مجموع می توان گفت اگر چه نباید در خصوص تاثیر رهبران فکری جامعه مبالغه کرد اما کانالهای ارتباط شخصی (میان فردی ) موثرترین عامل در ایجاد تغییر فشار در میان افراد جامعه هستند . کاتز و لازار سفلد رهبران فکری را افرادی می دانند که اطلاعات را از   رسانه ها دریافت می کنند و آنرا به مخاطبان خود منتقل می سازند . رهبران فکری در همه گروهها وجود دارند .

پژوهشگران ارتباطات بر این موضوع که رهبران فکری ویژگیهای نظیر اعتماد به نفس زیاد ، خود احترامی در سطح بالا و نیاز فراوان به منحصر به فرد بودن و توانایی تحمل انتقاد دارند . متفقول قولند .

رهبران فکری را می توان به دو دسته تقسیم کرد :

1.رهبران فکری یک موضوعی

2.رهبران فکری چند موضوعی

تذکر :

اکثر رهبران فکری خود را رهبر نمی دانند بلکه این دیگران هستند که آنها را در زمره رهبران فکری به شمار می آورند .

باید دانست رهبران فکری چون بیش از دیگران با رسانه های جمعی در ارتباط هستند اطلاعتشان نسبت به دیگران بیشتر است . رهبران فکری نسبت به پیروان خود دارای گرایشهای جهان شهری تری هستند آنها نوگراتر از پیروان خود هستند .

نقش و کارکرد تبلیغ در افکار عمومی :

نگاهی به پیشینه تبلیغات :

در واقع تبلیغات سیاسی و مذهبی همواره با انسان متمدن وجود داشته است می توان ریشه های از تبلیغات را در ایران ، مصر ، یونان باستان مشاهده کرد . سرداران فاتح هنگام بازگشت به کشور خود دشمنان خود را به زنجیر کشیده همراه با گنج ها و غنائم به مردم نشان می دادند .  انتشار پیامهای مذاهب در حیطه تبلیغ است اما تبلیغات ذکر شده علمی نبودند . تبلیغات منظم و علمی ریشه در قرن 17 میلادی دارد که برای نخستین بار یک سازمان منظم برای تبلیغات سیاسی و مذهبی توسط پاپ ( کرکوری ، پانزدهم ) در واتیکان به نام انجمن مقدس ترویج ایمان کلیسای کاتولیک برپا شد . این اداره از تجربیات موفق سالهای جنگ صلیبی قرون 11 تا 13 میلادی بهره گرفت .

در این اداره سه کمیته اجرایی وجود دارد :

1.گروهی که مسئول نظارت بر کتابها به ویژه کتابهای مذهبی هستند .

2.گروهی که مسئول بررسی گزارشهای اجتماعی بودند .

3.گروهی که مهمترین آنها محسوب می شوند . مسئولیت کنترل موقعیت و وجه سازمانهای مذهبی را بر عهده داشتند .

بخشی ازمقاله سید محمد موسوی


♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@