پرواز فکر و اندیشه

@flith کانال پروازفکرواندیشه

سوداگری با تبار خانوادگی مصدق
قسمت دوم

یکی از نارواترین روش ها برای فروکاستن مصدق، بهره گیری از تبارنیمه قاجاراو است. این روش را سالیانی پیش، حزب توده پایه نهاد. اینک آقای میرفطروس، پیوند خاندانی مادرمصدق را با شاهزادگان قاجار، بهانه می کند تا نشان دهد که مصدق «چه بسا درسودای بازگشت و استقرار مجدد سلطنت قاجارها» بود‌ است.
راستی این است که بیشتر نخبگان ایران پس از مشروطه، یا از میان شاهزادگان و دیوانیان قاجار برخاسته بودند و یا پیشینه ی آموزش حوزه ای و دینی داشتند . بسیاری نیز، در اغاز کار رخت دینی به تن داشتند. ایران واپس مانده وگرفتاردر چنبره ی زندگی ایلی و دست اندازی های دولت های بزرگ، اموزشگاه دیگری برای پرورش نخبگان دوران مدرن نداشت. پیوند خانوادگی با قاجاران یا یکی دیگر از خاندان های بزرگ ایران، ازراه های پذیرفته شده برای فراز سیاسی و مالی بود.
رضاشاه نیز جزاین نبود. او در ۱۲۹۴ خورشیدی که یاور یا سرگرد قزاق بود، با تاج الملوک دخترمیرپنج تیمورخان آیرملو ازدواج کرد که محمدرضاشاه، یکی از چهارفرزند این زناشویی بود. این را نیک می دانیم که آیروملوها هم مانند قاجار از ترکمان تباراند. برخی نوشته اند که پدر رضاشاه هم از همین تیره ایلی بود. هشت سال دیرتر و پس از گزیده شدنش به نخست وزیری یا ریاست الوزرایی، رضاشاه، از دختر غلامعلی دولتشاهی (مجلل الاوله)،که یکی از شاهزادگان سرشناس قاجاریود، خواستگاری کرد و پنج تن از فرزندان رضاشاه ازعصمت الملوک دولتشاهی اند.
آخرین همسررضاشاه و مادرشاهپورغلامرضا، ملکه ی توران، دختر عیسی خان مجدالسلطنه امیر سلیمانی است که او نوه مهدی قلی خان مجدوالدوله از بزرگان قاجار بود. از این رو می توان گفت که نیمی ازخاندان پهلوی از نوادگان فتحعلی شاه قاجاراند و نیمی دیگر از ترکمانان آیرملو.
ناگفته پیدا است که داوری کردن درباره ی تبارخاندانی آدمیان، برای یک بررسی پژوهش گرانه، نادرست نیست. اما چنین کاری، هر آینه درسودای روان ساختن یک پیش داوری و برای به کرسی نشاندن این اندیشه باشدکه رفتار مصدق برانگیخته ازتبارمادری اواست، رفتاری نژادپرستانه و فرومایه است.
آقای میرفطروس با روشی که به دوراز پایه ای ترین اخلاق تاریخ نگاری است، نقدهای مصدق را به خودکامگی رضاشاه، یک سر به کنارمی نهد و بی آن که یک بند هم درباره ی ان بنویسد و یا دست کم بگوید که «این هم یکی از زمینه های درگیری های مصدق با رضاشاه بوده» می نویسد،«با توجه به مخالفت های پایدارمصدق با رضاشاه، به خاطر نقش وی دربرکناری احمدشاه وانقراض سلسله ی قاجار...» که یعنی یگانه ی انگیزه ی نقد مصدق به رضاشاه، قاجارپرستی او بوده است.
درجای دیگر، پس ازنام بردن ازمصدق می افزاید که او «به عنوان یکی از بازماندگان خاندان قاجار هیچ گاه رضاشاه را به خاطر نقش قاطع اودرانقراض سلسله ی بی لیاقت قاجارها نبخشیده بود.» روان کاو میرفطروس به خواننده نمی گوید که او چگونه به اندرون روان مصدق دست یافته و پس ازکاویدن های بسیار، به چنین داوری رسیده است.
مراد آقای میرفطروس ازاین که مصدق «یکی از بازماندگان خاندان قاجار» است، چه می باشد. مگر در آن هنگام، تنها انگشت شماری ازخاندان قاجار به جای مانده بودند که مصدق یکی از آن ها باشد؟ می دانیم که چنین نیست و بسیاری از بزرگان سیاست، فرهنگ و ارتش ایران در آن هنگام، پیوندهای دور و نزدیکی با خاندان قاجار می داشتند. چرا همین سخن آقای میرفطروس در باره ی ده ها سیاست مدار دیکر ایران و از جمله علی امینی، حسین علا، امان الله جهانبانی و مهدیقلی علوی مقدم زیبنده نیست. یکی از وفادارترین رایزنان محمد رضاشاه، حسین علا، (معین الوزاره) بود که در دوران نخست وزیری مصدق، در جایگاه وزیردربار، با سفیر ایالات متحد دیدار می کرد و رابط دربار و هندرسون به شمارمی آمد.
اگر تبار و پرورش خاندانی، انگیزه ی وفاداری مصدق به قاجاران بوده باشد، چرا همین داوری درباره ی قوام السلطنه که درنگاه میرفطروس، نماد سیاست مدار مدرن ایران است، روا نیست.(پدر ومادر قوام از بزرگان قاجارند)چگونه می توان خویشتن را مدرن و پپشرو خواند و در همان زمان مصدق را به«گناه»ازدواج پدرش با فرزند یکی از شاهزادگان قاجار، در منگنه ی دشنام و ناسزا گذارد. مگر رفتارپدرمصدق که دیوان سالاری بیرون ازخاندان قاجاران بود، درازدواج با شاهزاده ای از قاجار،کاری یگانه بود.
چرا این پسوندهای ناسزاگویانه تنها سزاینده ی مصدق است و صدها تن دیگر از بزرگان ایران را در برنمی گیرد. ایا سزاینده است که برای فرودست نشان دادن غلامرضا نیک پی، شهردارتهران درآخرین سال های پادشاهی پهلوی وسناتورانتصابی تهران پس از نام او بیافزاییم «یکی ازبازماندگان خاندان قاجار.»

@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷

74 views03:45