@flith کانال پروازفکرواندیشه
صبح از خواب بیدار می‌شوی و صورت نشسته زره جنگ می‌پوشی و آغاز به جنگیدن می‌کنی ... با لشکرِ غم‌ها ، لشکرِ دلتنگی‌ها ، لشکرِ نگرانی های آینده ، لشکرِ خاطرات ، لشکرِ گذشته ، لشکرِ نیازهای عاطفی ، لشکرِ مادیات ، لشکرِ شکست‌ها و اصلاً گاه لشکرِ خوشبختی‌ها و پیروزی‌ها ... یک روزی آدم به خودش می‌آید و می‌بیند آنقدر درگیر جنگ بوده که خودش را فراموش کرده است! وسطِ این همه جنگ ، یک روز دلمان برای خودمان تنگ می‌شود ... به آینه نگاه می‌کنیم و بعد خودمان را می‌بینیم که با بُغض می‌گوید که " فلان فلان شده ، مگر برای من نمی‌جنگی؟ پس چرا من را نمی‌بینی؟! چرا من را فراموش می‌کنی؟! چرا وسطِ جنگ من را گُم می‌کنی؟! چرا اصلاً به من شمشیر می‌زنی؟ " الحق که بدترین نوع دلتنگی این است که آدم دلش برای خودش تنگ شود ... این دلتنگیِ کذایی از دلتنگی برای مادر و پدر هم بدتر است... یک روزهایی باید زره را از تن در بیاوریم دستِ خودمان را بگیریم و ببریم گردش به صرفِ بستنی و چلوکباب ، بی هیچ جنگ و هیاهو...
#کیومرث_مرزبان
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
صبح از خواب بیدار می‌شوی و صورت نشسته زره جنگ می‌پوشی و آغاز به جنگیدن می‌کنی ... با لشکرِ غم‌ها ، لشکرِ دلتنگی‌ها ، لشکرِ نگرانی های آینده ، لشکرِ خاطرات ، لشکرِ گذشته ، لشکرِ نیازهای عاطفی ، لشکرِ مادیات ، لشکرِ شکست‌ها و اصلاً گاه لشکرِ خوشبختی‌ها و پیروزی‌ها ... یک روزی آدم به خودش می‌آید و می‌بیند آنقدر درگیر جنگ بوده که خودش را فراموش کرده است! وسطِ این همه جنگ ، یک روز دلمان برای خودمان تنگ می‌شود ... به آینه نگاه می‌کنیم و بعد خودمان را می‌بینیم که با بُغض می‌گوید که " فلان فلان شده ، مگر برای من نمی‌جنگی؟ پس چرا من را نمی‌بینی؟! چرا من را فراموش می‌کنی؟! چرا وسطِ جنگ من را گُم می‌کنی؟! چرا اصلاً به من شمشیر می‌زنی؟ " الحق که بدترین نوع دلتنگی این است که آدم دلش برای خودش تنگ شود ... این دلتنگیِ کذایی از دلتنگی برای مادر و پدر هم بدتر است... یک روزهایی باید زره را از تن در بیاوریم دستِ خودمان را بگیریم و ببریم گردش به صرفِ بستنی و چلوکباب ، بی هیچ جنگ و هیاهو...
#کیومرث_مرزبان
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
@flith کانال پروازفکرواندیشه
#آیین_مهر
یکی ازکیش های کهن ایرانی که زمانی جهانگیرشدمهرپرستی یامیتراییسم است.چنانکه این کیش باستانی دربسیاری ازادیان وجریانات فکری ایران وجهان اثرات ژرف باقی گذاشت.
مردم ایران دوبارتوانستندکیش جهانی پدیدآورند.یکباردرموردمهرپرستی وباردیگردرموردمانیگری.هردوی اینهاپیامشان زیریک اندیشه واحدقراردداشت وآن قرارگرفتن انسان برای بدل شدن به یک خاندان بزرگ بود.
پرستش مهربه قبل ازکیش زرتشت مربوط است.مهرپرستی کیش هندوایران باستان است.نام میترادرکتاب مقدس هندیان (ریگ ودا)آمده است.دراین کتاب نام میتراوواروناباهم به صورت میترا-واروناذکرشده است.دردوران قبل ازنگارش گاتهامهرراخدایی آسمانی می دانسته اند.نخستین مفهوم مهرهمان خورشیداست.دراوستانام فرشته روشنایی،پاسبان راستی وپیمان است.
پرفسورایلیف مدیرموزه شهرلیورپول درفصل ایران ودنیای قدیم کتاب میراث ایران،درباره توسعه مهرپرستی درغرب چنین می نویسد：توسعه وپیشرفت سریع مهرپرستی اززمان امپراطورفلاویوس درسراسرامپراطوری روم آغازشدودرقرن سوم وچهارم میلادی درزمان گالریوس ودیوکلسین چیزی نمانده بودبرمسیحیت پیروزگردد.این کیش عجیب درهمه جاچون آتش درجنگل خشک زبانه زد.پیروزی آن هنگامی به نظرمی رسدکه دیوکلسین(۳۰۵-۲۸۴م)گالریوس(۳۱۱-۳۰۶م)لیسیلیوس درسال۳۰۷م معبدی درکناردانوب به افتخارمیترابه عنوان نگاهدارنده ومحافظ امپراطوری تخصیص دادند.
علت عمده جاذبه ای که درمذهب میتراوجودداشت علومعنوی آن ومبارزه دوگانه دایمی بین خیروشراست که به موجب آن روح پاک وبی آلایش دایم می کوشدبه نیکی کمک کندتابربدی چیره شود.
درسال۳۲۴م قیصرلیسیلیوس ازامپراطوری کنستانتین شکست خوردودوران رونق مهرپرستی اوبه فرجام نهاد.
موافق اساطیرمیتراییستی به نقل ازپژوهنده بلژیکی کومن،مهرنخست ازصخره ای درغاری باچهره فروزنده برجمعی شبانان ظاهرشدوشبانان ازطلعت فریبای آن فرشته ،اوراشناختندونیایش کردند.افسانه ظهورمهردرغارموجب آن شدکه مهرپرستان معابدخودرادرغارهاویازیرزمین هامی ساختند.
برای انسانهای سپیده دم تاریخ،خورشیدپیوسته پدیده ای سخت جاذب،فریبا،خیال انگیزوشگفت آوربود.دربرابردیده گان رازجوی نیاکان ما،هربامدادازچاک خونین فلق روی تابنده مهرظاهرمی شدوپویه روزانه خودرادرزیرگنبدبلورین آسمان آغازمی کردتازمانی که درارغوان دودآلودشفق فرومی نشست.گویی خداوندی پرتوان سواربرگردونه ای ازنوربودکه آزادوسبک سارمزرع سبزفلک رامی پیمود.
چیزی ازنیایش خپرشیدبرای انسان های سرآغازتاریخ عادی ترنیست.خورشیدبرای انسان منشاء دوچیزودونعمت عظیم گرماوروشنی است وگرماوروشنی منشاء زندگی.
روزتولدمهرکه روزتعادل پاییزی است ودرتقویم کهن آغازفصل سرمابود،روزجشن مهرگان است که یکی ازیادگارهای مهرپرستی است که در۱۶مهرهرسال برپا می شد.
کمترازذره نیی،پست مشو،مهربورز
تابه خلوتگه خورشیدرسی رقص کنان
مهرتان افزون-
#میر_احمد
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
#آیین_مهر
یکی ازکیش های کهن ایرانی که زمانی جهانگیرشدمهرپرستی یامیتراییسم است.چنانکه این کیش باستانی دربسیاری ازادیان وجریانات فکری ایران وجهان اثرات ژرف باقی گذاشت.
مردم ایران دوبارتوانستندکیش جهانی پدیدآورند.یکباردرموردمهرپرستی وباردیگردرموردمانیگری.هردوی اینهاپیامشان زیریک اندیشه واحدقراردداشت وآن قرارگرفتن انسان برای بدل شدن به یک خاندان بزرگ بود.
پرستش مهربه قبل ازکیش زرتشت مربوط است.مهرپرستی کیش هندوایران باستان است.نام میترادرکتاب مقدس هندیان (ریگ ودا)آمده است.دراین کتاب نام میتراوواروناباهم به صورت میترا-واروناذکرشده است.دردوران قبل ازنگارش گاتهامهرراخدایی آسمانی می دانسته اند.نخستین مفهوم مهرهمان خورشیداست.دراوستانام فرشته روشنایی،پاسبان راستی وپیمان است.
پرفسورایلیف مدیرموزه شهرلیورپول درفصل ایران ودنیای قدیم کتاب میراث ایران،درباره توسعه مهرپرستی درغرب چنین می نویسد：توسعه وپیشرفت سریع مهرپرستی اززمان امپراطورفلاویوس درسراسرامپراطوری روم آغازشدودرقرن سوم وچهارم میلادی درزمان گالریوس ودیوکلسین چیزی نمانده بودبرمسیحیت پیروزگردد.این کیش عجیب درهمه جاچون آتش درجنگل خشک زبانه زد.پیروزی آن هنگامی به نظرمی رسدکه دیوکلسین(۳۰۵-۲۸۴م)گالریوس(۳۱۱-۳۰۶م)لیسیلیوس درسال۳۰۷م معبدی درکناردانوب به افتخارمیترابه عنوان نگاهدارنده ومحافظ امپراطوری تخصیص دادند.
علت عمده جاذبه ای که درمذهب میتراوجودداشت علومعنوی آن ومبارزه دوگانه دایمی بین خیروشراست که به موجب آن روح پاک وبی آلایش دایم می کوشدبه نیکی کمک کندتابربدی چیره شود.
درسال۳۲۴م قیصرلیسیلیوس ازامپراطوری کنستانتین شکست خوردودوران رونق مهرپرستی اوبه فرجام نهاد.
موافق اساطیرمیتراییستی به نقل ازپژوهنده بلژیکی کومن،مهرنخست ازصخره ای درغاری باچهره فروزنده برجمعی شبانان ظاهرشدوشبانان ازطلعت فریبای آن فرشته ،اوراشناختندونیایش کردند.افسانه ظهورمهردرغارموجب آن شدکه مهرپرستان معابدخودرادرغارهاویازیرزمین هامی ساختند.
برای انسانهای سپیده دم تاریخ،خورشیدپیوسته پدیده ای سخت جاذب،فریبا،خیال انگیزوشگفت آوربود.دربرابردیده گان رازجوی نیاکان ما،هربامدادازچاک خونین فلق روی تابنده مهرظاهرمی شدوپویه روزانه خودرادرزیرگنبدبلورین آسمان آغازمی کردتازمانی که درارغوان دودآلودشفق فرومی نشست.گویی خداوندی پرتوان سواربرگردونه ای ازنوربودکه آزادوسبک سارمزرع سبزفلک رامی پیمود.
چیزی ازنیایش خپرشیدبرای انسان های سرآغازتاریخ عادی ترنیست.خورشیدبرای انسان منشاء دوچیزودونعمت عظیم گرماوروشنی است وگرماوروشنی منشاء زندگی.
روزتولدمهرکه روزتعادل پاییزی است ودرتقویم کهن آغازفصل سرمابود،روزجشن مهرگان است که یکی ازیادگارهای مهرپرستی است که در۱۶مهرهرسال برپا می شد.
کمترازذره نیی،پست مشو،مهربورز
تابه خلوتگه خورشیدرسی رقص کنان
مهرتان افزون-
#میر_احمد
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
@flith کانال پروازفکرواندیشه
#درنگی درحوادث دوره ی مصدق
#یاران_مصدق
احمد رضوی در رفسنجان در سال 1285 به دنیا آمد. وی در سال 1295 به تهران آمد. وی تحصیلات خود را در تهران و تبریز ادامه داد تا در سال 1307 بعد از قبولی در آزمون، جز اولین گروه اعزام اروپا شد و او با اخذ درجة مهندسی برق از دانشگاه پاریس به کشور بازگشت و بعد از انجام خدمت سربازی در دانشگاه مشغول به کار شد.
مهندس رضوی در تشکیل حزب دموکرات قوام در سال 1326 فعالیت نمود و در دوره پانزدهم مجلس از کرمان منتخب مردم شد و به مجلس راه پیدا کرد و از خود چهره بسیار مناسبی بر جا گذاشت. وی در سال 1329 برای تدریس به دانشکده فنی دعوت شد و در ابتدای دولت دکتر مصدق مدتی معاونت وزارت دارایی را به او سپردند.
روایت است که احمد رضوی از زمره نخستین افرادی بود که بعنوان هیات موسس برای تشکیل حزب توده دعوت گردید و در اولین جلسه تشکیل حزب توده نیز شرکت کرد ولی با توجه به نوع موضع گیری‌های افراد حاضر در جلسه پس از آن دیگر در جلسات حزب تودهشرکت نکرده و عضویت در حزب توده را رد نمود. او در ادامه فعالیتهای سیاسی گروهی به حزب ایران پیوست و همان طور که ذکر شد در مجلس پانزدهم با حمایت حزب دموکرات ایران قوام به از کرمان مجلس شورای ملی راه یافت و در سال ۱۳۲۷ طی نطق جنجالی و پر سر و صدائی به شدت از وضع فساد ارتش و اوضاع نابسامان کشور انتقاد کرد. تا جائیکه ساعد نخست وزیر وقت گفته بود:«تاثیر نطق پر مغز مهندس رضوی برای کشور از یک صد هزار قشون بیشتر بود».
ملی شدن صنعت نفت پای مهندس رضوی را به خانه دکتر مصدق باز کرد، عشق و ارادتی میان مهندس رضوی و دکتر مصدق به وجود آمد که تا پایان عمر ایشان ادامه داشت. مهندس رضوی در دوره هفدهم مجلس شورای ملی به نمایندگی وسمت نایب رئیس دوم مجلس رسید و قاطعانه از دولت حمایت میکرد و به خصوص با توجه به عدم حضور آیت الله کاشانی در مجلس در اکثر اوقات او ریاست مجلس را بر عهده داشت و بعدها هم در حمایت از دکتر مصدق استعفا داد. مهندس رضوی در مجلس هفدهم رییس فراکسیون نهضت ملی بود
مهندس رضوی در زمان کودتای ۲۸ مرداد همراه دکترمصدق بود و پس از تسلیم خود به مقامات نظامی بازهم بر افتخار آمیز بودن خدمات او در کنار پیشوای سیاسی و پدر روحانیش «مصدق» تاکید کرد و به ۱۰سال زندان زندان محکوم شد. او بعدا با عفو شاه آزاد شد اما کرسی استادی دانشگاه را از او گرفتند که به شدت در مضیقة مالی قرار گرفت و سرانجام در سال ۱۳۵۰ در اثر تصادف رانندگی در بلژیک درگذشت.
دو فایل زیر مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره ۱۷ جلسه: ۵۶ صورت مشروح مذاکرات مجلس روز سه‌شنبه ۱۶ دى ماه ۱۳۳۱ است که مهندس رضوی یکی از نطق‌های تاریخی خود را در مجلس انجام داد.
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
#درنگی درحوادث دوره ی مصدق
#یاران_مصدق
احمد رضوی در رفسنجان در سال 1285 به دنیا آمد. وی در سال 1295 به تهران آمد. وی تحصیلات خود را در تهران و تبریز ادامه داد تا در سال 1307 بعد از قبولی در آزمون، جز اولین گروه اعزام اروپا شد و او با اخذ درجة مهندسی برق از دانشگاه پاریس به کشور بازگشت و بعد از انجام خدمت سربازی در دانشگاه مشغول به کار شد.
مهندس رضوی در تشکیل حزب دموکرات قوام در سال 1326 فعالیت نمود و در دوره پانزدهم مجلس از کرمان منتخب مردم شد و به مجلس راه پیدا کرد و از خود چهره بسیار مناسبی بر جا گذاشت. وی در سال 1329 برای تدریس به دانشکده فنی دعوت شد و در ابتدای دولت دکتر مصدق مدتی معاونت وزارت دارایی را به او سپردند.
روایت است که احمد رضوی از زمره نخستین افرادی بود که بعنوان هیات موسس برای تشکیل حزب توده دعوت گردید و در اولین جلسه تشکیل حزب توده نیز شرکت کرد ولی با توجه به نوع موضع گیری‌های افراد حاضر در جلسه پس از آن دیگر در جلسات حزب تودهشرکت نکرده و عضویت در حزب توده را رد نمود. او در ادامه فعالیتهای سیاسی گروهی به حزب ایران پیوست و همان طور که ذکر شد در مجلس پانزدهم با حمایت حزب دموکرات ایران قوام به از کرمان مجلس شورای ملی راه یافت و در سال ۱۳۲۷ طی نطق جنجالی و پر سر و صدائی به شدت از وضع فساد ارتش و اوضاع نابسامان کشور انتقاد کرد. تا جائیکه ساعد نخست وزیر وقت گفته بود:«تاثیر نطق پر مغز مهندس رضوی برای کشور از یک صد هزار قشون بیشتر بود».
ملی شدن صنعت نفت پای مهندس رضوی را به خانه دکتر مصدق باز کرد، عشق و ارادتی میان مهندس رضوی و دکتر مصدق به وجود آمد که تا پایان عمر ایشان ادامه داشت. مهندس رضوی در دوره هفدهم مجلس شورای ملی به نمایندگی وسمت نایب رئیس دوم مجلس رسید و قاطعانه از دولت حمایت میکرد و به خصوص با توجه به عدم حضور آیت الله کاشانی در مجلس در اکثر اوقات او ریاست مجلس را بر عهده داشت و بعدها هم در حمایت از دکتر مصدق استعفا داد. مهندس رضوی در مجلس هفدهم رییس فراکسیون نهضت ملی بود
مهندس رضوی در زمان کودتای ۲۸ مرداد همراه دکترمصدق بود و پس از تسلیم خود به مقامات نظامی بازهم بر افتخار آمیز بودن خدمات او در کنار پیشوای سیاسی و پدر روحانیش «مصدق» تاکید کرد و به ۱۰سال زندان زندان محکوم شد. او بعدا با عفو شاه آزاد شد اما کرسی استادی دانشگاه را از او گرفتند که به شدت در مضیقة مالی قرار گرفت و سرانجام در سال ۱۳۵۰ در اثر تصادف رانندگی در بلژیک درگذشت.
دو فایل زیر مشروح مذاکرات مجلس شورای ملى، دوره ۱۷ جلسه: ۵۶ صورت مشروح مذاکرات مجلس روز سه‌شنبه ۱۶ دى ماه ۱۳۳۱ است که مهندس رضوی یکی از نطق‌های تاریخی خود را در مجلس انجام داد.
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
@flith کانال پروازفکرواندیشه
#درنگی درحوادث دوره ی مصدق
#تاریخ_نفت
در ادامه روایت تاریخ نفت به ماجرای نفت شمال و شوروی پرداختیم. در این قسمت به ایده‌شکل‌گیری "طرح موازنه منفی" می‌پردازیم.
با استفاده از #تاریخ_نفت می‌توانید سایر مباحث گذشته در این مجموعه را مطالعه نمایید.
در روزهایی که شوروی برای گرفتن امتیاز نفت شمال به ایران فشار می‌آورد طرحی معروف به «موازنه منفی» از طرف دکترمصدق ارائه شد. این طرح در 11 آذر 1323 در حمایت از دولت بیات مطرح شد که سیاست موازنه منفی را در برمی‌گرفت و عنوان‌شده بود که هیچ کسی حق مذاکره برای اعطای امتیاز نفتی را ندارد.
متن پیشنهاد طرح مجلس شورای ملی به این شر ح بود:
مجلس شورای ملی
از نظر حفظ مصالح مملكت امضاکنندگان طرح قانونی ذیل را تقدیم و تصویب آن را با دو فوریت درخواست می‌نماییم.
ماده اول- هیچ نخست‌وزیر و وزیر و از اشخاصی كه كفالت از مقام آنها و یا معاونت می‌کنند نمی‌تواند راجع به امتیاز نفت با هیچ‌یک از نمایندگان رسمی و غیررسمی دول مجاور و غیر مجاور و یا نمایندگان شركت‌های نفت و هر كس غیر از این‌ها مذاكراتی كه اثر قانونی دارد بكند و یا این كه قراردادی امضا نماید.
ماده دوم- نخست‌وزیر و وزیران می‌توانند برای فروش نفت و طرزی كه دولت ایران معادن نفت خود را استخراج و اداره می‌کند مذاكره نمایند و از جریان مذاكرات باید مجلس شورای ملی را مستحضر نمایند.
ماده سوم- متخلفین از مواد فوق به حبس مجرد از سه تا هشت سال و انفصال دایمی از خدمات دولتی محكوم خواهند شد.
ماده چهارم- تعقیب متخلفین از طرف دادستان دیوان كشور محتاج به این نیست كه مجلس شورای ملی آنها را تعقیب نموده باشد و اجازه دهد دادستان مزبور وظیفه‌دار است كه متخلفین از این قانون را بر طبق قانون محاكمه وزراء مصوب ۱۶ و ۲۰ تیرماه ۱۳۰۷ تعقیب نماید.
این طرح با اکثریت آرا به تصویب نمایندگان رسید و در جلسه روز بعد رحیمیان نماینده مردم قوچان که از هواداران حزب توده و شوروی بود، طرحی را به مجلس برد مبنی بر این که چون امتیاز دارسی در دوره استبداد بوده است این امتیاز لغو گردد که این طرح با مخالفت همه مجلس جز فراکسیون حزب توده مواجه شد. بعد از تصویب طرحِ ممنوعیتِ مذاکره برای دادن امتیاز نفت به وسیله مجلس، صداهای مخالف بلند شد و طرفداران شوروی به شدت به دکترمصدق، سید ضیا و ساعد تاختند و آنها را متهم به جانب‌داری از قرارداد دارسی کردند.
اهمیت نفت شمال برای شوروی فراتر از نیاز اقتصادیِ شوروی به نفت شمال ایران بود و در واقع شوروی با کسب قرارداد در نفت شمال ایران می‌خواست بر پنج استانِ شمالی کشور، چه از نظر اقتصادی و چه از نظر سیاسی مسلط شود و از این بابت می‌توانست کمربندِ دفاعیِ خوبی در مقابل آمریکا و انگلستان در آینده برای خود ایجاد کند. اکنون این سوال پیش می‌آید که چرا دولت ایران با خواست شوروی در اعطای امتیاز نفت شمال مخالفت کرد؟ در واقع دولت ایران و به خصوص ساعد می‌دانست که دولت شوروی هیچ‌گاه روابط دوستانه‌ای با دولت و ملت ایران نداشته و اعطایِ امتیاز نفت شمال به شوروی، استقلال و یکپارچگی ایران را به خطر اندازد.
بعد از اتخاذ تصمیمِ عدم مذاکره برای واگذاری امتیاز نفت به کشورهای خارجی، واکنش‌های متفاوتی را از دولت آمریکا و انگلستان و شوروی شاهد بودیم. به طور مسلم بازنده اصلی این تصمیم ایران، دولت شوروی بود که دستش از منابع شمال ایران کوتاه شده بود ولی آمریکا و انگلستان نیز مذاکراتشان برای به دست آوردن نفت در مناطق جنوب شرقی عقیم مانده بود. واکنش آمریکا در این مورد مثبت بود زیرا می‌دانست اگر توافق نفتی بین ایران و شوروی صورت گیرد، شوروی بر مناطق شمالی ایران مسلط می‌شود و احتمال تجزیه ایران بعد از جنگ وجود دارد. در این میان دولت انگلستان نظر متفاوتی داشت و در ابتدا از تصویب این قانون دفاع نکرد و هنوز در فکر به دست آوردن امتیاز نفتیِ مناطقِ شرقی ایران بود که چنین می‌پنداشت که اگر این قانون اجرا شود دست کمپانی «شل» از کسب امتیاز تا مدت نامعلومی کوتاه خواهد شد؛ اما گزارشات و تحلیل‌هایِ «سر ریدبولارد- Sir Reader Bullard» سفیر انگلستان در ایران و عدم مذاکره در مورد واگذاریِ امتیاز نفت را حق ایران دانست و در مقابل خشونت‌ها و فشارهای شوروی بر ایران در کنار آمریکا واکنش نشان داد.
با وجود فشارهایِ آمریکا و انگلستان به شوروی، این کشور هرگز فشار خود را بر ایران کم نکرد. در این میان حزب توده که شعار «استقلال و تمایت ارضی ایران و آزادی ملت‌ها در تعیین سرنوشت خود» را می‌داد چرخش 180 درجه‌ای داشت و از اصول و مرام گذشته دست کشید و برای رسیدن به هدف اربابش شوروی تلاش کرد. این حزب در جریان اتفاقات نفت 1944 دنباله‌روی از سیاست خارجی شوروی را نشان دادن و خود را در حد یک گروه وابسته در ایران فرو کاهید و به بحران نفت 1944 بین ایران و شوروی دامن زد.
@flith کانال پروازفکر
#درنگی درحوادث دوره ی مصدق
#تاریخ_نفت
در ادامه روایت تاریخ نفت به ماجرای نفت شمال و شوروی پرداختیم. در این قسمت به ایده‌شکل‌گیری "طرح موازنه منفی" می‌پردازیم.
با استفاده از #تاریخ_نفت می‌توانید سایر مباحث گذشته در این مجموعه را مطالعه نمایید.
در روزهایی که شوروی برای گرفتن امتیاز نفت شمال به ایران فشار می‌آورد طرحی معروف به «موازنه منفی» از طرف دکترمصدق ارائه شد. این طرح در 11 آذر 1323 در حمایت از دولت بیات مطرح شد که سیاست موازنه منفی را در برمی‌گرفت و عنوان‌شده بود که هیچ کسی حق مذاکره برای اعطای امتیاز نفتی را ندارد.
متن پیشنهاد طرح مجلس شورای ملی به این شر ح بود:
مجلس شورای ملی
از نظر حفظ مصالح مملكت امضاکنندگان طرح قانونی ذیل را تقدیم و تصویب آن را با دو فوریت درخواست می‌نماییم.
ماده اول- هیچ نخست‌وزیر و وزیر و از اشخاصی كه كفالت از مقام آنها و یا معاونت می‌کنند نمی‌تواند راجع به امتیاز نفت با هیچ‌یک از نمایندگان رسمی و غیررسمی دول مجاور و غیر مجاور و یا نمایندگان شركت‌های نفت و هر كس غیر از این‌ها مذاكراتی كه اثر قانونی دارد بكند و یا این كه قراردادی امضا نماید.
ماده دوم- نخست‌وزیر و وزیران می‌توانند برای فروش نفت و طرزی كه دولت ایران معادن نفت خود را استخراج و اداره می‌کند مذاكره نمایند و از جریان مذاكرات باید مجلس شورای ملی را مستحضر نمایند.
ماده سوم- متخلفین از مواد فوق به حبس مجرد از سه تا هشت سال و انفصال دایمی از خدمات دولتی محكوم خواهند شد.
ماده چهارم- تعقیب متخلفین از طرف دادستان دیوان كشور محتاج به این نیست كه مجلس شورای ملی آنها را تعقیب نموده باشد و اجازه دهد دادستان مزبور وظیفه‌دار است كه متخلفین از این قانون را بر طبق قانون محاكمه وزراء مصوب ۱۶ و ۲۰ تیرماه ۱۳۰۷ تعقیب نماید.
این طرح با اکثریت آرا به تصویب نمایندگان رسید و در جلسه روز بعد رحیمیان نماینده مردم قوچان که از هواداران حزب توده و شوروی بود، طرحی را به مجلس برد مبنی بر این که چون امتیاز دارسی در دوره استبداد بوده است این امتیاز لغو گردد که این طرح با مخالفت همه مجلس جز فراکسیون حزب توده مواجه شد. بعد از تصویب طرحِ ممنوعیتِ مذاکره برای دادن امتیاز نفت به وسیله مجلس، صداهای مخالف بلند شد و طرفداران شوروی به شدت به دکترمصدق، سید ضیا و ساعد تاختند و آنها را متهم به جانب‌داری از قرارداد دارسی کردند.
اهمیت نفت شمال برای شوروی فراتر از نیاز اقتصادیِ شوروی به نفت شمال ایران بود و در واقع شوروی با کسب قرارداد در نفت شمال ایران می‌خواست بر پنج استانِ شمالی کشور، چه از نظر اقتصادی و چه از نظر سیاسی مسلط شود و از این بابت می‌توانست کمربندِ دفاعیِ خوبی در مقابل آمریکا و انگلستان در آینده برای خود ایجاد کند. اکنون این سوال پیش می‌آید که چرا دولت ایران با خواست شوروی در اعطای امتیاز نفت شمال مخالفت کرد؟ در واقع دولت ایران و به خصوص ساعد می‌دانست که دولت شوروی هیچ‌گاه روابط دوستانه‌ای با دولت و ملت ایران نداشته و اعطایِ امتیاز نفت شمال به شوروی، استقلال و یکپارچگی ایران را به خطر اندازد.
بعد از اتخاذ تصمیمِ عدم مذاکره برای واگذاری امتیاز نفت به کشورهای خارجی، واکنش‌های متفاوتی را از دولت آمریکا و انگلستان و شوروی شاهد بودیم. به طور مسلم بازنده اصلی این تصمیم ایران، دولت شوروی بود که دستش از منابع شمال ایران کوتاه شده بود ولی آمریکا و انگلستان نیز مذاکراتشان برای به دست آوردن نفت در مناطق جنوب شرقی عقیم مانده بود. واکنش آمریکا در این مورد مثبت بود زیرا می‌دانست اگر توافق نفتی بین ایران و شوروی صورت گیرد، شوروی بر مناطق شمالی ایران مسلط می‌شود و احتمال تجزیه ایران بعد از جنگ وجود دارد. در این میان دولت انگلستان نظر متفاوتی داشت و در ابتدا از تصویب این قانون دفاع نکرد و هنوز در فکر به دست آوردن امتیاز نفتیِ مناطقِ شرقی ایران بود که چنین می‌پنداشت که اگر این قانون اجرا شود دست کمپانی «شل» از کسب امتیاز تا مدت نامعلومی کوتاه خواهد شد؛ اما گزارشات و تحلیل‌هایِ «سر ریدبولارد- Sir Reader Bullard» سفیر انگلستان در ایران و عدم مذاکره در مورد واگذاریِ امتیاز نفت را حق ایران دانست و در مقابل خشونت‌ها و فشارهای شوروی بر ایران در کنار آمریکا واکنش نشان داد.
با وجود فشارهایِ آمریکا و انگلستان به شوروی، این کشور هرگز فشار خود را بر ایران کم نکرد. در این میان حزب توده که شعار «استقلال و تمایت ارضی ایران و آزادی ملت‌ها در تعیین سرنوشت خود» را می‌داد چرخش 180 درجه‌ای داشت و از اصول و مرام گذشته دست کشید و برای رسیدن به هدف اربابش شوروی تلاش کرد. این حزب در جریان اتفاقات نفت 1944 دنباله‌روی از سیاست خارجی شوروی را نشان دادن و خود را در حد یک گروه وابسته در ایران فرو کاهید و به بحران نفت 1944 بین ایران و شوروی دامن زد.
@flith کانال پروازفکر
@flith کانال پروازفکرواندیشه
در این نوشتار بخشی از گفتارهای دکتر مصدق درباره‌ی دکتر فاطمی را می‌خوانیم. در این جا از مطالعه‌ی متن نامه‌های مصدق به فاطمی خودداری کرده‌ايم.
مصدق در فصل اول كتاب خاطرات و تالمات (کارهای دولت من) بیان می‌دارد که ملی شدن صنعت نفت ایران ابتکار دکتر سید حسین فاطمی بود و سپس توضیح می‌دهد که «این پیشنهاد گذشته از این که مفید بود، کار ما را نیز سهل میکرد و لازم نبود که اول بطلان قرارداد 1933 را که در زمان دولت دیکتاتوری و اختناق ملت ایران (دوران رضاشاه) منعقد شده بود، ثابت کنیم و بعد از شرکت نفت خلع ید نماییم، چون که تا معایب آن حکومت (رضاشاه) را نمی‌گفتیم، بطلان قرارداد را نمی‌توانستیم ثابت نماییم و این کار ما را دچار مشکلات و مواجه با مخالفت دربار میکرد». این سخن مصدق کاملا صحیح است، با وجود این که افرادی چون مصدق همواره از حکومت رضاشاه با نام دوران دیکتاتوری و اختناق یاد می‌کردند، شاه و اطرافیان او تاکید داشتند تا رضاشاه پهلوی را «رضاشاه کبیر» بنامند (یعنی کسی مثل کوروش کبیر).
مصدق ادامه می‌دهد: «این بود که با نظریات آن شادروان (دکتر فاطمی) موافقت نمودم و قرار شد که این پیشنهاد خود را در جلسه‌ی نمایندگان جبهه‌ی ملی بدهند و ببینیم نظر دیگران چه خواهد بود. در جلسه‌ای که در خانه‌ی آقای نریمان تشکیل گردید، دکتر فاطمی پیشنهاد خود را نمود و مورد موافقت حضار در جلسه قرار گرفت و آن را امضا نمودند».
پس از کودتای 28 مرداد، دکتر سید حسین فاطمی (مبتکر ملی شدن نفت) به دستور محمدرضا شاه اعدام شد. مصدق در فصل پنجم (انتقاد از کارهای دولت من) به اعدام او چنین اشاره می‌کند: «آری شادروان دکتر حسین فاطمی یک تقصیر داشت و آن پیش‌نهادی بود که در یکی از جلسات جبهه‌ی ملی برای ملی شدن صنعت نفت کرده بود و به جزای خود هم رسید».
در 3 دی‌ماه 1341، بعد از این که جبهه‌ی ملی ایران توانست کنگره‌ی خود را به ریاست الله‌یار صالح تشکیل دهد، دکتر مصدق در پیامی به کنگره‌ی جبهه‌ی ملی ایران، از تبعید نوشت: «تشکیل اولین کنگره‌ی جبهه‌ی ملی ایران را تهنیت عرض میکنم. به روان پاک دکتر سید حسین فاطمی و سایر شهدای راه آزادی که با خون خود مبارزات ضداستعماری را آبیاری کرده‌اند و به آقایان محترمی که از راه دور و نزدیک برای خدمت به هم‌وطنان عزیز، کنگره را به قدوم خود مزین فرموده‌اند و هم‌چنین به آن کسانی که در راه نیک بختی و سعادت ایران از هر پیش‌آمدی هراس نکرده و با کمال شهامت وظیفه‌ی ملی خود را انجام داده‌اند درود فراوان می‌فرستم».
مصدق تا پایان عمر خود به گفته‌ی خودش هر روز آرزوی مرگ میکرد. او در نامه‌ای به دکتر سعید فاطمی به تاریخ 2 آذر 1344، نوشت: «جناب آقای دکتر سعید فاطمی دام بقائه. مرقومه محترم مورخ 19 آبان، روز شهادت دکتر حسین فاطمی عز وصول ارزانی بخشید و موجب کمال تاثر گردید. ای کاش سرنوشت ایشان نصیب من شده بود و این زندگی رقت بار را نمی‌دیدم».
مصدق در یادداشتی درباره‌ی سید حسین فاطمی نوشت: «اگر ملی شدن صنعت نفت خدمت بزرگی است که به مملکت شده، باید از آن کسی که اول این پیشنهاد را نمود سپاس‌گزاری کرد و آن کس شهید راه وطن، دکتر حسین فاطمی است که روزی در خانه‌ی جناب آقای نریمان پیشنهاد خود را داد و عمده‌ی نمایندگان جبهه‌ی ملی حاضر در جلسه آن را به اتفاق آرا تصویب نمودندو رحمت الله علیه که در تمام مدت همکاری با این‌جانب، حتی یک ترک اولی هم از آن بزرگوار دیده نشد».
پانویس اول: متن نامه‌های مصدق به فاطمی را در نامه های دکتر مصدق (دوجلد) (گردآوری محمد ترکمان) بخوانید.
پانویس دوم: متون فوق از کتاب های «خاطرات و تالمات» و «نامه های دکتر مصدق، جلد اول» انتخاب شده‌اند.
پانویس سوم: مصدق به تعداد انگشت شماری از شخصیت‌های تاریخ معاصر ایران، لقب به خصوصی داده است. از جمله دکتر فاطمی را «شهید راه وطن» نامیده یا مهندس بازرگان را «یگانه مرد وطن پرست» و البته به رضاشاه پهلوی لقب «دیکتاتور»!
پانویس چهارم: علت اعدام فاطمی، سخنان او علیه سلطنت و طرفداری او از نظام جمهوری بود. وی توسط تیمور بختیار (اولین رئیس ساواک) تیرباران شد
پانویس آخر: قبل از اعدام، دکتر سید حسین فاطمی دوبار مورد ترور واقع شده بود.
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
در این نوشتار بخشی از گفتارهای دکتر مصدق درباره‌ی دکتر فاطمی را می‌خوانیم. در این جا از مطالعه‌ی متن نامه‌های مصدق به فاطمی خودداری کرده‌ايم.
مصدق در فصل اول كتاب خاطرات و تالمات (کارهای دولت من) بیان می‌دارد که ملی شدن صنعت نفت ایران ابتکار دکتر سید حسین فاطمی بود و سپس توضیح می‌دهد که «این پیشنهاد گذشته از این که مفید بود، کار ما را نیز سهل میکرد و لازم نبود که اول بطلان قرارداد 1933 را که در زمان دولت دیکتاتوری و اختناق ملت ایران (دوران رضاشاه) منعقد شده بود، ثابت کنیم و بعد از شرکت نفت خلع ید نماییم، چون که تا معایب آن حکومت (رضاشاه) را نمی‌گفتیم، بطلان قرارداد را نمی‌توانستیم ثابت نماییم و این کار ما را دچار مشکلات و مواجه با مخالفت دربار میکرد». این سخن مصدق کاملا صحیح است، با وجود این که افرادی چون مصدق همواره از حکومت رضاشاه با نام دوران دیکتاتوری و اختناق یاد می‌کردند، شاه و اطرافیان او تاکید داشتند تا رضاشاه پهلوی را «رضاشاه کبیر» بنامند (یعنی کسی مثل کوروش کبیر).
مصدق ادامه می‌دهد: «این بود که با نظریات آن شادروان (دکتر فاطمی) موافقت نمودم و قرار شد که این پیشنهاد خود را در جلسه‌ی نمایندگان جبهه‌ی ملی بدهند و ببینیم نظر دیگران چه خواهد بود. در جلسه‌ای که در خانه‌ی آقای نریمان تشکیل گردید، دکتر فاطمی پیشنهاد خود را نمود و مورد موافقت حضار در جلسه قرار گرفت و آن را امضا نمودند».
پس از کودتای 28 مرداد، دکتر سید حسین فاطمی (مبتکر ملی شدن نفت) به دستور محمدرضا شاه اعدام شد. مصدق در فصل پنجم (انتقاد از کارهای دولت من) به اعدام او چنین اشاره می‌کند: «آری شادروان دکتر حسین فاطمی یک تقصیر داشت و آن پیش‌نهادی بود که در یکی از جلسات جبهه‌ی ملی برای ملی شدن صنعت نفت کرده بود و به جزای خود هم رسید».
در 3 دی‌ماه 1341، بعد از این که جبهه‌ی ملی ایران توانست کنگره‌ی خود را به ریاست الله‌یار صالح تشکیل دهد، دکتر مصدق در پیامی به کنگره‌ی جبهه‌ی ملی ایران، از تبعید نوشت: «تشکیل اولین کنگره‌ی جبهه‌ی ملی ایران را تهنیت عرض میکنم. به روان پاک دکتر سید حسین فاطمی و سایر شهدای راه آزادی که با خون خود مبارزات ضداستعماری را آبیاری کرده‌اند و به آقایان محترمی که از راه دور و نزدیک برای خدمت به هم‌وطنان عزیز، کنگره را به قدوم خود مزین فرموده‌اند و هم‌چنین به آن کسانی که در راه نیک بختی و سعادت ایران از هر پیش‌آمدی هراس نکرده و با کمال شهامت وظیفه‌ی ملی خود را انجام داده‌اند درود فراوان می‌فرستم».
مصدق تا پایان عمر خود به گفته‌ی خودش هر روز آرزوی مرگ میکرد. او در نامه‌ای به دکتر سعید فاطمی به تاریخ 2 آذر 1344، نوشت: «جناب آقای دکتر سعید فاطمی دام بقائه. مرقومه محترم مورخ 19 آبان، روز شهادت دکتر حسین فاطمی عز وصول ارزانی بخشید و موجب کمال تاثر گردید. ای کاش سرنوشت ایشان نصیب من شده بود و این زندگی رقت بار را نمی‌دیدم».
مصدق در یادداشتی درباره‌ی سید حسین فاطمی نوشت: «اگر ملی شدن صنعت نفت خدمت بزرگی است که به مملکت شده، باید از آن کسی که اول این پیشنهاد را نمود سپاس‌گزاری کرد و آن کس شهید راه وطن، دکتر حسین فاطمی است که روزی در خانه‌ی جناب آقای نریمان پیشنهاد خود را داد و عمده‌ی نمایندگان جبهه‌ی ملی حاضر در جلسه آن را به اتفاق آرا تصویب نمودندو رحمت الله علیه که در تمام مدت همکاری با این‌جانب، حتی یک ترک اولی هم از آن بزرگوار دیده نشد».
پانویس اول: متن نامه‌های مصدق به فاطمی را در نامه های دکتر مصدق (دوجلد) (گردآوری محمد ترکمان) بخوانید.
پانویس دوم: متون فوق از کتاب های «خاطرات و تالمات» و «نامه های دکتر مصدق، جلد اول» انتخاب شده‌اند.
پانویس سوم: مصدق به تعداد انگشت شماری از شخصیت‌های تاریخ معاصر ایران، لقب به خصوصی داده است. از جمله دکتر فاطمی را «شهید راه وطن» نامیده یا مهندس بازرگان را «یگانه مرد وطن پرست» و البته به رضاشاه پهلوی لقب «دیکتاتور»!
پانویس چهارم: علت اعدام فاطمی، سخنان او علیه سلطنت و طرفداری او از نظام جمهوری بود. وی توسط تیمور بختیار (اولین رئیس ساواک) تیرباران شد
پانویس آخر: قبل از اعدام، دکتر سید حسین فاطمی دوبار مورد ترور واقع شده بود.
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
دکتر مصدق که وقتی دکتر شایگان در دادگاه نظامی حضور یافت زبانش نه از هراس استبداد که از عظمت این رادمرد قاصر شد.این بیت حافظ را خواند. چنان پر شد فضای سینه از دوست ...
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
عکسی کمتر دیده شده از دکتر مصدق در دوران کودکی در کنار پدرشان
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
@flith کانال پروازفکرواندیشه
مطلبي جامع از كتاب «نگاهي به كارنامه سياسي دكتر محمد مصدق» به قلم آقاي جلال متيني
اين كتاب نخستين بار در پاييز سال 1384 توسط نشر كتاب در لس‌آنجلس چاپ و منتشر شده است. كتاب «نگاهي به كارنامه سياسي دكتر مصدق» در يازده بخش و پنج ضميمه مشتمل بر 501 صفحه، زندگي نخست‌وزير دوران ملي شدن صنعت نفت را از دوران كودكي تا هنگام مرگ مورد بحث و بررسي قرار داده است كه طبعاً موضوعات و مسائل تاريخي بسياري را در اين محدوده زماني در بر مي‌گيرد. همچنين بايد گفت فهرست تفصيلي مطالب در ابتدا و «سالشمار دكتر محمد مصدق» در انتهاي كتاب ازجمله نقاط قابل توجه آن به شمار مي‌آيند كه به طور خلاصه اطلاعات قابل توجهي را در اختيار خوانندگان كتاب قرار مي‌دهند. اميد آن كه گزيده حاضر بتواند شما را با كليات و محتواي اين كتاب آشنا سازد.
فایل زیر گزیده‌ای خوب و شیوا از کتاب نگاهي به كارنامه سياسي دكتر محمد مصدق» است.
⬇️⬇️
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
مطلبي جامع از كتاب «نگاهي به كارنامه سياسي دكتر محمد مصدق» به قلم آقاي جلال متيني
اين كتاب نخستين بار در پاييز سال 1384 توسط نشر كتاب در لس‌آنجلس چاپ و منتشر شده است. كتاب «نگاهي به كارنامه سياسي دكتر مصدق» در يازده بخش و پنج ضميمه مشتمل بر 501 صفحه، زندگي نخست‌وزير دوران ملي شدن صنعت نفت را از دوران كودكي تا هنگام مرگ مورد بحث و بررسي قرار داده است كه طبعاً موضوعات و مسائل تاريخي بسياري را در اين محدوده زماني در بر مي‌گيرد. همچنين بايد گفت فهرست تفصيلي مطالب در ابتدا و «سالشمار دكتر محمد مصدق» در انتهاي كتاب ازجمله نقاط قابل توجه آن به شمار مي‌آيند كه به طور خلاصه اطلاعات قابل توجهي را در اختيار خوانندگان كتاب قرار مي‌دهند. اميد آن كه گزيده حاضر بتواند شما را با كليات و محتواي اين كتاب آشنا سازد.
فایل زیر گزیده‌ای خوب و شیوا از کتاب نگاهي به كارنامه سياسي دكتر محمد مصدق» است.
⬇️⬇️
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
@flith کانال پروازفکرواندیشه
جلد چهارم مجموعه‌ی #آثار_مهندس_بازرگان تحت عنوان «مقالات اجتماعی و فنی»
یکی از آرزوهای سال‌های جوانی مهندس مهدی بازرگان، صنعتی شدن ایران و پیش‌رفت مردم ایران در زمینه‌های علمی و فنی بود. در این جلد از آثار او، مقالاتی از قبیل «در وصف صنعت»، «ارمغان فرنگ» (که مربوط به سال های تحصیل بازرگان در فرانسه است)، «آتیه‌ی صنعت در ایران»، «اول به فکر ایران! دوم به فکر ایران!! سوم هم به فکر ایران!!!»، شروع بهره برداری از پالایشگاه نفت در آبادان»، «آتیه‌ی شرکت ملی نفت ایران» و غیره، گردآوری شده است.
می‌دانیم که بعد از رسیدن دکتر مصدق به نخست وزیری، مهندس بازرگان به عنوان معاونت فرهنگ کابینه‌ی اول مصدق شروع به کار کرد و کمی بعد (بنابر پیشنهاد مهندس کاظم حسیبی)، بازرگان به عنوان رئیس هیئت خلع ید از انگلیسیها انتخاب شد. دکتر مصدق در تاریخ 17 آذر 1330، در نامه‌ای به مهدی بازرگان نوشت:
جناب آقای مهندس بازرگان
نظر به این که جناب‌عالی برای وزارت کشاورزی درنظر گرفته شده‌اید، خواهش‌مند است فورا به تهران حرکت فرمایید. امضا: دکتر محمد مصدق. (منبع: نامه‌های دکتر مصدق، جلد دوم، گردآوری محمد ترکمان، نامه‌ی 178)
اما بازرگان به مصدق گفت که تدریس در دانشگاه تهران را ترجیح می‌دهد. او در زمان دولت دوم مصدق، نخستین شبکه‌ی آب رسانی تهران را به صورت واقعی راه انداخت.
در این جا قصد داریم به علت علاقه‌ای که مردم به آثار مهندس بازرگان نشان می‌دهند، مجموعه‌ی آثار وی را منتشر کنیم. از آن جا که بنیاد فرهنگی مهندس بازرگان و شرکت سهامی انتشار نتوانستند مجوز نشر کتاب های ایشان را از جلد 16 به بعد بگیرند، تمامی این آثار را مجانی اعلام کردند و برای کپی کردن آن هیچ مشکلی نیست که استقبال نیز خواهند کرد.
این آثار را در #آثار_مهندس_بازرگان طبقه بندی کردیم. اگر شماره‌های قبلی را می‌خواهید، به طبقه بندی فوق رجوع کنید.
⬇️⬇️
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
جلد چهارم مجموعه‌ی #آثار_مهندس_بازرگان تحت عنوان «مقالات اجتماعی و فنی»
یکی از آرزوهای سال‌های جوانی مهندس مهدی بازرگان، صنعتی شدن ایران و پیش‌رفت مردم ایران در زمینه‌های علمی و فنی بود. در این جلد از آثار او، مقالاتی از قبیل «در وصف صنعت»، «ارمغان فرنگ» (که مربوط به سال های تحصیل بازرگان در فرانسه است)، «آتیه‌ی صنعت در ایران»، «اول به فکر ایران! دوم به فکر ایران!! سوم هم به فکر ایران!!!»، شروع بهره برداری از پالایشگاه نفت در آبادان»، «آتیه‌ی شرکت ملی نفت ایران» و غیره، گردآوری شده است.
می‌دانیم که بعد از رسیدن دکتر مصدق به نخست وزیری، مهندس بازرگان به عنوان معاونت فرهنگ کابینه‌ی اول مصدق شروع به کار کرد و کمی بعد (بنابر پیشنهاد مهندس کاظم حسیبی)، بازرگان به عنوان رئیس هیئت خلع ید از انگلیسیها انتخاب شد. دکتر مصدق در تاریخ 17 آذر 1330، در نامه‌ای به مهدی بازرگان نوشت:
جناب آقای مهندس بازرگان
نظر به این که جناب‌عالی برای وزارت کشاورزی درنظر گرفته شده‌اید، خواهش‌مند است فورا به تهران حرکت فرمایید. امضا: دکتر محمد مصدق. (منبع: نامه‌های دکتر مصدق، جلد دوم، گردآوری محمد ترکمان، نامه‌ی 178)
اما بازرگان به مصدق گفت که تدریس در دانشگاه تهران را ترجیح می‌دهد. او در زمان دولت دوم مصدق، نخستین شبکه‌ی آب رسانی تهران را به صورت واقعی راه انداخت.
در این جا قصد داریم به علت علاقه‌ای که مردم به آثار مهندس بازرگان نشان می‌دهند، مجموعه‌ی آثار وی را منتشر کنیم. از آن جا که بنیاد فرهنگی مهندس بازرگان و شرکت سهامی انتشار نتوانستند مجوز نشر کتاب های ایشان را از جلد 16 به بعد بگیرند، تمامی این آثار را مجانی اعلام کردند و برای کپی کردن آن هیچ مشکلی نیست که استقبال نیز خواهند کرد.
این آثار را در #آثار_مهندس_بازرگان طبقه بندی کردیم. اگر شماره‌های قبلی را می‌خواهید، به طبقه بندی فوق رجوع کنید.
⬇️⬇️
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
@flith کانال پروازفکرواندیشه
#درباره ی مصدق
خبرنگار روزنامه لوموند: کم هستند ایرانیانی که می دانند مصدق در کجا به خاک سپرده شده است!
در آغاز حکومت خمینی که مردم به مصدق روی آوردند و از او تجلیل کردند و در احمد آباد اجتماع میلیونی تشکیل شد ، خمینی را به وحشت انداخت و فریاد برآورد " ول کنید این استخوان پوسیده را " و بدین ترتیب دوباره مصدق به محوطه ممنوعه ها بازگشت.
«مونا ناییم»، خبرنگار روزنامه لوموند، در مقاله ای زیر نام " آرامگاه عجیب مصدق
" مینویسد : " خانهء دو طبقه رو به ویرانی است. راه وصول به آن ، یک جاده باریک خاکی است که از میان درختها و علف های هرزه میگذرد. هیچ علامت و نشانی برای راهنمایی و هیچ مستحفظی ندارد.تنها یک خانوادهء دهاتی در حد توانایی کم و بیش به این خانه رسیدگی می کنند : پدر استقلال اقتصادی ایران و پیشاهنگ ناسیونالیسم در منطقه خاور میانه ، محمد مصدق ، نخست وزیر اسبق ایران در داخل این خانه محقر احمد آباد ، در ۸۰ کیلومتری شمال غربی تهران مدفون است.او در سال ۱۹۶۷ در این خانه درگذشته است. از هنگام استقرار جمهوری اسلامی در ایران در ۱۹۷۹ ، رژیم مذهبی بر خاطره ی این مرد که سی و پنج سال پیش از خمینی مظهر مبارزه با هر گونه سلطه خارجی بر ایران بوده ، بکلی پرده ی فراموشی کشیده است....در میان ایرانیها ، بخصوص جوانان که نسبت به اقدامات مصدق نظر بسیار تحسین آمیزی دارند ،[اما] نادرند آنهایی که می دانند مصدق در کجا مدفون است."
دکتر پرویز داورپناه ـ ۱۲ اسفندماه ۱۳۸۷
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
#درباره ی مصدق
خبرنگار روزنامه لوموند: کم هستند ایرانیانی که می دانند مصدق در کجا به خاک سپرده شده است!
در آغاز حکومت خمینی که مردم به مصدق روی آوردند و از او تجلیل کردند و در احمد آباد اجتماع میلیونی تشکیل شد ، خمینی را به وحشت انداخت و فریاد برآورد " ول کنید این استخوان پوسیده را " و بدین ترتیب دوباره مصدق به محوطه ممنوعه ها بازگشت.
«مونا ناییم»، خبرنگار روزنامه لوموند، در مقاله ای زیر نام " آرامگاه عجیب مصدق
" مینویسد : " خانهء دو طبقه رو به ویرانی است. راه وصول به آن ، یک جاده باریک خاکی است که از میان درختها و علف های هرزه میگذرد. هیچ علامت و نشانی برای راهنمایی و هیچ مستحفظی ندارد.تنها یک خانوادهء دهاتی در حد توانایی کم و بیش به این خانه رسیدگی می کنند : پدر استقلال اقتصادی ایران و پیشاهنگ ناسیونالیسم در منطقه خاور میانه ، محمد مصدق ، نخست وزیر اسبق ایران در داخل این خانه محقر احمد آباد ، در ۸۰ کیلومتری شمال غربی تهران مدفون است.او در سال ۱۹۶۷ در این خانه درگذشته است. از هنگام استقرار جمهوری اسلامی در ایران در ۱۹۷۹ ، رژیم مذهبی بر خاطره ی این مرد که سی و پنج سال پیش از خمینی مظهر مبارزه با هر گونه سلطه خارجی بر ایران بوده ، بکلی پرده ی فراموشی کشیده است....در میان ایرانیها ، بخصوص جوانان که نسبت به اقدامات مصدق نظر بسیار تحسین آمیزی دارند ،[اما] نادرند آنهایی که می دانند مصدق در کجا مدفون است."
دکتر پرویز داورپناه ـ ۱۲ اسفندماه ۱۳۸۷
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
@flith کانال پروازفکرواندیشه
.
#درنگی درحوادث دوره ی مصدق
فداییان اسلام از همان لحظه ای که مصدق به نخست وزیری رسید، سوگند یاد کرده بودند که او را به قتل می رسانند. فاطمی،وزیر خارجه دولت مصدق، قبل از اعدام (در سال ۱۳۳۳ طی یک محاکمه ای قلابی و فرمایشی محکوم و به جوخه اعدام سپرده شد) در اثر گلوله های عبد خدایی-عضو جوان فدائیان اسلام که پس از انقلاب به نمایندگی مردم تهران در مجلس شورای اسلامی برگزیده شد- مجروح شده بود. بلافاصله بعد از کودتای ۲۸ مرداد، رهبر فداییان اسلام که از دو ماه قبل به جرم تحریک زندانی شده بود، در زمان رژیم کودتا آزاد گردید.
روز بعد از کودتا، فداییان اسلام در نشریه خویش از کودتا به عنوان انقلاب اسلامی نام می برد:« دیروز تهران در زیر قدمهای مردانه افراد ارتش مسلمان ضد اجنبی لرزید. مصدق، غول پیر خون آشام، در زیر ضربات محو کننده مسلمانان استعفا کرد...تمام مراکز دولتی توسط مسلمانان و ارتش اسلام تسخیر شد...»
نواب صفوی در بیانیه ای که یک هفته بعد ازکودتا در شماره مورخ ۴ شهریور ۱۳۳۲ روزنامه اطلاعات به چاپ رسید سوابق مخالفت شدید خود را بادولت مصدق یادآور شد و تاکید کرد که مصدق « در تمام حکومتش از ترس من و برادرانم در گوشه خانه اش متحصن بود.» نواب می گوید: « به خدای محمد (ص) قسم که اگر دوروز دیگر حکومت مصدق باقی مانده ورجاله بازی های بیگانه پرستان ادامه پیدا می کرد عقده های درونی مردم مسلمان ایران به هزاران برابرشدیدترازآن طورکه شد منفجر گردیده و رگ های بدن فرد فرد عمال بزرگ وکوچک شوروی رذل را به دست ودندان خشمناک شان بیرون کشیده، بنیاد هستی یک یک آن ها را بدون استثنا درشعله های سوزان آتش غیرت خویش می سوزاندند. »نواب صفوی تاکید می کند: « مملکت به خاطراسلام و به نیروی ایمان حفظ گردید و هرنفعی به هرکه رسید در پناه اسلام رسید.»
سید مجتبی میرلوحی، که بعدها به نواب صفوی معروف گردید، رهبر فداییان اسلام بود. سلاح عمده فداییان، ترور بود. آنها با قم تماس رسمی نداشتند، اما با رهبران مذهبی درجه دوم قم در تماس بودند. بعد از ماجرای مصدق و شرکت فعالانه شان در کودتا به نفع شاه، بار دیگر در ۱۳۳۴ اقدام به ترور حسین علا نخست وزیر وقت کردند، تروری که ناموفق ماند. این امر سبب شد که فداییان تحت تعقیب قرار بگیرند و چند نفری هم اعدام شدند. کاشانی نیز مدتی تحت نظر قرار گرفت. دستگاه روحانیت قم نه برای آنان نه برای کاشانی اقدامی به عمل نیاورد.
مصدق و نبرد قدرت- همایون کاتوزیان، ص ۲۹۹، ۳۱۸ و ۳۶۴
خواب آشفته نفت، از کودتای ۲۸ مرداد تا سقوط زاهدی- محمدعلی موحد- ص ۱۵۶
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
.
#درنگی درحوادث دوره ی مصدق
فداییان اسلام از همان لحظه ای که مصدق به نخست وزیری رسید، سوگند یاد کرده بودند که او را به قتل می رسانند. فاطمی،وزیر خارجه دولت مصدق، قبل از اعدام (در سال ۱۳۳۳ طی یک محاکمه ای قلابی و فرمایشی محکوم و به جوخه اعدام سپرده شد) در اثر گلوله های عبد خدایی-عضو جوان فدائیان اسلام که پس از انقلاب به نمایندگی مردم تهران در مجلس شورای اسلامی برگزیده شد- مجروح شده بود. بلافاصله بعد از کودتای ۲۸ مرداد، رهبر فداییان اسلام که از دو ماه قبل به جرم تحریک زندانی شده بود، در زمان رژیم کودتا آزاد گردید.
روز بعد از کودتا، فداییان اسلام در نشریه خویش از کودتا به عنوان انقلاب اسلامی نام می برد:« دیروز تهران در زیر قدمهای مردانه افراد ارتش مسلمان ضد اجنبی لرزید. مصدق، غول پیر خون آشام، در زیر ضربات محو کننده مسلمانان استعفا کرد...تمام مراکز دولتی توسط مسلمانان و ارتش اسلام تسخیر شد...»
نواب صفوی در بیانیه ای که یک هفته بعد ازکودتا در شماره مورخ ۴ شهریور ۱۳۳۲ روزنامه اطلاعات به چاپ رسید سوابق مخالفت شدید خود را بادولت مصدق یادآور شد و تاکید کرد که مصدق « در تمام حکومتش از ترس من و برادرانم در گوشه خانه اش متحصن بود.» نواب می گوید: « به خدای محمد (ص) قسم که اگر دوروز دیگر حکومت مصدق باقی مانده ورجاله بازی های بیگانه پرستان ادامه پیدا می کرد عقده های درونی مردم مسلمان ایران به هزاران برابرشدیدترازآن طورکه شد منفجر گردیده و رگ های بدن فرد فرد عمال بزرگ وکوچک شوروی رذل را به دست ودندان خشمناک شان بیرون کشیده، بنیاد هستی یک یک آن ها را بدون استثنا درشعله های سوزان آتش غیرت خویش می سوزاندند. »نواب صفوی تاکید می کند: « مملکت به خاطراسلام و به نیروی ایمان حفظ گردید و هرنفعی به هرکه رسید در پناه اسلام رسید.»
سید مجتبی میرلوحی، که بعدها به نواب صفوی معروف گردید، رهبر فداییان اسلام بود. سلاح عمده فداییان، ترور بود. آنها با قم تماس رسمی نداشتند، اما با رهبران مذهبی درجه دوم قم در تماس بودند. بعد از ماجرای مصدق و شرکت فعالانه شان در کودتا به نفع شاه، بار دیگر در ۱۳۳۴ اقدام به ترور حسین علا نخست وزیر وقت کردند، تروری که ناموفق ماند. این امر سبب شد که فداییان تحت تعقیب قرار بگیرند و چند نفری هم اعدام شدند. کاشانی نیز مدتی تحت نظر قرار گرفت. دستگاه روحانیت قم نه برای آنان نه برای کاشانی اقدامی به عمل نیاورد.
مصدق و نبرد قدرت- همایون کاتوزیان، ص ۲۹۹، ۳۱۸ و ۳۶۴
خواب آشفته نفت، از کودتای ۲۸ مرداد تا سقوط زاهدی- محمدعلی موحد- ص ۱۵۶
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
@flith کانال پروازفکرواندیشه
.
#درنگی درحوادث دوره ی مصدق
#انتقادات_شاه_به_مصدق
قسمت دوم
انتقادات زیادی از طرف مخالفان دکتر محمد مصدق به عملکرد دوران نخست‌وزیری ایشان و نهضت ملی وارد شده و می‌شود. در همین راستا بر آن شدیم تا این انتقادات را از زبان یکی از بزرگ‌ترین مخالفان دکتر مصدق که همان محمدرضاشاه پهلوی باشد بیان کنیم و پاسخ دکتر مصدق را به این انتقادات در هفت بخش بررسی خواهیم کرد. این مجموعه در کانال "مصدق به روایت تاریخ و اسناد" آماده و خدمت دوستان ارائه می‌شود.
*از فصل چهارم کتاب ماموریت برای وطنم
علاوه بر وظایف نظامی که بر عهده داشتم، مجبور بودم هر روز پدرم را ملاقات کنم كه این ملاقات‌ها گاهی صبح و اغلب نیم ساعت قبل از ظهر صورت میگرفت، و نظریات خود را بدون اینکه جنبهء مذاکره و مباحثه داشته باشد به سمع او میرساندم. با وصف این در آن سن نوزده سالگی، گاهگاه عقاید خود را صریحاً در مسائل مختلف به وی عرضه می‌داشتم، و عجب این بود که او همیشه نظریات و عقاید مرا با دقت و حوصله استماع مینمود و پیشنهادات مرا کمتر رد می‌فرمود. مثلا در عرصه شفاعت مصرانه من بسیاری از زندانیان سیاسی آزادی یافتند. شاید جای افسوس باشد ولی یکی از این افراد دکتر مصدق بود. که بعداً در دوره زمامداری خود کشور را به افلاس بکشاند، و سلسله‌ای را که پدرم بنیاد نهاده بود، براندازد، با آنکه مصدق بارها گفته بود که من جان وی را از خطر نجات دادم همه دیدند، که این دِین را به چه طریق عجیبی ادا کرد و چگونه از من حق شناسی کرد.
پدرم مصدق را با اتهام همکاری با یک دولت خارجی و توطئه بر علیه دولت ایران توقیف کرده بود و نمیدانم، در فکر وی چه میگذشت که مخالفین خود را به همکاری با خارجی‌ها مخصوصا انگلیسیها متهم میکرد، مصدق به نقطه‌ای دور افتاده و بد آب و هوایی تبعید شد و چون پیر و علیل بود به احتمال قوی از این تبعید سلامت باز نمیگشت، ولی من از او شفاعت کردم. وی پس از چند ماه آزاد گردید. در فصل آینده شرح خواهم داد که از این آزادی چه استفاده ای کرد. گاهی که در این باره فکر میکنم در صحت اقدام آن روز خود و شفاعت از وی مردد میشوم. ولی نسبت به اغلب کسانی که در اثر شفاعت و کوشش من از زندان آزاد شدند احساس مسرت و خرسندی میکنم.
پاسخ دكترمصدق.
بعد از خاتمه دوره ششم تقنینیه که دولت در انتخابات طهران دخالت نمود و من دیگر به مجلس نرفتم مدت سیزده سال در شهر تهران و احمد آباد به انزوا گذرانیدم و با این حال نفهمیدم مرا برای چه دستگیر کردند و به شهربانی آوردند و بهترین گواه پرونده های من است در شهربانی. سوال کردم به چه تقصیر مرا این جا آورده اید؟ گفتند تقصیری ندارید و باید در اینجا بمانید. من و کسانم درخواستی از والا حضرت همایون ولیعهد وقت نکردیم. این درخواست از طرف مسیو پِرُن تبعه ی سوییس و یکی از دوستان ایام تحصیل اعلیحضرت شاهنشاه که در بیمارستان نجمیه بستری شده بود صورت گرفت. با این حال هر وقت فرصتی به دستم آمد از اظهار شکر گزاری خودداری نکردم و تا آخرین روزی هم که سر کار بودم قدمی بر علیه شاهنشاه بر نداشتم و شفاعت من نزد پدر تاجدار اثر دیگری هم داشت که این بود دست شاه فقید به یک جنایت دیگر برای از بین بردن من آلوده نگردید.
و اما اینکه فرموده‌اید (( نمیدانم در فکر او چه میگذشت که مخالفین خود را به همکاری با خارجی ها و مخصوصاً انگلیسیها متهم میکرد)) جا دارد عرض کنم کافر همه را به کیش خویش پندارد.
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
.
#درنگی درحوادث دوره ی مصدق
#انتقادات_شاه_به_مصدق
قسمت دوم
انتقادات زیادی از طرف مخالفان دکتر محمد مصدق به عملکرد دوران نخست‌وزیری ایشان و نهضت ملی وارد شده و می‌شود. در همین راستا بر آن شدیم تا این انتقادات را از زبان یکی از بزرگ‌ترین مخالفان دکتر مصدق که همان محمدرضاشاه پهلوی باشد بیان کنیم و پاسخ دکتر مصدق را به این انتقادات در هفت بخش بررسی خواهیم کرد. این مجموعه در کانال "مصدق به روایت تاریخ و اسناد" آماده و خدمت دوستان ارائه می‌شود.
*از فصل چهارم کتاب ماموریت برای وطنم
علاوه بر وظایف نظامی که بر عهده داشتم، مجبور بودم هر روز پدرم را ملاقات کنم كه این ملاقات‌ها گاهی صبح و اغلب نیم ساعت قبل از ظهر صورت میگرفت، و نظریات خود را بدون اینکه جنبهء مذاکره و مباحثه داشته باشد به سمع او میرساندم. با وصف این در آن سن نوزده سالگی، گاهگاه عقاید خود را صریحاً در مسائل مختلف به وی عرضه می‌داشتم، و عجب این بود که او همیشه نظریات و عقاید مرا با دقت و حوصله استماع مینمود و پیشنهادات مرا کمتر رد می‌فرمود. مثلا در عرصه شفاعت مصرانه من بسیاری از زندانیان سیاسی آزادی یافتند. شاید جای افسوس باشد ولی یکی از این افراد دکتر مصدق بود. که بعداً در دوره زمامداری خود کشور را به افلاس بکشاند، و سلسله‌ای را که پدرم بنیاد نهاده بود، براندازد، با آنکه مصدق بارها گفته بود که من جان وی را از خطر نجات دادم همه دیدند، که این دِین را به چه طریق عجیبی ادا کرد و چگونه از من حق شناسی کرد.
پدرم مصدق را با اتهام همکاری با یک دولت خارجی و توطئه بر علیه دولت ایران توقیف کرده بود و نمیدانم، در فکر وی چه میگذشت که مخالفین خود را به همکاری با خارجی‌ها مخصوصا انگلیسیها متهم میکرد، مصدق به نقطه‌ای دور افتاده و بد آب و هوایی تبعید شد و چون پیر و علیل بود به احتمال قوی از این تبعید سلامت باز نمیگشت، ولی من از او شفاعت کردم. وی پس از چند ماه آزاد گردید. در فصل آینده شرح خواهم داد که از این آزادی چه استفاده ای کرد. گاهی که در این باره فکر میکنم در صحت اقدام آن روز خود و شفاعت از وی مردد میشوم. ولی نسبت به اغلب کسانی که در اثر شفاعت و کوشش من از زندان آزاد شدند احساس مسرت و خرسندی میکنم.
پاسخ دكترمصدق.
بعد از خاتمه دوره ششم تقنینیه که دولت در انتخابات طهران دخالت نمود و من دیگر به مجلس نرفتم مدت سیزده سال در شهر تهران و احمد آباد به انزوا گذرانیدم و با این حال نفهمیدم مرا برای چه دستگیر کردند و به شهربانی آوردند و بهترین گواه پرونده های من است در شهربانی. سوال کردم به چه تقصیر مرا این جا آورده اید؟ گفتند تقصیری ندارید و باید در اینجا بمانید. من و کسانم درخواستی از والا حضرت همایون ولیعهد وقت نکردیم. این درخواست از طرف مسیو پِرُن تبعه ی سوییس و یکی از دوستان ایام تحصیل اعلیحضرت شاهنشاه که در بیمارستان نجمیه بستری شده بود صورت گرفت. با این حال هر وقت فرصتی به دستم آمد از اظهار شکر گزاری خودداری نکردم و تا آخرین روزی هم که سر کار بودم قدمی بر علیه شاهنشاه بر نداشتم و شفاعت من نزد پدر تاجدار اثر دیگری هم داشت که این بود دست شاه فقید به یک جنایت دیگر برای از بین بردن من آلوده نگردید.
و اما اینکه فرموده‌اید (( نمیدانم در فکر او چه میگذشت که مخالفین خود را به همکاری با خارجی ها و مخصوصاً انگلیسیها متهم میکرد)) جا دارد عرض کنم کافر همه را به کیش خویش پندارد.
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
@flith کانال پروازفکرواندیشه
.
محمد مصدق که بود؟ من از مصدق چیزی درباره نیاکانش نشنیدم چرا که او ز خود آغاز و به خود ختم می شد.
محمد مصدق درخردسالی از پدر بماند و دردامان مادری که درتعلیم وتربیت فرزند، بسیاردقیق و سخت گیر بود، پرورش یافت و هیچ گاه گله و رنجشی ازشدت مادر ابراز نداشت. مادرش ملک تاج فیروز، ملقب به نجم السلطنه، ازخاندان قاجاربود. اودخترفیروز میرزا نصرت الدوله، پسرعباس میرزای ولیعهد بود وخواهرحضرت علیا، همسرمظفرالدین شاه. مصدق بسیاردوستش [مادر] می داشت وبزرگ و محترمش می شمرد. اما اصل ونسب مادر برای دیگران بیش ترمطرح می بود تا از برای فرزند. علاقه واحترامش به خاطرمهرش بود و کاری به کار ایل وتبار نجم السلطنه نداشت. بودند کسانی ازخویشاوندان و اطرافیانش که به اجداد خود فخر می فروختند واما اواین چنین نبود، نه او و نه همسرش. هیچ زمان نشنیدم بگوید پدر و مادر من این بودند و آن کردند. همواره به عنوان پدر یه مادر ازآن ها یاد می کرد وهیچ وقت حتی اسم ولقبشان را هم نمی آورد. درباره اصل ونسبش ازدیگران شنیدم وخواندم، نه ازخود او، چرا که او ز خود آغاز وبه خود ختم شد و نیازی به اسم و رسم هیچ یک از نیاکانش نداشت.
دختران دکترمصدق ازنجم السلطنه خاطره ی خوشی داشتند و با مهرازاو یاد می کردند ومادربزرگشان را درزمان حیاتش «شازده» و «شازده جون» می نامیدند. خانم متین دفتری، هرگاه که ازاو سخن می رفت به من می گفت: «توهم گر او را می دیدی مسلما دوستش می داشتی و همانند دیگران"شازده جون" صدایش می کردی.» برایم تعریف می کرد که هر زمان که نجم السلطنه به دیدار برادرش فرمانفرما می رفت اغلب او را به همراه خود می برد. می گفت مادربزرگش پای به اندرون برادرش نمی نهاد و کاری به کار زنان حرم او نداشت.در بیرونی کنار برادرش می نشست و از اندرون او فقط دخترش، مریم فیروز می آمد و از همه پذیرایی می کرد هربار هم که فرمانفرما خواهرش را می دید، بشارت آخرین فرزندش را می داد و می گفت مثلا حسنی، حسینی دست شما را می بوسد. نجم السلطنه بدینسان آگاه می شد که نوزاد جدیدی به خانواده برادرش افزوده شده است.
مرگ پدر، پسر را بیش از پیش به مادرش نزدیک کرد. از آن پس بود که مصدق به او سخت وابسته شد و تحت تاثیر شخصیت، منش و گویش و کنش مادرش قرار گرفت. تا آخرین لحظه حیات خودش همچنان پند او را به گوش داشت.
در خلوت مصدق- شیرین سمیعی- ص ۱۶۵-۱۶۷
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
.
محمد مصدق که بود؟ من از مصدق چیزی درباره نیاکانش نشنیدم چرا که او ز خود آغاز و به خود ختم می شد.
محمد مصدق درخردسالی از پدر بماند و دردامان مادری که درتعلیم وتربیت فرزند، بسیاردقیق و سخت گیر بود، پرورش یافت و هیچ گاه گله و رنجشی ازشدت مادر ابراز نداشت. مادرش ملک تاج فیروز، ملقب به نجم السلطنه، ازخاندان قاجاربود. اودخترفیروز میرزا نصرت الدوله، پسرعباس میرزای ولیعهد بود وخواهرحضرت علیا، همسرمظفرالدین شاه. مصدق بسیاردوستش [مادر] می داشت وبزرگ و محترمش می شمرد. اما اصل ونسب مادر برای دیگران بیش ترمطرح می بود تا از برای فرزند. علاقه واحترامش به خاطرمهرش بود و کاری به کار ایل وتبار نجم السلطنه نداشت. بودند کسانی ازخویشاوندان و اطرافیانش که به اجداد خود فخر می فروختند واما اواین چنین نبود، نه او و نه همسرش. هیچ زمان نشنیدم بگوید پدر و مادر من این بودند و آن کردند. همواره به عنوان پدر یه مادر ازآن ها یاد می کرد وهیچ وقت حتی اسم ولقبشان را هم نمی آورد. درباره اصل ونسبش ازدیگران شنیدم وخواندم، نه ازخود او، چرا که او ز خود آغاز وبه خود ختم شد و نیازی به اسم و رسم هیچ یک از نیاکانش نداشت.
دختران دکترمصدق ازنجم السلطنه خاطره ی خوشی داشتند و با مهرازاو یاد می کردند ومادربزرگشان را درزمان حیاتش «شازده» و «شازده جون» می نامیدند. خانم متین دفتری، هرگاه که ازاو سخن می رفت به من می گفت: «توهم گر او را می دیدی مسلما دوستش می داشتی و همانند دیگران"شازده جون" صدایش می کردی.» برایم تعریف می کرد که هر زمان که نجم السلطنه به دیدار برادرش فرمانفرما می رفت اغلب او را به همراه خود می برد. می گفت مادربزرگش پای به اندرون برادرش نمی نهاد و کاری به کار زنان حرم او نداشت.در بیرونی کنار برادرش می نشست و از اندرون او فقط دخترش، مریم فیروز می آمد و از همه پذیرایی می کرد هربار هم که فرمانفرما خواهرش را می دید، بشارت آخرین فرزندش را می داد و می گفت مثلا حسنی، حسینی دست شما را می بوسد. نجم السلطنه بدینسان آگاه می شد که نوزاد جدیدی به خانواده برادرش افزوده شده است.
مرگ پدر، پسر را بیش از پیش به مادرش نزدیک کرد. از آن پس بود که مصدق به او سخت وابسته شد و تحت تاثیر شخصیت، منش و گویش و کنش مادرش قرار گرفت. تا آخرین لحظه حیات خودش همچنان پند او را به گوش داشت.
در خلوت مصدق- شیرین سمیعی- ص ۱۶۵-۱۶۷
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️