@flith کانال پروازفکرواندیشه
.ص٢١٥
ايستگاه مترو خلوت بود. روي سكوي مقابل، خوش پوشترين بي خانمانِ پاريسي
ايستاده بود كنار يكي از صندليها، و گرهِ كراوات سرمهايش را محكم ميكرد. وقتي دكمه ي
كتِ آبيِ روشناش را بست، از داخل كيفِ چرميش بسته كاغذِ سيگار را بيرون آورد و
گذاشت روي صندلي، كنار دستهاي كراواتِ رنگارنگ. بعد، با طمأنينه كراوتها را يكي يكي
تا كرد و ازنو گذاشت داخل كيف. نشست روي صندلي، كاغذ سيگاري از لفاف بيرون كشيد،
گذاشت روي زانوي راست. مشتي ته سيگار از جيباش بيرون آورد و شروع كرد به خالي
كردن توتون هايشان توي كاغذِ سيگار. لبه كاغذ را با زبانش خيس كرد. نگاهي اندخت به
سكوي مقابل، بعد دو انگشتش را خواب داد روي طولِ كاغذ. برخاست و سيگار پيچيده شده
را پرت كرد به طرفِ زن. سيگار فضاي خالي بالاي خطوط آهن را چرخ زد، گودال محل
عبور قطار را طي كرد و افتاد روي سكوي اين طرفي؛ پيش پاي زن. زن تشكر كرد. سيگار
را برداشت و داد به كسي كه كنار دستش بود و عينكِ سياهِ كورها را به چشم زده بود.
ـ بگير، ماندي.
نشنيد. قطاري با سروصدا از راه رسيد. معدود مسافران ساعتِ دهِ شب را سوار كرد و
راه افتاد. زن همينطور كه خم شده بود و سيگار را گرفته بود جلوي او، گفت: «نكند
گوشات را هم داري از دست ميدهي؟»
ـ نه، «نايي». حواسم جاي ديگريست.
ـ توي كيفم يك ساندويچ پنير هست. گرسنه نيستي؟
ـ نه، نايي. گرسنه نيستم.
سيگار او را روشن كرد: «به چه فكر ميكني، ماندي؟»
دود را كه بيرون داد، جرعه اي سركشيد و بطري شراب را كه ديگر چيزي تهش
نمانده بود رد كرد به نايي: «داشتم فكر ميكردم به اين چيزِ گُه!»
215
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
.ص٢١٥
ايستگاه مترو خلوت بود. روي سكوي مقابل، خوش پوشترين بي خانمانِ پاريسي
ايستاده بود كنار يكي از صندليها، و گرهِ كراوات سرمهايش را محكم ميكرد. وقتي دكمه ي
كتِ آبيِ روشناش را بست، از داخل كيفِ چرميش بسته كاغذِ سيگار را بيرون آورد و
گذاشت روي صندلي، كنار دستهاي كراواتِ رنگارنگ. بعد، با طمأنينه كراوتها را يكي يكي
تا كرد و ازنو گذاشت داخل كيف. نشست روي صندلي، كاغذ سيگاري از لفاف بيرون كشيد،
گذاشت روي زانوي راست. مشتي ته سيگار از جيباش بيرون آورد و شروع كرد به خالي
كردن توتون هايشان توي كاغذِ سيگار. لبه كاغذ را با زبانش خيس كرد. نگاهي اندخت به
سكوي مقابل، بعد دو انگشتش را خواب داد روي طولِ كاغذ. برخاست و سيگار پيچيده شده
را پرت كرد به طرفِ زن. سيگار فضاي خالي بالاي خطوط آهن را چرخ زد، گودال محل
عبور قطار را طي كرد و افتاد روي سكوي اين طرفي؛ پيش پاي زن. زن تشكر كرد. سيگار
را برداشت و داد به كسي كه كنار دستش بود و عينكِ سياهِ كورها را به چشم زده بود.
ـ بگير، ماندي.
نشنيد. قطاري با سروصدا از راه رسيد. معدود مسافران ساعتِ دهِ شب را سوار كرد و
راه افتاد. زن همينطور كه خم شده بود و سيگار را گرفته بود جلوي او، گفت: «نكند
گوشات را هم داري از دست ميدهي؟»
ـ نه، «نايي». حواسم جاي ديگريست.
ـ توي كيفم يك ساندويچ پنير هست. گرسنه نيستي؟
ـ نه، نايي. گرسنه نيستم.
سيگار او را روشن كرد: «به چه فكر ميكني، ماندي؟»
دود را كه بيرون داد، جرعه اي سركشيد و بطري شراب را كه ديگر چيزي تهش
نمانده بود رد كرد به نايي: «داشتم فكر ميكردم به اين چيزِ گُه!»
215
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
@flith کانال پروازفکرواندیشه
.
ص٢١٦
زمان را ميگفت. اتاق هايش را كه خالي ميكرد، دلش خوش بود كه وقتي مجبور
نباشد رأسِ ساعتِ مشخصي برود سرِ كار و سرِ ساعتِ مشخصي برگردد، وقتي ديگر قبض
برق و تلفني نباشد كه سرِ موعد بيايد، وقتي اجاره خانهاي نباشد كه سرِ هر ماه بپردازد،
ديگر پريده است بيرون از اين قطاري كه همينطور بيوقفه ميرود و در هيچ ايستگاهي هم
نميايستد.
گفت: «نميدانستم سرماي گداكُش كه از راه برسد، بايد چپيد توي اين خراب شدهاي
كه هردقيقه يك بار قطاري رد ميشود و به تو ميگويد هنوز هم توي آن قطارِ گُهي!»
ـ نه ماندي. داري دروغ ميگويي. حالت اصلاْ خوش نيست.
كيفش را از زير صندلي برداشت. مجسمه عاجِ مريم را از داخل كيف بيرون آورد.
دست كرد و از لاي خرت وپرتهايي كه آنجا بود ساندويچي بيرون آورد و دوباره مجسمه را
توي كيف جاداد.
ـ بيا اين ساندويچ را بزن، ماندي. شكمات خاليست. ديروز تا حالا فقط داري اين
زهرمار را توي حلقات ميريزي.
ساندويچ را داد به او: «من ميروم يك بطرِ ديگر دست وپا كنم و برگردم.»
حال تهوع داست. چيزي در كاسه سرش ميپيچيد؛ ريگي در قوطي حلبي
زنگزدهاي كه مدام ميچرخيد، ميخورد به ديواره ي فلزي و دنگ دنگ صدا ميكرد.
خودش را ميديد در قطار كهنه اي كه سوت زنان روي ريلي بي انتها سينه ميكشيد؛ قطاري
پر از خروس، پر از كبوتر، پر از روباه هايي كه ميچرخيدند دور خود. گوني ناهيد را ميديد
كه چشمه خون بود و شمايل فليسيا را. قيافه ي پدر را ميديد با آن ريش و موي سپيد كه
انگار از وزشِ نامرئيي طوفاني ابدي به سمتِ راست خميده بود. همانطور ايستاده بود ته
قطار. روي يكي از صندليها نادر بود؛ كنارش آرنولد. همان كت وشلوار و پاپيون زيبا تناش
بود. ميديد كه خروسها از سر و كولِ كمال بالا ميروند. مادرش را ميديد كه كاردِ تيزي
را گرفته است به دست و ميگويد: «بيا مادر، قربان قد و بالايت، مهمان داريم». خروسي
رفته بود روي چمدانِ كهنه اي، درست بالاي سرِ كمال، و بي امان ميخواند. كمال، از
هميشه لاغرتر، صورتش عرق كرده بود و پوستش شفاف؛ آنقدر كه ميشد همه ي رگ و پي
216
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
.
ص٢١٦
زمان را ميگفت. اتاق هايش را كه خالي ميكرد، دلش خوش بود كه وقتي مجبور
نباشد رأسِ ساعتِ مشخصي برود سرِ كار و سرِ ساعتِ مشخصي برگردد، وقتي ديگر قبض
برق و تلفني نباشد كه سرِ موعد بيايد، وقتي اجاره خانهاي نباشد كه سرِ هر ماه بپردازد،
ديگر پريده است بيرون از اين قطاري كه همينطور بيوقفه ميرود و در هيچ ايستگاهي هم
نميايستد.
گفت: «نميدانستم سرماي گداكُش كه از راه برسد، بايد چپيد توي اين خراب شدهاي
كه هردقيقه يك بار قطاري رد ميشود و به تو ميگويد هنوز هم توي آن قطارِ گُهي!»
ـ نه ماندي. داري دروغ ميگويي. حالت اصلاْ خوش نيست.
كيفش را از زير صندلي برداشت. مجسمه عاجِ مريم را از داخل كيف بيرون آورد.
دست كرد و از لاي خرت وپرتهايي كه آنجا بود ساندويچي بيرون آورد و دوباره مجسمه را
توي كيف جاداد.
ـ بيا اين ساندويچ را بزن، ماندي. شكمات خاليست. ديروز تا حالا فقط داري اين
زهرمار را توي حلقات ميريزي.
ساندويچ را داد به او: «من ميروم يك بطرِ ديگر دست وپا كنم و برگردم.»
حال تهوع داست. چيزي در كاسه سرش ميپيچيد؛ ريگي در قوطي حلبي
زنگزدهاي كه مدام ميچرخيد، ميخورد به ديواره ي فلزي و دنگ دنگ صدا ميكرد.
خودش را ميديد در قطار كهنه اي كه سوت زنان روي ريلي بي انتها سينه ميكشيد؛ قطاري
پر از خروس، پر از كبوتر، پر از روباه هايي كه ميچرخيدند دور خود. گوني ناهيد را ميديد
كه چشمه خون بود و شمايل فليسيا را. قيافه ي پدر را ميديد با آن ريش و موي سپيد كه
انگار از وزشِ نامرئيي طوفاني ابدي به سمتِ راست خميده بود. همانطور ايستاده بود ته
قطار. روي يكي از صندليها نادر بود؛ كنارش آرنولد. همان كت وشلوار و پاپيون زيبا تناش
بود. ميديد كه خروسها از سر و كولِ كمال بالا ميروند. مادرش را ميديد كه كاردِ تيزي
را گرفته است به دست و ميگويد: «بيا مادر، قربان قد و بالايت، مهمان داريم». خروسي
رفته بود روي چمدانِ كهنه اي، درست بالاي سرِ كمال، و بي امان ميخواند. كمال، از
هميشه لاغرتر، صورتش عرق كرده بود و پوستش شفاف؛ آنقدر كه ميشد همه ي رگ و پي
216
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
@flith کانال پروازفکرواندیشه
.ص٢١٧
و استخوان را ديد. درست مثل همان روز آخر كه دراز كشيده بود زيرِ پتو و ساكت به او نگاه
ميكرد. چيزي نوك زبانش بود، نميگفت. مندو دستش را گرفت و گفت: «تو زنده
ميماني.» كمال به سرزنشي پنهان نگاهش كرد. انگار ميگفت: «نگران نباش، احمق. باز
ميگرديم به هيئتي ديگر...» مندو نگاه كرد به بريده ي روزنامهاي كه سنجاق شده بود به
ديوار: «اين را براي چه زده اي؟» تصوير قشنگي بود از يك عروس دريايي. اما فقط همين.
هيچ معنايي نداشت. كمال به سختي سرش را تكان داد و نگاه كرد به عكس. مندو عينك
ذره بينيش را به چشم زد. زير تصوير عروس دريايي نوشته شده بود:
شاخه: مرجانها (Cenidaria (
رده: سفوزوآ (Scyphozoa (
راسته: شب كلاه شكلان (Semaeostomae (
(Chysaoa hysoscella ) :جنس
نام انگليسي: (jellyfish Compass (
اندازه: قطر 30 سانتيمتر و طول شاخكها 200 سانتيمتر
رژيم غذايي: ماهيهاي كوچك و اسكوئيد و ساير جانوران شناور مثل ميگوها
لاروگوش ماهيها.
اين نوع عروس دريايي دو جنسي نيست. در شروع زندگي نر است و در دوران بلوغ
ماده ميشود...» مكثي كرد، نگاهي انداخت به كمال و دوباره ادامه داد «بعضي گونه هاي آن
سم بسيار قوي دارند. بسياري از مردم در اثر نيش آنها دچار فلج سيستم تنفسي ميشوند و
ميميرند. بعضي عروسهاي دريايي درخشانند و بسيار شبيه بادكنكهاي روشني در
اقيانوسها.» حالا ميفهميد چرا چشمهاي فليسيا را مثل دو تيغه ي چاقو كشيده است. اما
وقتي نگاه ميكرد به پوست شفاف، موها و ابروهاي او كه بر اثر شيمي درماني همگي ريخته
بودند، حس ميكرد هيچ چيزي از زندگي او نميفهمد. درمانده، نگاهش را دوخت به او كه
هيچ نميگفت اما همينطور نگاهش ميكرد. حتا عبور جرقه ي فكر هم نميشد در آينه
چشمها ديد. لبهاش تكان خورد. مندو سرش را نزديكتر برد. خري خري از گلوش بيرون
آمد: «فداي هيچ و پوچ... سيصد و هشتاد و يك نفر!
217
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
.ص٢١٧
و استخوان را ديد. درست مثل همان روز آخر كه دراز كشيده بود زيرِ پتو و ساكت به او نگاه
ميكرد. چيزي نوك زبانش بود، نميگفت. مندو دستش را گرفت و گفت: «تو زنده
ميماني.» كمال به سرزنشي پنهان نگاهش كرد. انگار ميگفت: «نگران نباش، احمق. باز
ميگرديم به هيئتي ديگر...» مندو نگاه كرد به بريده ي روزنامهاي كه سنجاق شده بود به
ديوار: «اين را براي چه زده اي؟» تصوير قشنگي بود از يك عروس دريايي. اما فقط همين.
هيچ معنايي نداشت. كمال به سختي سرش را تكان داد و نگاه كرد به عكس. مندو عينك
ذره بينيش را به چشم زد. زير تصوير عروس دريايي نوشته شده بود:
شاخه: مرجانها (Cenidaria (
رده: سفوزوآ (Scyphozoa (
راسته: شب كلاه شكلان (Semaeostomae (
(Chysaoa hysoscella ) :جنس
نام انگليسي: (jellyfish Compass (
اندازه: قطر 30 سانتيمتر و طول شاخكها 200 سانتيمتر
رژيم غذايي: ماهيهاي كوچك و اسكوئيد و ساير جانوران شناور مثل ميگوها
لاروگوش ماهيها.
اين نوع عروس دريايي دو جنسي نيست. در شروع زندگي نر است و در دوران بلوغ
ماده ميشود...» مكثي كرد، نگاهي انداخت به كمال و دوباره ادامه داد «بعضي گونه هاي آن
سم بسيار قوي دارند. بسياري از مردم در اثر نيش آنها دچار فلج سيستم تنفسي ميشوند و
ميميرند. بعضي عروسهاي دريايي درخشانند و بسيار شبيه بادكنكهاي روشني در
اقيانوسها.» حالا ميفهميد چرا چشمهاي فليسيا را مثل دو تيغه ي چاقو كشيده است. اما
وقتي نگاه ميكرد به پوست شفاف، موها و ابروهاي او كه بر اثر شيمي درماني همگي ريخته
بودند، حس ميكرد هيچ چيزي از زندگي او نميفهمد. درمانده، نگاهش را دوخت به او كه
هيچ نميگفت اما همينطور نگاهش ميكرد. حتا عبور جرقه ي فكر هم نميشد در آينه
چشمها ديد. لبهاش تكان خورد. مندو سرش را نزديكتر برد. خري خري از گلوش بيرون
آمد: «فداي هيچ و پوچ... سيصد و هشتاد و يك نفر!
217
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
@flith کانال پروازفکرواندیشه
.ص٢١٨
ساعت يازده و نيم شب بود كه از بلندگوي ايستگاه متروي «اسامبله ناسيونال» به
مسافران اعلام شد «بر اثر حادثه اي، عبور قطار موقتاْ امكانپذير نيست.» دلش فرو ريخت.
ميدانست اينطور وقتها، معمولاْ، كسي خودش را انداخته است زيرِ قطار. نايي رفته بود
شراب بخرد، دير كرده بود.
گوشها را تيز كرده بود و سرش را كج گرفته بود. بلندگوي ايستگاه تكرار كرد: «بر
اثر حادثه اي، عبور قطار موقتاْ امكانپذير نيست.»
شقيقه هاي تبدارش طبل ميكوفت. قطار سوت ميكشيد و در تونلي بي انتها ميخزيد
روي ريل. كمال نشسته بود. آرام. لاغر و آرام. مثل فرشته اي زيبا شده بود. از وراي پوستِ
شفافاش عضله و استخوان و رگها را ميشد ديد. خون، مثل حركت لكه اي جوهر در آب،
ميخزيد لاي شريانهاش. حباب هاي ريزي كه شناور بودند در جريان بطئي خون، به
آرامي ميتركيدند؛ حبابهاي ريزتري از دلشان بيرون ميزد و ميچسبيد به جداره رگ.
خروسها رفته بودند روي دسته صندلي هاي قرمز و خاك گرفته قطار و بال بال
ميزدند. نادر پرتغالي را نشان ميداد: «اينحا! اينجا!» آرنولد از جيب كتِ طوسي نونوارش
دستمالي بيرون آورده بود و فين ميكرد: «غرورم! غرورم!» فليسيا بافتني زرد خوشرنگ را
كنار ميزد، و در آن رداي سياه، شانه هاي مرمر و خط ملتهبِ سينه را نشان ميداد. قطار،
سوت زنان، در ظلمتِ شبانه، سينه ميكشيد روي ريل. شقيقه هاي عرق كرده مندو طبل
ميكوفت. از انتهاي قطار، پدر را ديد كه همگام با تكانهاي قطار، به راست و چپ تلو
ميخورد. ميآمد با همان ريش وموي سپيدِ خميده كه حتي وقتي در اتاق بود اين احساس را
به مندو ميداد كه باد ميآيد. در دستهاش چند گوني خالي بود. همان گونيها كه روزِ قتلِ
كبوترها دستش بود. از پشت بام كه پائين آمده بود تمام دست وبالاش خوني بود و
چشمهاش، دو كبريتِ مشتعل، ميسوخت. روي كفشهاي سياه كهنه اش جابه چا پرِ كبوتر
بود. همينطور كه دندان هاي زردش را در گوشتِ ترك خوردهي لبها فرو ميكرد، راه افتاد
218
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
.ص٢١٨
ساعت يازده و نيم شب بود كه از بلندگوي ايستگاه متروي «اسامبله ناسيونال» به
مسافران اعلام شد «بر اثر حادثه اي، عبور قطار موقتاْ امكانپذير نيست.» دلش فرو ريخت.
ميدانست اينطور وقتها، معمولاْ، كسي خودش را انداخته است زيرِ قطار. نايي رفته بود
شراب بخرد، دير كرده بود.
گوشها را تيز كرده بود و سرش را كج گرفته بود. بلندگوي ايستگاه تكرار كرد: «بر
اثر حادثه اي، عبور قطار موقتاْ امكانپذير نيست.»
شقيقه هاي تبدارش طبل ميكوفت. قطار سوت ميكشيد و در تونلي بي انتها ميخزيد
روي ريل. كمال نشسته بود. آرام. لاغر و آرام. مثل فرشته اي زيبا شده بود. از وراي پوستِ
شفافاش عضله و استخوان و رگها را ميشد ديد. خون، مثل حركت لكه اي جوهر در آب،
ميخزيد لاي شريانهاش. حباب هاي ريزي كه شناور بودند در جريان بطئي خون، به
آرامي ميتركيدند؛ حبابهاي ريزتري از دلشان بيرون ميزد و ميچسبيد به جداره رگ.
خروسها رفته بودند روي دسته صندلي هاي قرمز و خاك گرفته قطار و بال بال
ميزدند. نادر پرتغالي را نشان ميداد: «اينحا! اينجا!» آرنولد از جيب كتِ طوسي نونوارش
دستمالي بيرون آورده بود و فين ميكرد: «غرورم! غرورم!» فليسيا بافتني زرد خوشرنگ را
كنار ميزد، و در آن رداي سياه، شانه هاي مرمر و خط ملتهبِ سينه را نشان ميداد. قطار،
سوت زنان، در ظلمتِ شبانه، سينه ميكشيد روي ريل. شقيقه هاي عرق كرده مندو طبل
ميكوفت. از انتهاي قطار، پدر را ديد كه همگام با تكانهاي قطار، به راست و چپ تلو
ميخورد. ميآمد با همان ريش وموي سپيدِ خميده كه حتي وقتي در اتاق بود اين احساس را
به مندو ميداد كه باد ميآيد. در دستهاش چند گوني خالي بود. همان گونيها كه روزِ قتلِ
كبوترها دستش بود. از پشت بام كه پائين آمده بود تمام دست وبالاش خوني بود و
چشمهاش، دو كبريتِ مشتعل، ميسوخت. روي كفشهاي سياه كهنه اش جابه چا پرِ كبوتر
بود. همينطور كه دندان هاي زردش را در گوشتِ ترك خوردهي لبها فرو ميكرد، راه افتاد
218
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
@flith کانال پروازفکرواندیشه
ص٢١٩
. طرفِ گوشه حياط. مرغ و خروسها وحشتزده از سر راهش كنار ميرفتند. چنگ زد به
طنابِ رخت و كشيد. لباسها، مثل بقاياي تكه پاره يك قتل عام، هر تكه گوشهاي افتاد.
از كنجِ حياط چند گوني خالي برداشت؛ مقداري مفتول فلزي، گاز انبر، و چند قوطي خالي
شير؛ از همانها كه گاه گاه از كشتي ميآورد. دست مندوي دوازده ساله را گرفت و گفت:
«بيا اسماعيل.» مندو لرزيد. مدتها بود به اين اسم صدايش نكرده بود. همينطور كه در
بيابان ميرفتند، بوته هاي خار را با كارد ميبريد، دسته ميكرد، و با طنابي به هم ميبست.
بعد از مدتها سكوت، دهانش را بازكرد و با صدايي لرزان گفت: «تو هم جمع كن پسرم.».
از تپه ها كه سرازير شدند، پدر نگاهي كرد به منظره دوردستِ دريا و كشتيهايي كه پهلو
گرفته بودند در اسكله. نزديكِ حفرهاي زانو زد و بوته هاي خار را فروكرد در آن. مندوهيچ
نميفهميد اما چيزي را كه در فضا بود حس ميكرد؛ رعشه اي عصبي؛ دهاني نامريي كه
همه ي خونش را ميمكيد؛ برقي بيصدا كه خاكسترش ميكرد. وقتي پنج شش حفرهاي كه
دور تا دور تپه بود پر شد از بوته ي خار، كبريت را داد دست مندو و آمد بالاي آخرين حفره.
يكي از گونيها را بازكرد و همينطور كه دو زانو خيمه زده بود، دهانه گوني را چسباند
روي سوراخ. سرش را به آسمان كرد. از ميان موهايي كه باد آنها را بيش از پيش به راست
خم ميكرد نعرهاي رعد آسا به آسمان برخاست: «آتش!»
مندو كبريت كشيد. دود ميپيچيد توي دهليزهاي پيچ در پيچ و نمناكي كه دردل
تپه ها ميرفت. هر روباهي كه بيرون ميجهيد، با سر درونِ گوني ميافتاد. پدر سرِ گوني را
محكم ميبست و يكي ديگر برميداشت. كار كه تمام شد، سيگاري آتش زد. مندو، گيج و
پريده رنگ، نگاه ميكرد به جنبش ترسناك گونيها. گردبادي، آن دورها، ستوني از خاك را
سمتِ دريا ميآورد. صداي نافذ و پر حجم بوق كشتي اي كه به بندر نزديك ميشد از دور
به گوش آمد. پدر برخاست . يكي از گونيها را برداشت. سرش را بازكرد و با گاز انبر،
يكي يكي، شروع كرد به شكستن دندانها: «كفترهام! كفترهام! حالا بيائيد بكُشيد!» روباه،
به رعشه اي جنون آميز زوزه ميكشيد و همينطور كه خون سرازير ميشد از گوشه ي
لبهاش، چشمهاي باريك و كشيدهاش را ميفشرد به هم. كار كه تمام ميشد، پدر ريگي
را ميانداخت توي قوطي حلبي، و به كمك مفتولي فلزي آويزانش ميكرد به گردنِ روباه.
219
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
ص٢١٩
. طرفِ گوشه حياط. مرغ و خروسها وحشتزده از سر راهش كنار ميرفتند. چنگ زد به
طنابِ رخت و كشيد. لباسها، مثل بقاياي تكه پاره يك قتل عام، هر تكه گوشهاي افتاد.
از كنجِ حياط چند گوني خالي برداشت؛ مقداري مفتول فلزي، گاز انبر، و چند قوطي خالي
شير؛ از همانها كه گاه گاه از كشتي ميآورد. دست مندوي دوازده ساله را گرفت و گفت:
«بيا اسماعيل.» مندو لرزيد. مدتها بود به اين اسم صدايش نكرده بود. همينطور كه در
بيابان ميرفتند، بوته هاي خار را با كارد ميبريد، دسته ميكرد، و با طنابي به هم ميبست.
بعد از مدتها سكوت، دهانش را بازكرد و با صدايي لرزان گفت: «تو هم جمع كن پسرم.».
از تپه ها كه سرازير شدند، پدر نگاهي كرد به منظره دوردستِ دريا و كشتيهايي كه پهلو
گرفته بودند در اسكله. نزديكِ حفرهاي زانو زد و بوته هاي خار را فروكرد در آن. مندوهيچ
نميفهميد اما چيزي را كه در فضا بود حس ميكرد؛ رعشه اي عصبي؛ دهاني نامريي كه
همه ي خونش را ميمكيد؛ برقي بيصدا كه خاكسترش ميكرد. وقتي پنج شش حفرهاي كه
دور تا دور تپه بود پر شد از بوته ي خار، كبريت را داد دست مندو و آمد بالاي آخرين حفره.
يكي از گونيها را بازكرد و همينطور كه دو زانو خيمه زده بود، دهانه گوني را چسباند
روي سوراخ. سرش را به آسمان كرد. از ميان موهايي كه باد آنها را بيش از پيش به راست
خم ميكرد نعرهاي رعد آسا به آسمان برخاست: «آتش!»
مندو كبريت كشيد. دود ميپيچيد توي دهليزهاي پيچ در پيچ و نمناكي كه دردل
تپه ها ميرفت. هر روباهي كه بيرون ميجهيد، با سر درونِ گوني ميافتاد. پدر سرِ گوني را
محكم ميبست و يكي ديگر برميداشت. كار كه تمام شد، سيگاري آتش زد. مندو، گيج و
پريده رنگ، نگاه ميكرد به جنبش ترسناك گونيها. گردبادي، آن دورها، ستوني از خاك را
سمتِ دريا ميآورد. صداي نافذ و پر حجم بوق كشتي اي كه به بندر نزديك ميشد از دور
به گوش آمد. پدر برخاست . يكي از گونيها را برداشت. سرش را بازكرد و با گاز انبر،
يكي يكي، شروع كرد به شكستن دندانها: «كفترهام! كفترهام! حالا بيائيد بكُشيد!» روباه،
به رعشه اي جنون آميز زوزه ميكشيد و همينطور كه خون سرازير ميشد از گوشه ي
لبهاش، چشمهاي باريك و كشيدهاش را ميفشرد به هم. كار كه تمام ميشد، پدر ريگي
را ميانداخت توي قوطي حلبي، و به كمك مفتولي فلزي آويزانش ميكرد به گردنِ روباه.
219
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
@flith کانال پروازفکرواندیشه
.
ص٢٢٠
«اين ديگر براي چيست؟» پدر روباه را رها ميكرد: «خودت ببين!» روباه، انگار بخواهد ُدم
خودش را گاز بزند، ميچرخيد حول خود، زوزه كش بلند ميشد به هوا، و با سر مي غلطيد به
خاك. بعد، باز از نو. لذتي حيواني روي دندان هاي پدر ميدرخشيد: «صدا ميپيچد توي
كاسه ي سرش. ديوانه اش ميكند. ميچرخد كه خودش را خلاص كند از شر اين صدا، بدتر
ميشود!» آفتاب به خون نشسته بود كه راه افتادند. بالاي تپه كه رسيدند، مندو برگشت و در
تاريك و روشناي غروب نگاه كرد به پرهيبِ ترسناك دستهاي روباه كه در چرخشي
جنونآسا، و در صداي كر كننده ي ريگهايي كه ميخوردند به ديواره فلزي قوطيها،
زوزه ميكشيدند و سر ميكوبيدند به تاريكيِ دشت.
قطار هنوز توي ايستگاه بود كه سروكله ي نايي پيدا شد: «بيا فرشته من! ببين چه
گرفته ام! «اوت مدوك!»
بطري را به مندو داد و دوباره مجسمه ي عاج مريم را بيرون آورد تا در باز كن را توي
كيفش پيدا كند.
مندو همينطور كه سرش را كج گرفته بود رو به بالا، دست ميماليد دورِ بطري: «از
كجا؟»
نگاهش كرد. خواست چيزي بگويد. نگفت. خنديد: «مگر يادت نيست چه پولي
ميريختند؟»
اشارهاش به چند شب پيش بود. ديده بود چند روزيست نايي دل ودماغ ندارد. از
شراب ارزان قيمتي كه ميخريد فهميد چيزي در بساط نيست. كلاه را از سرش برداشت،
گذاشت روي زمين. دستي كشيد به موهاي كم پشتِ سرش، سينه را صاف كرد، و صدا را
سر داد زير سقفِ ايستگاه: «من مللك بودم و....» آواز كه به آخر رسيد، نايي رفته بود جلو و
پولها را جمع ميكرد. اسكناسي را گرفت جلواش: «عشاقت دارند زياد ميشوند، ماندي.
آن از آن دختر ژاپني كه يك هفته است مي نشيند آن روبه رو تا تو دهن بازكني، اين هم
ازاين زنِ آمريكايي. بچه ي كوچكي بغلش بود، داد دست شوهرش، آمد جلو و اين را انداخت
توي كلاه. پانصد فرانك!»
220
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
.
ص٢٢٠
«اين ديگر براي چيست؟» پدر روباه را رها ميكرد: «خودت ببين!» روباه، انگار بخواهد ُدم
خودش را گاز بزند، ميچرخيد حول خود، زوزه كش بلند ميشد به هوا، و با سر مي غلطيد به
خاك. بعد، باز از نو. لذتي حيواني روي دندان هاي پدر ميدرخشيد: «صدا ميپيچد توي
كاسه ي سرش. ديوانه اش ميكند. ميچرخد كه خودش را خلاص كند از شر اين صدا، بدتر
ميشود!» آفتاب به خون نشسته بود كه راه افتادند. بالاي تپه كه رسيدند، مندو برگشت و در
تاريك و روشناي غروب نگاه كرد به پرهيبِ ترسناك دستهاي روباه كه در چرخشي
جنونآسا، و در صداي كر كننده ي ريگهايي كه ميخوردند به ديواره فلزي قوطيها،
زوزه ميكشيدند و سر ميكوبيدند به تاريكيِ دشت.
قطار هنوز توي ايستگاه بود كه سروكله ي نايي پيدا شد: «بيا فرشته من! ببين چه
گرفته ام! «اوت مدوك!»
بطري را به مندو داد و دوباره مجسمه ي عاج مريم را بيرون آورد تا در باز كن را توي
كيفش پيدا كند.
مندو همينطور كه سرش را كج گرفته بود رو به بالا، دست ميماليد دورِ بطري: «از
كجا؟»
نگاهش كرد. خواست چيزي بگويد. نگفت. خنديد: «مگر يادت نيست چه پولي
ميريختند؟»
اشارهاش به چند شب پيش بود. ديده بود چند روزيست نايي دل ودماغ ندارد. از
شراب ارزان قيمتي كه ميخريد فهميد چيزي در بساط نيست. كلاه را از سرش برداشت،
گذاشت روي زمين. دستي كشيد به موهاي كم پشتِ سرش، سينه را صاف كرد، و صدا را
سر داد زير سقفِ ايستگاه: «من مللك بودم و....» آواز كه به آخر رسيد، نايي رفته بود جلو و
پولها را جمع ميكرد. اسكناسي را گرفت جلواش: «عشاقت دارند زياد ميشوند، ماندي.
آن از آن دختر ژاپني كه يك هفته است مي نشيند آن روبه رو تا تو دهن بازكني، اين هم
ازاين زنِ آمريكايي. بچه ي كوچكي بغلش بود، داد دست شوهرش، آمد جلو و اين را انداخت
توي كلاه. پانصد فرانك!»
220
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
@flith کانال پروازفکرواندیشه
.
ص٢٢١
قطار راه افتاد. ولگردِ پيري كه همانجا توي مترو كارش را كرده بود و نميتوانست
شلوارش را بالا بكشد، يك ريز غُرميزد: «مثه... حالا كه از ... مثه از يه جور....» حالا ديگر
كسي در ايستگاه نبود جز او و بيخانمان خوش پوشِ سكوي مقابل كه راه افتاده بود طرف
تهِ ايستگاه و همينطور كه نگاهش را دوخته بود به زمين، سرش را به راست و چپ
ميچرخاند، و نوك سوزن ته چترش را فرو ميكرد توي ته سيگارهاي روي زمين.
نايي در بطري را باز كرد. جرعهاي نوشيد و بطري را داد به او: «ماندي دلم ميخواهد
آواز آن شبي را بخواني....»
ـ ...
ـ يادت ميآيد؟... همان كه ميگفت من قبلاْ يك گُه ديگه اي بودم...
ـ ...
ـ اين دختر بيچاره يك هفته است مينشيند آن روبه رو تا تو دهنت را باز كني.
ـ...
ـ باشد نخوان. اما اينقدر هم فكر نكن، لعنتي!
مندو جرعه ديگري نوشيد. گفت: «نايي... دلم پنير «كُنته» ميخواهد.»
نايي نگاه كرد به دور و بر. بيخانمان خوش پوش سكوي مقابل، همان تهِ ايستگاه
روي يكي از صندليها لم داده بود و داشت ته سيگارها را خالي ميكرد. آن يكي هم همچنان
ميكوشيد شلوارش را بالا بكشد و يكريزغُر ميزد: «مث ثه مو...مو...ش.. .حالا كه...از يه
جور... بيست سال... مث ثه... از يه موش...»
نايي نيمخيز شد، دست كرد زيرِ دامنش، تنكه اش را پائين كشيد: «بيا، ماندي!»
چرخيد و سرش را فرو برد زيرِ دامن. بوي پنير كُنته توي بينياش پيچيد. «بچه اش
چه شكليست؟ پانصد فرانك! مي م كيست! از بوي تناش فهميدم. عطر نميزد. ميگفت
هركس بوي تن خودش را بايد بدهد، مثل حيوانات. ... نايي و چقدر خوبي. چرا ستاره ات
را ول ميكني و ميآيي؟ من گ د و كثافتم نايي پناه بده اينجا سرد است تاريك ميشوم
نايي. چه خوب كه... بگذار برگردم. برگردم به تاريكي خودم. اينجا سرد است نايي. توي
تاريكي سرما سردتر است نايي چرا اينهمه فرق ميكند تاريكي با تاريكي؟ چرا تاريكي تهِ
دان
آه . ت
ن . . .
.
221
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
.
ص٢٢١
قطار راه افتاد. ولگردِ پيري كه همانجا توي مترو كارش را كرده بود و نميتوانست
شلوارش را بالا بكشد، يك ريز غُرميزد: «مثه... حالا كه از ... مثه از يه جور....» حالا ديگر
كسي در ايستگاه نبود جز او و بيخانمان خوش پوشِ سكوي مقابل كه راه افتاده بود طرف
تهِ ايستگاه و همينطور كه نگاهش را دوخته بود به زمين، سرش را به راست و چپ
ميچرخاند، و نوك سوزن ته چترش را فرو ميكرد توي ته سيگارهاي روي زمين.
نايي در بطري را باز كرد. جرعهاي نوشيد و بطري را داد به او: «ماندي دلم ميخواهد
آواز آن شبي را بخواني....»
ـ ...
ـ يادت ميآيد؟... همان كه ميگفت من قبلاْ يك گُه ديگه اي بودم...
ـ ...
ـ اين دختر بيچاره يك هفته است مينشيند آن روبه رو تا تو دهنت را باز كني.
ـ...
ـ باشد نخوان. اما اينقدر هم فكر نكن، لعنتي!
مندو جرعه ديگري نوشيد. گفت: «نايي... دلم پنير «كُنته» ميخواهد.»
نايي نگاه كرد به دور و بر. بيخانمان خوش پوش سكوي مقابل، همان تهِ ايستگاه
روي يكي از صندليها لم داده بود و داشت ته سيگارها را خالي ميكرد. آن يكي هم همچنان
ميكوشيد شلوارش را بالا بكشد و يكريزغُر ميزد: «مث ثه مو...مو...ش.. .حالا كه...از يه
جور... بيست سال... مث ثه... از يه موش...»
نايي نيمخيز شد، دست كرد زيرِ دامنش، تنكه اش را پائين كشيد: «بيا، ماندي!»
چرخيد و سرش را فرو برد زيرِ دامن. بوي پنير كُنته توي بينياش پيچيد. «بچه اش
چه شكليست؟ پانصد فرانك! مي م كيست! از بوي تناش فهميدم. عطر نميزد. ميگفت
هركس بوي تن خودش را بايد بدهد، مثل حيوانات. ... نايي و چقدر خوبي. چرا ستاره ات
را ول ميكني و ميآيي؟ من گ د و كثافتم نايي پناه بده اينجا سرد است تاريك ميشوم
نايي. چه خوب كه... بگذار برگردم. برگردم به تاريكي خودم. اينجا سرد است نايي. توي
تاريكي سرما سردتر است نايي چرا اينهمه فرق ميكند تاريكي با تاريكي؟ چرا تاريكي تهِ
دان
آه . ت
ن . . .
.
221
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
@flith کانال پروازفکرواندیشه
.
ص٢٢٢
گور فرق ميك د با تاريكي اتاق؟... فرق ميك د با تاريكي تهِ چاه؟... فرق ميكند با تاريكي
زهدان؟ چرا وقتي يي با آن دو حفره ي خالي چشمها برگشت طرفِ درختِ انجيرِ وسطِ
حياط طوري برگشت كه انگار ميبيند؟ طوري برگشت كه من ترسيدم؟ و بگو نايي. چرا
تاريكي ازل فرق ميكند با تاريكي ابد؟ چرا تاريكي پشت چشمهام سوزن سوزن مي ود
نايي؟ تو كه از ستاره ديگر آمده اي... تو بگو نايي... تنات بوي كاج ميداد. عطر نميزدي.
پناهم بده به آن تاريكي خيسِ سوزنده. پناهم بده به آن بهترين تاريكيها. آه نايي »
ن ن
دا
ت
ش
...
آرام بيرون آمد. مثل بچه اي شيرمست، سرش را گذاشت روي دامن او.
نايي مجسمه ي عاج مريم را بيرون آورد.» آه اي مريم مقدس...»
ـ ببخشش نايي، اينهمه سال گذشته!
ـ نميتوانم، ماندي.
ـ سعي كن، نايي.
ـ آخر، چطور؟
كورمال دست كشيد روي زمين. دستش خورد به بطري و واژگونش كرد. تا برش دارد
از زمين، كف سيماني سكو گلگون شده بود از شرابي كه راه ميكشيد به طرفِ گودال.
بطري را داد به او.
ـ نايي.
ـ چيه؟
ـ هيچي.
ـ نايي.
ـ ...
ـ بگو كه گريه نميكني، نايي.
ـ ...
سينه اش را صاف كرد. بعد، صدايي كه براّيي الماس را داشت زير فضاي بسته ي
ايستگاه طنين انداخت. چرخ ميخورد زير انحناي سقف، سينه ميداد به سطح فلزي ريل، و
نشت ميكرد در نسوج صندلي هاي زرد، و كاشي هاي آبي ايستگاه:
222
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
.
ص٢٢٢
گور فرق ميك د با تاريكي اتاق؟... فرق ميك د با تاريكي تهِ چاه؟... فرق ميكند با تاريكي
زهدان؟ چرا وقتي يي با آن دو حفره ي خالي چشمها برگشت طرفِ درختِ انجيرِ وسطِ
حياط طوري برگشت كه انگار ميبيند؟ طوري برگشت كه من ترسيدم؟ و بگو نايي. چرا
تاريكي ازل فرق ميكند با تاريكي ابد؟ چرا تاريكي پشت چشمهام سوزن سوزن مي ود
نايي؟ تو كه از ستاره ديگر آمده اي... تو بگو نايي... تنات بوي كاج ميداد. عطر نميزدي.
پناهم بده به آن تاريكي خيسِ سوزنده. پناهم بده به آن بهترين تاريكيها. آه نايي »
ن ن
دا
ت
ش
...
آرام بيرون آمد. مثل بچه اي شيرمست، سرش را گذاشت روي دامن او.
نايي مجسمه ي عاج مريم را بيرون آورد.» آه اي مريم مقدس...»
ـ ببخشش نايي، اينهمه سال گذشته!
ـ نميتوانم، ماندي.
ـ سعي كن، نايي.
ـ آخر، چطور؟
كورمال دست كشيد روي زمين. دستش خورد به بطري و واژگونش كرد. تا برش دارد
از زمين، كف سيماني سكو گلگون شده بود از شرابي كه راه ميكشيد به طرفِ گودال.
بطري را داد به او.
ـ نايي.
ـ چيه؟
ـ هيچي.
ـ نايي.
ـ ...
ـ بگو كه گريه نميكني، نايي.
ـ ...
سينه اش را صاف كرد. بعد، صدايي كه براّيي الماس را داشت زير فضاي بسته ي
ايستگاه طنين انداخت. چرخ ميخورد زير انحناي سقف، سينه ميداد به سطح فلزي ريل، و
نشت ميكرد در نسوج صندلي هاي زرد، و كاشي هاي آبي ايستگاه:
222
@flith کانال پروازفکرواندیشه◾️
@flith کانال پروازفکرواندیشه
#درنگی درحوادث دوره ی مصدق
چرا یادآوری دوران دکتر مصدق برای امروز ما اهمیت دارد.
مصدق نیرویی اخلاقی بود. اخلاق، گوهری است که به خصوص در مملکت های استعمارزده از صده ها قبل رنگ باخته است. از همین روست که خیانت، دزدی. فساد، دروغگویی، وامثال ا ین صفات مذموم در وا قع جزئی از زندگی روزه در این جوامع شده است. بنابراین، احیای اخلاق در این جوامع از اهم وظایف دشوار رهبران و مبارزان اجتماعی و دولتمردان صالح است. از همین زاویه است که اهمیت مصدق و همکاران او رخ می نما ید. نه مصدق و نه هیچ یک از همکاران نزدیک او از این بابت لکه ای بر دامن نداشتند. هیچ کس نسبت به صداقت، وطن پرستی، پاکی، و خلوص نیت آنها تردید نکرده است ، گرچه ممکن است نسبت به درستی سیاست های آنها تردیدهایی وجود داشته باشد.
این «نیروی اخلاقی» برای جوامعی مانند ایران از بالاترین درجه اهمیت برخورداراست. مطالبی که درباره مصدق، دولت، و همکاران اومی نویسیم از این جهت ممکن است سودمند باشد که برخی صفات حسنه را به ما یادآوری کند و در اولویت های نظری مان، احتمالآ راهنمای نگاه و بینش و داوری ما قرار گیرد.
سفیر وقت فرانسه در تهران مصدق را حاصل جمع گاندی و روسو خوانده بود. مردی که تعهد به عدم خشونت و عشق به آزادی را در خویش جمع کرده بود.ایران امروز به این تجربه محتاج است زیرا نه به اصلاحی رفرمیستی و نه انقلابی خشونت بار, بلکه به اصلاح انقلابی نیازمنداست.
برخلاف رویکرد سنتی سیاست موعظه اخلاقی، آرمان اصلی مصدق نهادینه کردن ارزش‌های مدنی در دولت و ایجاد دولتی بدون فساد بود تا به مفهوم شهروندی اعتبار بخشد. مصدق, فرهنگ مریدپرور و حامی پرور حاکم بر فرهنگ سیاسی را به چالش کشید. علاقه‌ای به شنیدن تملق از خود نشان نداد. القاب تشریفاتی را منع کرد. استفاده شخصی از امکانات دولتی را ممنوع ساخت. شخصاً دیناری حقوق دولتی به عنوان نخست وزیر نگرفت. بسیاری از هزینه مسئولیت‌های دولتی همچون سفرهای خارجی اش را شخصاً پرداخت می‌کرد. پلیس را از آزارمخالفینش برحذر داشت. با سنت‌های اشرافی سیاسی درافتاد. با تکیه بر کاریزمای دموکراتیک خویش، با مردم ارتباطی بی واسطه داشت زیرا به حقوق ایشان باور داشت.
پیشگفتار هرمز همایون پور؛ برگی از خاطرات و تاملات ایام
میهن پرست ایرانی، محمد مصدق و کودتای انگلیسی-امریکایی، کریستوفر دوبلگ، ص ۳۷-۳۸
محمد مصدق و تجربه اصلاح انقلابی، مجتبی مهدوی، استاد علوم سیاسی و مطالعات خاورمیانه، دانشگاه آلبرتا،
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
#درنگی درحوادث دوره ی مصدق
چرا یادآوری دوران دکتر مصدق برای امروز ما اهمیت دارد.
مصدق نیرویی اخلاقی بود. اخلاق، گوهری است که به خصوص در مملکت های استعمارزده از صده ها قبل رنگ باخته است. از همین روست که خیانت، دزدی. فساد، دروغگویی، وامثال ا ین صفات مذموم در وا قع جزئی از زندگی روزه در این جوامع شده است. بنابراین، احیای اخلاق در این جوامع از اهم وظایف دشوار رهبران و مبارزان اجتماعی و دولتمردان صالح است. از همین زاویه است که اهمیت مصدق و همکاران او رخ می نما ید. نه مصدق و نه هیچ یک از همکاران نزدیک او از این بابت لکه ای بر دامن نداشتند. هیچ کس نسبت به صداقت، وطن پرستی، پاکی، و خلوص نیت آنها تردید نکرده است ، گرچه ممکن است نسبت به درستی سیاست های آنها تردیدهایی وجود داشته باشد.
این «نیروی اخلاقی» برای جوامعی مانند ایران از بالاترین درجه اهمیت برخورداراست. مطالبی که درباره مصدق، دولت، و همکاران اومی نویسیم از این جهت ممکن است سودمند باشد که برخی صفات حسنه را به ما یادآوری کند و در اولویت های نظری مان، احتمالآ راهنمای نگاه و بینش و داوری ما قرار گیرد.
سفیر وقت فرانسه در تهران مصدق را حاصل جمع گاندی و روسو خوانده بود. مردی که تعهد به عدم خشونت و عشق به آزادی را در خویش جمع کرده بود.ایران امروز به این تجربه محتاج است زیرا نه به اصلاحی رفرمیستی و نه انقلابی خشونت بار, بلکه به اصلاح انقلابی نیازمنداست.
برخلاف رویکرد سنتی سیاست موعظه اخلاقی، آرمان اصلی مصدق نهادینه کردن ارزش‌های مدنی در دولت و ایجاد دولتی بدون فساد بود تا به مفهوم شهروندی اعتبار بخشد. مصدق, فرهنگ مریدپرور و حامی پرور حاکم بر فرهنگ سیاسی را به چالش کشید. علاقه‌ای به شنیدن تملق از خود نشان نداد. القاب تشریفاتی را منع کرد. استفاده شخصی از امکانات دولتی را ممنوع ساخت. شخصاً دیناری حقوق دولتی به عنوان نخست وزیر نگرفت. بسیاری از هزینه مسئولیت‌های دولتی همچون سفرهای خارجی اش را شخصاً پرداخت می‌کرد. پلیس را از آزارمخالفینش برحذر داشت. با سنت‌های اشرافی سیاسی درافتاد. با تکیه بر کاریزمای دموکراتیک خویش، با مردم ارتباطی بی واسطه داشت زیرا به حقوق ایشان باور داشت.
پیشگفتار هرمز همایون پور؛ برگی از خاطرات و تاملات ایام
میهن پرست ایرانی، محمد مصدق و کودتای انگلیسی-امریکایی، کریستوفر دوبلگ، ص ۳۷-۳۸
محمد مصدق و تجربه اصلاح انقلابی، مجتبی مهدوی، استاد علوم سیاسی و مطالعات خاورمیانه، دانشگاه آلبرتا،
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
@flith کانال پروازفکرواندیشه
#درنگی درحوادث دوره ی مصدق
دکتر حسین فاطمی مردی که شرافتمندانه زیست و قهرمانانه جان باخت.
ایشان در بیمارستان لشگر دو زرهی بود. همه رفته بودند بهش التماس کرده بودند که امضا کن(توبه نامه) و... الان که برای شما می‌گویم واقعاً هنوز برای من مشکل است (بغض)... تا وارد اتاق شدم گفت شاهین می‌دانم برای چه آمدی. گفتم درست است. گفتم رحم کنید به پسرتان به سیروس... حرفی که به من زد گفت اگر من امروز استغفار کنم دیگر هیچکس توی این مملکت حرف کسی را باور نمی‌کند. جواب جوان‌های مملکت را در آینده تاریخ چه کسی خواهد داد که می‌گویند حسین فاطمی هم وقتی پای جانش افتاد (کلمه‌ای که او به کار برد) به «گه خوردن افتاد». این را من هیچوقت فراموش نمی‌کنم. یعنی دانسته مرد.
آرزوی شاه و دستگاه این بود که دو کلمه مثل مهندس رضوی و شایگان بنویسد. این شهامت که آدمی در آن سن تازه ازدواج کرده، بچه‌اش ۹ ماهش است اینقدر شهامت اخلاقی داشته باشد که روی حرف خودش بایستد و زیر فشار تسلیم نشود قابل تقدیس است.
همچنین سرهنگ «غلامرضا مصور رحمانی» در خاطراتش ذکر می‌کند که دربار خیلی میل داشت در زندان از دکتر فاطمی توبه نامه بگیرد و به این دلیل حتی در زندان او را آزار می‌دادند. مثلاً با سر و صدا مانع خواب او شده یا هنگامی که تب داشت اتاقش را گرم و سرد می‌کردند که بیماری او را تشدید می‌کرد. اما دکتر فاطمی زیر بار امضای توبه نامه نرفت و مقاومتش موجب شگفتی بود.
دکتر فاطمی چند روز، پیش از قتل فاجعه بارش برای آیت الله حاج محمدرضا زنجانی ،که با کوشش خستگی ناپذیر برای نجات دکتر فاطمی تلاش می کرد، می نویسد:
...به وسیله پسر دكتر [مصدق] از ایشان سئوال شود كه آیا دستوری برای كار ما دارند یا خیر این بود كه ایشان رویه ای را كه ما باید در دفاع پیش گیریم، روشن نمایند... به هیچ وجه در تعیین این خط مشی، منافع شخصی ما را در نظر نگیرند که بنده مریضم، چاقو خورده ام، زن و بچه و خواهر و برادرم چه می گویند، بلکه آن چیزی را در نظر بگیرند که ما به خاطر حفظ و حمایت آن جهاد کرده و به این روز افتاده ایم. مصلحت مملکت و ملت را که می خواهد حیات نهضت خود را نجات دهد آرمان و آرزوی هزارها و صدها هزار، هموطن خود را بیشتر رعایت کنند... درست است که من رنج فراوان در این مدت مرض و قبل از آن کشیده ام ولی آرزو دارم که نفس های اخر زندگی ام نیز در راه نهضت و سعادت هموطنانم صرف شود. به هرحال در دادگاه ما می توانیم بسیاری حقایق را فاش کنیم و داغ باطله بر کنسرسیوم و حامیان او برزنیم ... راه دیگری هم این است که معتدل و ملایم حرف بزنیم و بگذریم، یا مثل (ریاحی) طلب عفو و بخشش کنیم و چند سال زندان برای ما، حسب الامر تعیین کنند. زیر بار شق آخری بنده هرگز نخواهم رفت...
مصاحبه دکتر شاهین فاطمی با رادیو فردا
دکتر حسین فاطمی؛ نوشته های مخفیگاه- هدایت متین دفتری- ص ۶
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
#درنگی درحوادث دوره ی مصدق
دکتر حسین فاطمی مردی که شرافتمندانه زیست و قهرمانانه جان باخت.
ایشان در بیمارستان لشگر دو زرهی بود. همه رفته بودند بهش التماس کرده بودند که امضا کن(توبه نامه) و... الان که برای شما می‌گویم واقعاً هنوز برای من مشکل است (بغض)... تا وارد اتاق شدم گفت شاهین می‌دانم برای چه آمدی. گفتم درست است. گفتم رحم کنید به پسرتان به سیروس... حرفی که به من زد گفت اگر من امروز استغفار کنم دیگر هیچکس توی این مملکت حرف کسی را باور نمی‌کند. جواب جوان‌های مملکت را در آینده تاریخ چه کسی خواهد داد که می‌گویند حسین فاطمی هم وقتی پای جانش افتاد (کلمه‌ای که او به کار برد) به «گه خوردن افتاد». این را من هیچوقت فراموش نمی‌کنم. یعنی دانسته مرد.
آرزوی شاه و دستگاه این بود که دو کلمه مثل مهندس رضوی و شایگان بنویسد. این شهامت که آدمی در آن سن تازه ازدواج کرده، بچه‌اش ۹ ماهش است اینقدر شهامت اخلاقی داشته باشد که روی حرف خودش بایستد و زیر فشار تسلیم نشود قابل تقدیس است.
همچنین سرهنگ «غلامرضا مصور رحمانی» در خاطراتش ذکر می‌کند که دربار خیلی میل داشت در زندان از دکتر فاطمی توبه نامه بگیرد و به این دلیل حتی در زندان او را آزار می‌دادند. مثلاً با سر و صدا مانع خواب او شده یا هنگامی که تب داشت اتاقش را گرم و سرد می‌کردند که بیماری او را تشدید می‌کرد. اما دکتر فاطمی زیر بار امضای توبه نامه نرفت و مقاومتش موجب شگفتی بود.
دکتر فاطمی چند روز، پیش از قتل فاجعه بارش برای آیت الله حاج محمدرضا زنجانی ،که با کوشش خستگی ناپذیر برای نجات دکتر فاطمی تلاش می کرد، می نویسد:
...به وسیله پسر دكتر [مصدق] از ایشان سئوال شود كه آیا دستوری برای كار ما دارند یا خیر این بود كه ایشان رویه ای را كه ما باید در دفاع پیش گیریم، روشن نمایند... به هیچ وجه در تعیین این خط مشی، منافع شخصی ما را در نظر نگیرند که بنده مریضم، چاقو خورده ام، زن و بچه و خواهر و برادرم چه می گویند، بلکه آن چیزی را در نظر بگیرند که ما به خاطر حفظ و حمایت آن جهاد کرده و به این روز افتاده ایم. مصلحت مملکت و ملت را که می خواهد حیات نهضت خود را نجات دهد آرمان و آرزوی هزارها و صدها هزار، هموطن خود را بیشتر رعایت کنند... درست است که من رنج فراوان در این مدت مرض و قبل از آن کشیده ام ولی آرزو دارم که نفس های اخر زندگی ام نیز در راه نهضت و سعادت هموطنانم صرف شود. به هرحال در دادگاه ما می توانیم بسیاری حقایق را فاش کنیم و داغ باطله بر کنسرسیوم و حامیان او برزنیم ... راه دیگری هم این است که معتدل و ملایم حرف بزنیم و بگذریم، یا مثل (ریاحی) طلب عفو و بخشش کنیم و چند سال زندان برای ما، حسب الامر تعیین کنند. زیر بار شق آخری بنده هرگز نخواهم رفت...
مصاحبه دکتر شاهین فاطمی با رادیو فردا
دکتر حسین فاطمی؛ نوشته های مخفیگاه- هدایت متین دفتری- ص ۶
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
@flith کانال پروازفکرواندیشه
#درنگی درحوادث دوره ی مصدق
#خدمات_مصدق در دورۀ 28 ماهۀ نخست وزیری‌اش قسمت اول
امورخارج از اختیارات :
ـ تکمیل لوله کشی آب تهران
ـ تعیین کمیسیونی مرکب از دادستان کل کشور و 6 نفر از نمایندگان مجلسین برای تعیین تکلیف اوراق مکشوفه شرکت نفت سابق و تعقیب کسانی که به ضرر مملکت ارتباط نامشروع با بیگانگان داشتند.
ـ اجازه انتشار دو میلیارد ریال برگهای وام یکصد ریالی بعنوان قرضه ملی برای تامین مخارج کلیه امور مربوط به اجرای ملی شدن صنعت نفت.
ـ اجاره تحصیل 25 میلیون دلار اعتبار از بانک صادرات و واردات واشنگتن برای تامین هزینه اجرای طرحهای کشاورزی و صنایع وابسته به کشاورزی و راهسازی و سایر طرحهای عمرانی مندرج در برنامه هفت ساله که اصل آن قبلاً به تصویب مجلس شورای ملی رسیده بود.
ـ قانون ملی شدن ارتباط تلفنی در سراسر کشور که از جمله هدفهای آن ایجاد شبکه تلفنی در قصبات و دهات کشور بود.
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
#درنگی درحوادث دوره ی مصدق
#خدمات_مصدق در دورۀ 28 ماهۀ نخست وزیری‌اش قسمت اول
امورخارج از اختیارات :
ـ تکمیل لوله کشی آب تهران
ـ تعیین کمیسیونی مرکب از دادستان کل کشور و 6 نفر از نمایندگان مجلسین برای تعیین تکلیف اوراق مکشوفه شرکت نفت سابق و تعقیب کسانی که به ضرر مملکت ارتباط نامشروع با بیگانگان داشتند.
ـ اجازه انتشار دو میلیارد ریال برگهای وام یکصد ریالی بعنوان قرضه ملی برای تامین مخارج کلیه امور مربوط به اجرای ملی شدن صنعت نفت.
ـ اجاره تحصیل 25 میلیون دلار اعتبار از بانک صادرات و واردات واشنگتن برای تامین هزینه اجرای طرحهای کشاورزی و صنایع وابسته به کشاورزی و راهسازی و سایر طرحهای عمرانی مندرج در برنامه هفت ساله که اصل آن قبلاً به تصویب مجلس شورای ملی رسیده بود.
ـ قانون ملی شدن ارتباط تلفنی در سراسر کشور که از جمله هدفهای آن ایجاد شبکه تلفنی در قصبات و دهات کشور بود.
@flith کانال پروازفکرواندیشه🔷
♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@
معرفی دو کتاب اثر #احمد_کسروی
سرنوشت ایران چه خواهد بود
امروز چاره چیست ؟
👇👇👇👇👇👇👇👇👇👇
♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@
معرفی دو کتاب اثر #احمد_کسروی
سرنوشت ایران چه خواهد بود
امروز چاره چیست ؟
👇👇👇👇👇👇👇👇👇👇
♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@
♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@
#سرنوشت_ايران_چه_خواهد_بود؟
#احمد_کسروی
در جنگ جهاني دوم )١٣٢٤ ـ ١٣١٨ خورشيدي( كه ميهن ما ايران باشغال نيروهاي متفقين )شوروي و انگليس( درآمد، در شمال ايران كه زير اشغال ارتش شوروي بود، فرقه دموكرات آذربايجان پديد آمد. در پاييز سال ١٣٢٤ خورشيدي، اين فرقه براي استان آذربايجان از دولت درخواست خودمختاري )استقلال داخلي( كرد، و خود اسلحه بدست گرفته با استفاده از بودن ارتش بيگانه در آنجا همه سازمانهاي كشوري و لشگري آذربايجان را بزور تحت اختيار گرفته مجلس ملي و حكومتي مستقل بنخست وزيري سيدجعفر پيشه وري بوجود آورد. شكي نبود كه موافقت با درخواستهاي فرقه دموكرات آذربايجان موجب از ميان رفتن استقلال كشور و آغاز جنگهاي داخلي با دخالت كشورهاي رقيب و ايجاد بدبختي و تباهي براي مردم ايران بود. شادروان احمدكسروي بنيادگزار و راهنماي جمعيت آزادگان كه باهميت اين غائله و نتايج بسيار شوم آن بيش از همه بينش داشت، براي جلوگيري از نيات دموكراتهاي آذربايجان و راهنمايي دولت و ملت ايران مصمم شد و چون روزنامه پرچم )ارگان جمعيت آزادگان( از سوي دولت در توقيف بود، عقايد خود را با نام مستعار )يك ايراني( در دو كتاب »سرنوشت ايران چه خواهد بود؟« و »امروز چاره چيست؟« نوشت كه بنظر خوانندگان گرامي ميرسد. اميد است در اين موقعيت حساس كنوني كه بار ديگر نغمه هاي هوسبازانه خودمختاري از آذربايجان و كردستان و خوزستان و بلوچستان و ساير نقاط ايران بگوش ميرسد، اين دو كتاب باز هم راهنماي ملت ايران باشد. غائله آذربايجان در آذرماه ١٣٢٥ خورشيدي با كوششهاي دولت و ارتش ايران بنحويكه دلخواه نويسنده بود پايان پذيرفت ولي افسوس كه كسروي تا آنزمان زنده نماند تا نتيجه راهنماييهاي خود را ببيند. آن شادروان بيستم اسفند ١٣٢٤ در حاليكه نزد بازپرس دادگستري از عقايد خود دفاع ميكرد، بتحريك دشمنان كشور در كاخ دادگستري كشته شد.
♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@
#سرنوشت_ايران_چه_خواهد_بود؟
#احمد_کسروی
در جنگ جهاني دوم )١٣٢٤ ـ ١٣١٨ خورشيدي( كه ميهن ما ايران باشغال نيروهاي متفقين )شوروي و انگليس( درآمد، در شمال ايران كه زير اشغال ارتش شوروي بود، فرقه دموكرات آذربايجان پديد آمد. در پاييز سال ١٣٢٤ خورشيدي، اين فرقه براي استان آذربايجان از دولت درخواست خودمختاري )استقلال داخلي( كرد، و خود اسلحه بدست گرفته با استفاده از بودن ارتش بيگانه در آنجا همه سازمانهاي كشوري و لشگري آذربايجان را بزور تحت اختيار گرفته مجلس ملي و حكومتي مستقل بنخست وزيري سيدجعفر پيشه وري بوجود آورد. شكي نبود كه موافقت با درخواستهاي فرقه دموكرات آذربايجان موجب از ميان رفتن استقلال كشور و آغاز جنگهاي داخلي با دخالت كشورهاي رقيب و ايجاد بدبختي و تباهي براي مردم ايران بود. شادروان احمدكسروي بنيادگزار و راهنماي جمعيت آزادگان كه باهميت اين غائله و نتايج بسيار شوم آن بيش از همه بينش داشت، براي جلوگيري از نيات دموكراتهاي آذربايجان و راهنمايي دولت و ملت ايران مصمم شد و چون روزنامه پرچم )ارگان جمعيت آزادگان( از سوي دولت در توقيف بود، عقايد خود را با نام مستعار )يك ايراني( در دو كتاب »سرنوشت ايران چه خواهد بود؟« و »امروز چاره چيست؟« نوشت كه بنظر خوانندگان گرامي ميرسد. اميد است در اين موقعيت حساس كنوني كه بار ديگر نغمه هاي هوسبازانه خودمختاري از آذربايجان و كردستان و خوزستان و بلوچستان و ساير نقاط ايران بگوش ميرسد، اين دو كتاب باز هم راهنماي ملت ايران باشد. غائله آذربايجان در آذرماه ١٣٢٥ خورشيدي با كوششهاي دولت و ارتش ايران بنحويكه دلخواه نويسنده بود پايان پذيرفت ولي افسوس كه كسروي تا آنزمان زنده نماند تا نتيجه راهنماييهاي خود را ببيند. آن شادروان بيستم اسفند ١٣٢٤ در حاليكه نزد بازپرس دادگستري از عقايد خود دفاع ميكرد، بتحريك دشمنان كشور در كاخ دادگستري كشته شد.
♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@
♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@
کسروی بالغ بر 70 جلد کتاب نوشته است. نکته مهم و قابل توجه روح جستجو گرانه کسروی است در هر موردی به دنبال تحقیق برای رسیدن به جواب است. زمانی که در عدلیه زنجان است با توجه به اینکه خودش زاده تبریز است، در پاسخ به پان ترکسیم به تحقیق در مورد منشاء زبان آذری پرداخت و کتابی نوشت که در بین زبان شناسان قابل تامل است و به انگلیسی و فرانسه ترجمه شده. همچنین در زمانی که در عدلیه اهواز بود در مورد زبان عربی تحقیق کرد.
♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@
کسروی بالغ بر 70 جلد کتاب نوشته است. نکته مهم و قابل توجه روح جستجو گرانه کسروی است در هر موردی به دنبال تحقیق برای رسیدن به جواب است. زمانی که در عدلیه زنجان است با توجه به اینکه خودش زاده تبریز است، در پاسخ به پان ترکسیم به تحقیق در مورد منشاء زبان آذری پرداخت و کتابی نوشت که در بین زبان شناسان قابل تامل است و به انگلیسی و فرانسه ترجمه شده. همچنین در زمانی که در عدلیه اهواز بود در مورد زبان عربی تحقیق کرد.
♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@
♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@
از اواخر ۱۹۴۱ تا میانهٔ سال ۱۹۴۵ میلادی کسروی برخی از تندترین آثارش را در زمینهٔ نکوهش روحانیت و مبانی شیعی‌گری، صوفی‌گری و بهایی‌گری به رشتهٔ تحریر درآورد. او تجسم بازنگری در مذهب رسمی و فرهنگ و هماورد موج جنبش اسلامی گردید. افکار کسروی را از میان هفده کتاب و رساله و همچنین مقاله‌های متعددش در روزنامهٔ پرچم میتوان شناخت، او بر این باور بود که رنسانس اسلام سیاسی و کوشش برای برقراری قوانین شریعت در ضدیت با ارزش‌های مدرن و نهادهای برآمده بر انقلاب مشروطه-ای که خود کسروی در جوانی همراه آن بود- می‌باشد
♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@
از اواخر ۱۹۴۱ تا میانهٔ سال ۱۹۴۵ میلادی کسروی برخی از تندترین آثارش را در زمینهٔ نکوهش روحانیت و مبانی شیعی‌گری، صوفی‌گری و بهایی‌گری به رشتهٔ تحریر درآورد. او تجسم بازنگری در مذهب رسمی و فرهنگ و هماورد موج جنبش اسلامی گردید. افکار کسروی را از میان هفده کتاب و رساله و همچنین مقاله‌های متعددش در روزنامهٔ پرچم میتوان شناخت، او بر این باور بود که رنسانس اسلام سیاسی و کوشش برای برقراری قوانین شریعت در ضدیت با ارزش‌های مدرن و نهادهای برآمده بر انقلاب مشروطه-ای که خود کسروی در جوانی همراه آن بود- می‌باشد
♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@
♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@
كسروى تاكيد زيادى داشت كه يك حزب واحد لازمه ايران است
حزبى كه مرامنامه واساسنامه داشته باشد
واين حزب بتواند برنامه وپلاتفرمى انقلابى براى توده ها ارائه دهد
تمام نهضتهاو جنبشهاى جهانى ملزم به تشكيل حزب هستند براى انسجام توده ها واين ضرورت را كسروى خوب درك كرده بود
شايد اگر ما در ايران تشكيلات منسجمى بنام حزب داشتيم منسجمتر وهدفدار حركت مى كرديم ودچار تشويش واضمحلال نمى شديم
♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@
كسروى تاكيد زيادى داشت كه يك حزب واحد لازمه ايران است
حزبى كه مرامنامه واساسنامه داشته باشد
واين حزب بتواند برنامه وپلاتفرمى انقلابى براى توده ها ارائه دهد
تمام نهضتهاو جنبشهاى جهانى ملزم به تشكيل حزب هستند براى انسجام توده ها واين ضرورت را كسروى خوب درك كرده بود
شايد اگر ما در ايران تشكيلات منسجمى بنام حزب داشتيم منسجمتر وهدفدار حركت مى كرديم ودچار تشويش واضمحلال نمى شديم
♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@
♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@
سید ضیاء از دوران بلوغ تعارضاتی در رفتارش داشت. او گاه هیئت و شکل ظاهریِ خویش را تغییر می‌داد، لباس روحانی را از تن به‌درمی‌کرد و با کت و شلوار و پاپیون و کلاه در ملأ عام حاضر میشد و به تفریحاتی چون موسیقی، شکار و... می‌پرداخت. در پانزده‌سالگی، همزمان با مشروطه‌خواهیِ مردم، به شیراز رفت و فعالیت سیاسی خود را با حمایت از مشروطه با روزنامه‌نگاری آغاز نمود که البته هرچند یک بار به‌دلیل توقیف، به تأسیس روزنامه‌ای دیگر اقدام نمود. وی در ۱۷سالگی با همکاری دایی خود در اسفند ۱۲۸۵ نشریات اسلام و کمی بعد ندای اسلام را در شیراز منتشر کرد و به حمایت از مشروطه پرداخت. با توقیف نشریه، سید ضیاء که جان خود را در خطر میدید، با تغییر لباس به همراه هیئت تحریریه خود به تهران آمد. وی که در مشروطه کمتر به جنبه‌های «مشروعه» آن توجه داشت، در هجرت بزرگ علما و تجار به شهر قم در مرداد ۱۲۸۵ خود را در صف آنان قرار داد.
دیگر اقدام وی بمبگذاری توسط یکی از عواملش در مغازه حاج محمد اسماعیل نماینده دوره اول مجلس و هوادار محمدعلی شاه بود که انفجار بمب کشته شدن بمبگذار را در پی داشت و منجر به فرار وی شد. او با پناهندگی به سفارت بلژیک راهی خارج گردید. هم چنین بار دیگر که به علت بمبگذاری در منزل «شعاع السلطنه» برادر محمدعلی شاه تحت تعقیب قرار گرفته بود، به سفارت انگلیس و سپس عثمانی پناهنده شد که مورد قبول واقع نشد. سرانجام پس از شش ماه پناهندگی در سفارت اتریش با صدور فرمان عفو عمومی محمدعلی شاه از سفارت خارج شد و به همکاری با مشروطه خواهان تهران در تیرماه ۱۲۸۸ پرداخت. وی از مهر ۱۲۸۸ به انتشار نشریه «ندای اسلام» دست زد. نشریه «شرق» هم که هزینه آن توسط زرتشتیان و ارامنه تأمین میشد، به دلیل اهانت به مجلس دوم توقیف شد. روزنامه برق نیز که پس از آن انتشار یافت با دلایلی مشابه توقیف شد و سید ضیاء که به زندان محکوم شده بود، با تلاش عدهای از مشروطه خواهان آزاد شد و به خارج از کشور رفت. او دو سال در فرانسه و انگلیس مانده، به تحصیل زبان انگلیسی و فرانسه ادامه داد. این در حالی است که هزینه تحصیلات وی توسط «اتحادیه دوستی ایران و فرانسه» تأمین میشد.
در همین دوران که وی در خارج به سر میبرد، با شرکت در جشن تاجگذاری جرج پنجم، به عنوان نماینده مطبوعات ایران از سوی دیپلماتهای انگلیسی به عنوان مشاور، رایزن فرهنگی و سیاسی مورد توجه واقع شد. سرانجام سید ضیاء در آستانه اولتیماتوم روس و انگلیس وارد ایران شد و پس از مدتی روزنامه «رعد» را با کمک مالی سفارت انگلیس منتشر کرد که ابتدا حامی روسها و سپس مدافع انگلستان شد. یکی از عوامل این تغییر موضع را در کمکهای مالی سفارت انگلیس به این روزنامه میتوان یافت.
سید ضیاء در سال ۱۲۹۶ جهت ارسال مشاهدات خود از آثار انقلاب بلشویکی روسیه به وزارت خارجه ایران، به این کشور سفر نمود؛ اما پس از هرج و مرجهای ناشی از انقلاب اکتبر ۱۹۱۷ به ایران بازگشت. وی که از حامیان وثوق الدوله و پیمان ۱۹۱۹ که مخالفان بسیاری داشت، بود. سید ضیاء در اواخر سال ۱۲۹۸ به منظور برقراری روابط با دولتهای تازه استقلال یافته آذربایجان، گرجستان و ارمنستان در رأس یک هیئت عازم منطقه قفقاز شد.
♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@
سید ضیاء از دوران بلوغ تعارضاتی در رفتارش داشت. او گاه هیئت و شکل ظاهریِ خویش را تغییر می‌داد، لباس روحانی را از تن به‌درمی‌کرد و با کت و شلوار و پاپیون و کلاه در ملأ عام حاضر میشد و به تفریحاتی چون موسیقی، شکار و... می‌پرداخت. در پانزده‌سالگی، همزمان با مشروطه‌خواهیِ مردم، به شیراز رفت و فعالیت سیاسی خود را با حمایت از مشروطه با روزنامه‌نگاری آغاز نمود که البته هرچند یک بار به‌دلیل توقیف، به تأسیس روزنامه‌ای دیگر اقدام نمود. وی در ۱۷سالگی با همکاری دایی خود در اسفند ۱۲۸۵ نشریات اسلام و کمی بعد ندای اسلام را در شیراز منتشر کرد و به حمایت از مشروطه پرداخت. با توقیف نشریه، سید ضیاء که جان خود را در خطر میدید، با تغییر لباس به همراه هیئت تحریریه خود به تهران آمد. وی که در مشروطه کمتر به جنبه‌های «مشروعه» آن توجه داشت، در هجرت بزرگ علما و تجار به شهر قم در مرداد ۱۲۸۵ خود را در صف آنان قرار داد.
دیگر اقدام وی بمبگذاری توسط یکی از عواملش در مغازه حاج محمد اسماعیل نماینده دوره اول مجلس و هوادار محمدعلی شاه بود که انفجار بمب کشته شدن بمبگذار را در پی داشت و منجر به فرار وی شد. او با پناهندگی به سفارت بلژیک راهی خارج گردید. هم چنین بار دیگر که به علت بمبگذاری در منزل «شعاع السلطنه» برادر محمدعلی شاه تحت تعقیب قرار گرفته بود، به سفارت انگلیس و سپس عثمانی پناهنده شد که مورد قبول واقع نشد. سرانجام پس از شش ماه پناهندگی در سفارت اتریش با صدور فرمان عفو عمومی محمدعلی شاه از سفارت خارج شد و به همکاری با مشروطه خواهان تهران در تیرماه ۱۲۸۸ پرداخت. وی از مهر ۱۲۸۸ به انتشار نشریه «ندای اسلام» دست زد. نشریه «شرق» هم که هزینه آن توسط زرتشتیان و ارامنه تأمین میشد، به دلیل اهانت به مجلس دوم توقیف شد. روزنامه برق نیز که پس از آن انتشار یافت با دلایلی مشابه توقیف شد و سید ضیاء که به زندان محکوم شده بود، با تلاش عدهای از مشروطه خواهان آزاد شد و به خارج از کشور رفت. او دو سال در فرانسه و انگلیس مانده، به تحصیل زبان انگلیسی و فرانسه ادامه داد. این در حالی است که هزینه تحصیلات وی توسط «اتحادیه دوستی ایران و فرانسه» تأمین میشد.
در همین دوران که وی در خارج به سر میبرد، با شرکت در جشن تاجگذاری جرج پنجم، به عنوان نماینده مطبوعات ایران از سوی دیپلماتهای انگلیسی به عنوان مشاور، رایزن فرهنگی و سیاسی مورد توجه واقع شد. سرانجام سید ضیاء در آستانه اولتیماتوم روس و انگلیس وارد ایران شد و پس از مدتی روزنامه «رعد» را با کمک مالی سفارت انگلیس منتشر کرد که ابتدا حامی روسها و سپس مدافع انگلستان شد. یکی از عوامل این تغییر موضع را در کمکهای مالی سفارت انگلیس به این روزنامه میتوان یافت.
سید ضیاء در سال ۱۲۹۶ جهت ارسال مشاهدات خود از آثار انقلاب بلشویکی روسیه به وزارت خارجه ایران، به این کشور سفر نمود؛ اما پس از هرج و مرجهای ناشی از انقلاب اکتبر ۱۹۱۷ به ایران بازگشت. وی که از حامیان وثوق الدوله و پیمان ۱۹۱۹ که مخالفان بسیاری داشت، بود. سید ضیاء در اواخر سال ۱۲۹۸ به منظور برقراری روابط با دولتهای تازه استقلال یافته آذربایجان، گرجستان و ارمنستان در رأس یک هیئت عازم منطقه قفقاز شد.
♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@
♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@
پس از وقایع شهریور ۱۳۲۰، در پی اشغال ایران و سپس فروافتادن پادشاهی رضاشاه پهلوی، بریتانیا که به دلیل سیاست انگلوفیلی سید ضیاء همچنان تمایل داشت، در موقع لزوم از وی استفاده نماید. در هفتم مهر ۱۳۲۲ با هدایت سازمانهای انگلیسی به ایران وارد نمود. گفته میشود یکی از اهداف انگلستان از به کارگیری مجدد وی در صحنه سیاسی ایران استفاده از نفوذ وی در میان ایلات و شوراندن آنها علیه آلمانها در صورت اشغال ایران طی جنگ جهانی دوم بود. بدین ترتیب دور جدید فعالیتهای انگلوفیلی سید ضیاء با حضور وی به عنوان نماینده مردم یزد در مجلس چهاردهم که با وجود مخالفت‌ها رأی اعتماد را کسب می‌نماید، آغاز گردید. وی در مقطع نمایندگی مجلس اقدام به چاپ نشریه «کاروان» و سپس روزنامه «رعد» نمود که سیاست آن شدیداً بر ضد اتحاد جماهیر شوروی و حزب توده بود. تأسیس «حزب وطن» و سپس حزب «اراده ملی» در بهمن ۱۳۲۳ از دیگر اقدامات او بود. ارگان حزب اراده ملی نیز روزنامه «رعد امروز» بود که در سال ۱۳۲۴ جای خود را به نشریه روستا داد. روزنامه «اراده فارس» در شیراز نیز زیر نظر حزب اراده ملی منتشر میشد. تشکیل «اتحاد جراید ملی» واپسین اقدام سید ضیاء بود که شامل روزنامه‌هایی چون وظیفه، کاروان، کانون، حور، کشور و اقدام، بودند.
بازداشت سید ضیاء پس از پایان دوره چهاردهم مجلس در اسفند ۱۳۲۴ به بهانه های «اقدام علیه امنیت عمومی کشور» و «حیف و میل اعانات مربوط به زلزله زدگان گرگان» و به موجب ماده ۵ حکومت نظامی توسط قوام السلطنه که به تازگی از روسیه بازگشته بود، موقتاً او را از صحنه سیاسی کشور خارج ساخت. اما واقعیت امر مخالفت‌های وی با دولت روس و حزب توده بود، چرا که احمد قوام پس از نخست وزیری به دنبال بحران آذربایجان عدهای از عوامل مشهور انگلیسی را دستگیر و زندانی ساخت. هرچند پس از مدتی در ۲۷ اسفند ۱۳۲۵ به دلیل کسالت از زندان آزاد شد. همچنین گزارشهایی نیز از سازش بین این دو نفر به منظور جلب نظر انگلیس در سال ۱۳۲۷ ارائه شده است.
سید ضیاء به دنبال ترور رزم آرا توسط خلیل طهماسبی در ۱۶ اسفند ۱۳۲۹، با جلب نظر شاه و انگلستان زمینه را برای نخست وزیری خود فراهم میدید؛ اما به دلیل مخالفت نمایندگان مجلس و نیز افکار عمومی نسبت به وی به دلیل سیاستهای انگلوفیلی او فراهم نشد. سید ضیاء که همچنان صحنه را برای حضور خود فراهم می دید، تلاش مجدد خود را برای کسب مقام نخست‌وزیری آغاز نمود. پس از تصویب نهایی طرح ملی شدن صنعت نفت در مجلس ملی و مجلس سنا در ۲۹ اسفند ۱۳۲۹ که علاء، نخست‌وزیر وقت در مقابل اوضاع متشنج دوام نیاورده بود، بریتانیا اصرار داشت که او نخست‌وزیر شود تا به دست او کار نفت به سود شرکت نفت ایران و انگلیس خاتمه یابد. اما از سوی دیگر دکتر مصدق که مجلس او را به عنوان نخست وزیر پیشنهاد داده بود، برخلاف دفعات پیشین، بدون هیچ گونه شرطی، نخست وزیری را پذیرفت. روزی که دکتر مصدق به صورتی نامنتظر نخست‌وزیری را پذیرفت، سید ضیاء در دربار نزد شاه بود و انتظار داشت که مجلس او را نخست‌وزیر کند و فرمان نخست‌وزیری را از شاه دریافت دارد. وی در سال ۱۳۴۰ نیز تلاشهای فراوانی برای ساقط کردن دکتر علی امینی به عمل آورد که به موفقیتی دست نیافت.
♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@
پس از وقایع شهریور ۱۳۲۰، در پی اشغال ایران و سپس فروافتادن پادشاهی رضاشاه پهلوی، بریتانیا که به دلیل سیاست انگلوفیلی سید ضیاء همچنان تمایل داشت، در موقع لزوم از وی استفاده نماید. در هفتم مهر ۱۳۲۲ با هدایت سازمانهای انگلیسی به ایران وارد نمود. گفته میشود یکی از اهداف انگلستان از به کارگیری مجدد وی در صحنه سیاسی ایران استفاده از نفوذ وی در میان ایلات و شوراندن آنها علیه آلمانها در صورت اشغال ایران طی جنگ جهانی دوم بود. بدین ترتیب دور جدید فعالیتهای انگلوفیلی سید ضیاء با حضور وی به عنوان نماینده مردم یزد در مجلس چهاردهم که با وجود مخالفت‌ها رأی اعتماد را کسب می‌نماید، آغاز گردید. وی در مقطع نمایندگی مجلس اقدام به چاپ نشریه «کاروان» و سپس روزنامه «رعد» نمود که سیاست آن شدیداً بر ضد اتحاد جماهیر شوروی و حزب توده بود. تأسیس «حزب وطن» و سپس حزب «اراده ملی» در بهمن ۱۳۲۳ از دیگر اقدامات او بود. ارگان حزب اراده ملی نیز روزنامه «رعد امروز» بود که در سال ۱۳۲۴ جای خود را به نشریه روستا داد. روزنامه «اراده فارس» در شیراز نیز زیر نظر حزب اراده ملی منتشر میشد. تشکیل «اتحاد جراید ملی» واپسین اقدام سید ضیاء بود که شامل روزنامه‌هایی چون وظیفه، کاروان، کانون، حور، کشور و اقدام، بودند.
بازداشت سید ضیاء پس از پایان دوره چهاردهم مجلس در اسفند ۱۳۲۴ به بهانه های «اقدام علیه امنیت عمومی کشور» و «حیف و میل اعانات مربوط به زلزله زدگان گرگان» و به موجب ماده ۵ حکومت نظامی توسط قوام السلطنه که به تازگی از روسیه بازگشته بود، موقتاً او را از صحنه سیاسی کشور خارج ساخت. اما واقعیت امر مخالفت‌های وی با دولت روس و حزب توده بود، چرا که احمد قوام پس از نخست وزیری به دنبال بحران آذربایجان عدهای از عوامل مشهور انگلیسی را دستگیر و زندانی ساخت. هرچند پس از مدتی در ۲۷ اسفند ۱۳۲۵ به دلیل کسالت از زندان آزاد شد. همچنین گزارشهایی نیز از سازش بین این دو نفر به منظور جلب نظر انگلیس در سال ۱۳۲۷ ارائه شده است.
سید ضیاء به دنبال ترور رزم آرا توسط خلیل طهماسبی در ۱۶ اسفند ۱۳۲۹، با جلب نظر شاه و انگلستان زمینه را برای نخست وزیری خود فراهم میدید؛ اما به دلیل مخالفت نمایندگان مجلس و نیز افکار عمومی نسبت به وی به دلیل سیاستهای انگلوفیلی او فراهم نشد. سید ضیاء که همچنان صحنه را برای حضور خود فراهم می دید، تلاش مجدد خود را برای کسب مقام نخست‌وزیری آغاز نمود. پس از تصویب نهایی طرح ملی شدن صنعت نفت در مجلس ملی و مجلس سنا در ۲۹ اسفند ۱۳۲۹ که علاء، نخست‌وزیر وقت در مقابل اوضاع متشنج دوام نیاورده بود، بریتانیا اصرار داشت که او نخست‌وزیر شود تا به دست او کار نفت به سود شرکت نفت ایران و انگلیس خاتمه یابد. اما از سوی دیگر دکتر مصدق که مجلس او را به عنوان نخست وزیر پیشنهاد داده بود، برخلاف دفعات پیشین، بدون هیچ گونه شرطی، نخست وزیری را پذیرفت. روزی که دکتر مصدق به صورتی نامنتظر نخست‌وزیری را پذیرفت، سید ضیاء در دربار نزد شاه بود و انتظار داشت که مجلس او را نخست‌وزیر کند و فرمان نخست‌وزیری را از شاه دریافت دارد. وی در سال ۱۳۴۰ نیز تلاشهای فراوانی برای ساقط کردن دکتر علی امینی به عمل آورد که به موفقیتی دست نیافت.
♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@
♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@
حزب توده در سال‌های پس از جنگ جهانی دوم که اتحاد شوروی در صحنه بین‌المللی حضور خود را اعلام داشت، توانست به سرعت به عنوان یک حزب منسجم در صحنه سیاست و فرهنگ ایران حضور یابد و در کشمکش با جریانهای وابسته به بریتانیا و آمریکا این دوران تاریخی را رقم زند. حزب پس از تأسیس با استقبال بسیاری روبرو شد و توانست کارگران و دانشجویان و زنان را سازماندهی کند. بسیاری از روشنفکران نیز به سوی حزب جلب شدند.
همسویی حزب با شوروی و دفاع آن از کمونیسم (گرایش استالینیستی) موجب خروج برخی مخالفان از صفوف حزب شد و پس از شکست فرقه دموکرات انشعابی در حزب رخ داد و گروهی از روشنفکران به رهبری خلیل ملکی حزب را ترک کردند و بخشی از رهبران حزب به ناچار به خارج از کشور رفتند. محمدرضا پهلوی در بهمن ماه ۱۳۲۷ در دانشگاه تهران مورد سوء قصد قرار گرفت. روایت رسمی این بود که یک متعصب مذهبی وابسته به حزب توده مسئول ترور بوده‌است. پس از آن دولت حزب توده را منحل اعلام کرد. بعد از این اعلان، حزب به فعالیت مخفی روی آورد و بخشی دیگر از رهبران حزب به خارج از کشور رفتند. نورالدین کیانوری در خاطرات خود گفته که توسط یکی از اعضا در جریان قصد فخرایی برای ترور شاه قرار گرفته و ضمن پیگیری ماجرا سیاست حزب و نظر کمیتهٔ مرکزی مبنی بر مغایرت رسیدن به «اهداف انقلاب از راه ترور» را به او اعلام کرده‌است.
♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@
حزب توده در سال‌های پس از جنگ جهانی دوم که اتحاد شوروی در صحنه بین‌المللی حضور خود را اعلام داشت، توانست به سرعت به عنوان یک حزب منسجم در صحنه سیاست و فرهنگ ایران حضور یابد و در کشمکش با جریانهای وابسته به بریتانیا و آمریکا این دوران تاریخی را رقم زند. حزب پس از تأسیس با استقبال بسیاری روبرو شد و توانست کارگران و دانشجویان و زنان را سازماندهی کند. بسیاری از روشنفکران نیز به سوی حزب جلب شدند.
همسویی حزب با شوروی و دفاع آن از کمونیسم (گرایش استالینیستی) موجب خروج برخی مخالفان از صفوف حزب شد و پس از شکست فرقه دموکرات انشعابی در حزب رخ داد و گروهی از روشنفکران به رهبری خلیل ملکی حزب را ترک کردند و بخشی از رهبران حزب به ناچار به خارج از کشور رفتند. محمدرضا پهلوی در بهمن ماه ۱۳۲۷ در دانشگاه تهران مورد سوء قصد قرار گرفت. روایت رسمی این بود که یک متعصب مذهبی وابسته به حزب توده مسئول ترور بوده‌است. پس از آن دولت حزب توده را منحل اعلام کرد. بعد از این اعلان، حزب به فعالیت مخفی روی آورد و بخشی دیگر از رهبران حزب به خارج از کشور رفتند. نورالدین کیانوری در خاطرات خود گفته که توسط یکی از اعضا در جریان قصد فخرایی برای ترور شاه قرار گرفته و ضمن پیگیری ماجرا سیاست حزب و نظر کمیتهٔ مرکزی مبنی بر مغایرت رسیدن به «اهداف انقلاب از راه ترور» را به او اعلام کرده‌است.
♍️کانال پرواز فکرواندیشه flith@