@flith کانال پروازفکرواندیشه❄️

#زندگی_نزیسته

احساس می کنم یه جای زندگیم راه رو غلط رفتم ولی این قدر جلو رفتم که دیگه انرژی برای برگشت ندارم.
این یادت بمونه مارتین.
اگه فهمیدی مسیر رو اشتباه رفتی هیچ وقت برای برگشت دیر نیست.
حتی اگه برگشتن ده سال هم طول بکشه باید برگردی.
نگو راه برگشت طولانی و تاریکه.
نترس از این که هیچی به دست نیاری.
من تمام این سال ها با این که پدرت رو دوست نداشتم بهش وفادار موندم.
حالا فهمیدم کار اشتباهی کردم.
اجازه نده اخلاق سد راه زندگیت بشه.
من به خاطر ترس با پدرت ازدواج کردم.
به خاطر ترس باهاش موندم.
حکمفرمای زندگی من ترس بوده.
من زن شجاعی نیستم.
خیلی بده آدم برسه به انتهای زندگیش و بفهمه شجاع نیست..

هر وقت مادرم این طوری خودش را سبک می کرد نمی دانستم چه باید بگویم.
فقط به صورتش که زمانی باغی بود آراسته لبخند می زدم و با کمی خجالت روی دست استخوانی اش می زدم،چون خجالت آور است تماشای کسی که آخر عمری خود را موشکافی می کند و به این نتیجه می رسد تنها چیزی که با خود به گور می برد شرم زندگی نکردن است.

#جزء_از_کل
#استیو_تولتز

@flith کانال پروازفکرواندیشه❄️

#۱۹۸۴
#جورج_اورول
#قسمت_بیست_و_یکم

@flith کانال پروازفکرواندیشه❄️

@flith کانال پروازفکرواندیشه❄️


به دنبال آرامش نگردید. در پی هیچ حالتی به جز همان حالتی که اکنون در آن هستید نباشید. و گرنه تضاد درونی و مقاومت نا آگاهانه در خود ایجاد می کنید. از اینکه در آرامش نیستید خود را ببخشید. همین که نا آرامی خود را به طور کامل بپذیرید. عدم آرامش شما به آرامش تبدیل میشود. هر چیزی را که بطور کامل بپذیرید. شما را به مقصد آرامش می رساند. این معجزه تسلیم است

#تمرین_نیروی_حال
#اکهارت_تله

@flith کانال پروازفکرواندیشه❄️

کانال پروازفکرواندیشه
@flith

مشق جهان 1
جمله معروفی هست اینکه لیبرالیسم گوید« تو حرفت را بزن من نانت را می¬خورم» کمونیسم گوید« رفیق تو نانت را بخور، من حرفت را می¬زنم » و فاشیسم گوید« من حرفت را می¬زنم و نانت را می¬خورم توبنشین و بر من کف بزن» شکی نیست که این هر سه زایمان ناقص، در ابتدا دغدغه¬ی انسانی داشته¬اند. هم مارکس و انگلس، هم مانیفیست فاشیسم به قلم خود بنیتو موسولینی وهم تلاش جان لاک، شارل لوئی منتسکیو، جان استوارت میل و دیگران. امّا سؤال این است که چرا تئوریهایی را که زاییده ذهن¬های وقاد بودند . در عرصه پراتیک برای ماندگاریشان بر جنگ متوّسل شدند و اتوپیایی انسانی در مدینۀ فاضلۀ ایدئولوژیک به جهنم زمینی « دیس توپیا» انجامید، فاشیسم ونازیسم که محکومان تاریخ اند.ولی آیا غیر از کمونیزم ولیبرالیزم، راه سومی نیست؟ آیا تمامی راه¬ها ی دیگر، روبنای این دوسیستم اند؟ آیا به دنبال راه¬های دیگری نباید بود؟ یا چنانچه این امر هم تحقق یابد و راه¬های دیگری نیز باز شوند باز همین نتایج راشاهد خواهیم بود که تجربه کرده¬ایم! یا اینکه در هرسیستمی که ابتدا با دغدغه انسانی پا می¬گیرد و سپس با فضیلت ستم می¬کند؛ راه چاره بالا بردن متن جامعه از حیث آگاهی است؟ و این مبارزه انسانی بهتر است مبتنی بر مهر باشد وچون نسیم ،انقلاب بهاری کند یا مبتنی بر قهر، که چون سیلابی که بدنبال طوفان می آید همه چیز را برباید وباخود ببردودرنهایت که از حرکت افتاد در زلالی اش زدودنهایش آشکارگردد.آیا بهتر است روش انسانی ومبارزات مدنی بدون خشونت را بپیماید،یا گریز از خشونت گاه ناممکن است چون راه اصلاح خونین است وهیچ آزادی، ارزانی بدست نمی¬آید. به راستی در برابر تومورهای اخلاقی و ریزگرده¬ای پاشیده شده کمونیست ولیبرالیسم در جهان چه باید کرد؟عرصۀ عمل ، عرصۀ معلومات نیست هر چند بر یک ساحت نظری استوار است. اما در عرصه عمل، مجهولات بی¬شماری ظهور می¬کند که حل آن دشواریها با کارناوال ممکن نمی¬گردد. خیلی ارپرسشها، بی پاسخ می¬مانند، خیلی از گره¬ها باز نمی-گردند، آنجاست که گره¬های ناگشوده، میل آدمی را به سوی ماشه اسلحه می¬کشاند. چرا که پذیرش شکست سخت است، عرصۀ عمل در بن بست ها از عقیده و تفکر زاییده ی دیروز ، ایمان کور برای مناقشه امروز می¬سازد. ....

#عسگر_موسوی

⚜کانال پروازفکرواندیشه
@flith

کانال پروازفکرواندیشه
@flith

یادداشتی از علی زمانیان ، عضو هیئت تحریریه باشگاه اندیشه

{ رای دادن یا رای ندادن، مسئله این نیست. }

در نگاه سریع به عرصه ی سیاست در ایران، این پرسش به ذهن متبادر می شود که: چرا با این حجم از انتخابات و مشارکت و تغییرات در دستگاه سیاست، چرا وضع به سامان نمی شود و چرا بهبود قابل توجه و در خور ستایشی اتفاق نمی افتد؟ وقتی چهار دهه ی اخیر را مطالعه و روندشناسی می کنیم، این پرسش در ذهن مان شکل می گیرد که: درمقایسه ی میان وضع چهل سال قبل بسیاری از کشورها با ایران و اوضاع کنونی آنها در مقایسه با اکنون ایران، چرا رشد نکرده ایم و چرا به توسعه نرسیده ایم و چرا آن شرایط مطلوب وعده داده شده تحقق نیافته است؟ و یا دست کم در جاده ی پیشرفت قرار نگرفته ایم؟ در پاسخ به پرسش هایی از این دست، به علل و عوامل متعدد و متکثری می توان اشاره کرد. عللی که کم و بیش نشان می دهد چرا چشم انداز روشن و افق قابل اعتمادی پیش رو نداریم.
در نوشته ی کوتاه حاضر، فقط به دو عامل از انبوه عوامل پرداخته می شود. به نظر می رسد این دو عامل، نقش و اثر بسزایی در بن بست دموکراسی داشته است. وجه بنیادین این عوامل دوگانه از آن رو است که تا تحولی در هر یک از این علل انفرادا و یا جمعا رخ ندهد، چندان نمی توان امید به بهبود اوضاع کنونی داشت.
1. اولین عامل، رویکرد تقلیل گرایانه ی آمرانه ای است که همه ی بازی دموکراسی و مشارکت را در کنش رأی دادن خلاصه می کند. رای دادن یا رای ندادن، مسئله این نیست. بلکه مسئله فروکاستن تمام پروژه ی دموکراسی به انتخابات است. این در حالی است که انتخابات (آن هم البته بر منطق دموکراتیک)، گرچه ضرورتی اجتناب ناپذیر است اما تنها یکی از مولفه های نظام دموکراتیک محسوب می شود و نه تمام آن. انتخابات در پروژه ای منطقی و عقلانی و همراه با سایر لوازم دیگر، می تواند راهگشا باشد. اما وقتی از همه ی پروژه ی مدیریت عقلانی و بازی دموکراسی، صرفا یه یکی از مولفه ها، آن هم به صورت ناقص، فرو کاسته می شود، اساسا راه به دهی نخواهد برد. آیا تا کنون هیچ از خود پرسیده ایم که از اوایل انقلاب تا کنون، این همه انتخابات داشته ایم و پای صندوق های رأی رفته ایم، چرا مسایل مان حل و مصایب مان کم نمی شود؟ نظامی که افتخارش تعداد بالای انتخابات در کشور است، چرا از کارآیی لازم برای عبور از بحران ها برخوردار نیست و نمی تواند بن بست ها را باز کند؟ آیا انتخابات و رأی دادن (به شیوه ای که اکنون رواج دارد)، راه حل است؟ انتخابات و رأی دادن ما شهروندان، در کجای جغرافیای سیاست، نقش بازی می کند و اگر انتخابات را حذف کنیم چه خللی وارد خواهد شد؟
انتخابات، بدون در نظر آوردن سایر مولفه های مدیریت عقلانی و دموکراتیک، بیشتر از آن که راه حل باشد، خودش به مسئله ای غامض تبدیل می گردد. مسئله این نیست که ما شهروندان رای می دهیم یا رأی نمی دهیم و آیا در انتخابات، شرکت می کنیم یا خیر. بلکه مسئله این است که آیا سیستم سیاسی حاکم اجازه می دهد پروژه ی دموکراسی به نحو کامل با ابعاد مختلفش اجرا شود یا خیر؟ بگذارید مثالی بزنم تا موضوع روشن تر شود. حرکت کردن ماشین و طی مسافت از نقطه ای به نقطه ی دیگر، نتیجه ی سیستمی پیچیده و ترکیبی از عناصر و مولفه های گوناگون است. اگر چهار چرخ ماشین در تناسبی موزون و طراحی شده به حرکت در نیاید، و فی المثل، تنها یک چرخ آن به سمت جلو حرکت کند و سایر چرخ ها به سمت عقب به دوران در آیند، آیا ماشین قادر به حرکت خواهد بود؟
یکی از ده ها شاخصه های بنیادین نظام های کارآمد و دموکراتیک در جهان مدرن، وجود جامعه ی مدنی و احزاب سیاسی فعال است. یکی دیگر از مولفه های بسیار تاثیر گذار در مدیریت منطقی، فعالیت رسانه های آزاد و آزادی بیان است. یکی دیگر از مولفه های سیستم های سیاسی پیشرفته، وجود قوه ی قضاییه ی مستقل و نیرومند است. اما هنگامی که سیستم قضاییه ی قدرتمند و مستقل وجود نداشته نباشد. وقتی آزادی بیان در تنگنای محدود گرفتار شود. وقتی احزاب سیاسی اجازه ی فعالیت نیابند. وقتی فضای نقد و نظارت اجتماعی محدود باشد. از رأی دادن ما شهروندان چه کار می آید؟ رأی دادن بدون این مولفه ها، معنای خودش را از دست می دهد. انتخابات با وجود این مولفه ها و عناصر دیگر دموکراسی، چه مشکلی را حل خواهد کرد؟ از این سخنان البته نمی توان نتیجه گرفت که نباید در انتخابات شرکت کرد. همین کور سوی باز را اگر استفاده نکینم ممکن است بسته شود. و شرایط از این که هست وخیم تر گردد. اما فقط خواستم انتظارات را واقعی تر و عینی تر بیان کنم.

⚜کانال پرواز فکرواندیشه
@flith

کانال پروازفکرواندیشه
@flith

در انتخابات شرکت می کنیم، با این که می دانیم امری تقریبا بیهوده و کم ثمری است. و اتفاقا موقعیت تراژیک ایرانی همین است. کاری می کند که می داند بیهوده است. آگاهی به بیهودگی، دردناک و آگاهی به مغاکی تاریک، ترسناک است. چهره ی نامطلوب سیاست این است که ما ایرانیان در انتخابات شرکت می کنیم نه برای آن که گره ای از گره ها باز شود و کشورمان به توسعه و شکوفایی برسد، بلکه مشارکت می کنیم تا وضع از این که هست بدتر نشود. به سخن دیگر، ما نه برای بهبود که برای بقا حضور داریم. این نوع مشارکت، محافظه کارترین مشارکت و احتمالا مشارکتی از روی ترس است. ترس از بدتر شدن اوضاع. هراس از سخت تر شدن شرایط. فعلا سیاست کلی شهروندان بر "حفظ محور"ی استوار است تا "بسط محور"ی. در انتخابات شرکت می کنیم و می دانیم سایر مولفه های معنا بخش نظام کارآمد حضور پررنگی ندارد.

2. عامل دوم که در جای خودش بسیار مهم است، آگاهی است.
حقیقتا مسئله ی ما، رأی دادن و یا رأی ندادن نیست. مسئله این است که مشارکت سیاسی مردم در قالب حضور در انتخابات، به چه میزانی آگاهانه است. مسئله بر سر مشارکت آگاهانه است. اگر مشارکت و رای دادن اثر گذار باشد، مسلما از رای دادن و مشارکت شهروندانی است که از آگاهی کافی برخوردار باشند. مشارکت شهروندان ناآگاه در حیات سیاسی، بیشتر از آن که فردگرایانه و مستقل باشد، معنای پوپولیسم و اطاعت و پیروی می دهد. پیروی توده ی مردم از مراجع اقتدار و تحت تاثیر قرار گرفتن رسانه ای و القا است. مشارکت آگاهانه، یعنی مشارکت عقلا در حیات اجتماعی و برهم انباشتن عقل ها برای برون رفت از بن بست ها و رسیدن به جامعه ای دلخواه. همان که مولانا می گفت که عقل در کنار عقل اگر بنشیند، راهی باز می شود و نوری پیش پای افراد می افکند. در مقابل، آن گاه که جهل در کنار جهل می نشیند، ظلمت بیشتری ایجاد می کند.
عقل با عقل دگر دو تا شود نور افزون گشت و ره پیدا شود
نفس با نفس دگر خندان شود ظلمت افزون گشت و ره پنهان شود
پیش از هر چیز باید آگاهی را از آن چیزی که به عنوان داشتن اطلاعات است جدا کنیم. البته منظور این نیست که رابطه ای میان اطلاعات (information) و آگاهی وجود ندارد. اما وقتی از آگاهی سخن به میان می آید، بیشتر از هر چیز آن توانایی عقلانی و تحلیلی مورد نظر است که فرد در پرتو آن می تواند مسایل و رخدادها را فهم کند و رویدادها را به منزله ی تجربه در ساحت آگاهی اش ضبط و ثبت نماید و در پیشبرد برنامه هایش ازآن بهره ببرد. آن هنگام که از آگاهی سخن به میان می آید، منظور، آگاهی عمیق سیاسی، تاریخی و آگاهی از سرنوشت کنونی است. آگاهی از دردها و رنج ها و آگاهی از مسئله هایی است که اکنون با آن مواجه شده ایم. آگاهی از بن بست ها و دست آخر، آگاهی از چگونگی برون رفت از بحران ها و بن بست ها است. آگاهی از نتایج رفتارها و قواعد زندگی سیاسی و پیامد شناسی کنش ها است. از تدقیق در چند مولفه می توان به سطح و عمق آگاهی در یک جامعه پی برد. به عنوان مثال:
اولا، از سنجش آرزوها و مطالبات یک ملت می توان متوجه شد که آن جامعه از چه درجه ای از آگاهی تاریخی بهرمند است. جامعه ای که با یارانه خوش است و به سمت شعارهای پوپولیستی کاندیداها کشیده می شود، جامعه ای که نیازهای اساسی و دردهایش را نمی شناسد و نمی داند با چه مسئله های جدی مواجه است، یقینا از آگاهی لازم برخوردار نیست. در یک کلام، به چه چیزهایی دلخوش می شوند.
ثانیا، از شاخص هایی که وجود آگاهی را معلوم می کند این است که عموم مردم به چه اموری واکنش نشان می دهند. واجد چه حساسیت هایی هستند و از چه سطحی از هوشیاری فرهنگی برخوردارند. اعتراض و نارضایتی شان ناظر به چه مسایلی است. در یک کلام، از چه چیزهایی ناراحت می شوند.
ثالثا، از طریق میزان سرانه ی مطالعه در کشور می توان سطح و عمق آگاهی را اندازه گیری کرد. میزان سرانه ی مطالعه، اهمیت آگاهی را در جامعه نشان می دهد. وقتی سرانه ی مطالعه از چند دقیقه تجاوز نمی کند، چگونه می توان از آگاهی اجتماعی سخن گفت؟
انحطاط و سقوط کیفیت خوشایندها و بدآیندها، خواسته ها و مطالبات و آرزوها، دلمشغولی ها و کیفیت زندگی روزمره در هر جامعه، ارتباطی وثیق با "فقرآگاهی" دارد. آری مساله، رای دادن و یا رای ندادن نیست، مسئله، فقر آگاهی از پایین و "پروژه ی ناتمام دموکراسی" از بالا است.

#علی_زمانیان

⚜کانال پروازفکرواندیشه
@flith

کانال پروازفکرواندیشه
@flith


چند روز پیش مرد جوانی به من گفت:
"من مشغول مراقبه هستم و عشقی بزرگ نسبت به #انسانیت در من برخاسته است.
"گفتم: "برای انسانیت؟
چگونه انسانیت را دوست خواهی داشت؟
انسانیت را کجا خواهی یافت؟
می گویی انسانیت؟
موجودات انسانی کافی خواهند بود!
به یک انسان عشق بورز، نه به انسانیت. «انسانیت» حقۀ ذهن است.
انسانیت؟
چگونه عاشق انسانیت خواهی شد؟!
کجا انسانیت را در آغوشت می گیری؟!
کجا دست انسانیت را خواهی گرفت؟
هر کجا بروی، انسانها را خواهی یافت، ولی نه
انسانیت را.
انسانیت یک آرمان است،
یک مفهوم است،
یک انتزاع ذهنی است.
زندگی همیشه با چیزهای به خصوص سر وکار دارد و سر همیشه در مفاهیم انتزاعی به سر می برد. همیشه می توانی یک انسان، یک زن یا یک مرد را پیدا کنی، ولی انسانیت را....؟!
" و وقتی به آن مرد جوان گفتم که
"عاشق یک انسان باش،"
او بسیار یکه خورد.
در واقع، او داشت با "عشق به انسانیت"
از #عشق به انسانها پرهیز می کرد.
وقتی این را به او گفتم، خوشحال نشد.
در چشمانش می دیدم که خیلی خوشحال نیست،
گویی که وقتی بسیار در بالاها پرواز می کرد، او را پایین کشانده ام.
او ابداً پرواز نمی کرد، فقط یک بازی لفظی را بازی می کرد.
اگر عاشق انسانیت باشی، می توانی براي نجات انسانیت، انسانها را به قتل برسانی.
اگر عاشق صلح باشی، می توانی وارد جنگ شوی. هرگز عاشق صلح و دموکراسی و کمونیسم و هیچ گونه آرمانی نشو.
انسانهای مجسم را دوست بدار، درخت های مجسم را دوست بدار، کوه های مجسم را دوست بدار. چیزهای به خصوص را...
و تنها آنوقت عشق را خواهی شناخت.
مفاهیم انتزاعی بزرگ را فراموش کن.
انسان به سبب این ها بوده که جنگیده است.
یک محمدی حاضر است برای عقیده اش بجنگد و براي عشق به دینش، انسانها را خواهد کشت. مسیحیت آماده است برای نجات مسیحیت حتی مسیحیان را بکشد.
چیزهاي مجسم و دردسترس را دوست بدار.
از این لحظه لذت ببر، برای فردا آماده نشو.
امروز قشنگ است، آن را خوش باش،
بگذار یک ضیافت باشد.

#اشو

⚜کانال پروازفکرواندیشه
@flith

@flith کانال پروازفکرواندیشه❄️


اجازه دهیم کودکان مان کودکی کنند

جهان پیرامونی ما از چشم یک کودک متفاوت تر از یک بزرگسال به نظر می رسد. در حقیقت کودکان در دنیای کوچک خودشان زندگی میکنند. انها معمولا نمی توانند همانند بزرگسالان به زندگی واکنش نشان دهند به این دلیل که کودکان تجربه زندگی به اندازه ما نداشته اند. مثالهای ارائه شده از توقعات بزرگسالان از کودکان تفاوت شیوه نگرش ما به جهان در مقایسه با کودکان را شرح می دهد.



“نامرتب نباش!” : یک خانه نامرتب ممکن است مادر را شرمسار کند ولی کودکان را خیر. یک فرد بزرگسال با شلوار گل آلود ممکن است بطور مداوم بخاطر ظاهر خود عذرخواهی بکند در حالی که پسر شما با شلوار جین گل آلود فقط می خواهد به شما بگوید که چگونه در ورزش بیس بال برنده شد.

“درک کن چقدر سرم شلوغ هست و تحت چه فشاری هستم” : کودکان هنوز مفهوم استرس و فشار زمانی را تجربه نکرده اند. انچه را که آنها از گفته شما می شنوند اینست که آنها زمانی اجازه داشتن احساسات و یا احتیاج به کمک می توانند داشته باشند که برای شما وقت مناسبی باشد، یعنی وقتی که دنیای بیرونی مهم نباشد.



“مواظب دنیای خطرناک پیرامونی باش” : با انتقال ترسهای غیر واقعی و یا اضطرابهای خودمان به کودکانمان ، کمکی به در امان بودن کودکانمان نمی کنیم. بلکه بطور ناخواسته سبب میشویم تا جهان نا امن و ترسناک به نظر برسد.



“کارهای زیادی برای انجام دادن هست و وقت کم” : کودکان روزهایشان را با 101 کار مختلف پر نمی کنند. آنها معمولا با تعهداتی اضطراری که بزرگسالان مواجه میشوند در دنیای خودشان رو به رو نیستند. مفهوم زمان برای آنها با تاریکی و روشنی هوا و یا اینکه کی خوابیده و یا بیدار شده اند معنی پیدا می کند. فرزندان به این دلیل به پوشیدن ساعت علاقه مند هستند که ساعت چیز با حالی هست نه بخاطر اینکه آنها به زمان اهمیتی می دهند.



در یاداوری اینکه فرزندان ما واقعا فقط فرزند هستند نه بزرگسالان کوچک . اینکه اجازه بدهیم از کودکیشان لذت ببرند یک امتیاز و بهره واقعی وجود دارد. ما نباید انتظار داشته باشیم که بر اساس رویاهای ما زندگی کنند ،مشکلات ما را درک کنند یا اینکه به جای اینکه با دوستانشان بگردند، وقت با ارزششان را صرف بزرگسان کنند .

به عنوان بزرگسالان ما برخی مواقع باید برخی قوانین را تحمیل و دیکته بکنیم که فرزندان به سادگی درک نمی کنند مانند تمیزکردن خانه قبل از اینکه سلامتی به خطر بیافتد. با درک این موضوع که چرا آنها متوجه نمی شوند ولو اینکه کاری که از آنها خواسته شده را انجام دهند، از کشمکش غیر ضروری و سرخوردگی هم برای کودک وهم والدین جلوگیری می شود.

مترجم: فرید

@flith کانال پروازفکرواندیشه❄️

@flith کانال پروازفکرواندیشه❄️


جما: به شیرینی علاقه داری؟ این ها را همیشه برای سزار نگه میدارم در مقابل هر نوع شیرینی، یک کودک به تمام معنی است.

خرمگس: خب فردا باید برای او مقداری تهیه کنی و این ها را به من بدهی تا با خود ببرم، نه، بگذار آبنبات ها را در جیبم بگذارم، این ها مرا در مقابل همه ی شادیهای از دست رفته زندگی ام تسلی خواهند داد، امید وارم روزی که مرا به دار می آویزند، قدری آبنبات بدهند تا بمکم.

جما: اقلا بگذار قبل از آن که آن ها را در جیب بگذاری، یک جعبه ی مقوایی برایشان پیدا کنم! چسبناک می شوی! شکلات ها را هم بگذارم؟

خرمگس: نه، می خواهم آن هارا اکنون با تو بخورم.

جما: ولی من از شکلات خوشم نمی آید.

خرمگس: چقدر رنگت پریده است! برای این است که زندگی را سخت می گیری و از شکلات خوشت نمی آید.

جما: فقط برای پنج دقیقه جدی باش! موضوع مرگ و زندگی در پیش است.

خرمگس: عزیزم! حتی برای دو دقیقه هم جدی نخواهم بود، مرگ و زندگی هیچ کدام ارزش آن را ندارند.

#اتل_لیلیان_وینیچ
#خرمگس

@flith کانال پروازفکرواندیشه❄️

کانال پروازفکرواندیشه
@flith

فریبِ فرهنگ
(تاملی در باب تلاش‌های بیهوده برای ارتقای فرهنگِ مطالعه در ایران!)
محمدمهدی اردبیلی
منبع: ماهنامۀ فرهنگ امروز، آذرماه 1395

بخش نخست:

امروزه شعار «ترویج فرهنگ مطالعه» از زمین و زمان به گوش می‌رسد. معنای این شعار واقعا چیست؟ روشن است که این ترویج نسبت به محتوای مطالعه بی‌تفاوت است. هدف فقط افزایش میزان مطالعه و بالا رفتن سرانه‌ای است که فرهنگ‌دوستانِ ایرانی با شرمساری از آن یاد می‌کنند: «واقعا چرا ما با این سابقۀ فرهنگی و تحصیلات بالا، کتاب نمی‌خوانیم و راهکارهای برون رفت از این وضعیت چیست؟»
سوال فوق به موضوع اصلی بسیاری از مقالات، مصاحبه‌ها، سخنرانی‌ها و همایش‌ها بدل شده است. یادداشت مختصرِ حاضر در صدد است تا نشان دهد که نه تنها این سوال فی‌نفسه غلط‌انداز است، بلکه خود شیوۀ طرح آن و رویکرد نهفته در پس آن، نیازمند نقد و تحلیل است.
«ترویج فرهنگ مطالعه»، به ساده‌ترین بیان، به دنبال افزایش میزان مطالعه در جامعه است. از این منظر، کتاب‌ها دارای محتوباتی هستند که باید آنها را هرچه‌بیشتر به مخاطب منتقل ساخت و مخاطب بناست با دریافت این محتویات بافرهنگ‌تر شود؛ مشابه تجربۀ افزایش سطح تحصیلات که چند سالی است کوس رسوایی‌اش به صدا درآمده است. همان‌گونه که سطح تحصیلات آدمی ربطی به دانش‌اش ندارد، افزایش مطالعه نیز هیچ ارتباطی به ارتقای فرهنگ عمومی ندارد. می‌دانیم که فرهنگ دانشگاهی‌سازیِ ایران، با شعار نانوشتۀ «هر روستا، یک دانشگاه»، با احداث دانشگاه‌های ریز و درشت، اعم از آزاد، پیام‌نور، غیرانتفاعی و علمی-کاربردی و همچنین افزایش ظرفیت چشمگیر دانشگاه‌های سراسری، هیچ نتیجه‌ای جز افزایش مدرک نداشته است (یعنی نه سواد را افزایش داد، نه فرهنگ را بارور کرد و نه حتی صنعت را بهبود بخشید)، بلکه فقط و فقط تیشه به ریشۀ نهاد دانشگاه در ایران زده است؛ به طور مشابه، ترویج فرهنگ کتابخوانی نیز، در صورت تحقق‌اش (که البته بعید به نظر می‌رسد)، نتیجه‌ای معکوس خواهد داشت.
از نظر این متولیان یا دلسوزانِ فرهنگ مملکت، مطالعه صرفاً به معنای انتقال مشتی اطلاعات از فلان کتاب به بهمان ذهن است و در این معنا، به نظر می‌رسد که تنها عنصری که مدنظر قرار نمی‌گیرد، یعنی قربانی اصلی همانا خود «حقیقت» است. گره‌گاه اصلی بحث دقیقا همین جاست: برداشت عامیانه از حقیقت، و پیامد این برداشت یعنی ترویج ناحقیقت.
علت اصلی این سوءفهم در قبال حقیقت، تن سپردن به مفهوم عامیانه و غیرنقادانه از حقیقت به مثابۀ یک دادۀ ایجابی است. در این معنا حقیقت، مجموعه‌ای از داده‌های ایجابی یا گزاره‌های صادق است که می‌توان با مطالعه و یادگیری آنها به حقیقت دست یافت. همین برداشت از حقیقت نیز امروز در نهادهای آموزشی (از آموزش و پرورش تا آموزش عالی) حاکم است که «تفکر» را به «یادگیری» فرومی‌کاهد. این رویکرد وجه نفی‌کننده و نقادانۀ حقیقت را نادیده می‌گیرد و تفکر را با حافظه خلط می‌کند. اما سوال بعدی که به ذهن متبادر می‌شود این است که آیا مگر می‌شود تفکر را هم آموخت؟
پارادوکس اصلی در همین تلاش برای آموختن نهفته است. برخلاف شعارهای مد روز در راستای آموزش تفکر نقادانه (و مضحک‌تر از آن، آموزش خلاقیت!)، پاسخ سوال فوق روشن است: »خیر، تفکر را نمی‌توان آموخت، تفکر به واسطۀ نسبت مسئله‌دارش با حقیقت از تن سپردن به آموزش سر بازمی‌زند. حقیقت را نمی‌توان آموخت و آموزاند، حقیقت اگر آموخته شود، بلافاصله از وجه نفی‌کنندۀ خود تهی شده و در نتیجه به ناحقیقت بدل می‌شود». علاوه بر این، مشکل اصلی یک انسان فقدان دانش نیست. تا زمانی که مسئله‌ای وجود نداشته باشد، خروارها دانش نیز هیچ راهی به حقیقت نخواهد داشت. لذا این تعبیر که امروز گاهی در گفتار اساتید مطرح می‌شود، واجد سطحی از حقیقت است: «مشکل جامعۀ ما فقدان پاسخ نیست، بلکه فقدان پرسش است». پاسخ‌های بسیاری در کتابفروشی‌ها خاک می‌خورند و کسی اصلا سراغشان نمی‌رود، چرا؟ چون اصلا مسئله‌ای در نسبت با حقیقت وجود ندارد. مسئلۀ حقیقت داشتن، فرد را تشنه و مستعد تفکر می‌سازد و تازه اینجاست که مطالعه می‌تواند به میانجی خودکاوی‌های دیگران، به مواجهۀ فرد با مسئلۀ خود سمت‌وسو دهد. پس اولا، مطالعه فی‌نفسه مشکلی را حل نمی‌کند و این خود فرد است که نهایتاً باید با مسئله‌اش مواجه شده و آن را رفع نماید؛ ثانیا، تا زمانی که مسئله‌ای وجود نداشته باشد، یا مطالعه‌ای رخ نخواهد داد یا حتی اگر مطالعه‌ای هم صورت پذیرد صوری و بی‌حاصل خواهد بود. در نتیجه تلاش‌های مذبوحانه برای «ترویج فرهنگ مطالعه»، مانند مادرانی که به زور به کودکانشان غذا می‌دهند، نه تنها بی‌ثمر، بلکه اساساً مخرب‌اند.

ادامه در بخش دوم
👇👇👇👇👇

⚜کانال پروازفکرواندیشه
@flith

کانال پروازفکرواندیشه
@flith

فریبِ فرهنگ
(تاملی در باب تلاش‌های بیهوده برای ارتقای فرهنگِ مطالعه در ایران!)
محمدمهدی اردبیلی
منبع: ماهنامۀ فرهنگ امروز، آذرماه 1395

بخش دوم:

تا مسئله‌ای وجود نداشته باشد، مطالعه کردن و مطالعه نکردن ماهواً تفاوتی با یکدیگر ندارند. لذا سوال بعدی‌ای که احتمالا همان رویکرد عامیانه از ما خواهد پرسید این است که «پس چگونه مسئله را ایجاد کنیم»؟
اولاً مسئله را نمی‌توان به صورت فرمایشی از بالا ایجاد کرد یا دستور داد. مسئله را نمی‌توان انتقال داد. مسئله واجد جنبه‌ای منفی است که نمی‌توان آن را به داده‌های ایجابی تقلیل داد. مسئله نتیجۀ مواجهۀ نقادانۀ فرد با وضعیت خویش است. البته می‌توان بستری را فراهم آورد که بر مبنای آزادی بیان و تضارب آراء، امکانی برای گفت‌وگو حول مسائل مختلف فراهم آورد، اما آیا شما متولیان «ترویج فرهنگ کتابخوانی»، واقعا به دنبال همین هدف هستید؟ مسئله‌دار (پروبلماتیزه) کردن جامعه؟ مطمئنید؟ این شما را نمی‌ترساند؟ کمی حواستان را جمع کنید، آیا شما واقعا خواهان رواج تفکر انتقادی در جامعه هستید؟ آیا تبعاتش را می‌پذیرید؟
شنیده‌ایم که جامعۀ امروز دچار بی‌مسئلگی، یا اگر ترجیح می‌دهید، گرفتار مسائل کاذب است. مسائل زودگذر و فریبنده‌ای بر اذهان انسان‌ها سایه افکنده‌اند که اگر معیار را «حقیقت» بدانیم، همگی گمراه‌کننده‌اند. آدمیان می‌کوشند تا با خودشان، با مسائلشان، و به طور کلی، با حقیقت، مواجه نشوند و در نتیجه مسائل کاذبی را جعل می‌کنند تا چندصباحی با آنها خوش باشند. این جعل مسائل کاذب، خود وجه دیگری از کارکرد فرهنگ عمومی است و در این معنا فرهنگ و تمدن، برای صیانت از خود، نیازمند فریب انسان‌ها هستند. لذا افزایش میزان مطالعه، ارتقای دانش و حتی بالا بردن فرهنگ، همه از یک قماشند. خود مسئلۀ «ترویج فرهنگ مطالعه» یکی از همین مسائل گمراه‌کننده است.
پرسش‌های فوق ما را به سوی پرسش‌های عمیق‌تر و کلیدی‌تر سوق می‌دهند که در یادداشت حاضر مجالی برای پرداختن به آنها نیست: «کدام فرهنگ؟» و «کدام حقیقت؟». اما می‌توان ادعا کرد که آرمانِ ارتقای فرهنگ اگر در معنای راستینِ «ارتقا» به کار رود چیزی نیست جز نفی دیالکتیکیِ فرهنگ موجود. و همین جاست که متولیان فرهنگ (از مسئولان وزارت ارشاد و نهادهای ریز و درشت فرهنگی گرفته تا حتی نویسندگان و ناشران و منتقدان و به طور کلی «اهالیِ اهلی‌شدۀ اهلی‌سازِ فرهنگ») همگی موضعی محافظه‌کارانه بر ضد حقیقت نفی‌کننده و نقادانه اتخاذ می‌کنند، و دانسته یا نادانسته، از عباراتی همچون «ارتقای فرهنگ عمومی» یا امید به «بافرهنگ شدنِ» مردم در نخ‌نماترین و ارتجاعی‌ترین معنا سخن می‌گویند. حقیقت اما از بطن مواجهۀ نقادانه با این همه برخواهد خواست و در نتیجه، یکسره نبرد است، نبرد با خود و دیگران. حقیقت را نمی‌توان آموخت، نمی‌توان منتقل کرد، نمی‌توان دستور داد، نمی‌توان محاسبه کرد، نمی‌توان تجویز کرد، نمی‌توان در داده‌های ایجابی نمایش داد، بلکه حقیقت را فقط می‌توان زیست و بر سر آن جنگید: نبردی روش‌مند تا پای جان بر ضد فرهنگ مستقر با تکیه بر نقد درونیِ خود وضعیت.

⚜کانال پروازفکرواندیشه
@flith

@flith کانال پروازفکرواندیشه❄️


#چگونه_می_توان_ایرانی_بود؟

رمان Lettres persanes (نامه های ایرانی) یکی از آثار شارل دو مونتسکیو است که در اواخر سلطنت لوئی چهاردهم بین سالهای 1711-1720 میلادی نگارش یافته است. مونتسکیو این نامه ها را از زبان دو ایرانی ثروتمند به نام های "ازبک" و "رضا" که در مدت سفر خود به اروپا، برای مدت طولانی در فرانسه اقامت گزیده اند، نوشته است و جمله معروف این کتاب که هر ایرانی را به وجد می آورد: "چگونه می توان ایرانی بود؟"
مونتسکیو در قسمتی از این کتاب چنین می گوید که ایرانی نامبرده از سوی یکی از دوستان فرانسویش به یک فرانسوی دیگر معرفی می شود. هنگامی که این شخص می گوید: "این آقا ایرانی است"، طرف مقابل با نهایت شگفتی اظهار می دارد: "عجب! این آقا ایرانی است؟ چگونه می توان ایرانی بود؟"
این کتاب نام ایرانیان را چنان بلند آوازه ساخت که فرانسویان مدتی دراز، ترک و عرب و چینی و هندی و ژاپنی و سیامی را به فراموشی سپردند. دیگر همه جا صحبت از ایرانیان بود و همه از فضایل ایرانیان سخن می راندند و کار به جایی رسید که ناشران و کتابفروشان در برخورد با هر نویسنده ای از او می خواستند که داستانی شبیه به نامه های ایرانی برایشان بنویسد.
کتاب "نامه های ایرانی" در همان نخستین سال انتشار 10 بار و در زمان حیات مونتسکیو 29 بار به چاپ رسید. چنین موفقیتی تا آن زمان در تاریخ ادبیات فرانسه سابقه نداشت. ولتر نویسنده و فیلسوف بزرگ فرانسه در این باره می گوید: "فرانسویان از خواندن نامه های ایرانی مست شدند".
نویسنده دیگر اظهار می دارد: "مردم نامه های ایرانی را مانند نان می خریدند".

#سعدی_تا_آراگون
#دکتر_جواد_حدیدی

@flith کانال پروازفکرواندیشه❄️

#۱۹۸۴
#جورج_اورول
#قسمت_بیست_و_دوم

@flith کانال پروازفکرواندیشه❄️

@flith کانال پروازفکرواندیشه❄️

8 اردیبهشت ماه

زاد روز بانوی ادیب ایرانی و

همسر جلال آل احمد

سیمین_دانشور گرامی باد

@flith کانال پروازفکرواندیشه❄️

@flith کانال پروازفکرواندیشه❄️


سیمین دانشور نویسنده و مترجم ایرانی و همسر جلال آل‌احمد بود و در اکثر فعالیت های فرهنگی و اجتماعی همسرش حضور و همکاری داشت. سیمین دانشور نخستین زن ایرانی بود که به صورتی حرفه‌ای در زبان فارسی داستان نوشت. 

 

مهم‌ترین اثر سیمین دانشور رمان سووشون است که نثری ساده دارد و به ۱۷ زبان ترجمه شده است سووشون از جمله پرفروش‌ترین آثار ادبیات داستانی در ایران به شمار می‌رود. سیمین دانشور همچنین عضو و نخستین رئیس کانون نویسندگان ایران بود.


@flith کانال پروازفکرواندیشه❄️

@flith کانال پروازفکرواندیشه❄️


گریه نکن خواهرم. در خانه‌ات درختی خواهد رویید و درخت‌هایی در شهرت و بسیار درختان در سرزمینت.
و باد پیغام هر درختی را به درخت دیگر خواهد رسانید و درخت‌ها از باد خواهند پرسید: در راه که می‌آمدی سحر را ندیدی!

#سووشون
#سیمین_دانشور

@flith کانال پروازفکرواندیشه❄️

کانال پروازفکرواندیشه
@flith

اگر پیکر نگاری خدای گانشا[از خدایان هندو] را مورد توجه قرار دهید، اطلاعات جالبی در خود دارد.سر بزرگ فیل را در نظر بگیرید. این به ما می گوید که بلند نظر باشیم. گوش های بزرگ او یعنی بیشتر گوش بدهیم. چشمان کوچک به ما یادآور می شود که تمرکز کرده و دقت و توجه داشته باشیم و دهان کوچک، یعنی کمتر حرف بزنیم.

#درمان_شوپنهاور
#اروین_دیالوم

⚜کانال پروازفکرواندیشه
@flith

کانال پروازفکرواندیشه
@flith

پم در حین مشاهده گفت: "سر فیل فقط یک عاج دارد."

-"معنای آن اینست که خوبی را نگه دار، بدی را دور بریز"

-و چه چیزی در دست دارد؟ تبرزین؟

-بله،تبرزین، برای بریدن تمام بندهای دلبستگی.

#درمان_شوپنهاور
#اروین_دیالوم

⚜کانال پروازفکرواندیشه
@flith

@flith کانال پروازفکرواندیشه❄️


‍ ⏺ زندگي در دروغ : برای اینکه دیگران را بهتر فریب بدهیم ، ما خودمان را هم فریب می دهیم

⏪ مردم هر روزه خود را به گمراهی می اندازند. مابه خود می گوییم که از دوستانمان باهوشتر و بهتر به نظر می رسیم ، حزب سیاسیمان اشتباهی نمی کند و مشغول تر ازآن هستیم که به همکاری کمک نماییم. اگر ما از آغاز بخواهیم مطلبی را باور کنیم به شکل موثر تری می توانیم دیگران را به آن مطلب معتقد کنیم . بنابراین ما اطلاعات را بشکل جهت داری تحلیل می کنیم که
خودمان و دیگران را متقاعد کنیم.

⏪ يكي از شایع ترین انواع فریب دادن خود؛ شاخ و برگ دادن به موضوع است. روانشناسان به طور سنتی بیان می دارند که ما چیزهای خوبمان را بیشتر از آنچه که هست در نظر می گیریم . زیرا احساس بهتری بما می دهد. البته احساس خوب داشتن در این خصوص اخلالی در بقا یا یاداوری ایجاد نخواهد کرد.
جنبه دیگری از خود برتر بینی ایجاد انگیزه و رهنمون شدن به اهداف عالی تر می باشد.

⏺ اما اگر انگیزه هدف باشد ، آنگاه ما تحریک می شویم که با انگیزه بیشتری و بدون توجه به هزینه هایی که ماهیت واقعی آن برای ما ایجاد می کند، ادامه دهیم.
فون هیپل دو نکته خردمندانه در مورد خود-فریبی مطرح می کند: «توصیه ماکیاولی من این است که این وسیله است که نتیجه را تعیین می کند. اگر باید کسی را در مورد چیزی فریب دهید، اگر موفقیت اجتماعی و شغل شما به این فریب بستگی دارد، اولین کسی که باید فریب دهید خودتان هستید. از طرف دیگر اگر کسی خواست شما را فریب دهید به این فکر کنید که چه چیزی به آن فرد انگیزه می دهد. حتی اگر آن شخص به شما دروغ نمی گوید اما در حال فریب خودش و شماست.»

@flith کانال پروازفکرواندیشه❄️

@flith کانال پروازفکرواندیشه❄️


‍ ⁉️ آيا جوابی که به صورت ناگهانی و شهودی دریافت می شود صحیح است؟

❗️رسيدن به دریافت ناگهانی (لحظه آها) باعث خشنودی درونی می شود زیرا احساس می شود که بسیار درست است از این رو که تمام جوانب معما آشکار و حل شده بدون اینکه تلاش آگاهانه ای صورت بگیرد. اما آیا می توانید به این راه حل ناگهانی اعتماد کنید؟ یافته پژوهشگران دانشگاه های نورث وسترن و درکسل، خرد متعارف را تایید می کند که این دریافت های ناگهانی می تواند راه حل درستی برای مسایل پیچیده باشد.

‼️علت این موضوع می تواند ناشی از روش مغز در رسیدن به دریافت ناگهانی باشد؛ زیرا این فرایند به طور عمده خارج از آگاهی فرد رخ می دهد و جواب یا به صورت کامل دریافت می شود یا نمی شود (یا هیچ یا همه). در مقابل، تفکر تحلیلی به صورت آگاهانه رخ می دهد و بر اساس استدلال می باشد. البته صحیح بودن دریافت ناگهانی بدین معنا نیست که همه مسایل را باید از این روش حل کرد

@flith کانال پروازفکرواندیشه❄️