Forwarded from حسین قتیب
همین چند برش ظاهری کافی دانسته شده تا اصالت ایرانی نام اعلام شود، بی‌آنکه در آن توضیح شاهدی تاریخی برای این ترکیب ارائه شود.
به همین سادگی: مقداری آریایی‌بودن، قدری نیکی و یک الف برای تکمیل بسته. تاریخ زبان هم ظاهراً باید کنار بایستد و مزاحم این مناسبت فرخنده نشود. با چنین روشی می‌توان تقریباً هر واژه خوش‌آهنگی را ایرانی کرد؛ کافی است قیچی را در جای مناسبی بگذاریم و برای تکه‌های باقی‌مانده معنایی دل‌پسند پیدا کنیم
درباره نام دیگری توضیح داده می‌شود که واژه‌ای اوستایی، کردی، لری، گیلکی یا پارسی باستان است. این توضیحات گاهی از نظر زبان‌شناسی درست‌اند، گاهی نیمه‌درست و گاهی اساساً چیزی هستند که پس از رواج نام ساخته شده‌اند.
اما از منظر جامعه‌شناختی، همین ریشه‌شناسی عامیانه مهم است.
جامعه یک نام را فقط دریافت نمی‌کند، آن را بومی‌سازی معنایی می‌کند.
رایان نمونه جالبی است. برای بسیاری از خانواده‌های ایرانی، رایان امروز نامی کاملاً قابل پذیرش در مجموعه نام‌های «ایرانی و مدرن» است. مهم نیست که همین صورت آوایی در زبان‌ها و سنت‌های نام‌گذاری دیگر نیز حضور دارد. در ذهن خانواده ایرانی، می‌تواند با «رای»، خرد، اندیشه و حتی واژه‌هایی مانند رایانه مرتبط شود و در نتیجه در یک دستگاه معنایی فارسی قرار گیرد.
لیام حتی مثال روشن‌تری است. این نام اساساً نیازی ندارد که برای خانواده انتخاب‌کننده دارای شجره‌نامه ایرانی باشد. کوتاه است، خوش‌آواست، در زبان‌های اروپایی به راحتی تلفظ می‌شود، با گوش فارسی ناهنجار نیست و مهم‌تر از همه، بار مذهبی یا سنتی آشکاری ندارد. همین ویژگی‌ها کافی است تا بتواند وارد بازار نام ایرانی شود.
این اتفاق در مورد نام‌های دخترانه نیز رخ می‌دهد. نورا، دیانا یا آرنیکا در تجربه روزمره الزاماً به عنوان «نام خارجی» شنیده نمی‌شوند. آنها در کنار صدها نام دیگر وارد یک قلمرو میانی شده‌اند که در آن مرز میان فارسی، ایرانی، جهانی و تازه‌ساخته‌شده چندان روشن نیست.
در اینجا با تغییری مهم روبه‌رو هستیم: اصالت تاریخی جای خود را تا حد زیادی به اصالت آوایی و احساسی داده است.
نام لازم نیست مانند جمشید، تهمینه، سیاوش یا رودابه دارای شناسنامه تاریخی روشنی باشد. کافی است «ایرانی به گوش برسد»، یا دستکم با تصور امروزین طبقه متوسط شهری از یک نام ایرانی ناسازگار نباشد.
واج‌ها و قطعاتی مانند «آر»، «آری»، «لین»، «راد»، «نیک»، ، «آو»، «را»، «نا»، «یا» و «ین» در این فضا به مصالحی برای ساخت یا بازفهمی نام‌ها تبدیل می‌شوند. گاهی حتی نامی که از بیرون وارد شده است، پس از مدتی چنان در این نظام آوایی جا می‌گیرد که منشأ اولیه آن برای استفاده‌کننده دیگر اهمیتی ندارد.
به عبارت دیگر، «ایرانی بودن» نام دیگر فقط یک حقیقت تاریخی نیست. یک برداشت اجتماعی است. و دقیقاً همین جا سیاست دوباره وارد نام‌گذاری می‌شود.
پدر و مادری که در دهه نود یا سال‌های بعد نامی تازه، کم‌کاربرد و ظاهراً ایرانی برای فرزند خود انتخاب می‌کند، الزاماً نمی‌خواهد به ایران هخامنشی یا شاهنامه بازگردد. ممکن است اصلاً رابطه عمیقی با ادبیات کلاسیک فارسی نداشته باشد. آنچه می‌خواهد، در بسیاری موارد، فاصله است.
فاصله از نام‌های بسیار رایج نسل پدر و مادر.
فاصله از نام‌گذاری رسمی و مذهبی جمهوری اسلامی.
فاصله از چیزی که «سنتی» تلقی می‌شود.
و حتی فاصله از نخستین موج باستان‌گرایی که خود اکنون تا اندازه‌ای کلاسیک و تکراری شده است.
اگر زمانی داریوش، کوروش، فریدون، تهمینه یا ناهید می‌توانست نامی برای تمایزگذاری از الگوی سنتی باشد، امروز خود این نام‌ها بخشی از ذخیره تثبیت‌شده نام‌های ایرانی‌اند. برای ایجاد تمایز باید یک قدم جلوتر رفت.
نام باید نه فقط غیرعربی یا غیرمذهبی، بلکه حتی تا حدی غیرتکراری باشد.
در اینجا نام تبدیل به چیزی شبیه مصرف فرهنگی می‌شود.
همان‌طور که نوع لباس، محله زندگی، مدرسه فرزند، موسیقی مورد علاقه، شیوه دکوراسیون خانه، کافه‌ای که خانواده به آن می‌رود یا مقصد سفر می‌تواند نشانه موقعیت اجتماعی و سبک زندگی باشد، نام فرزند نیز می‌تواند به ابزار «تمایز» تبدیل شود.
خانواده با انتخاب نامی مانند لیام یا رایان، آرنیکا یا لیندا، فقط کودک را نام‌گذاری نمی‌کند. درباره خودش هم سخن می‌گوید.
می‌گوید: ما سنتی نیستیم.
می‌گوید: قرار نیست هویت مذهبی نخستین نشانه‌ای باشد که از فرزندمان دیده می‌شود.
می‌گوید: ما مدرنیم.
می‌گوید: ما به جهان بیرون نیز نگاه می‌کنیم.
می‌گوید: ایرانی هستیم، اما ایرانی بودنمان الزاماً همان ایرانی بودن شاهنامه‌ای یا رسمی نیست.
و شاید از همه مهم‌تر می‌گوید: ما معمولی نیستیم.
این عنصر آخر، یعنی میل به خاص بودن، شاید تفاوت اساسی نسل جدید با دوره‌های پیشین باشد.
به همین سادگی: مقداری آریایی‌بودن، قدری نیکی و یک الف برای تکمیل بسته. تاریخ زبان هم ظاهراً باید کنار بایستد و مزاحم این مناسبت فرخنده نشود. با چنین روشی می‌توان تقریباً هر واژه خوش‌آهنگی را ایرانی کرد؛ کافی است قیچی را در جای مناسبی بگذاریم و برای تکه‌های باقی‌مانده معنایی دل‌پسند پیدا کنیم
درباره نام دیگری توضیح داده می‌شود که واژه‌ای اوستایی، کردی، لری، گیلکی یا پارسی باستان است. این توضیحات گاهی از نظر زبان‌شناسی درست‌اند، گاهی نیمه‌درست و گاهی اساساً چیزی هستند که پس از رواج نام ساخته شده‌اند.
اما از منظر جامعه‌شناختی، همین ریشه‌شناسی عامیانه مهم است.
جامعه یک نام را فقط دریافت نمی‌کند، آن را بومی‌سازی معنایی می‌کند.
رایان نمونه جالبی است. برای بسیاری از خانواده‌های ایرانی، رایان امروز نامی کاملاً قابل پذیرش در مجموعه نام‌های «ایرانی و مدرن» است. مهم نیست که همین صورت آوایی در زبان‌ها و سنت‌های نام‌گذاری دیگر نیز حضور دارد. در ذهن خانواده ایرانی، می‌تواند با «رای»، خرد، اندیشه و حتی واژه‌هایی مانند رایانه مرتبط شود و در نتیجه در یک دستگاه معنایی فارسی قرار گیرد.
لیام حتی مثال روشن‌تری است. این نام اساساً نیازی ندارد که برای خانواده انتخاب‌کننده دارای شجره‌نامه ایرانی باشد. کوتاه است، خوش‌آواست، در زبان‌های اروپایی به راحتی تلفظ می‌شود، با گوش فارسی ناهنجار نیست و مهم‌تر از همه، بار مذهبی یا سنتی آشکاری ندارد. همین ویژگی‌ها کافی است تا بتواند وارد بازار نام ایرانی شود.
این اتفاق در مورد نام‌های دخترانه نیز رخ می‌دهد. نورا، دیانا یا آرنیکا در تجربه روزمره الزاماً به عنوان «نام خارجی» شنیده نمی‌شوند. آنها در کنار صدها نام دیگر وارد یک قلمرو میانی شده‌اند که در آن مرز میان فارسی، ایرانی، جهانی و تازه‌ساخته‌شده چندان روشن نیست.
در اینجا با تغییری مهم روبه‌رو هستیم: اصالت تاریخی جای خود را تا حد زیادی به اصالت آوایی و احساسی داده است.
نام لازم نیست مانند جمشید، تهمینه، سیاوش یا رودابه دارای شناسنامه تاریخی روشنی باشد. کافی است «ایرانی به گوش برسد»، یا دستکم با تصور امروزین طبقه متوسط شهری از یک نام ایرانی ناسازگار نباشد.
واج‌ها و قطعاتی مانند «آر»، «آری»، «لین»، «راد»، «نیک»، ، «آو»، «را»، «نا»، «یا» و «ین» در این فضا به مصالحی برای ساخت یا بازفهمی نام‌ها تبدیل می‌شوند. گاهی حتی نامی که از بیرون وارد شده است، پس از مدتی چنان در این نظام آوایی جا می‌گیرد که منشأ اولیه آن برای استفاده‌کننده دیگر اهمیتی ندارد.
به عبارت دیگر، «ایرانی بودن» نام دیگر فقط یک حقیقت تاریخی نیست. یک برداشت اجتماعی است. و دقیقاً همین جا سیاست دوباره وارد نام‌گذاری می‌شود.
پدر و مادری که در دهه نود یا سال‌های بعد نامی تازه، کم‌کاربرد و ظاهراً ایرانی برای فرزند خود انتخاب می‌کند، الزاماً نمی‌خواهد به ایران هخامنشی یا شاهنامه بازگردد. ممکن است اصلاً رابطه عمیقی با ادبیات کلاسیک فارسی نداشته باشد. آنچه می‌خواهد، در بسیاری موارد، فاصله است.
فاصله از نام‌های بسیار رایج نسل پدر و مادر.
فاصله از نام‌گذاری رسمی و مذهبی جمهوری اسلامی.
فاصله از چیزی که «سنتی» تلقی می‌شود.
و حتی فاصله از نخستین موج باستان‌گرایی که خود اکنون تا اندازه‌ای کلاسیک و تکراری شده است.
اگر زمانی داریوش، کوروش، فریدون، تهمینه یا ناهید می‌توانست نامی برای تمایزگذاری از الگوی سنتی باشد، امروز خود این نام‌ها بخشی از ذخیره تثبیت‌شده نام‌های ایرانی‌اند. برای ایجاد تمایز باید یک قدم جلوتر رفت.
نام باید نه فقط غیرعربی یا غیرمذهبی، بلکه حتی تا حدی غیرتکراری باشد.
در اینجا نام تبدیل به چیزی شبیه مصرف فرهنگی می‌شود.
همان‌طور که نوع لباس، محله زندگی، مدرسه فرزند، موسیقی مورد علاقه، شیوه دکوراسیون خانه، کافه‌ای که خانواده به آن می‌رود یا مقصد سفر می‌تواند نشانه موقعیت اجتماعی و سبک زندگی باشد، نام فرزند نیز می‌تواند به ابزار «تمایز» تبدیل شود.
خانواده با انتخاب نامی مانند لیام یا رایان، آرنیکا یا لیندا، فقط کودک را نام‌گذاری نمی‌کند. درباره خودش هم سخن می‌گوید.
می‌گوید: ما سنتی نیستیم.
می‌گوید: قرار نیست هویت مذهبی نخستین نشانه‌ای باشد که از فرزندمان دیده می‌شود.
می‌گوید: ما مدرنیم.
می‌گوید: ما به جهان بیرون نیز نگاه می‌کنیم.
می‌گوید: ایرانی هستیم، اما ایرانی بودنمان الزاماً همان ایرانی بودن شاهنامه‌ای یا رسمی نیست.
و شاید از همه مهم‌تر می‌گوید: ما معمولی نیستیم.
این عنصر آخر، یعنی میل به خاص بودن، شاید تفاوت اساسی نسل جدید با دوره‌های پیشین باشد.
Forwarded from حسین قتیب
هوشنگ و جمشید و فریدون در کنار تهمینه و رودابه و کتایون، فرد را به یک روایت جمعی از ایران پیوند می‌دادند.
ابوذر و مقداد و میثم در کنار زینب و سمیه و زهرا، فرد را به یک روایت جمعی از دین، انقلاب و شهادت متصل می‌کردند.
اما لیام و رایان در کنار آرنیکا و نورا و پرنسا الزاماً قرار نیست کودک را به یک روایت بزرگ تاریخی متصل کنند. یکی از کارکردهای اصلی آنها درست برعکس است: متمایز کردن او از دیگران.
به همین دلیل کمیابی خود به ارزش تبدیل می‌شود.
یکی از پرسش‌های رایج والدین امروز درباره نام این است: «زیاد شده؟»
پرسشی ساده، اما از نظر اجتماعی بسیار معنادار.
در منطق نام‌گذاری سنتی، فراوانی نام لزوماً عیب نبود. خانواده‌ای که نام فرزندش را علی، حسین، محمد، فاطمه یا زهرا می‌گذاشت، از اینکه هزاران یا میلیون‌ها نفر دیگر نیز همین نام را داشتند ناراحت نبود. اتفاقاً قدرت نام از اشتراک آن با یک اجتماع بزرگ‌تر می‌آمد.
در منطق جدید، رابطه تا اندازه‌ای معکوس شده است: ارزش نام می‌تواند از نایاب بودن آن ناشی شود.
این همان حرکت از «تعلق» به سوی «تمایز» است.
البته تعلق از بین نرفته است. فقط موضوع تعلق تغییر کرده است. والدین هنوز می‌خواهند نام فرزندشان نشانه عضویت در یک جهان فرهنگی باشد، اما آن جهان دیگر الزاماً «امت»، «ملت تاریخی» یا «سنت خانوادگی» نیست. می‌تواند جهان طبقه متوسط شهری، تحصیل‌کرده، جهانی‌شده و دیجیتال باشد.
رسانه‌های اجتماعی نیز این روند را تشدید کرده‌اند.
نام امروز فقط در خانواده، مدرسه و محله شنیده نمی‌شود. باید روی پروفایل اینستاگرام دیده شود، با حروف لاتین نوشته شود، در گذرنامه قرار گیرد، در دانشگاه خارجی خوانده شود و اگر کودک روزی مهاجرت کرد، تلفظ آن برای دیگران دشوار نباشد.
در چنین فضایی، لیام امتیازی دارد که مثلاً غلامرضا ندارد. نورا در برلین و تهران تقریباً با یک صورت تلفظ می‌شود. رایان را می‌توان بدون تغییر جدی در فارسی و انگلیسی به کار برد. نامی مانند آرنیکا نیز هم برای گوش ایرانی قابل بومی‌سازی است و هم ظاهری بین‌المللی دارد.
به این ترتیب، بازار جدید نام به یک مسئله بسیار بزرگ‌تر متصل می‌شود: تصور خانواده ایرانی از آینده فرزند.
نام فقط نشان نمی‌دهد که والدین از کجا آمده‌اند. نشان می‌دهد تصور می‌کنند فرزندشان ممکن است روزی کجا زندگی کند.
در این معنا، برخی از این نام‌ها را می‌توان نام‌های «ایرانی جهانی‌شده» دانست. نام باید به اندازه کافی با فضای فرهنگی ایران هماهنگ باشد که خانواده آن را متعلق به خود احساس کند، اما در عین حال چنان محلی نباشد که در جهان بیرون غریب یا دشوار جلوه کند.
ابوذر و مقداد و میثم در کنار زینب و سمیه و زهرا، فرد را به یک روایت جمعی از دین، انقلاب و شهادت متصل می‌کردند.
اما لیام و رایان در کنار آرنیکا و نورا و پرنسا الزاماً قرار نیست کودک را به یک روایت بزرگ تاریخی متصل کنند. یکی از کارکردهای اصلی آنها درست برعکس است: متمایز کردن او از دیگران.
به همین دلیل کمیابی خود به ارزش تبدیل می‌شود.
یکی از پرسش‌های رایج والدین امروز درباره نام این است: «زیاد شده؟»
پرسشی ساده، اما از نظر اجتماعی بسیار معنادار.
در منطق نام‌گذاری سنتی، فراوانی نام لزوماً عیب نبود. خانواده‌ای که نام فرزندش را علی، حسین، محمد، فاطمه یا زهرا می‌گذاشت، از اینکه هزاران یا میلیون‌ها نفر دیگر نیز همین نام را داشتند ناراحت نبود. اتفاقاً قدرت نام از اشتراک آن با یک اجتماع بزرگ‌تر می‌آمد.
در منطق جدید، رابطه تا اندازه‌ای معکوس شده است: ارزش نام می‌تواند از نایاب بودن آن ناشی شود.
این همان حرکت از «تعلق» به سوی «تمایز» است.
البته تعلق از بین نرفته است. فقط موضوع تعلق تغییر کرده است. والدین هنوز می‌خواهند نام فرزندشان نشانه عضویت در یک جهان فرهنگی باشد، اما آن جهان دیگر الزاماً «امت»، «ملت تاریخی» یا «سنت خانوادگی» نیست. می‌تواند جهان طبقه متوسط شهری، تحصیل‌کرده، جهانی‌شده و دیجیتال باشد.
رسانه‌های اجتماعی نیز این روند را تشدید کرده‌اند.
نام امروز فقط در خانواده، مدرسه و محله شنیده نمی‌شود. باید روی پروفایل اینستاگرام دیده شود، با حروف لاتین نوشته شود، در گذرنامه قرار گیرد، در دانشگاه خارجی خوانده شود و اگر کودک روزی مهاجرت کرد، تلفظ آن برای دیگران دشوار نباشد.
در چنین فضایی، لیام امتیازی دارد که مثلاً غلامرضا ندارد. نورا در برلین و تهران تقریباً با یک صورت تلفظ می‌شود. رایان را می‌توان بدون تغییر جدی در فارسی و انگلیسی به کار برد. نامی مانند آرنیکا نیز هم برای گوش ایرانی قابل بومی‌سازی است و هم ظاهری بین‌المللی دارد.
به این ترتیب، بازار جدید نام به یک مسئله بسیار بزرگ‌تر متصل می‌شود: تصور خانواده ایرانی از آینده فرزند.
نام فقط نشان نمی‌دهد که والدین از کجا آمده‌اند. نشان می‌دهد تصور می‌کنند فرزندشان ممکن است روزی کجا زندگی کند.
در این معنا، برخی از این نام‌ها را می‌توان نام‌های «ایرانی جهانی‌شده» دانست. نام باید به اندازه کافی با فضای فرهنگی ایران هماهنگ باشد که خانواده آن را متعلق به خود احساس کند، اما در عین حال چنان محلی نباشد که در جهان بیرون غریب یا دشوار جلوه کند.
Forwarded from MMMojahedi 🍀 محمدمهدی مجاهدی (🍀 MMMojahedi)
«چندان فروتن و خاکسار بود که از بزرگیِ خویش هیچ خبر نداشت»
در زندگی‌نامه‌ی خودنوشتش، مرحوم آرثر آربری (Arthur Arberry) درباره‌ی مرحوم رینلد نیکلسن (Reynold A. Nicholson)، محقق، شارح و مترجم آثار ادبی و عرفانی از فارسی و عربی به انگلیسی، می‌نویسد:
*برگردان فارسی شعر نیکسلن را از ابیات مثنوی وام گرفته‌ام. مصرع‌های ستاره‌دار از مثنوی است.
- سروده‌ی نیکلسن به روایت آربری چنین است:
محمدمهدی مجاهدی
۱۶ مهرماه ۱۴۰۵
@mmojahedi
در زندگی‌نامه‌ی خودنوشتش، مرحوم آرثر آربری (Arthur Arberry) درباره‌ی مرحوم رینلد نیکلسن (Reynold A. Nicholson)، محقق، شارح و مترجم آثار ادبی و عرفانی از فارسی و عربی به انگلیسی، می‌نویسد:
او دانشمندی تمام‌عیار بود، چنان دل‌باخته‌ی کتاب‌هایش که سوی چشمانش را فدای بسیار خواندن کرد، چندان فروتن و خاکسار که از بزرگیِ خویش هیچ خبر نداشت. او این بیت را در واپسین سال‌های عمرش هنگامی که چراغ چشمانش رو به خاموشی نهاده بود، سرود، شعری که نزد من، در میان همه‌ی واپسین‌گویه‌های آدمیان، راستین‌ترین الهام و تکان‌دهنده‌ترین وداع را با خود دارد:
حق چو بی‌پرده نمایان می‌شود
این زبان‌ها جمله حیران می‌شود*
بس کنم، دلبر درآمد در خطاب*
گوش شو والله اعلم بالصواب*
بی‌حس و بی‌گوش و بی‌فکرت شوید*
تا خطاب ارجعی را بشنوید*
این زبان تا هست، ننیوشی کلام
پس سخن کوتاه باید. والسّلام*
*برگردان فارسی شعر نیکسلن را از ابیات مثنوی وام گرفته‌ام. مصرع‌های ستاره‌دار از مثنوی است.
- سروده‌ی نیکلسن به روایت آربری چنین است:
When Truth shines out words fail and nothing tell;
Now hear the Voice within your hearts. Farewell.
این آخرین بیت از سروده‌ی بلندی است که کمی پیش‌تر در همین نوشته، آربری آن را نقل و تصدیق کرده است که نیکلسون در این اشعار به‌شدت متاثر از مولانا بوده است:
… او به‌ندرت درباره‌ی باورهای شخصی خود سخن می‌گفت و من نیز در بیست‌وپنج سال دوستی نزدیک با او، چیز چندانی از چگونگی پرورش و سیر و سلوک معنوی‌اش در نیافتم. با این حال، تصویری که از او در ذهنم شکل گرفت این بود که او نیز، همچون بسیاری دیگر، ایمان خود را در جوانی از دست داده بود و سپس آن را از راه هم‌صحبتی و هم‌دلیِ فکری با عارفان مسلمان بازیافته بود.
در سال‌های پیری، شعری سرود که در آن، برای نخستین بار، از اندیشه‌های درونی خود پرده برداشت. آشکار بود که این اندیشه‌ها عمیقاً از سال‌های طولانی مطالعه‌ی آثار مولانا تأثیر پذیرفته‌اند …
محمدمهدی مجاهدی
۱۶ مهرماه ۱۴۰۵
@mmojahedi
Forwarded from سخنرانی‌ها
@sokhanranihaa دکتر محمّدعلی موحّد دربارهٔ نیکلسون
@sokhanranihaa
🔊فایل صوتی
سخنان استاد دکتر محمّدعلی موحّد دربارهٔ نیکلسون
«از این شرق‌شناس‌های دوره‌گرد امروزی، که هر جا خوانی گسترده باشد هستند، نبوده. هیچ‌جا بیرون نمی‌رفته، ایران هم نیامده. چیزی که من از شاگردش آربری شنیدم که با تأسف می‌گفت، چون آربری بعدازظهرها کتاب نمی‌خواند، گفت من از استادم عبرت گرفتم چون نیکلسون در دنبالهٔ نسخه‌ها نور چشمانش را از دست داد و کور شد و وقتی مُرد پشت‌سر جنازه‌اش یکی من و یکی هم همسرش بود، هیچکسی نیامده بود.
آربری می‌گوید: نیکلسون فردی بسیار خجالتی، انزواطلب و به غایت کمرو بود، محققی که هرگز پایش را از اروپا فراتر نگذاشت. خود آربری هم نمی‌رفت، سه سال برای تصحیح دیوان ابن فارض به مصر رفت ولی بعد پایش را شکاند و نشست و کارش را انجام می‌داد. مثل اینها نبود که هر دقیقه از این همایش به آن همایش بچرخد. ما الان به جای محققانی مثل گلدزیهرها و نولدکه‌ها، یه مشت کنفرانسی‌ها را داریم. اینها کی می‌خوانند؟!»
.
🆔 @sokhanranihaa
🆔 @movahed1302
🆑 #کانال‌سخنرانی‌ها
🌹
سخنان استاد دکتر محمّدعلی موحّد دربارهٔ نیکلسون
«از این شرق‌شناس‌های دوره‌گرد امروزی، که هر جا خوانی گسترده باشد هستند، نبوده. هیچ‌جا بیرون نمی‌رفته، ایران هم نیامده. چیزی که من از شاگردش آربری شنیدم که با تأسف می‌گفت، چون آربری بعدازظهرها کتاب نمی‌خواند، گفت من از استادم عبرت گرفتم چون نیکلسون در دنبالهٔ نسخه‌ها نور چشمانش را از دست داد و کور شد و وقتی مُرد پشت‌سر جنازه‌اش یکی من و یکی هم همسرش بود، هیچکسی نیامده بود.
آربری می‌گوید: نیکلسون فردی بسیار خجالتی، انزواطلب و به غایت کمرو بود، محققی که هرگز پایش را از اروپا فراتر نگذاشت. خود آربری هم نمی‌رفت، سه سال برای تصحیح دیوان ابن فارض به مصر رفت ولی بعد پایش را شکاند و نشست و کارش را انجام می‌داد. مثل اینها نبود که هر دقیقه از این همایش به آن همایش بچرخد. ما الان به جای محققانی مثل گلدزیهرها و نولدکه‌ها، یه مشت کنفرانسی‌ها را داریم. اینها کی می‌خوانند؟!»
.
🆔 @sokhanranihaa
🆔 @movahed1302
🆑 #کانال‌سخنرانی‌ها
🌹
Forwarded from انگلیسی زیر ذره‌بین🔎 (عبدالرضا شهبازی)
A History of the Middle East (2019).pdf
12.8 MB
کتاب خوب و پراطلاعِ «A History of the Middle East» را پیتر منسفیلد، روزنامه‌نگار و مورخ فقید انگلیسی، در اوایل دهه‌ی ۱۹۹۰ میلادی به رشته‌ی تحریر در آورد و تا زمان مرگش (۱۹۹۶) آن را به‌روز کرد.
بعد از او، نیوکلاس بِلهام، روزنامه‌نگار کهنه‌کار حوزه‌ی خاورمیانه که اکنون کارشناس-خبرنگارِ هفته‌نامه‌ی اکونومیست در امور خاورمیانه است، طی ویراست‌های بعدی، این کتاب را به‌روز کرد.
سال ۱۴۰۰، ترجمه‌ی خوبی از این کتاب بر اساس ویراست چهارمش (۲۰۱۳) منتشر شد (اینجا را ببینید).
ویراست پنجم این کتاب (که پی‌دی‌افِ آن را در صدر این فرسته می‌توانید دانلود کنید) در سال ۲۰۱۹ منتشر شد که طبعاً شامل تحولاتی است که در این منطقه در حد فاصل ویراست چهارم و پنجم رخ داده است.
این کتاب، درآمد خوب و (تا حدِ ممکن) بی‌طرفانه‌ای است بر تاریخ این منطقه از قدیمی‌ترین دوره‌ها تا اواخر دهه‌ی دومِ قرن بیست‌و‌یکم.
به دوستان علاقه‌مند به تاریخ که سطح انگلیسی‌شان پیشرفته است خواندن متن انگلیسی ویراست پنجم این کتاب و به دوستانی که این توانایی را ندارند، خواندن ترجمه‌ی ویراست چهارم آن را قویاً پیشنهاد می‌کنم.
- عبدالرضا شهبازی
@Englishnutsbolts
بعد از او، نیوکلاس بِلهام، روزنامه‌نگار کهنه‌کار حوزه‌ی خاورمیانه که اکنون کارشناس-خبرنگارِ هفته‌نامه‌ی اکونومیست در امور خاورمیانه است، طی ویراست‌های بعدی، این کتاب را به‌روز کرد.
سال ۱۴۰۰، ترجمه‌ی خوبی از این کتاب بر اساس ویراست چهارمش (۲۰۱۳) منتشر شد (اینجا را ببینید).
ویراست پنجم این کتاب (که پی‌دی‌افِ آن را در صدر این فرسته می‌توانید دانلود کنید) در سال ۲۰۱۹ منتشر شد که طبعاً شامل تحولاتی است که در این منطقه در حد فاصل ویراست چهارم و پنجم رخ داده است.
این کتاب، درآمد خوب و (تا حدِ ممکن) بی‌طرفانه‌ای است بر تاریخ این منطقه از قدیمی‌ترین دوره‌ها تا اواخر دهه‌ی دومِ قرن بیست‌و‌یکم.
به دوستان علاقه‌مند به تاریخ که سطح انگلیسی‌شان پیشرفته است خواندن متن انگلیسی ویراست پنجم این کتاب و به دوستانی که این توانایی را ندارند، خواندن ترجمه‌ی ویراست چهارم آن را قویاً پیشنهاد می‌کنم.
- عبدالرضا شهبازی
@Englishnutsbolts
Forwarded from Khabgard | خوابگرد
🔹صدسالگی میشل فوکو
چرا کاشف سازوکارهای قدرت در نگاهش به انقلاب ۱۳۵۷ به خطا رفت؟
فیلسوفی که عمر خود را صرف افشای سازوکارهای پنهان قدرت و به پرسش کشیدن حقیقت‌ها و قطعیت‌های پذیرفته‌شده کرد، در مواجهه با انقلاب ۱۳۵۷ ایران به شکلی غافلگیرکننده مجذوب آن شد.
او در در این انقلاب نوعی «معنویت سیاسی» و امکانی برای رهایی از سلطه می‌دید. اما چگونه متفکری که با چنین تیزبینی‌ای زوایای پنهان قدرت را آشکار می‌کرد، در برابر خطر برآمدن قدرتی تازه از دل انقلاب، حساسیت همیشگی خود را نشان نداد؟
این تناقض همچنان موضوع بحث و اختلاف‌نظر است. به مناسبت صدسالگی فوکو، دو مقاله‌ی تازه در مطبوعات آلمان منتشر شده که از دو منظر متفاوت به این مسئله پرداخته‌اند؛
یکی با بررسی تناقض‌های نظری فوکو و ارتباط او با برخی نزدیکان خمینی و بنی‌صدر، و دیگری با واکاوی کتاب مستند تازه‌ای درباره‌ی گزارش‌های فوکو از انقلاب ایران و تأثیر احتمالی اندیشه‌های هانری کربن بر نگاه او.
این دو مقاله، فارغ از میزان موافقت ما با داوری‌های نویسندگان‌شان، فرصتی هستند برای بازاندیشی در تجربه‌ی انقلاب ۱۳۵۷ و تأمل در پرسشی که همچنان برای آینده‌ی ایران اهمیت دارد؛
اینکه چگونه می‌توان در شور و امید مردم یا دستکم اقشاری از مردم به دگرگونی، خطر بازتولید همان قدرتی را دید که قرار است برچیده شود؟
@KhabGard
در خوابگرد بخوانید
👇
https://khabgard.com/9560/
چرا کاشف سازوکارهای قدرت در نگاهش به انقلاب ۱۳۵۷ به خطا رفت؟
فیلسوفی که عمر خود را صرف افشای سازوکارهای پنهان قدرت و به پرسش کشیدن حقیقت‌ها و قطعیت‌های پذیرفته‌شده کرد، در مواجهه با انقلاب ۱۳۵۷ ایران به شکلی غافلگیرکننده مجذوب آن شد.
او در در این انقلاب نوعی «معنویت سیاسی» و امکانی برای رهایی از سلطه می‌دید. اما چگونه متفکری که با چنین تیزبینی‌ای زوایای پنهان قدرت را آشکار می‌کرد، در برابر خطر برآمدن قدرتی تازه از دل انقلاب، حساسیت همیشگی خود را نشان نداد؟
این تناقض همچنان موضوع بحث و اختلاف‌نظر است. به مناسبت صدسالگی فوکو، دو مقاله‌ی تازه در مطبوعات آلمان منتشر شده که از دو منظر متفاوت به این مسئله پرداخته‌اند؛
یکی با بررسی تناقض‌های نظری فوکو و ارتباط او با برخی نزدیکان خمینی و بنی‌صدر، و دیگری با واکاوی کتاب مستند تازه‌ای درباره‌ی گزارش‌های فوکو از انقلاب ایران و تأثیر احتمالی اندیشه‌های هانری کربن بر نگاه او.
این دو مقاله، فارغ از میزان موافقت ما با داوری‌های نویسندگان‌شان، فرصتی هستند برای بازاندیشی در تجربه‌ی انقلاب ۱۳۵۷ و تأمل در پرسشی که همچنان برای آینده‌ی ایران اهمیت دارد؛
اینکه چگونه می‌توان در شور و امید مردم یا دستکم اقشاری از مردم به دگرگونی، خطر بازتولید همان قدرتی را دید که قرار است برچیده شود؟
@KhabGard
در خوابگرد بخوانید
👇
https://khabgard.com/9560/
خوابگرد
صدسالگی میشل فوکو؛ چرا کاشف سازوکارهای قدرت در شناخت انقلاب ۱۳۵۷ به خطا رفت؟
نکاتی که در این دو مقاله مطرح می‌شود، هم برای بازاندیشی در انقلاب پیچیده‌ی ۱۳۵۷ خواندنی است و هم برای تأمل در خطاهایی که شاید بتوان در اندیشیدن به آینده‌ی ایران از تکرارشان پرهیز کرد.
Forwarded from فصلنامهٔ نگاه‌نو
بیژن جهانگیری/استاد دانشگاه تهران
گزارش رسمی رتبه‌بندی دانشگاه‌های جهان در سال ۲۰۲۴ بتوسط مؤسسه آموزشی تایمز منتشر شد. طبق این گزارش دانشگاه آکسفورد انگلستان برای نهمین (۹) سال متوالی رتبه اول دانشگاه‌های جهان را به‌دست آورد. همزمان با انتشار این گزارش خبر داده شد که متعاقب سه دور رأی‌گيری فشرده آقای ویلیام هیگ به سمت ریاست دانشگاه آکسفورد به مدت یک دوره ده (۱۰) ساله انتخاب شده است. سمت چپ های قبلی ایشان معاونت نخست‌وزير و وزارت امور خارجه انگلستان بود.
انشار این دو خبر و تقارن آن با انتصاب های اخیر عده‌ای از رؤسای دانشگاه‌های ایران و تغییرات وسیع مدیریت آموزش عالی به‌دنبال انتخاب رئیس‌جمهور (سنتی که با آمدن هر رئيس‌جمهور جدید تکرار می‌شود)، موجبی شد برای بازبینی بعضی مشخصات ده دانشگاه برتر جهان با
احتمال درس آموزی از پاره‌ای اختصاصات این دانشگاه‌ها.
اسامی ده دانشگاه برتر بدین ترتیب میباشد : آکسفورد – استانفورد – ام آی تی – هاروارد – کمبریج – پرینستون – کالتک – ایمپریال کالج –
برکلی و یل. از این ده دانشگاه سه عدد در انگلستان و هفت عدد در امریکا هستند. سال تأسیس قدیمی‌ترین آنها کمبریج در ۱۲۰۹ میلادی و
آکسفورد در ۱۲۵۰ میلادی است. (عده‌ای سال تأسیس آکسفورد را سال ۱۰۹۶ میلادی ذکر کرده‌اند). سال تأسیس دانشگاه‌های هفتگانه
امریکا بین ۱۶۵۰ تا ۱۸۷۰ میلادی (مصادف با دوران حکومت قاجاریه) میباشد. غالب این دانشگاه‌ها در هر دو کشور انگلیس و امریکا غیردولتی و خصوصی هستند. خصوصی بودن به معنی استقلال تام در تمام امور مربوط و عدم وابستگی به دولت و آزادی در آموزش و پژوهش با کمترین تأثیر از نوسانات سیاسی کشور.
ثبات مدیریت از اصول تغییرناپذیر اداره این دانشگاه‌ها است. به این رکوردها توجه بفرمائید: آقای چارلز ویلیام الیوت بمدت چهل (۴۰)
سال مداوم ریاست دانشگاه هاروارد را به‌عهده داشت. آقای جیمز کارلاهان سی و یک سال رئیس دانشگاه پرینستون بود. اخیرأ در دانشگاه
آکسفورد آقای ویلیام هیگ جانشین آقای لرد پاتن شد. ایشان نماینده ملکه و فرماندار هنک کنگ بود که با درایت تمام امر انتقال هنگ کنگ
به چین را با حفظ استقلال نسبی به سرانجامی صلحجویانه و مطلوب رساند. به انگلستان بازگشت و مدیریت "بی بی سی" را به‌عهده گرفت.
متعاقبا و هنگامی‌که به او اختیار دادند بین نخست‌وزیری انگلستان و ریاست دانشگاه آکسفورد یکی را انتخاب کند گزینه دوم را ترجیح داد و به‌مدت ۲۱ سال در این سمت خدمت کرد.
دانشگاه‌های برتر، هدف اول حیات علمی خود را "کشف حقیقت" / "وریتاس" می‌دانند. مشارکت جدی و مؤثر در این مهم و عرضه نتایج
و دستاوردهای ملموس و معتبر علمی شرط انتصاب و ارتقای هیأت علمی در این دانشگاه‌ها میباشد. دستاوردهای علمی کشوری و جهانی
این دانشگاه‌ها قابل ملاحظه است و تحسین برانگیز. دانشگاه هاروارد با دریافت ۱۶۱ (یکصد و شصت و یک) جایزه نوبل و کمبریج با دریافت (۱۲۱) جایزه برترین مقام‌ها را دارا می‌باشند.
کمبریج افتخار می‌کند که پذیرای اکابرو نوابغی از قبیل نیوتن و فرانسیس بیکن و راترفورد و بوهر بوده و آکسفورد محل تحصیل نخست وزیران متعددی از کشور های پاکستان – هندوستان – کانادا – استرالیا – سریلانکا – غنا – جامائیکا و مقامات بلند پایه‌ای از قبیل پادشاه نروژ – امپراتور ژاپن – ایندیرا گاندی و هابل (ستاره‌شناس شهیر) بوده است. پنج تن از رؤسای جمهور امریکا فارغ‌التحصیل دانشگاه یل بوده‌اند : هوارد تافت – جرالد فورد – بوش پدر و بوش پسر و بیل کلینتون.
این دانشگاه‌ها از پرورش جسمانی غافل نبوده و در این راه مجاهدت و سرمایه‌گذاری می‌کنند. دانشجویان دانشگاه استانفورد تا کنون موفق
به کسب یکصد و پنجاه و دو (۱۵۲) مدال طلای المپیک شده‌اند و به‌دنبال آن دانشجویان دانشگاه برکلی قرار دارند با یکصد و بیست و یک مدال طلای المپیک.
به‌علت دارا بودن اعتبار اجتماعی و علمی بالا، دانشگاه‌های امریکا ثروت‌های هنگفتی دارند. یک سنت پسندیده اینست که ثروتمندان این دو
کشور، خصوصا آنها که از این دانشگاه‌ها فارغ التحصیل شده‌اند و حتی آنها که چنین توفیقی به‌دست نیاورده‌اند قسمتی از ثروت خود را به این دانشگاه‌ها تقدیم می‌کنند. به‌عنوان نمونه و نتیجه اینکه ثروت هاروارد بالغ بر پنجاه (۵۰) بیلیون دلارو پرینستون متجاوز از (۳۴) بیلیون دلار میباشد.
در مورد رفتار این دانشگاه‌ها با دانشجویان چند نکته قابل ذکر است: این دانشگاه‌ها مبنی را بر سختگیری و عدم اغماض گذاشته اند.
معدل نمرات امتحانات ورودی دانشجویانی که پذیرفته می‌شوند به‌طور باورنکردنی بالا است و غالبا متجاوز از ۹۵ روی ۱۰۰ میباشد.
گزارش رسمی رتبه‌بندی دانشگاه‌های جهان در سال ۲۰۲۴ بتوسط مؤسسه آموزشی تایمز منتشر شد. طبق این گزارش دانشگاه آکسفورد انگلستان برای نهمین (۹) سال متوالی رتبه اول دانشگاه‌های جهان را به‌دست آورد. همزمان با انتشار این گزارش خبر داده شد که متعاقب سه دور رأی‌گيری فشرده آقای ویلیام هیگ به سمت ریاست دانشگاه آکسفورد به مدت یک دوره ده (۱۰) ساله انتخاب شده است. سمت چپ های قبلی ایشان معاونت نخست‌وزير و وزارت امور خارجه انگلستان بود.
انشار این دو خبر و تقارن آن با انتصاب های اخیر عده‌ای از رؤسای دانشگاه‌های ایران و تغییرات وسیع مدیریت آموزش عالی به‌دنبال انتخاب رئیس‌جمهور (سنتی که با آمدن هر رئيس‌جمهور جدید تکرار می‌شود)، موجبی شد برای بازبینی بعضی مشخصات ده دانشگاه برتر جهان با
احتمال درس آموزی از پاره‌ای اختصاصات این دانشگاه‌ها.
اسامی ده دانشگاه برتر بدین ترتیب میباشد : آکسفورد – استانفورد – ام آی تی – هاروارد – کمبریج – پرینستون – کالتک – ایمپریال کالج –
برکلی و یل. از این ده دانشگاه سه عدد در انگلستان و هفت عدد در امریکا هستند. سال تأسیس قدیمی‌ترین آنها کمبریج در ۱۲۰۹ میلادی و
آکسفورد در ۱۲۵۰ میلادی است. (عده‌ای سال تأسیس آکسفورد را سال ۱۰۹۶ میلادی ذکر کرده‌اند). سال تأسیس دانشگاه‌های هفتگانه
امریکا بین ۱۶۵۰ تا ۱۸۷۰ میلادی (مصادف با دوران حکومت قاجاریه) میباشد. غالب این دانشگاه‌ها در هر دو کشور انگلیس و امریکا غیردولتی و خصوصی هستند. خصوصی بودن به معنی استقلال تام در تمام امور مربوط و عدم وابستگی به دولت و آزادی در آموزش و پژوهش با کمترین تأثیر از نوسانات سیاسی کشور.
ثبات مدیریت از اصول تغییرناپذیر اداره این دانشگاه‌ها است. به این رکوردها توجه بفرمائید: آقای چارلز ویلیام الیوت بمدت چهل (۴۰)
سال مداوم ریاست دانشگاه هاروارد را به‌عهده داشت. آقای جیمز کارلاهان سی و یک سال رئیس دانشگاه پرینستون بود. اخیرأ در دانشگاه
آکسفورد آقای ویلیام هیگ جانشین آقای لرد پاتن شد. ایشان نماینده ملکه و فرماندار هنک کنگ بود که با درایت تمام امر انتقال هنگ کنگ
به چین را با حفظ استقلال نسبی به سرانجامی صلحجویانه و مطلوب رساند. به انگلستان بازگشت و مدیریت "بی بی سی" را به‌عهده گرفت.
متعاقبا و هنگامی‌که به او اختیار دادند بین نخست‌وزیری انگلستان و ریاست دانشگاه آکسفورد یکی را انتخاب کند گزینه دوم را ترجیح داد و به‌مدت ۲۱ سال در این سمت خدمت کرد.
دانشگاه‌های برتر، هدف اول حیات علمی خود را "کشف حقیقت" / "وریتاس" می‌دانند. مشارکت جدی و مؤثر در این مهم و عرضه نتایج
و دستاوردهای ملموس و معتبر علمی شرط انتصاب و ارتقای هیأت علمی در این دانشگاه‌ها میباشد. دستاوردهای علمی کشوری و جهانی
این دانشگاه‌ها قابل ملاحظه است و تحسین برانگیز. دانشگاه هاروارد با دریافت ۱۶۱ (یکصد و شصت و یک) جایزه نوبل و کمبریج با دریافت (۱۲۱) جایزه برترین مقام‌ها را دارا می‌باشند.
کمبریج افتخار می‌کند که پذیرای اکابرو نوابغی از قبیل نیوتن و فرانسیس بیکن و راترفورد و بوهر بوده و آکسفورد محل تحصیل نخست وزیران متعددی از کشور های پاکستان – هندوستان – کانادا – استرالیا – سریلانکا – غنا – جامائیکا و مقامات بلند پایه‌ای از قبیل پادشاه نروژ – امپراتور ژاپن – ایندیرا گاندی و هابل (ستاره‌شناس شهیر) بوده است. پنج تن از رؤسای جمهور امریکا فارغ‌التحصیل دانشگاه یل بوده‌اند : هوارد تافت – جرالد فورد – بوش پدر و بوش پسر و بیل کلینتون.
این دانشگاه‌ها از پرورش جسمانی غافل نبوده و در این راه مجاهدت و سرمایه‌گذاری می‌کنند. دانشجویان دانشگاه استانفورد تا کنون موفق
به کسب یکصد و پنجاه و دو (۱۵۲) مدال طلای المپیک شده‌اند و به‌دنبال آن دانشجویان دانشگاه برکلی قرار دارند با یکصد و بیست و یک مدال طلای المپیک.
به‌علت دارا بودن اعتبار اجتماعی و علمی بالا، دانشگاه‌های امریکا ثروت‌های هنگفتی دارند. یک سنت پسندیده اینست که ثروتمندان این دو
کشور، خصوصا آنها که از این دانشگاه‌ها فارغ التحصیل شده‌اند و حتی آنها که چنین توفیقی به‌دست نیاورده‌اند قسمتی از ثروت خود را به این دانشگاه‌ها تقدیم می‌کنند. به‌عنوان نمونه و نتیجه اینکه ثروت هاروارد بالغ بر پنجاه (۵۰) بیلیون دلارو پرینستون متجاوز از (۳۴) بیلیون دلار میباشد.
در مورد رفتار این دانشگاه‌ها با دانشجویان چند نکته قابل ذکر است: این دانشگاه‌ها مبنی را بر سختگیری و عدم اغماض گذاشته اند.
معدل نمرات امتحانات ورودی دانشجویانی که پذیرفته می‌شوند به‌طور باورنکردنی بالا است و غالبا متجاوز از ۹۵ روی ۱۰۰ میباشد.
Forwarded from Fatima Torabi
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
عهدشکن
(بر اساس تصنیف قدیمی)
آواز: فاطیما ترابی
آهنگسازی و تنظیم: کیوان لاچین
ناظر ضبط آواز: مهدی امامی
ضبط و میکس و مستر:
استودیو سرنا، حسین فعله‌گری
طرح کاور: حجت عزیزی
کمانچه: محسن عبادتی
سنتور: امیر رستمی
نی: محسن ایروانفر
کوبه‌ای: مرتضی جهانی
عود: علی مبشری
سه تار: کیوان لاچین
انتشار مهر ۱۴۰۵
AHD SHEKAN
(Based on an old Persian Tasneef)
Vocal: Fatima Torabi
Composer: Keyvan Lachin
Recorded and mixed in Sorna Studio by Hossein Falegari
October 2026, Tehran
(بر اساس تصنیف قدیمی)
آواز: فاطیما ترابی
آهنگسازی و تنظیم: کیوان لاچین
ناظر ضبط آواز: مهدی امامی
ضبط و میکس و مستر:
استودیو سرنا، حسین فعله‌گری
طرح کاور: حجت عزیزی
کمانچه: محسن عبادتی
سنتور: امیر رستمی
نی: محسن ایروانفر
کوبه‌ای: مرتضی جهانی
عود: علی مبشری
سه تار: کیوان لاچین
انتشار مهر ۱۴۰۵
AHD SHEKAN
(Based on an old Persian Tasneef)
Vocal: Fatima Torabi
Composer: Keyvan Lachin
Recorded and mixed in Sorna Studio by Hossein Falegari
October 2026, Tehran
Forwarded from فرهنگ معاصر
📚 منتشر شد 📚
راهنمای قواعد استدلال
نویسنده : آنتونی وستون
مترجم : حجت‌الله نیکویی
ویراسته : هومن پناهنده
قیمت : ۶,۴۰۰,۰۰۰ ریال
نوع جلد : شمیز
قطع : رقعی
تعداد صفحه : ۱۹۰
شابک : ۹۷۸۶۰۰۱۰۵۳۳۰۶
#فرهنگ_معاصر
#راهنمای_قواعد_استدلال
#حجت_الله_نیکویی
#آنتونی_وستون
#هومن_پناهنده
راهنمای قواعد استدلال
نویسنده : آنتونی وستون
مترجم : حجت‌الله نیکویی
ویراسته : هومن پناهنده
قیمت : ۶,۴۰۰,۰۰۰ ریال
نوع جلد : شمیز
قطع : رقعی
تعداد صفحه : ۱۹۰
شابک : ۹۷۸۶۰۰۱۰۵۳۳۰۶
#فرهنگ_معاصر
#راهنمای_قواعد_استدلال
#حجت_الله_نیکویی
#آنتونی_وستون
#هومن_پناهنده
Forwarded from فرهنگ معاصر
کتاب حاضر درآمدی کوتاه به فنّ استدلال است و در آن فقط نکات ضروری مطرح می‌شود. برداشت من این است که، دانشجویان و نویسندگان غالباً فقط به برخی تذکرات و فهرستی از قواعد نیاز دارند و توضیحات مبسوط مقدماتی به کارشان نمی‌آید. بنابراین راهنمایی قواعد استدلال حول قواعد خاصی تدوین شده است که با نظمی منطقی و از آن مهم‌تر، به‌اختصار توضیح داده شده‌اند. این کتاب متن درسی نیست، بلکه یک راهنما است.
[...]
پیشگفتار کتاب #راهنمای_قواعد_استدلال
از #آنتونی_وستون با ترجمهٔ #حجت_الله_نیکویی
[...]
پیشگفتار کتاب #راهنمای_قواعد_استدلال
از #آنتونی_وستون با ترجمهٔ #حجت_الله_نیکویی
Forwarded from هوامل و شوامل
... فرهنگ عبارت است از «دانستنِ همه‌چیز از یک چیز، و چیزی از همه‌چیز». در این تعریف حقایق بسیاری نهفته است. کسی که در یک زمینه همه‌چیز می‌داند، ولی در زمینه‌های دیگر هیچ‌چیز نمی‌داند، فعالیت فکری خود را محدود می‌کند، کنکجاوی نسبت به هر چیزی را که خارج از دایره‌ی بسته‌ی تخصصش باشد در خود می‌کشد، و خود را از جهان جدا می‌کند. به‌قولِ گذشتگان ما، چنین کسی «آدم یک‌کتابه» است. او را به‌هیچ‌روی نمی‌توان فردِ بافرهنگ دانست، زیرا تخصصِ او آدمیتش را کشته است. نیاکان ما می‌گفتند:
«Mathematicus purus, asinus purus.»
«ریاضی‌دانی که جز ریاضیات چیزی نداند خر تمام است.»
گایتانو سلوه‌مینی، "فرهنگ چیست؟"، در حسین معصومی همدانی، اخلاق نوشتن و پانزده مقاله‌ی دیگر درباره‌ی نوشتن و ترجمه و ویرایش.
@m_stigmata
تاملی بر فرسایش سوژهٔ دموکراتیک و افول اتوپیسم غربی
فرح فردوس
مهر ۱۴۰۵
در تاریخ اندیشه، لحظاتی هست که یک «روایتِ مسلط» نه بر اثر نقد مفهومیِ انتزاعی در حلقه‌های دانشگاهی، بلکه در بستر لایه‌های عریان و صلبِ واقعیت از هم می‌پاشد؛ لحظاتی که در آن، فاصلهٔ میان «لفظ» و «معنا»، میان «امر هنجارین» و «امر عینی»، به ورطه‌ای دهشتناک و پرنشدنی بدل می‌شود. برای نسل‌هایی از طبقهٔ متوسط و روشنفکران معتدل ایرانی، غربِ برآمده از عصر روشنگری، فارغ از همه نقدهای پسااستعماری یا ساختارزدایانه، دستکم نوعی «افقِ هنجارین» بود؛ پناهگاهی خیالی از جنس قانون‌گرایی کانت، آزادی‌های مدنیِ میل و رویای صلح پایدار. اما امروز، در پاییز ۱۴۰۵، آن ایماژ درخشان به تلی از خاکسترِ مفاهیمِ میان‌تهی بدل شده است. آنچه امروز تجربه می‌کنیم، نه صرفاً یک چرخش سیاسیِ گذرا، بلکه زوال سیستماتیکِ اتوپیسم لیبرال‌دموکراسی است؛ فروپاشیِ اطمینان به نظامی که مدعی بود تاریخ را در قلهٔ عقلانیتِ خردورزانه به پایان رسانده است.
۱. توهم پایان تاریخ و بازگشت شانتال موف: افول توافق عقلانی
فرانسیس فوکویاما در مقاله و کتاب مشهور خود، «پایان تاریخ و آخرین انسان» (۱۹۹۲)، وعده داده بود که با فروپاشی بلوک شرق، لیبرال‌دموکراسی غربی به منزلگاه نهایی فرگشت ایدئولوژیک بشر بدل خواهد شد. اما این فرضیه بر یک پیش‌فرض هستی‌شناختی سست استوار بود: تقلیل «امر سیاسی» به «مدیریت تکنوکراتیک و اجماع لیبرال».
همان‌گونه که شانتال موف در کتاب بنیادین خود، «درباره امر سیاسی» (On the Political, 2005)، به درستی پیش‌بینی کرده بود، سرکوب امر سیاسی و نادیده‌گرفتن تعارضات بنیادین به نام «اجماع مرکزگرایانه»، سیاست را نه عقلانی، بلکه مستعد فورانِ کینه‌توزی‌های مهارناپذیر می‌کند. به قدرت رسیدن مجدد دونالد ترامپ در ایالات متحده و اوج‌گیری راست‌های رادیکال در اروپای مرکزی و غربی، در واقع انتقام امر سیاسی از نئولیبرالیسمی بود که شهروندان را به مشتریان و سیاست را به مهندسی مالی تقلیل داده بود. پوپولیسم راست‌گرای افراطی، محصول نقص ساختاریِ خود لیبرال‌دموکراسی است، نه یک عارضهٔ بیرونی؛ شورشی است مبتنی بر هویت‌گرایی خشن و تخریب نهادهای تفکیک قوا که از درون همان رحمِ خسته و ازنفس‌افتادهٔ ساختار زاده شد.
۲. کارل اشمیت و عریانیِ «وضعیت استثنایی» در غزه
اگر بازگشت ترامپ زنگ خطری در حوزهٔ سیاست داخلی دموکراسی‌ها بود، وقایع خونین غزه و سکوت یا همراهیِ بی‌قیدوشرط پایتخت‌های غربی در قبال کشتار دسته‌جمعی فلسطینیان، تیر خلاص را به ادعای جهان‌شمولیِ اخلاق لیبرال شلیک کرد.
اینجا بود که تزهای مناقشه‌برانگیز کارل اشمیت در «مفهوم امر سیاسی» (The Concept of the Political, 1932) و «الهیات سیاسی» بار دیگر بر متن تحولات جهانی سایه افکند. اشمیت معتقد بود که جوهرهٔ لیبرالیسم در بحران‌ها تاب نمی‌آورد، زیرا در لحظهٔ تصمیم نهایی، این تفکیکِ بی‌رحمانهٔ «دوست و دشمن» است که حاکمیت را تعریف می‌کند، نه قانون و هنجارهای انتزاعی. در تراژدی غزه، آنچه غرب به نمایش گذاشت تجسم نابِ نظریهٔ جورجو آگامبن در «وضعیت استثنایی» (State of Exception, 2005) و مفهوم «هومو ساکر» (Homo Sacer) بود: جان‌هایی که بیرون از حصار قانون قرار می‌گیرند؛ زیستِ برهنه‌ای که می‌توان آن را بی‌هیچ عقوبتی از میان برد، بی‌آنکه حتی جنایتی رخ داده باشد.
وقتی دیوان بین‌المللی دادگستری و نهادهای حقوق بشری در برابر بمباران بیمارستان‌ها، پناهگاه‌ها و قحطی سازمان‌یافته با وتوی قدرت‌های بزرگ یا نادیده‌انگاری عامدانه خلع سلاح می‌شوند، دیگر چه جایی برای دفاع از «حقوق بین‌الملل بر پایهٔ قواعد» باقی می‌ماند؟ جهان دریافت که حقوق بین‌الملل، نه یک میثاقِ جهان‌شمول، بلکه زبانی فرمال برای تنظیم مناسبات قدرت و پوششی مشروعیت‌بخش به منافع هژمون است.
۳. بی‌اعتنایی به حاکمیت سرزمینی: تعرض به مرزها و بازتولید بی‌قانونی
این قانون‌گریزی ساختاری در برخورد با دیگر نقاط جهان و از جمله در تعرض مکرر به تمامیت ارضی و حاکمیت سرزمینی کشورهایی چون ایران نیز با وضوح نمایان شد. حملات، ترورهای هدفمند و زیر پا گذاشتن صریح منشور ملل متحد که تعرض به خاک دیگر کشورها را ممنوع می‌دارد، با سکوت یا تایید ضمنی نهادهای مدعی قانون همراه شد.
یورگن هابرماس، فیلسوف بزرگِ حوزهٔ عمومی و مدافع سرسخت عقلانیت ارتباطی، سال‌ها پیش در «فروپاشی مشروعیت» (Legitimation Crisis, 1973) توضیح داده بود که یک سیستم زمانی دچار بحران مرگبار می‌شود که نتواند برای عملکردهای اساسی خود «توجیه هنجارین» ارائه دهد.
فرح فردوس
مهر ۱۴۰۵
در تاریخ اندیشه، لحظاتی هست که یک «روایتِ مسلط» نه بر اثر نقد مفهومیِ انتزاعی در حلقه‌های دانشگاهی، بلکه در بستر لایه‌های عریان و صلبِ واقعیت از هم می‌پاشد؛ لحظاتی که در آن، فاصلهٔ میان «لفظ» و «معنا»، میان «امر هنجارین» و «امر عینی»، به ورطه‌ای دهشتناک و پرنشدنی بدل می‌شود. برای نسل‌هایی از طبقهٔ متوسط و روشنفکران معتدل ایرانی، غربِ برآمده از عصر روشنگری، فارغ از همه نقدهای پسااستعماری یا ساختارزدایانه، دستکم نوعی «افقِ هنجارین» بود؛ پناهگاهی خیالی از جنس قانون‌گرایی کانت، آزادی‌های مدنیِ میل و رویای صلح پایدار. اما امروز، در پاییز ۱۴۰۵، آن ایماژ درخشان به تلی از خاکسترِ مفاهیمِ میان‌تهی بدل شده است. آنچه امروز تجربه می‌کنیم، نه صرفاً یک چرخش سیاسیِ گذرا، بلکه زوال سیستماتیکِ اتوپیسم لیبرال‌دموکراسی است؛ فروپاشیِ اطمینان به نظامی که مدعی بود تاریخ را در قلهٔ عقلانیتِ خردورزانه به پایان رسانده است.
۱. توهم پایان تاریخ و بازگشت شانتال موف: افول توافق عقلانی
فرانسیس فوکویاما در مقاله و کتاب مشهور خود، «پایان تاریخ و آخرین انسان» (۱۹۹۲)، وعده داده بود که با فروپاشی بلوک شرق، لیبرال‌دموکراسی غربی به منزلگاه نهایی فرگشت ایدئولوژیک بشر بدل خواهد شد. اما این فرضیه بر یک پیش‌فرض هستی‌شناختی سست استوار بود: تقلیل «امر سیاسی» به «مدیریت تکنوکراتیک و اجماع لیبرال».
همان‌گونه که شانتال موف در کتاب بنیادین خود، «درباره امر سیاسی» (On the Political, 2005)، به درستی پیش‌بینی کرده بود، سرکوب امر سیاسی و نادیده‌گرفتن تعارضات بنیادین به نام «اجماع مرکزگرایانه»، سیاست را نه عقلانی، بلکه مستعد فورانِ کینه‌توزی‌های مهارناپذیر می‌کند. به قدرت رسیدن مجدد دونالد ترامپ در ایالات متحده و اوج‌گیری راست‌های رادیکال در اروپای مرکزی و غربی، در واقع انتقام امر سیاسی از نئولیبرالیسمی بود که شهروندان را به مشتریان و سیاست را به مهندسی مالی تقلیل داده بود. پوپولیسم راست‌گرای افراطی، محصول نقص ساختاریِ خود لیبرال‌دموکراسی است، نه یک عارضهٔ بیرونی؛ شورشی است مبتنی بر هویت‌گرایی خشن و تخریب نهادهای تفکیک قوا که از درون همان رحمِ خسته و ازنفس‌افتادهٔ ساختار زاده شد.
۲. کارل اشمیت و عریانیِ «وضعیت استثنایی» در غزه
اگر بازگشت ترامپ زنگ خطری در حوزهٔ سیاست داخلی دموکراسی‌ها بود، وقایع خونین غزه و سکوت یا همراهیِ بی‌قیدوشرط پایتخت‌های غربی در قبال کشتار دسته‌جمعی فلسطینیان، تیر خلاص را به ادعای جهان‌شمولیِ اخلاق لیبرال شلیک کرد.
اینجا بود که تزهای مناقشه‌برانگیز کارل اشمیت در «مفهوم امر سیاسی» (The Concept of the Political, 1932) و «الهیات سیاسی» بار دیگر بر متن تحولات جهانی سایه افکند. اشمیت معتقد بود که جوهرهٔ لیبرالیسم در بحران‌ها تاب نمی‌آورد، زیرا در لحظهٔ تصمیم نهایی، این تفکیکِ بی‌رحمانهٔ «دوست و دشمن» است که حاکمیت را تعریف می‌کند، نه قانون و هنجارهای انتزاعی. در تراژدی غزه، آنچه غرب به نمایش گذاشت تجسم نابِ نظریهٔ جورجو آگامبن در «وضعیت استثنایی» (State of Exception, 2005) و مفهوم «هومو ساکر» (Homo Sacer) بود: جان‌هایی که بیرون از حصار قانون قرار می‌گیرند؛ زیستِ برهنه‌ای که می‌توان آن را بی‌هیچ عقوبتی از میان برد، بی‌آنکه حتی جنایتی رخ داده باشد.
وقتی دیوان بین‌المللی دادگستری و نهادهای حقوق بشری در برابر بمباران بیمارستان‌ها، پناهگاه‌ها و قحطی سازمان‌یافته با وتوی قدرت‌های بزرگ یا نادیده‌انگاری عامدانه خلع سلاح می‌شوند، دیگر چه جایی برای دفاع از «حقوق بین‌الملل بر پایهٔ قواعد» باقی می‌ماند؟ جهان دریافت که حقوق بین‌الملل، نه یک میثاقِ جهان‌شمول، بلکه زبانی فرمال برای تنظیم مناسبات قدرت و پوششی مشروعیت‌بخش به منافع هژمون است.
۳. بی‌اعتنایی به حاکمیت سرزمینی: تعرض به مرزها و بازتولید بی‌قانونی
این قانون‌گریزی ساختاری در برخورد با دیگر نقاط جهان و از جمله در تعرض مکرر به تمامیت ارضی و حاکمیت سرزمینی کشورهایی چون ایران نیز با وضوح نمایان شد. حملات، ترورهای هدفمند و زیر پا گذاشتن صریح منشور ملل متحد که تعرض به خاک دیگر کشورها را ممنوع می‌دارد، با سکوت یا تایید ضمنی نهادهای مدعی قانون همراه شد.
یورگن هابرماس، فیلسوف بزرگِ حوزهٔ عمومی و مدافع سرسخت عقلانیت ارتباطی، سال‌ها پیش در «فروپاشی مشروعیت» (Legitimation Crisis, 1973) توضیح داده بود که یک سیستم زمانی دچار بحران مرگبار می‌شود که نتواند برای عملکردهای اساسی خود «توجیه هنجارین» ارائه دهد.
غرب امروز دقیقاً در همین نقطه ایستاده است؛ قادر نیست تجاوز به مرزها و نقض آشکار معاهدات بین‌المللی را ذیل هیچ منطق اخلاقی یا عقلانی عام بگنجاند، مگر با توسل به منطق باستانیِ توکیدیدس در «گفت‌وگوی ملیانی‌ها»: «قدرتمندان آنچه را می‌توانند انجام می‌دهند و ضعیفان آنچه را باید رنج می‌کشند.» این یعنی سقوط کامل قرن‌ها فلسفهٔ حقوق به درک بدویِ هابزی از جهان.
۴. آوارگیِ سوژهٔ روشنفکرِ ایرانی: گسست از توهمِ ناجی
در این میانه، وضعیت روشنفکر معتدل و دموکراسی‌خواه ایرانی بیش از هر زمان دیگری دراماتیک و اگزیستانسیل است. روشنفکر ایرانی سال‌ها تلاش کرده بود پروژهٔ مدرنیته و دموکراسی‌خواهی را از چنگال رادیکالیسمِ ویرانگر نجات دهد و آن را در قالب قانون‌گرایی، خردورزیِ تدریجی و پیوند با جامعهٔ جهانی صورت‌بندی کند. اما مواجهه با این حجم از استاندارد دوگانه، تحریم‌های کور که پیکرهٔ طبقهٔ متوسط را فرسود، بی‌تفاوتی نسبت به حق حیات در خاورمیانه و گستاخیِ راست افراطی، ضربه‌ای تروماگونه به این وجدان جمعی وارد کرد.
روشنفکر معتدل ایرانی امروز خود را در وضعیتِ بی‌پناهیِ فکری می‌یابد. او درمی‌یابد که دموکراسی غربی نه یک الگوی نجات‌بخشِ صادراتی، بلکه ساختاری گرفتار در الیگارشی مالی، منافع ژئوپلیتیک و بحران‌های مشروعیت درونی است. این «زوال باور» لزوماً به معنای رد کردن ارزش رهایی‌بخشِ «آزادی»، «عدالت» و «حقوق بنیادین انسان» نیست؛ بلکه پایانِ «ازخودبیگانگیِ هنجارین» است. این لحظه، لحظهٔ دردی زاینده است؛ درکی استوار بر اینکه آزادی و کرامت انسانی نمی‌تواند از طریق پیوستن منفعلانه به یک ژئوپلیتیکِ ریاکار یا دل بستن به غربِ ایده‌آلیزه‌شده محقق شود.
کلام آخر: ضرورت بازسازی عقلانیت از درون ویرانه‌ها
آنچه در مهر ۱۴۰۵ پیش روی ماست، صحنهٔ غروب بت‌های دیرین است. لیبرال‌دموکراسی غربی با همدستی در توحش علیه فرودستانِ جهان در غزه، با برکشیدن شومن‌های فاشیست‌مآب به کرسی قدرت و با ویران کردنِ بقایای حقوق بین‌الملل، خود مشروعیت تاریخی خویش را سلاخی کرد.
اکنون زمان آن رسیده است که دموکراسی و عدالت از اسارت هژمونیِ غربی آزاد شوند. تجربهٔ خاورمیانه و ایران در این سال‌های خونین و پرتلاطم، درس تلخی به همراه داشت: هرگونه تلاشی برای احیای کرامت انسانی و زیستِ دموکراتیک، باید از بسترِ نقد بی‌رحمانهٔ استانداردهای دوگانه، اتکای وثیق به تاب‌آوری درونی جامعه و بازتعریف شجاعانهٔ مفهوم حق، به‌دور از هرگونه شیفتگیِ ساده‌لوحانه، آغاز شود. اگر قرار است اتوپیایی دوباره ساخته شود، این اتوپیا بر خاکسترِ توهمات پیشین و با جوهرِ تلخِ این بیداری تاریخی رقم خواهد خورد.
۴. آوارگیِ سوژهٔ روشنفکرِ ایرانی: گسست از توهمِ ناجی
در این میانه، وضعیت روشنفکر معتدل و دموکراسی‌خواه ایرانی بیش از هر زمان دیگری دراماتیک و اگزیستانسیل است. روشنفکر ایرانی سال‌ها تلاش کرده بود پروژهٔ مدرنیته و دموکراسی‌خواهی را از چنگال رادیکالیسمِ ویرانگر نجات دهد و آن را در قالب قانون‌گرایی، خردورزیِ تدریجی و پیوند با جامعهٔ جهانی صورت‌بندی کند. اما مواجهه با این حجم از استاندارد دوگانه، تحریم‌های کور که پیکرهٔ طبقهٔ متوسط را فرسود، بی‌تفاوتی نسبت به حق حیات در خاورمیانه و گستاخیِ راست افراطی، ضربه‌ای تروماگونه به این وجدان جمعی وارد کرد.
روشنفکر معتدل ایرانی امروز خود را در وضعیتِ بی‌پناهیِ فکری می‌یابد. او درمی‌یابد که دموکراسی غربی نه یک الگوی نجات‌بخشِ صادراتی، بلکه ساختاری گرفتار در الیگارشی مالی، منافع ژئوپلیتیک و بحران‌های مشروعیت درونی است. این «زوال باور» لزوماً به معنای رد کردن ارزش رهایی‌بخشِ «آزادی»، «عدالت» و «حقوق بنیادین انسان» نیست؛ بلکه پایانِ «ازخودبیگانگیِ هنجارین» است. این لحظه، لحظهٔ دردی زاینده است؛ درکی استوار بر اینکه آزادی و کرامت انسانی نمی‌تواند از طریق پیوستن منفعلانه به یک ژئوپلیتیکِ ریاکار یا دل بستن به غربِ ایده‌آلیزه‌شده محقق شود.
کلام آخر: ضرورت بازسازی عقلانیت از درون ویرانه‌ها
آنچه در مهر ۱۴۰۵ پیش روی ماست، صحنهٔ غروب بت‌های دیرین است. لیبرال‌دموکراسی غربی با همدستی در توحش علیه فرودستانِ جهان در غزه، با برکشیدن شومن‌های فاشیست‌مآب به کرسی قدرت و با ویران کردنِ بقایای حقوق بین‌الملل، خود مشروعیت تاریخی خویش را سلاخی کرد.
اکنون زمان آن رسیده است که دموکراسی و عدالت از اسارت هژمونیِ غربی آزاد شوند. تجربهٔ خاورمیانه و ایران در این سال‌های خونین و پرتلاطم، درس تلخی به همراه داشت: هرگونه تلاشی برای احیای کرامت انسانی و زیستِ دموکراتیک، باید از بسترِ نقد بی‌رحمانهٔ استانداردهای دوگانه، اتکای وثیق به تاب‌آوری درونی جامعه و بازتعریف شجاعانهٔ مفهوم حق، به‌دور از هرگونه شیفتگیِ ساده‌لوحانه، آغاز شود. اگر قرار است اتوپیایی دوباره ساخته شود، این اتوپیا بر خاکسترِ توهمات پیشین و با جوهرِ تلخِ این بیداری تاریخی رقم خواهد خورد.
Audio
رویدادملیِ *شهریار؛شاعر مردم ایران*
سخنرانی دکتر حسین معصومی همدانی
۲۵ شهریور ۱۴۰۵
تبریز- بنیاد پژوهشی شهریار
🆔@bonyadshahryar
سخنرانی دکتر حسین معصومی همدانی
۲۵ شهریور ۱۴۰۵
تبریز- بنیاد پژوهشی شهریار
🆔@bonyadshahryar
گشت‌ها | هومن پناهنده
رویدادملیِ *شهریار؛شاعر مردم ایران* سخنرانی دکتر حسین معصومی همدانی ۲۵ شهریور ۱۴۰۵ تبریز- بنیاد پژوهشی شهریار 🆔@bonyadshahryar
سخنانی بدیع درباره‌ی تاثیر شعر نیما بر شهریار و شعرش.