فصلنامه فرهنگی هنری نگاه آفتاب/ پاییز 1399/ ص215

معمای یک کوچ تاریخ‌ساز:
گمانه‌ای درباره علت مهاجرت خاندان مولانا از بلخ به قونیه

فریدون مجلسی

وقتی قرار شد یادداشتی درباره مولوی بنویسم، می‌دانستم از من انتظار تحلیل ادبی ندارند. عرصه وسیع ادبیات فارسی کارشناسان و تحلیلگران خود را دارد. از من انتظار می‌رود تحلیلی سیاسی و اجتماعی درباره دوران زندگی او بنویسم. تحلیل سیاسی؟ بله، وقتی به یاد آوریم که در چه دوران پرآشوبی زندگی می‌کرد. آشوبی که پدرش را به مهاجرت واداشت. ما در دوران حیات خود بارها شاهد این گونه مهاجرت‌ها بوده‌ایم. مهاجرت گروه‌هایی از ایران و عراق و جاهای دیگر که تغییر شرایط زندکی را مطابق شیوه‌های زندگی اجتماعی پیشین خودشان نمی‌یافتند، و گاهی به دلائل یا بهانه‌های سیاسی. مهاجرت‌های بزرگ از سوریه‌ از طریق ترکیه، مهاجرت بزرگ از ونزوئلا، مهاجرت‌های اقتصادی از آمریکای لاتین به کالیفرنیا یا مهاجرت‌های به دریازدگان آفریقایی از بنادر لیبی به ‌ایتالیا و اروپا، یا به ‌استرالیا. مهاجرت تصمیمی دشوار و التهاب آور است. مولانای ما نیز مهاجر بود. اما چرا؟ این چرا پاسخ روشنی دارد. هم دلیل شخصی و هم دلیل سیاسی. در واقع این مولانا نبود که مهاجرت کرد. این پدر معتبر و صاحب نام و مال او بود که تصمیم به مهاجرت گرفت که در واقع از بار التهاب مهاجران نسل اول بر روی فرزندش جلال الدین فرو می‌کاست.
تاريخ ولادت اغلب بزرگان علم و ادب ايران دقيقاً روشن نيست؛ زيرا ثبت اين‌گونه وقايع نزد مردمان عادي رايج نبوده، گرچه تاريخ وفات بسياري از آناني كه در طول زندگي خود نقش و شهرتي يافته بودند، مشخص‌تر است. اما تاريخ ولادت مولانا، 8 مهر در سال 1207میلادی مشخص است؛ زيرا از خانداني فرهنگي و پرآوازه و بود. مكان ولادتش وَخش در شمال آمودريا بخشي از ولايت بلخ بوده‌است. امروز وَخش در خاك تاجيكستان و بلخ در جنوب آمودريا در خاك افغانستان است. باز گفته مي‌شود كه در 12 يا 13 سالگي، كه حمله مغول امنيت مردمان منطقه را به مخاطره‌انداخته بود، به همراه پدر كه ظاهراً از سلطان محمد خوارزمشاه نيز آزرده‌خاطر بود، به قصد حج و هجرت ديار پدري را ترك مي‌كند. ظاهرا بهاءالدین ولد که مادرش از خویشاوندان خوارزمشاه بود انتظار داشت سلطام محمد خوارزمشاه ‌او را شیخ الاسلام کشور کند، و سلطان رقیب او امام فخر رازی را شیخ الاسلام کرده بود. اما دلیل سیاسی جدی‌تر است. تاریخ آغاز حمله چنگیز به مرزهای شرقی ایران خوارزمشاهی 1219 میلادی است که با تاریخ مهاجرت خانواده مولانا تطبق می‌کند. سلطان‌ولد پسر مولانا در مثنوي ولدنامه خود در‌باره سفر پدرش به‌اين گريز اشاره دارد و مي‌گويد:
كرد از بلخ عزم سوي حجاز / زانكه شد كارگر در او آن راز
كرد تاتار قصد آن اقلام/ منهزم گشت لشكر اسلام
بلخ را بستد و به زاري زار/ كشت از آن قوم بي‌حد و بسيار
بهاءالدین ولد با عبور از نیشابور و فارس به شام می‌رود و مدتي در حلب مي‌مانند. اما شخصیت نامداری است و به دعوت كيقباد يكم، پسر كيكاووس يكم، پادشاه سلجوقي روم در پايتخت او قونيه سكونت مي‌كنند. یکی از دلایل اصلی که بهاءالدین ولد که قونیه را بر می‌گزیند، گذشته‌از حرمت و منصب و دعوت شاه سلجوقی، زبان فارسی خراسانی، یعنی همان زبانی بود که در بلخ خودشان بدان سخن می‌گفتند. اینکه چگونه در فاصله بیش از 2000 کیلومتر از بلخ همان زبان رایج بود قطعا مشوقی بود که مولانا بتواند با آن زبان آشنا بتازاند و این چنین که هست برغنا و اعتبار آن بیفزاید.

داستان سفر فارسی دری از بلخ به قونیه با توجه به تأثیری که در توسعه فرهنگ و ادب مولانا آفرین فارسی داشته‌است از این قرار است که سامانيان هنگامي به قدرت رسيدند كه توانمندي ادبي و فونتيك فارسي دري به ‌آن اين فرصت و امكان را ‌داده بودكه در زماني كوتاه در عصر سامانی و غزنوی مراحل بلوغ را بپیماید ، به كمال پختگي دوران عنصري و عسجدي و زبان پرنياني رودكي برسد! پس از آنکه دوران سربلندي و فرمانروايي سياسي ـ فرهنگي ساماني پس از چندي به سر آمد، نوبت به سرداران ترک غزنوي رسيد كه ‌از انوشتکین و سبکتکین و محمود سه نسل در خدمت دربار ساماني و اکنون فارسی زبان بودند. گرچه سامانيِ سياسي رفت، سامانيِ فرهنگي برجا ماند كه فردوسي نماينده و حاصل آن است. غزنوی‌ها متکی به‌ایل و طایفه نبودند، اما آنان نیز ترکان غز سلجوقی را برای خدمات جنگی به خدمت گرفتند. اینان نیز با وجود آنکه متکی به‌ایل و تباری ترک در ترکستان چین بودند، پس از چند نسل زندگی در دربار غزنوی مسلح به زبان فرهنگی و اداری فارسی دری رو به شرق نهادند و اصفهان را پایتخت خود ساختند و به ‌این ترتیب تخم سخنی که فردوسی پراکنده بود در دل و بر زبان همان غاصبان ريشه كرد و به دست نخبگان ايراني و سرداران ترك، رو به خاور و باختر نهاد و به بار نشست. مجله فروزش (زمستان 91) نوشتاري از زنده‌ياد محمد بهمن بيگي

دارد كه در آن آمده‌است: «من با آنكه در خانواده‌اي ترك‌زبان به ‌دنيا آمده‌ام، عاشق بي‌قرار زبان فارسي هستم. از اين لحاظ شباهت زيادي به سلطان محمود غزنوي دارم. آن مرحوم هم عاشق زبان فارسي بود و دربار باشكوهش را پر كرده بود از شاعران فارسي‌گو. [اهالي] آسياي ميانه... بلاهاي بزرگي براي ايران و همسايگان بوده‌اند... آنها با تاتار و مغول جز قتل و غارت سوغات ديگري براي مردم سرزمين ما نداشتند، ولي فهميده يا نفهميده، از عهده ‌انجام خدمت فرهنگي عظيمی هم برآمدند: كمك به رواج زبان فارسي. به همين دليل همة گناهان اين قوم و قبيله را مي‌بخشم...» ‌خواستم نمونه‌اي آورده باشم كه بهتر از من دليل ادبي فراگير شدن فارسي را نشان دهد.
طغرل سلجوقی عمو زاده‌اش قُتلمش را به حکومت قونیه گمارد. خوارزمشاهیان نیز از تبار سربازان ترک در خدمت حکومت سلجوقی بودند که مانند غزنویان فارسی زبان شده بودند و تیره و ایل و تبار خاصی نداشتند و اینان سلطنت سلجوقی را در اختیرا گرفتند اما سلجوقیان مستقر در قونیه در امان ماندند، و چنین بود که سلطنت از تبار قتلمش با آن نام خشن ترکی به کیکاووس و کیخسرو و کیقباد اول و کیخسرو دوم رسید و زبان بلخ در گردش روزگار توسط ترکان سلجوقی در قونیه فرود آمد و این کیخسرو دوم بود که بهاءالدین ولد را برای شیخ الاسلامیِ دیار خود به قونیه فرا خواند.
مغولان پس از خراسان سراسر ايران را تسخير كردند. از جمله، باقيماندة امپراتوري سلجوقي در آناتولي مستقر در قونيه را نيز بي‌نصيب نگذاشتند؛ اما چنگيز در سال 1227میلادی مرده بود و حكومت ايلخاني جانشينانش (آباقاخان) كه در سال 1244 كيخسرو دوم را كه‌از سال 1237 جانشين پدرش كيقباد يكم شده بود، شكست دادند و او را تابع و خراجگزار خود كردند. ناظر و وكيلي نيز بر كار او گماردند و به‌همين اندازه بسنده كردند. بدين‌ترتيب زندگي مولانا از لهيب سوزان حمله مغولان، خصوصاً از امواج آغازين ايران‌سوز آن مصون ماند. بهاءالدين ولد در سال 1231 میلادی در زمان كيقباد اول مرده بود و پيروانش مولاناي جوان 24 ساله را مراد خود قرار دادند. در همين شهر بود كه ماجراي ديدار مولانا با شمس تبريزي و آن دگرگوني بزرگ در احوال و افكارش پديد آمد. تحولي كه تراوشات آن بر غناي گنجينه ‌ادب فارسي و عرفان جهاني افزود. مولانا پس از مرگ كيخسرو دوم با پسرانش كيقباد دوم و كيكاووس دوم و سپس با قليچ ارسلان چهارم و سرانجام با كيقباد دوم و كيخسرو سوم (1282ـ 1265) معاصر بود، و هم در زمان او در 26 آذر ماه در سال 1273میلادی در 66 سالگي در قونيه درگذشت. و آن بزرگداشت بي‌نظير را با شركت پيروان همه‌اديان و فرقه‌هاي قونيه برپا داشتند، و بنا به سنتي كه به خواست خودش برقرار شد، آن شب را كه مولانا شب وصال و بازگشت به آغوش يار مي‌دانست، «شب عروسي» ناميدند و هر سال آن را با همين نام با جشن و سماع بزرگ مي‌دارند.

علم هرگز بی‌طرف نیست منتهی وقتی در برابر وضع موجود می ایستد انگ سیاسی و ایدئولوژیک بودن می‌گیرد.
مقاله زیر به مستندسازی نسل‌کشی اقلیت روهینگیا در میانمار می‌پردازد
https://conflictandhealth.biomedcentral.com/articles/10.1186/s13031-019-0226-9

پزشکان حقوق‌بشر در گزارش تحقیقی زیر تبعات بهداشتی استفاده از سلاح‌های کنترل جمعیت را در کشورهای کنیا، مصر، مجارستان، کانادا، آفریقای جنوبی، امریکا مستند کرده‌اند
https://phr.org/wp-content/uploads/2018/09/lethal-in-disguise.pdf

مقاله زیر هم به اثرات استفاده از گلوله‌های پلاستیکی در تظاهرات « جان سیاهان اهمیت دارد» در آمریکا می‌پردازد
https://storymaps.arcgis.com/stories/29cbf2e87b914dbaabdec2f3d350839e

نشریات علمی "جریان غالب" جایی برای این توایدات علمی ندارند.
از طرف دیگر چندین "دانشمند" در کشورهای میانمار، کانادا، آمریکا مشغول تهیه‌ی گزارش‌های تحقیقاتی دولتی‌ای هستند که موارد مذکور در گزارش‌های بالا را انکار می‌کنند. این دسته دوم البته قدر می‌بییند و بر صدر می‌نشینند و کسی هم نمی‌گوید سیاسی‌اند.

بنگاه‌های صدور مدرک قلابی چگونه و با حمایت‌چه‌ کسانی عمل می‌کنند و‌متقاضیان مدارک جعلی چه کسانی هستند؟
@sahandiranmehr

شان کانری درگذشت.

شان(یا با تلفظ دوران کودکی و جوانی نسل من: شون)کانری اولین جیمز باند تاریخ سینما بود و بعد از او کسان دیگری هم این نقش را ایفا کردند(راجر مور و دیگران)، اما برای من و شاید دیگر هم‌نسلانم جیمز باندِ اصلی و اصلِ جیمز باند او بود. شان کانری، حتی در ایامِ سالمندی‌، هنرپیشه‌‌ای محبوب و موردِ تقاضا برای بازی در فیلم‌ها بود و جذّابیتش را در دورانِ پیری هم حفظ کرده بود،البته به گونه‌ای پیرانه و پدرانه (هم‌چنان که در عکس سمت راست پیداست). شنیدنِ خبر درگذشتِ شان کانری، که چهره‌‌‌اش با ایام خوشِ خیال‌پردازی‌های کودکانه‌‌‌ی بسیاری کسان پیوند خورده ،طبعاً سبب دلتنگی‌شان می‌شود.

#هومن_پناهنده
@gashthaa

حوادث فرانسه یکی از فرسته‌های پیشین را به یادم آورد که در زیر می‌آورم.

جاناتان سویفت، طنزنویس بزرگ ایرلندی و خالقِ سفرنامه‌ی گالیور(که شاهکاری است درطنز) مردی روحانی بود و از زیر و بم ِ دیانت آگاه؛ او درباره‌ی دین‌داری این نکته‌ی نغز را می‌گوید:

دین‌داری ِ ما صرفاً به قدری است که
ما را از هم متنفر کند، نه آن قدر که
سبب شود یکدیگر را دوست بداریم.*

دین‌داری نیز مانند بسیاری چیزهای دیگر مراتب دارد و چه بسا کار ِ آدم ِ دین‌دار در مراتب نازل ِ دین‌داری به خون‌آشامی بکشد. بر این اساس، بعضی چیزها،حتی اگر بپذیریم که در مراتب بالا واجدِ خیرند،در مراتب پایین،منشا‌ء شرّ و فاجعه‌بارند و طبعاً عدم‌شان به زِ وجود.


* We have just enough religion to
make us hate , but not enough
to make us love one another.


#هومن_پناهنده
@gashthaa

توهین به مقدسات و نوع واکنش پیروان ادیان ابراهیمی

چند سال پیش در یک کشور اروپایی - به گمانم بریتانیا - نمایشی روی صحنه رفت که ماجرای خیانت یهودای اسخریوطی به عیسی مسیح را روایت می‌کرد. این روایت به خلاف متون انجیلی، خیانت یهودا را معرفی و شناساندنِ مسیح به فریسیان و کاهنان یهودی برای دستگیری او نمی‌دانست، بلکه خیانت اسخریوطی را "تجاوز جنسی" به عیسای ناصری قلمداد می‌کرد و گویا در صحنۀ تئاتر به اجرا می‌گذاشت!
شماری معدود از کلیساها به این نمایش اعتراض خفیفی کردند، اما اعتراض اصلی از جانب برخی از جماعت‌های مسلمان بود که پس از سر و صدایی معمول فرونشست.
در واقع ارباب کلیسا و جمعیت‌هایی مسیحی سالیان درازی است که با این نوع توهین‌ها نسبت به دیانت و پیامبر خود که او را تجسم خدا هم می‌دانند، کنار آمده‌اند و معمولاً حساسیتی در این باره نشان نمی‌دهند.
مجامع یهودی نیز هر توهین و ناسزایی را نسبت به دیانت خود به شرطی که جنبۀ نژادپرستانه به خود نگیرد و به نفی هولوکاست نینجامد، چندان وقعی نمی‌نهند و حتی بسیاری از خودِ آنها، در تمسخر متون دینی یهود از برخی ملحدان چیزی کم نمی‌گذارند. برای نمونه عزر وایزمن، رئیس جمهور سابق اسرائیل گفته بود که بخش‌های بسیار زیادی از کتاب مقدس - تورات - مزخرف است و ارزش یک بار خواندن را هم ندارد! این نوع اظهارات و بسیار تندتر از آن، از سوی رهبران احزاب یهودی سکولار در اسرائیل بسیار تکرار می‌شود.
جماعت‌های مسلمان اما با توهین به پیامبر و دیانت خود همچنان سختگیرانه برخورد می‌کنند. مادامی که این سختگیری جنبۀ انتقادی و محکومیت لفظی داشته باشد، مشکلی به وجود نمی‌آید اما هنگامی که واکنش‌ها در قالب تهدید و ارعاب و قتل و کشتار، صورت عملی به خود می‌گیرد، خشم افکار عمومی بخصوص در جوامع غربی را برمی‌انگیزد و حتی جوامع میانه رو مسلمان را با خطر اتهام تروریسم و نارواداری مذهبی روبرو می‌کند.
این در حالی است که جوامع مسلمان هنوز در مورد "اصل توهین" و میزان رواداری آن پیشنهاد روشنی ارائه نکرده‌اند. به عبارت دیگر آنها مشخص نمی‌کنند که آیا هرگونه توهین به رهبران ادیان، مکاتب و ایدئولوژی‌های گوناگون قبیح و ممنوع است و یا اینکه فقط خواهان ممنوعیت توهین به پیامبران ابراهیمی هستند؟
اگر مورد دوم منظورشان باشد، در یک جهان سکولار این استثناء مورد قبول قرار نمی‌گیرد چرا که از نگاه جوامع دیگر، ادیان ابراهیمی هیچ تفاوتی با دیگر ادیان یا مکاتب ندارند! اما اگر منظور ممنوعیت توهین علیه رهبران تمام ادیان و آیین‌ها و مکاتب و ایدئولوژی‌ها باشد، در آن صورت آیا شامل بودا و کنفسیوس و زرتشت و لائوتزو و خدایان هندو و رهبران بهایی از یک طرف و کسانی چون مارکس و انگلس و لنین و مائو و پاپ و روسو و ولتر و منتسکیو و هزاران نفر دیگر از این قبیل هم می‌شود؟
اگر پاسخ به این پرسش مثبت باشد، در آن صورت جوامع مسلمان بیش از دیگران تحت فشار و ممنوعیت قرار می‌گیرند چرا که توهین به این گونه افراد امری عادی در میان آنهاست!
متأسفانه بسیاری از مسلمانان هنوزاین اصل طلایی را نیاموخته‌اند که آنچه را بر خود نمی‌پسندی بر دیگران هم مپسند! این دسته از مسلمانان توهین به رهبران مکاتب دیگر را "حق" مشروع خود می‌پندارند و اما هرگونه توهینی علیه مقدسات خود را با تهدید و قتل پاسخ می‌دهند. این نکته‌ای است که مردم جوامع دیگر نه فقط درک نمی‌کنند بلکه تعبیرهای تندی در بارۀ آن به کار می‌برند.
این در حالی است که برخی مسلمانان حتی در مورد اختلاف‌های فرقه‌ای درون دینی خود نیز هیچ حد و مرزی را رعایت نمی‌کنند. برای نمونه در برخی کتب عهد صفوی، اهانت نسبت به عمربن الخطاب خلیفۀ دوم مسلمین، از مرز شناعت هم گذشته به طوری که عرق شرم بر جبین می‌‌نشاند و پشت آدم را می‌لرزاند!
آخر وقتی برخی مسلمانان رعایت حال هم‌کیشان خود را هم نمی‌کنند، چگونه انتظار دارند مردمان خداناباور و لائیک و ملحد رعایت حال پیامبر اسلام را کنند؟
به هر حال، مسئلۀ توهین عملاً به معضلی فرهنگی تبدیل شده است که جستجوی راهی منطقی و قابل قبول برای تمام اطراف قضیه، مورد نیاز است. اما یافتن چنین راهی با تعصب و خامی از یک طرف و تهدید و ارعاب از طرف دیگر نه فقط میسر نیست، بلکه به جنگ 72 ملت در جهان دامن می‌زند!
#احمد_زیدآبادی
#مسلمانان
#مسیحیان
#یهودیان
#توهین_به_مقدسات
@ahmadzeidabad
https://instagram.com/ahmadzeidabadiii

‍ بنز تختی و گردنبند علی دایی، خبر از دگرگونی ما می دهند!؟

@KhiyabooneFaree

« تختی يک ماشين بنز ۱۷۰ داشت. هميشه برای تعمير به تعمیرگاه نادر می‌آمد که مالکانش دو شريک بودند، علی و آوانس. مردمی که گرفتاری داشتند برای تختی نامه می نوشتند و به صاحبان این تعمیرگاه می دادند تا به دست تختی برسد.
يک روز در اين تعمیرگاه نشسته بوديم که تختی بدون ماشین آمد. گفتيم ماشين کو؟ آقا تختی گفت: ديشب ماشين را دزديدند.

يک هفته بعد، در تعمیرگاه نادر بوديم که چند نامه به تختی دادند. پهلوان در حالی که یکی از نامه ها را ميخواند، يک دفعه خنده‌ بلندی کرد و گفت:
نامه آقا دزده است! نوشته ماشينت مقابل شير پاستوريزه پارک شده و شرمنده ام که ماشینت رو دزدیدم.
به همراه تختی به محلی که سارق گفته بود رفتيم. ماشین آنجا بود، تختی دور ماشين چرخيد و گفت: لاستيک‌ها، تودوزی، ‌ضبط و همه چيز ماشین نو شده!

سارق بعد از اینکه فهمیده بود ماشین جهان پهلوان تختی رو دزدیده از کارش پشیمون شده و برای عذرخواهی همه چیز ماشین رو نو کرده بود. بعد که سوار ماشین شدیم، تختی گفت: عمو حيدر! بيا مبلغی که برای ماشين من خرج شده را به خيريه بدهيم.»

خاطره علی اکبر حيدری، دوست جهان پهلوان تختی و دارنده نشان برنز المپيک ۱۹۶۴ توکيو


.

🔺بهره‌برداری از خانه-موزه #اخوان‌ثالث و رونمایی از تندیس او

🔹در دیدار و گفتگوی پیروز حناچی با اعضای فرهنگستان هنر، خانه-موزه مهدی اخوان‌ثالث بهره‌برداری و تندیس این شاعر معاصر رونمایی شد.

✅ اهل قلم و فرهنگ:
👉🆔 @ahleghalamvafarhang

فساد دانشگاهی:
گونه‌شناسی، روش سنجش، علل، پی‌آمدها و راهبردهای مبارزه با آن
داود حسينی هاشم‌زاده.
تهران: آگاه. 1398
این پژوهش علمی و آماری ارزشمند حدود دویست مصداق فساد دانشگاهی را شناسایی کرده است؛ از جمله:
1. مقالۀ مشترک که دانشجو نوشته اما نویسندۀ مسئول آن استاد باشد. (فساد نظام‌مند قانونی با دستورالعمل وزارت علوم)

2. انتشار کتاب علمی در ازای پرداخت پول به شبه‌ناشران تاجرپیشه

3. اعمال نفوذ در داوری مقاله در مجلات دانشگاهی

4. اعمال نفوذ در انتشار کتاب علمی

5. بیگاری‌کشی از دانشجو برای ترجمه و تألیف بخشی از کتاب با عنوان تکلیف درسی

6. تطمیع دانشجو برای گرفتن پایان‌نامه

7. خودارجاعی (ارجاع به مقالات خود برای بالابردن ضریب تأثیر)

8. آوردن نام دوستان و خویشان به عنوان نویسندگان مقاله و کتاب

9. سوء استفادۀ استاد-مدیران از قدرت سازمانی برای رزومه‌سازی

10. گرفتن امتياز از برخي از دانشجويان صاحب منصب

11 . اجبار دانشجویان به خريد كتابی كه منافعش نصيب استاد شود.

سکوت هوشمندانۀ وزارت علوم و ما دانشگاهیان نسبت به انتشار این کتاب نشان رضایت ما از وضع موجود است.

بشنوید: گزارش پژوهش در یوتیوب

فساد بی‌دروغ، فساد با نقاب

کتابی که دکتر فتوحی معرفی کرده‌اند کتاب مهمی‌ست. نکته‌ای هم که در پایان گفته‌اند نکتهٔ مهمی‌ست.
کار فساد در دانشگاه‌های ما به جایی رسیده که وقتی درباره‌اش پژوهش بنیادی کنیم و دسته‌بندی‌اش کنیم، می‌بینیم عملاً قاطبه و بدنهٔ «فعّالیّت‌های دانشگاهی» کشور آلوده به دست‌کم یکی از این تباهی‌هاست. بی‌شک گسترش کمّی بی‌ضابطه در تعداد دانشگاه و دانشجو و استاد، پابه‌پای فرمالیسم در ارزیابی آنچه «پژوهش‌ها و دستاوردها» می‌نامیم (و جزئی از فرمالیسمی است که بر همهٔ شئون رسمی ارزیابی حاکم است) از علل مهم در گستردگی این تباهی است.

امّا من می‌خواهم نکته‌ای بر حرف این کتاب بیفزایم: فساد و دزدی این افراد آشکار و رسواست. یک نوع دیگر فساد هست که به گمان من خطرناک‌تر است: فساد درآمیخته با ریاکاری علمی، فساد «فضلا».
پژوهش‌های استادان و دانشجویانی که از حدّاقلّ سواد محروم (یا بهره‌مند) هستند در نشریات فراوان علمی-پژوهشی(۱) چاپ می‌شود و در عمل خواننده ندارد. جز افرادی از دستهٔ خود این‌ها کسی پیرویشان نمی‌کند. کسی از ایشان سرمشق نمی‌گیرد و اسوه و اسطوره نمی‌سازد. حتی کسی انتظار ندارد به مقالاتی ارجاع داده شود که ایشان نوشته‌اند و گاه مطلبی را «زخمی» کرده‌اند، بی این که به نتیجه‌ای رسیده‌باشند. خودشان هم نه انتظار خواننده دارند، نه مقلد نه مرید و نه حتی ارجاع. همان حقوق و عنوان را می‌خواهند و به‌ زودی هم دور ریخته و فراموش خواهند شد، اگر همین حالا نشده‌باشند. آثار ایشان پیش از خودشان مرده‌است.

ولی نوع دیگری از فساد داریم که خطرناک‌تر است، چون اوّلاً این‌همه آشکار نیست، ثانیاً مرتکبانشان الزاماً از همه نظر بیسواد نیستند و همین باعث می‌شود در برهوت فعلی گاه «ممتاز» هم جلوه کنند. استادی شهره به «اخلاق» که با همین اشتهار مریدپروری می‌کند هم فاسد است، اگرچه ترجمهٔ شاگرد را ندزدد. گرد آوردن نوچه و ندیم و برساختن اتوریته کاذب هم فساد است اگرچه پسردایی ارجمند را بین نویسندگان جا نزده‌باشند. استادانی که فقط به دلیل آنچه اسم خیلی خوبش «رفاقت» است یکدیگر را حمایت می‌کنند و بر خطاهای یکدیگر چشم می‌بندند هم خطاکارند اگرچه خرید کتاب خودشان تنها راه گذراندن درسشان نباشد. پژوهشگری که در ارجاع ایز گم می‌کند و به مقاله‌ای یک بار ارجاع می‌دهد و سه بار دیگر که باید ارجاع می‌داد نمی‌دهد یا مطالب مقالات مختلف را وصله‌پینه می‌کند خطرش از کسی که با ساختار قالبی مقاله نوشته بیشتر است، چون ممکن است مقاله یا کتابش خواننده و ستایشگر هم پیدا کند. حق یابندهٔ اصلی نکته/ نویسندهٔ مقالهٔ نخست اینجا پیش مخاطبان بیشتری تضییع می‌شود. دانشجویان مستعد در این فضا بیشتر به دوگانهٔ «پیوستن به زنجیره/ حرمان و بغض» دچار می‌شوند، و اشاره به این نکات هم به دلیل برخورداری پژوهشگر/استاد از حمایت «رفقا» خالی از دشواری نیست. این نوع تباهی و خطاکاری است که خطرناک است چون کمتر کسی خطا بودنش را به روی خاطیان می‌آورد و در نتیجه این شگردها و مرتکبانشان استمرار می‌یابند و می‌مانند و نسل به نسل تباه‌تر و بی‌پرواتر می‌شوند؛ چنان که نسل‌به‌نسل تباه‌تر و بی‌پرواتر شده‌اند.

من البته با دکتر فتوحی گرامی در اهمیت این کتاب موافقم، ولی به‌‌جد گمان می‌کنم فسادهای پنهان‌تر و فساد افرادی که فاضل‌تر و معتبرتر محسوب می‌شوند مهم‌تر است چون زنجیره‌ای از اثرات ناخوشایند را بر کسانی می‌گذارد که جامعهٔ علمی باید به ایشان امیدوار باشد.

۱- اگر هم این پژوهش‌ها کتاب شود ناشران متفرقه چاپشان می‌کنند و اصل سخن این نوشته تغییر نمی‌کند.

t.me//fanneadab

از جمله‌ی داغدارانِ ترور دیروز در دانشگاه کابل، پدر و مادر این جوان‌اند.
صائب تبریزی گوید:
ز سادگی است، به فرزند هر که خرسند است
که مادر و پدرِ غم، وجودِ فرزند است

#هومن_پناهنده
@gashthaa

✅دموکراسی علیه دموکراسی

پوپولیسم ترامپ یک پیامد است نه علت!

🔹این یادداشت گزارشی از سخنرانی و آرا جنجال برانگیز پرفسور شاون روزنبرگ در انجمن رواشناسان سیاسی آمریکا در جولای 2019 است. روزنبرگ معتقد است که به قدرت رسیدن پوپولیست‌های راست‌گرا در کشورهایی مثل آمریکا و بریتانیا یک اتفاق نیست و مساله‌ای ساختاری است. از نظر او دموکراسی ارکانی داشته است که تحولات اخیر موجب تضعیف آنها شده است. دموکراسی بر دوش رسانه‌های سنتی، قضات مستقل، اساتید دانشگاه ها استوار شده است اما با اوج گرفتن شبکه‌های اجتماعی که بدون هیچ میانجی مردم را هدایت می‌کنند، به‌تدریج این محافظان یا ارکان دموکراسی به حاشیه رانده‌ شده‌اند. روزنبرگ می‌نویسد که دموکراسی به مشارکت فعال مردم وابسته است.

🔹او توضیح می‌دهد که دلیل موفقیت اخیر پوپولیست‌های دست راستی این است که «نخبگان» در حال از دست دادن کنترل نهادهایی هستند که به طور سنتی مردم را از تکانه‌های غیردموکراتیک خود حفظ می‌کردند. زمانی که مردم برای اتخاذ تصمیمات سیاسی به خود واگذار می‌شوند، آنان به سوی راه‌حل‌های ساده‌ای می‌لغزند که پوپولیست‌های دست راستی در سراسر جهان پیشنهاد می‌کنند: ترکیب وحشتناکی از بیگانه‌هراسی، نژادپرستی و اقتدارگرایی.

🔹در مقایسه با استلزامات سخت دموکراسی که خواستار مدارا برای مصالحه و تکثر است، پوپولیسم دست راستی همانند خوراکی آماده است. در حالی که دموکراسی از ما می‌خواهد این حقیقت را بپذیریم که باید کشورمان را با مردمی تقسیم کنیم که تفکر و ظاهری متفاوت با ما دارند، اما پوپولیسم دست راستی یک هیجان سریع به ما پیشکش می‌کند. پوپولیسم دست راستی می‌گوید پیروی از اصول سیاسی را فراموش کنید. شما می‌توانید در مورد اعضای قبایل دیگر دقیقا همان حسی را ابراز کنید که دوست دارید.

📗1880 کلمه
⏱️زمان تخمینی مطالعه : 10 دقیقه

#توانمندسازی_حاکمیت_و_جامعه #نخبگان_و_جامعه

برای مطالعه ادامه مطلب به سایت ما از طریق لینک زیر مراجعه کنید.
https://iran-bssc.ir/?p=12883

می‌گویند جامعه‌ی آمریکا دو قطبی شده بود و ترامپ که خود محصول این وضع بود، پس از پیروزی در انتخابات ۲۰۱۶، بر این تفرقه و شقاق افزود. اما عجیب این است که دامنه‌ی این تفرقه تا درون خانه‌ای در تهران هم کشیده شده.

#هومن_پناهنده
@gashthaa

جام می و خون دل هر یک به کسی دادند

#هومن_پناهنده
@gashthaa

منبعِ عکس: @literature9

‍ 📝📝📝کارآمدی لیبرال دموکراسی

✍🏻رضا یوسفیان

✅ترامپ ‌انتخابات را باخت. دو ماه دیگر کاخ سفید را ترک می کند.

✅شاید بجاست یادآوری کنیم که جابجایی چنین شخصی با چنان شخصیت دروغگو، هوچی گر و علاقه مند به صندلی ریاست در کشوری غیردموکراتیک چه هزینه ای می توانست در برداشته باشد؟

✅عزل دیکتاتور در یمن به مرگ هزاران نفر منجر شد. تلاش برای به زیر کشیدن وی موجب جنگ داخلی، دخالت خارجی، تجزیه کشور، قحطی، بیماری و مرگ کودکان فراوانی را تحمیل کرد.

✅در سوریه درخواست تعویض حاکمان و سیستم اقتدارگرا به قیمت از دست رفتن جان بیش از نیم میلیون انسان و آوارگی بیش از نیمی از جمعیت کشور در داخل و خارج تمام شد. کشور تحت تسلط قدرت های مختلف خارجی قرار گرفت و همچنان نزاع و درگیری و برادرکشی ادامه دارد.

✅در لیبی خواسته مردم برای استعفای قذافی‌‌ پس از چهل سال دیکتاتوری فردی به جنگ داخلی، دخالت خارجی، تجزیه کشور و بی دولتی انجامید.

✅تعویض حاکمان در کشور های دیکتاتوری چون عراق صدام، هاییتی، دولت های نظامی آمریکای جنوبی و .... همه حکایت از هزینه های سنگین انسانی و مالی می کند. تمام این هزینه ها صرفا برای یک خواسته و آن هم تغییر یک شخص یا یک یک سیستم حکومتی است. گاه چنان صورت حساب گزافی برای تغییر به کشور و مردم تحمیل می شود که برخی نسبت به تغییرات تردید می ورزند و ابقای دیکتاتورهای فسیلی را ترجیح می دهند.

✅این هزینه ها در دموکراسی به حداقل می رسد. نمی دانم در امریکا از بینی کسی خون آمد یا خیر، اما می دانم هزینه ها قابل مقایسه نیست.

✅شاید سوال شود که اگر ترامپ مجددا انتخاب می شد آیا این نقص و لکه ای بر سیستم دموکراسی لیبرال نبود؟ رقابت نزدیک دو رقیب نشان می دهد که بخش بزرگی از مردم امریکا از ترامپ راضی بودند و بر خلاف نظر افرادی امثال من، خواهان ادامه مدیریت او بودند. احتمالا آنان موفقیت اقتصادی او را مدنظر دارند و یا برخی نیز شخصیت فردی و رفتارهای اجتماعی او را چندان در اولویت معیارهای انتخاب خود قرار نمی دهند. اگر ترامپ انتخاب می شد باز هم نهادهای دموکراتیک همچنان که چهار سال قبل او را مهار کردند، وی را در چارچوب های دموکراتیک محاصره می کردند، رسانه ها او را به نقد می کشیدند و اشتباهاتش را برجسته می کردند. توییتر از نشر پیام های غیر واقعی او جلوگیری می کرد بدون انکه رییس جمهور بتواند کوچکتریت مانعی بر سر ازادی توییتر ایجاد کند . کنگره و دستگاه قضا زیاده خواهی هایش را تعدیل می کردند. و نهایتا چهار سال آینده همچون چهار سال قبل می گذشت. نه کسی بخاطر نقد او یک شب زندانی می شد و نه حمله تبلیغاتی به او روزنامه ای را به تعطیلی می کشید. رشد اقتصادی امریکا به لطف استخراج معادن ذغال سنگ و نفت آلاسکا و راه هایی از این قبیل به هزینه محیط زیست همچنان رشد می کرد. اما چهار سال بعد یعنی پس از هشت سال ریاست جمهوری، آخر خط ترامپ فرا می رسید و او لامحاله باید کرسی ریاست جمهوری را ترک می کرد.

✅لذا مردم امریکا باز هم مجبور نبودند تا آخر عمر او را تحمل کنند. سیستم انتخاباتی دموکراتیک او را بدون سر و صدا به کناری می گذاشت.

✅شخصیتی چون ترامپ در سیستم دیکتاتوری لیبی می توانست از او سرکوبگری بدتر از قذافی بسازد. شخصیت خودکامه ای چون قذافی نیز اگر در سیستمی دموکراتیک چون امریکا قرار می گرفت همین دست و پاهای ترامپ در توسل به اهرم قضایی را تکرار می کرد و پس از آن که همه شامورتی بازی هایش به نتیجه نمی رسید، تسلیم رای مردم می شد. لذا جان خود و صدها هزار نفر دیگر و همچنین کیان کشور را در معرض خطر و هوس قدرت طلبی خود قرار نمی داد .

@MostafaTajzadeh