Forwarded from پارادوکس (Kaveh khosravani)
✅ لذتِ اسیدپاشی به چهره‌ی عاشقان؛ درباره‌ی برخی واکنش‌ها به پست جدید «نشر نی»
✍🏻 کاوه خسروانی
1️⃣ چند سال است می‌خواهم درباره‌ی مشکلات، مافیابازی‌ها، و فسادهای کُشنده‌ی صنعت نشر در ایران بنویسم؛ اما همیشه آن‌قدر مسائل اورژانسی گریبان جامعه و کشور را گرفته بود که پرداختن به مسائل صنعت نشر یک جور فانتزی‌بازی به نظر می‌رسید. حالا هم وضعیت اورژانسی‌تر از همیشه است. بااین‌حال، تصمیم گرفتم حرف دلم را بزنم؛ شاید برای کسی مهم نباشد اما دست‌کم حرفم را می‌زنم و اندکی از این احساس خفه‌کننده رها می‌شوم.
2️⃣ انگیزه‌ی این نوشته، مطلبی‌ست که «نشر نی» دیروز در صفحه‌اش منتشر کرده است؛ مطلبی درباره‌ی آنچه «فروش کتاب قاچاق» نامیده شده، اما شاید نام دقیق‌ترش «فروش نسخه‌ی دزدی کتاب» باشد.
داستان از این قرار است: برخی افراد، کتاب‌هایی را که نشر نی (و ناشران دیگر) ترجمه، ویرایش، صفحه‌آرایی، طراحی جلد، و ... کرده‌اند، بدون اجازه‌ی ناشر چاپ می‌کنند. آنها در هیچ‌یک ازهزینه‌های آماده‌سازی کتاب (غیر از چاپ) سهیم نیستند و به همین دلیل کتاب را با قیمت پایین‌تری می‌فروشند (مثل هر کالای دزدی دیگر که ارزان‌تر از حالت عادی فروخته می‌شود).
اما نکته‌ی حیرت‌انگیز این است که تعداد نسبتاً زیادی از افرادِ به‌اصطلاح «اهل کتاب!» نه‌تنها با ناشر همدلی نشان نداده‌اند، بلکه با لحنی کینه‌توزانه، دزدهای دنیای کتاب را ستایش کرده‌اند. چرا؟ فقط به این دلیل که آن دزدها «کتابِ دزدیده‌شده» را با قیمت پایین‌تری به دست‌شان می‌رسانند.
3️⃣ از اینجاست که بوی تند اسید به مشام می‌رسد؛ بوی اینکه افرادِ «اهل کتاب» در این مملکت –همان افرادی که احتمالاً این‌طرف و آن‌طرف درباره‌ی دزدی‌های دیگر نوحه‌سرایی می‌کنند – سرسوزنی به دزدیده شدن حق ناشر و مؤلف و مترجم اهمیت نمی‌دهند. اهمیت نمی‌دهند که این‌گونه دزدی‌ها، درواقع دزدی از درآمد بسیار اندک مؤلف و مترجم است؛ دزدی از ناشری‌ست که برای ترجمه، ویرایش، نمونه‌خوانی، طراحی جلد، صفحه‌آرایی، و ... هزینه‌های کمرشکن متحمل شده است. اهمیت نمی‌دهند که اگر فلان دزد، کتاب را نصفه‌قیمت به آنها می‌فروشد، به این دلیل است که خودش به اندازه‌ی نصف ناشر هم برای کتاب هزینه نکرده و فقط هزینه‌ی کاغذ و چاپ آن را پرداخته است.
4️⃣ حیرت‌انگیزتر اینکه، برخی دیگر از این وکلای مدافع دزدها، ضمن دفاع قهرمانانه از آنها (و بدون اینکه از تناقض رفتارشان خجالت بکشند) وظیفه‌ی دفاع «اخلاقی!» از ناشران خارجی را هم بر عهده گرفته‌اند. خلاصه‌ی حرف‌شان این است که «چون ناشر ایرانی بابت چاپ کتاب، به ناشر خارجی پولی نمی‌دهد، پس حق ندارد به دزدیده شدن کارش اعتراض کند». این توجیه را شخصاً از دزدهای دیگری هم در عرصه‌ی کتاب شنیده‌ام (برای مثال، کسانی که فایل پی‌دی‌اف کتاب را در کانال‌هایشان به‌رایگان منتشر می‌کنند یا حتی می‌فروشند).
پاسخ: اولاً عجیب است که این حرف از دهان کسانی بیرون می‌آید که به «گرانی کتاب» معترض‌اند. ظاهراً این افراد نمی‌دانند که اگر قرار به خریدن حق نشر از ناشر خارجی باشد، قیمت کتاب باید چند برابر شود تا هزینه‌ی دلاریِ «خرید حق نشر» از ناشر خارجی جبران شود.
ثانیاً، مسئله‌ی کپی‌رایت، چیزی‌ست که باید به قانونی دقیق تبدیل شود تا «برای همه» لازم‌الاجرا باشد. چرا؟ (لطفاً دقیق بخوانید.)
فرض کنید ناشر «الف» یک کتاب دویست صفحه‌ای را بدون خرید حق انتشار، به قیمت هشتصد هزار تومان منتشر کند. حالا فرض کنید ناشر «ب» همان کتاب یا یک کتاب دویست صفحه‌ای دیگر را منتشر کند، اما (چون حق نشر آن را خریده و باید این هزینه را جبران کند) کتاب را به قیمت دو میلیون تومان بفروشد. در این شرایط، آیا مخاطب اهمیت خواهد داد که حق نشر از ناشر خارجی خریداری شده است؟! آیا با رضایت‌خاطر برای ناشر کف می‌زند و آن یک میلیون و دویست هزار تومان مابه‌التفاوت را پرداخت می‌کند؟! در این شرایط، تنها چیزی که به چشم خواهد آمد اتهام گران‌فروشی به ناشری‌ست که حق انتشار اثر را خریداری کرده است.
ادامه‌ی مطلب
🌐 کانال پارادوکس:
🆔 @paradoxizer
✍🏻 کاوه خسروانی
1️⃣ چند سال است می‌خواهم درباره‌ی مشکلات، مافیابازی‌ها، و فسادهای کُشنده‌ی صنعت نشر در ایران بنویسم؛ اما همیشه آن‌قدر مسائل اورژانسی گریبان جامعه و کشور را گرفته بود که پرداختن به مسائل صنعت نشر یک جور فانتزی‌بازی به نظر می‌رسید. حالا هم وضعیت اورژانسی‌تر از همیشه است. بااین‌حال، تصمیم گرفتم حرف دلم را بزنم؛ شاید برای کسی مهم نباشد اما دست‌کم حرفم را می‌زنم و اندکی از این احساس خفه‌کننده رها می‌شوم.
2️⃣ انگیزه‌ی این نوشته، مطلبی‌ست که «نشر نی» دیروز در صفحه‌اش منتشر کرده است؛ مطلبی درباره‌ی آنچه «فروش کتاب قاچاق» نامیده شده، اما شاید نام دقیق‌ترش «فروش نسخه‌ی دزدی کتاب» باشد.
داستان از این قرار است: برخی افراد، کتاب‌هایی را که نشر نی (و ناشران دیگر) ترجمه، ویرایش، صفحه‌آرایی، طراحی جلد، و ... کرده‌اند، بدون اجازه‌ی ناشر چاپ می‌کنند. آنها در هیچ‌یک ازهزینه‌های آماده‌سازی کتاب (غیر از چاپ) سهیم نیستند و به همین دلیل کتاب را با قیمت پایین‌تری می‌فروشند (مثل هر کالای دزدی دیگر که ارزان‌تر از حالت عادی فروخته می‌شود).
اما نکته‌ی حیرت‌انگیز این است که تعداد نسبتاً زیادی از افرادِ به‌اصطلاح «اهل کتاب!» نه‌تنها با ناشر همدلی نشان نداده‌اند، بلکه با لحنی کینه‌توزانه، دزدهای دنیای کتاب را ستایش کرده‌اند. چرا؟ فقط به این دلیل که آن دزدها «کتابِ دزدیده‌شده» را با قیمت پایین‌تری به دست‌شان می‌رسانند.
3️⃣ از اینجاست که بوی تند اسید به مشام می‌رسد؛ بوی اینکه افرادِ «اهل کتاب» در این مملکت –همان افرادی که احتمالاً این‌طرف و آن‌طرف درباره‌ی دزدی‌های دیگر نوحه‌سرایی می‌کنند – سرسوزنی به دزدیده شدن حق ناشر و مؤلف و مترجم اهمیت نمی‌دهند. اهمیت نمی‌دهند که این‌گونه دزدی‌ها، درواقع دزدی از درآمد بسیار اندک مؤلف و مترجم است؛ دزدی از ناشری‌ست که برای ترجمه، ویرایش، نمونه‌خوانی، طراحی جلد، صفحه‌آرایی، و ... هزینه‌های کمرشکن متحمل شده است. اهمیت نمی‌دهند که اگر فلان دزد، کتاب را نصفه‌قیمت به آنها می‌فروشد، به این دلیل است که خودش به اندازه‌ی نصف ناشر هم برای کتاب هزینه نکرده و فقط هزینه‌ی کاغذ و چاپ آن را پرداخته است.
4️⃣ حیرت‌انگیزتر اینکه، برخی دیگر از این وکلای مدافع دزدها، ضمن دفاع قهرمانانه از آنها (و بدون اینکه از تناقض رفتارشان خجالت بکشند) وظیفه‌ی دفاع «اخلاقی!» از ناشران خارجی را هم بر عهده گرفته‌اند. خلاصه‌ی حرف‌شان این است که «چون ناشر ایرانی بابت چاپ کتاب، به ناشر خارجی پولی نمی‌دهد، پس حق ندارد به دزدیده شدن کارش اعتراض کند». این توجیه را شخصاً از دزدهای دیگری هم در عرصه‌ی کتاب شنیده‌ام (برای مثال، کسانی که فایل پی‌دی‌اف کتاب را در کانال‌هایشان به‌رایگان منتشر می‌کنند یا حتی می‌فروشند).
پاسخ: اولاً عجیب است که این حرف از دهان کسانی بیرون می‌آید که به «گرانی کتاب» معترض‌اند. ظاهراً این افراد نمی‌دانند که اگر قرار به خریدن حق نشر از ناشر خارجی باشد، قیمت کتاب باید چند برابر شود تا هزینه‌ی دلاریِ «خرید حق نشر» از ناشر خارجی جبران شود.
ثانیاً، مسئله‌ی کپی‌رایت، چیزی‌ست که باید به قانونی دقیق تبدیل شود تا «برای همه» لازم‌الاجرا باشد. چرا؟ (لطفاً دقیق بخوانید.)
فرض کنید ناشر «الف» یک کتاب دویست صفحه‌ای را بدون خرید حق انتشار، به قیمت هشتصد هزار تومان منتشر کند. حالا فرض کنید ناشر «ب» همان کتاب یا یک کتاب دویست صفحه‌ای دیگر را منتشر کند، اما (چون حق نشر آن را خریده و باید این هزینه را جبران کند) کتاب را به قیمت دو میلیون تومان بفروشد. در این شرایط، آیا مخاطب اهمیت خواهد داد که حق نشر از ناشر خارجی خریداری شده است؟! آیا با رضایت‌خاطر برای ناشر کف می‌زند و آن یک میلیون و دویست هزار تومان مابه‌التفاوت را پرداخت می‌کند؟! در این شرایط، تنها چیزی که به چشم خواهد آمد اتهام گران‌فروشی به ناشری‌ست که حق انتشار اثر را خریداری کرده است.
ادامه‌ی مطلب
🌐 کانال پارادوکس:
🆔 @paradoxizer
Forwarded from پارادوکس (Kaveh khosravani)
✅ لذتِ اسیدپاشی به چهره‌ی عاشقان؛ درباره‌ی برخی واکنش‌ها به پست جدید «نشر نی»، بخش دوم | بخش اول
خوب حالا «نتیجه‌ی عملی» خرید حق نشر چه می‌شود؟ خیلی ساده: تا وقتی قانون خرید حق انتشار کتاب به صورت دقیق (و برای همه‌ی ناشران) تدوین و اجرا نشود، این انتظار که ناشر حق انتشار کتاب را از ناشر خارجی بخرد عملاً به معنای تعطیلی نشر است. هیچ اغراقی در کار نیست: «تعطیلی نشر» و نه هیچ چیزی کمتر از آن.
5️⃣ وقتی کامنت‌های زیر پست «نشر نی» را خواندم، اولین احساسی که پیدا کردم احساس پشیمانی بسیار شدید از فعالیت بیست‌ساله در زمینه‌ی ترجمه و نگارش و نشر بود؛ بسیار دردناک است که با چشم خودت ببینی حتی افراد کتاب‌خوان تا این اندازه از واقعیت‌های نشر بی‌اطلاع‌اند و (بدتر از آن) از این بی‌اطلاعی خودشان بی‌خبرند و (باز هم بدتر از آن) ناشران را بابت مسائلی مثل گرانی کتاب مقصر می‌دانند و (بدتر از همه) برایشان مهم نیست که این‌گونه قضاوت‌های فله‌ای مثل اسیدپاشی به چهره‌ی آن دسته از ناشران و مؤلفان و مترجمان است که با وجود دشواریِ شرایط، از سر عشق به کار خودشان، صادقانه به مخاطب خدمت می‌کنند.
6️⃣ برخی کامنت‌گذاران هم به رفتار «نشر نی» با مترجمان و نویسندگان اشاره کرده بودند. بله مطمئناً نشر نی باید درباره‌ی برخوردش با مترجمان و نویسندگان پاسخ‌گو باشد (و راستش خود من هم گله‌هایی از نشر نی دارم)؛ اما حتی رفتار بد نشر نی با دیگران نمی‌تواند دزدی از این انتشارات را توجیه کند.
7️⃣ کتاب دزدی ارزان نیست؛ هزینه‌اش از جیب مترجم، مؤلف، ویراستار، و ناشر دزدیده شده است.
8️⃣ کاملاً حق داریم که از شرایطی که در آن زندگی می‌کنیم خشمی تند داشته باشیم. اما خوب است اسید خشم خودمان را به اولین چهره‌ای که می‌شناسیم نپاشیم.
مطلب نشر نی و کامنت‌ها را می‌توانید اینجا بخوانید
✍🏻 کاوه خسروانی
🌐 کانال پارادوکس:
🆔 @paradoxizer
خوب حالا «نتیجه‌ی عملی» خرید حق نشر چه می‌شود؟ خیلی ساده: تا وقتی قانون خرید حق انتشار کتاب به صورت دقیق (و برای همه‌ی ناشران) تدوین و اجرا نشود، این انتظار که ناشر حق انتشار کتاب را از ناشر خارجی بخرد عملاً به معنای تعطیلی نشر است. هیچ اغراقی در کار نیست: «تعطیلی نشر» و نه هیچ چیزی کمتر از آن.
5️⃣ وقتی کامنت‌های زیر پست «نشر نی» را خواندم، اولین احساسی که پیدا کردم احساس پشیمانی بسیار شدید از فعالیت بیست‌ساله در زمینه‌ی ترجمه و نگارش و نشر بود؛ بسیار دردناک است که با چشم خودت ببینی حتی افراد کتاب‌خوان تا این اندازه از واقعیت‌های نشر بی‌اطلاع‌اند و (بدتر از آن) از این بی‌اطلاعی خودشان بی‌خبرند و (باز هم بدتر از آن) ناشران را بابت مسائلی مثل گرانی کتاب مقصر می‌دانند و (بدتر از همه) برایشان مهم نیست که این‌گونه قضاوت‌های فله‌ای مثل اسیدپاشی به چهره‌ی آن دسته از ناشران و مؤلفان و مترجمان است که با وجود دشواریِ شرایط، از سر عشق به کار خودشان، صادقانه به مخاطب خدمت می‌کنند.
6️⃣ برخی کامنت‌گذاران هم به رفتار «نشر نی» با مترجمان و نویسندگان اشاره کرده بودند. بله مطمئناً نشر نی باید درباره‌ی برخوردش با مترجمان و نویسندگان پاسخ‌گو باشد (و راستش خود من هم گله‌هایی از نشر نی دارم)؛ اما حتی رفتار بد نشر نی با دیگران نمی‌تواند دزدی از این انتشارات را توجیه کند.
7️⃣ کتاب دزدی ارزان نیست؛ هزینه‌اش از جیب مترجم، مؤلف، ویراستار، و ناشر دزدیده شده است.
8️⃣ کاملاً حق داریم که از شرایطی که در آن زندگی می‌کنیم خشمی تند داشته باشیم. اما خوب است اسید خشم خودمان را به اولین چهره‌ای که می‌شناسیم نپاشیم.
مطلب نشر نی و کامنت‌ها را می‌توانید اینجا بخوانید
✍🏻 کاوه خسروانی
🌐 کانال پارادوکس:
🆔 @paradoxizer
Forwarded from ایران در رسانه
پروفسور ولی نصر:
«خب، اول از همه اجازه دهید بگویم که من به این تقابل "میانه‌روها در برابر تندروها" اعتقادی ندارم. من فکر می‌کنم دودستگی در واشنگتن بیشتر از تهران است. [با حضور افرادی مثل] روبیو و ونس، اختلال در تصمیم‌گیریِ واشنگتن بسیار بیشتر از تهران است. هر دولتی در نهایت بر سر سیاست‌هایش بحث و اختلاف نظر دارد، اما فکر می‌کنم در ایران یک اجماع وجود دارد که آنها از این تنگه [تنگه هرمز]* دست نخواهند کشید. این اجماع وجود دارد که آنها جنگ را بسیار بسیار خوب مدیریت کرده‌اند. این اجماع وجود دارد که آنها ابرقدرت [آمریکا] را شکست داده‌اند یا دست‌کم آن را به موضع ضعف (عقب‌نشینی) کشانده‌اند. پس دیگر بر سر چه چیزی باید بحث کنند؟
حتی این بحثی که اکنون در واشنگتن بسیار رایج شده است - که فکر می‌کنم بخش اعظم آن واقعاً اطلاعات دروغ است - مبنی بر اینکه مجتبی [خامنه‌ای] مرده است یا واقعاً در رأس کار نیست... چه فرقی می‌کند؟ هر کسی که در رأس کار است، دارد امور را با قاطعیت و انسجام اداره می‌کند. منظورم این است که ما اینجا داریم سوال اشتباهی می‌پرسیم؛ پس چه اهمیتی دارد که او زنده است یا مرده؟ تفاوتی ایجاد نمی‌کند.
بنابراین نه، من فکر نمی‌کنم آنها تصور کنند که دارند زیاده‌روی می‌کنند. آنها فکر می‌کنند که یک پنجره فرصت محدود در اختیار دارند تا بیشترین میزان امتیاز استراتژیک را از برگرداندن ورق علیه ایالات متحده به دست آورند. غیرمنطقی خواهد بود اگر آنها از این برتری خود استفاده نکنند. آنها با خود فکر می‌کنند نسل‌های آینده از آنها خواهند پرسید: "شما ایالات متحده را در موضع ضعف قرار داده بودید، آن زمان وقت این بود که بیشتر بخواهید." و آنها خواهند گفت که ایالات متحده تاکنون دو بار ایران را محاصره کرده است و این ایالات متحده است که اول کوتاه آمده است. آنها می‌توانند بیشتر از هر کس دیگری رنج بکشند؛ بعد از ۴۷ سال رنج کشیدن، باز هم می‌توانند رنج بکشند. و در نهایت فکر می‌کنند که تنها راه رسیدن به جایگاهی بهتر، از همین مسیری است که اکنون در آن قرار دارند.
من قصد ندارم در مورد اینکه آیا آنها زیاده‌روی می‌کنند یا نه حدس و گمان بزنم؛ اما فکر می‌کنم کشوری که در شش ماه گذشته موفق شده از حمله دو ارتش مجهز به تسلیحات هسته‌ای - یعنی قدرت برتر جهان و پیشرفته‌ترین و مجهزترین ارتش خاورمیانه - جان سالم به در ببرد و با این حال ما هنوز داریم چنین بحثی می‌کنیم... فکر می‌کنم با فروتنی باید بپذیریم که شاید آنها کارشان را درست انجام داده‌اند. و در واقع، منظورم این نیست که همه تقصیرها را گردن ترامپ بیندازیم؛ همه افراد دیگری در واشنگتن که فکر می‌کردند سیاست در قبال ایران و مسیری که طی کرده‌ایم از ابتدا درست بوده و اسرائیل درست می‌گفته... می‌دانید، بدیهی است که آنها تا الان اشتباه کرده‌اند و مسیر را کاملاً اشتباه رفته‌اند.
و در نهایت، می‌دانید در مسائل اقتصادی ایران دارد رنج می‌کشد، اما همان‌طور که جان [میرشایمر] در همان ابتدا گفت، آنها خواستار امتیازات اقتصادی بزرگی هستند. شما باید غرامت جنگی بپردازید، باید تا ۳۰ میلیارد دلار را آزاد کنید؛ گزارش شده است که ایران تا صد میلیارد دلار دارایی مسدود شده در سراسر جهان دارد. [آنها می‌گویند] ما می‌خواهیم تجارت کنیم و می‌خواهیم نفتمان را به هر کسی که می‌خواهیم بفروشیم و شما باید از سر راه کنار بروید. و وقتی شما تحریم‌ها را بردارید، ما قادر خواهیم بود راحت‌تر عوارض [عبور کشتی‌ها را] جمع‌آوری کنیم، زیرا عملاً می‌توانیم پول دریافت کنیم. بنابراین "رنج کوتاه‌مدت، دستاورد بلندمدت"؛ این همان طرزی است که آنها به قضیه نگاه می‌کنند.»
https://www.youtube.com/watch?v=oW-QcUMKmE0
«خب، اول از همه اجازه دهید بگویم که من به این تقابل "میانه‌روها در برابر تندروها" اعتقادی ندارم. من فکر می‌کنم دودستگی در واشنگتن بیشتر از تهران است. [با حضور افرادی مثل] روبیو و ونس، اختلال در تصمیم‌گیریِ واشنگتن بسیار بیشتر از تهران است. هر دولتی در نهایت بر سر سیاست‌هایش بحث و اختلاف نظر دارد، اما فکر می‌کنم در ایران یک اجماع وجود دارد که آنها از این تنگه [تنگه هرمز]* دست نخواهند کشید. این اجماع وجود دارد که آنها جنگ را بسیار بسیار خوب مدیریت کرده‌اند. این اجماع وجود دارد که آنها ابرقدرت [آمریکا] را شکست داده‌اند یا دست‌کم آن را به موضع ضعف (عقب‌نشینی) کشانده‌اند. پس دیگر بر سر چه چیزی باید بحث کنند؟
حتی این بحثی که اکنون در واشنگتن بسیار رایج شده است - که فکر می‌کنم بخش اعظم آن واقعاً اطلاعات دروغ است - مبنی بر اینکه مجتبی [خامنه‌ای] مرده است یا واقعاً در رأس کار نیست... چه فرقی می‌کند؟ هر کسی که در رأس کار است، دارد امور را با قاطعیت و انسجام اداره می‌کند. منظورم این است که ما اینجا داریم سوال اشتباهی می‌پرسیم؛ پس چه اهمیتی دارد که او زنده است یا مرده؟ تفاوتی ایجاد نمی‌کند.
بنابراین نه، من فکر نمی‌کنم آنها تصور کنند که دارند زیاده‌روی می‌کنند. آنها فکر می‌کنند که یک پنجره فرصت محدود در اختیار دارند تا بیشترین میزان امتیاز استراتژیک را از برگرداندن ورق علیه ایالات متحده به دست آورند. غیرمنطقی خواهد بود اگر آنها از این برتری خود استفاده نکنند. آنها با خود فکر می‌کنند نسل‌های آینده از آنها خواهند پرسید: "شما ایالات متحده را در موضع ضعف قرار داده بودید، آن زمان وقت این بود که بیشتر بخواهید." و آنها خواهند گفت که ایالات متحده تاکنون دو بار ایران را محاصره کرده است و این ایالات متحده است که اول کوتاه آمده است. آنها می‌توانند بیشتر از هر کس دیگری رنج بکشند؛ بعد از ۴۷ سال رنج کشیدن، باز هم می‌توانند رنج بکشند. و در نهایت فکر می‌کنند که تنها راه رسیدن به جایگاهی بهتر، از همین مسیری است که اکنون در آن قرار دارند.
من قصد ندارم در مورد اینکه آیا آنها زیاده‌روی می‌کنند یا نه حدس و گمان بزنم؛ اما فکر می‌کنم کشوری که در شش ماه گذشته موفق شده از حمله دو ارتش مجهز به تسلیحات هسته‌ای - یعنی قدرت برتر جهان و پیشرفته‌ترین و مجهزترین ارتش خاورمیانه - جان سالم به در ببرد و با این حال ما هنوز داریم چنین بحثی می‌کنیم... فکر می‌کنم با فروتنی باید بپذیریم که شاید آنها کارشان را درست انجام داده‌اند. و در واقع، منظورم این نیست که همه تقصیرها را گردن ترامپ بیندازیم؛ همه افراد دیگری در واشنگتن که فکر می‌کردند سیاست در قبال ایران و مسیری که طی کرده‌ایم از ابتدا درست بوده و اسرائیل درست می‌گفته... می‌دانید، بدیهی است که آنها تا الان اشتباه کرده‌اند و مسیر را کاملاً اشتباه رفته‌اند.
و در نهایت، می‌دانید در مسائل اقتصادی ایران دارد رنج می‌کشد، اما همان‌طور که جان [میرشایمر] در همان ابتدا گفت، آنها خواستار امتیازات اقتصادی بزرگی هستند. شما باید غرامت جنگی بپردازید، باید تا ۳۰ میلیارد دلار را آزاد کنید؛ گزارش شده است که ایران تا صد میلیارد دلار دارایی مسدود شده در سراسر جهان دارد. [آنها می‌گویند] ما می‌خواهیم تجارت کنیم و می‌خواهیم نفتمان را به هر کسی که می‌خواهیم بفروشیم و شما باید از سر راه کنار بروید. و وقتی شما تحریم‌ها را بردارید، ما قادر خواهیم بود راحت‌تر عوارض [عبور کشتی‌ها را] جمع‌آوری کنیم، زیرا عملاً می‌توانیم پول دریافت کنیم. بنابراین "رنج کوتاه‌مدت، دستاورد بلندمدت"؛ این همان طرزی است که آنها به قضیه نگاه می‌کنند.»
https://www.youtube.com/watch?v=oW-QcUMKmE0
YouTube
Mearsheimer, Nasr: What Comes Next in Iran? | Tom Switzer
Hardly a day goes by without another indication that the international order is in flux. But as the war in Iran enters a new phase, some questions are becoming increasingly urgent.
What do we know about the emerging Iranian-Omani discussions over the Strait…
What do we know about the emerging Iranian-Omani discussions over the Strait…
مسلمانی در جستجوی ناکجا آباد: زندگینامه ی سیاسی علی شریعتی
نویسنده: علی رهنما
دکتر علی رهنما, استاد اقتصاد دانشگاه آمریکایی پاریس, با نگرشی آکادمیک زندگینامه سیاسی علی شریعتی را از کودکی تا مرگ پی می‌گیرد .نویسنده ابتدا مواضع سیاسی حزب توده و احمد کسروی را بررسی می‌کند ;سپس کانون نشر حقایق اسلامی و نهضت ملی شدن نفت و خداپرستان سوسیالیست را طرح می‌کند .آن گاه سال‌های تحصیل شریعتی در مزینان و مشهد و پاریس را شرح می‌دهد .نویسنده می‌کوشد تا آبشخورهای فکری شریعتی را در ایران و جهان نشان دهد .از همین روست که به آرای 'ماسینیون', 'برک', 'گورویج', 'سارتر 'و 'فانون 'بیشتر توجه می‌کند تا از این رهگذر میزان تاثر شریعتی از آرای آنان باز شناخته شود .بخش عمده‌ای از مطالب کتاب به حسینه ارشاد و تربیت نسل انقلابی و تدوین مانیفیست اسلامی اختصاص دارد .آخرین گفتار کتاب به پرده آخر زندگی شریعتی یعنی زندان و مهاجرت و مرگ در غربت تخصیص یافته است .
این کتاب جزو معدود آثاری در رابطه با شریعتی است که متد بیطرفی علمی را در بررسی زندگی سیاسی و و افکار وی بکار گرفته است.
نویسنده: علی رهنما
دکتر علی رهنما, استاد اقتصاد دانشگاه آمریکایی پاریس, با نگرشی آکادمیک زندگینامه سیاسی علی شریعتی را از کودکی تا مرگ پی می‌گیرد .نویسنده ابتدا مواضع سیاسی حزب توده و احمد کسروی را بررسی می‌کند ;سپس کانون نشر حقایق اسلامی و نهضت ملی شدن نفت و خداپرستان سوسیالیست را طرح می‌کند .آن گاه سال‌های تحصیل شریعتی در مزینان و مشهد و پاریس را شرح می‌دهد .نویسنده می‌کوشد تا آبشخورهای فکری شریعتی را در ایران و جهان نشان دهد .از همین روست که به آرای 'ماسینیون', 'برک', 'گورویج', 'سارتر 'و 'فانون 'بیشتر توجه می‌کند تا از این رهگذر میزان تاثر شریعتی از آرای آنان باز شناخته شود .بخش عمده‌ای از مطالب کتاب به حسینه ارشاد و تربیت نسل انقلابی و تدوین مانیفیست اسلامی اختصاص دارد .آخرین گفتار کتاب به پرده آخر زندگی شریعتی یعنی زندان و مهاجرت و مرگ در غربت تخصیص یافته است .
این کتاب جزو معدود آثاری در رابطه با شریعتی است که متد بیطرفی علمی را در بررسی زندگی سیاسی و و افکار وی بکار گرفته است.
Forwarded from بین دوگانگی‌ها
🔵چرا واشینگتن مدام دچار سوءبرداشت از ایران می‌شود؟
🔸آنچه تاریخ و علوم سیاسی درباره تاب‌آوری حکومت و نهادهای جمهوری اسلامی به ما می‌گویند.
✍️رؤیا ایزدی
🔻۷ اوت ۲۰۲۶
▪️گود آثوریتی
(Good Authority:Political Science Insights to Illuminate the News)
🔹سینا طوسی:
"این یکی از بهترین مقالاتی است که از زمان آغاز جنگ درباره ایران خوانده‌ام، نوشته رؤیا ایزدی. او دو خطای بنیادی آمریکا را توضیح می‌دهد: اشتباه گرفتن ایرانیان خارج از کشور (دیاسپورا) با خودِ ایران، و برخورد با جمهوری اسلامی به عنوان یک رژیم فردمحورِ شکننده، نه یک حکومت پس از انقلاب با نهادهای عمیقاً جاافتاده."
✍️رؤیا ایزدی:
جنگ ایالات متحده و اسرائیل با ایران اکنون وارد ششمین ماه خود می‌شود. با وجود یک کارزار گسترده و مداوم برای سرنگونی و حذف رهبری سیاسی و نظامی ایران، حکومت ایران تسلیم نشده است. همچنین نیروهای مسلح ایران به حملات تلافی‌جویانه پهپادی و موشکی خود علیه نیروهای آمریکایی و متحدان منطقه‌ای آن ادامه داده‌اند.
در اوایل این جنگ، مقامات واشینگتن و اورشلیم (بیت‌المقدس) انتظار داشتند شاهد فروپاشی حکومت ایران باشند، به‌ویژه پس از آنکه حملات آمریکا و اسرائیل به کشته شدن دو شخصیت کلیدی ایران انجامید. محاسبات ظاهری بر این فرض استوار بود که حکومت ایران پایگاه حمایتی چندانی در داخل کشور ندارد و اعتراضات ضد حکومتی کار را تمام کرده و جمهوری اسلامیِ تقریباً ۵۰ ساله را سرنگون خواهد کرد.
پژوهش‌های علوم سیاسی نشان می‌دهد که مقامات آمریکایی و اسرائیلی مرتکب دو اشتباه بنیادی شدند:
۱. آنها ایرانیان خارج از کشور (دیاسپورا) حامی جنگ در خیابان‌های تورنتو، لس‌آنجلس یا مونیخ را به اشتباه خودِ ایران فرض کردند.
۲. آنها ایران پس از انقلاب را رژیمی شبیه به عراقِ صدام حسین یا لیبیِ معمر قذافی دیدند؛ جایی که با حذف رهبر، خود رژیم نیز فرو می‌پاشد.
و اکنون پس از گذشت چندین ماه، همان فرضیات نادرست همچنان مباحثات سیاست‌گذاری را شکل می‌دهند.
🔹ایران یک رژیم اقتدارگرای رقابتی پس از انقلاب است
چگونه می‌توان ایرانِ امروز را تحلیل کرد؟ جمهوری اسلامی از دل یکی از پراهمیت‌ترین انقلاب‌های مردمی قرن بیستم متولد شد. برخلاف بسیاری از حکومت‌های اقتدارگرا در منطقه و جهان که محصول کودتاهای نظامی بودند، جمهوری اسلامی از یک جنبش مردمی و انقلابی سربرآورد که میلیون‌ها ایرانی از پیشینه‌های اجتماعی گوناگون را بسیج کرد.
حکومت‌های انقلابی تفاوت‌های بنیادی با رژیم‌های حاصل از کودتا دارند. آنها سازمان‌ها، شبکه‌ها و تعهدات ایدئولوژیکی را به ارث می‌برند که در طول مبارزات انقلابی شکل گرفته‌اند. از این رو، این حکومت‌ها از سطحی از نفوذ اجتماعی و انسجام نهادی برخوردارند — نمونه‌های دیگر آن چین، کوبا و ویتنام هستند. رژیم‌های انقلابی اغلب با وجود عملکرد ضعیف اقتصادی و فشارهای خصمانه نیروهای خارجی، یکی از باثبات‌ترین و مقاوم‌ترین انواع رژیم‌ها به‌شمار می‌روند.
با این نگاه، تحلیل ایران با همان ملاک‌هایی که برای رژیم‌های اقتدارگرای حاصل از کودتا به‌کار می‌رود، گمراه‌کننده است. آن رژیم‌ها بسیار شکننده هستند، زیرا حول محور تصاحب نظامی قدرت شکل گرفته‌اند و به‌شدت به یک ائتلاف حاکمِ محدود متکی هستند.
در مقابل، نظم سیاسی پس از سال ۱۳۵۷ (۱۹۷۹) در ایران از طریق یک فرآیند انقلابی ساخته شد که نهادهای حکومت و رابطه رهبری جدید با جامعه را به‌طور بنیادی دگرگون کرد. درک این تمایز برای فهم اینکه چرا استراتژی‌های موثر در برابر رژیم‌های اقتدارگرا در لیبی یا عراق بعید است در ایران به همان نتیجه برسد، بسیار حیاتی است.
🔹چرا ایران می‌تواند حامیان حکومت را به سرعت بسیج کند؟
یکی از نقاط قوت جمهوری اسلامی، ظرفیت سازمانی آن است. طی چهار دهه، حکومت زیرساخت‌های گسترده‌ای را ساخته که قادر به بسیج حامیان در سراسر کشور است. جمهوری اسلامی صرفاً با سرکوب و اجبار حکومت نمی‌کند؛ بلکه از شبکه‌های تعبیه‌شده در اماکن مذهبی، دانشگاه‌ها و بوروکراسی دولتی برای سازماندهی راهپیمایی‌ها، مراسم‌ها و دیگر رویدادهای عمومی استفاده می‌کند.
این سازمان‌ها به حکومت این امکان را می‌دهند که هر زمان احساس تهدید سیاسی یا خارجی کند — از جمله اعتراضات ضد حکومتی — اعداد بزرگی از حامیان خود را به سرعت بسیج کند. به عنوان مثال، پس از مقاطع مهم اعتراضات ضد حکومتی در سال‌های ۱۹۹۹ (۱۳۷۸)، ۲۰۰۹ (۱۳۸۸)، ۲۰۱۸ (۱۳۹۶)، ۲۰۱۹ (۱۳۹۸)، ۲۰۲۲ (۱۴۰۱) و اخیراً در ژانویه ۲۰۲۶، راهپیمایی‌های بزرگ حامیان حکومت در سراسر کشور برگزار شد. این راهپیمایی‌ها نشانه‌های مشهودی از حمایت عمومی از حکومت در زمان‌های بحران هستند.
تحلیلگران و سیاست‌گذاران خارج از ایران معمولاً این ظرفیت سازمانی را نادیده می‌گیرند. همچنین صدای مخالفان حکومت در میان جامعه ایرانیان خارج از کشور اغلب بر فضای عمومی گفتگوها درباره سیاست ایران غلبه دارد. این امر باعث می‌شود ناظران به این نتیجه برسند که مردم در ایران یکپارچه مخالف جمهوری اسلامی هستند. البته این بدین معنا نیست که جمهوری اسلامی از حمایت اکثریتی برخوردار است — اما بدین معنا هم نیست که فاقد پایگاه قابل توجه است.
برای نمونه، پژوهش‌های پیمایشی نشان می‌دهند که حکومت ایران پایگاه اجتماعی قابل توجهی دارد. در یک نظرسنجی ملی نماینده که من در سال ۲۰۲۴ در ایران انجام دادم، تنها ۳۰ درصد از پاسخ‌دهندگان از تغییر رژیم حمایت کردند (۵۷ درصد اصلاحات تدریجی را ترجیح دادند و ۱۳ درصد وضع موجود را خواستار بودند). اخیراً، دانیل تاوانا، دانشمند علوم سیاسی و همکارانش یک نظرسنجی ملی با استفاده از روش «آزمایش لیست نهفته» انجام دادند — روشی که برای کاهش انگیزه پاسخ‌دهندگان در پنهان‌کردن آرای حساس سیاسی طراحی شده است.
آنها دریافتند که ۵۷ درصد از پاسخ‌دهندگان هنگام پرسش مستقیم حمایت خود را از جمهوری اسلامی ابراز کردند، اما تحت ناشناس‌بودنِ ارائه شده توسط آزمایش لیست، حمایت تخمینی به ۴۷ درصد کاهش یافت. به عبارت دیگر، حتی پس از در نظر گرفتن پنهان‌کاری نظرات، همچنان نزدیک به نصف پاسخ‌دهندگان حمایت خود را از حکومت ابراز کردند.
🔹انتخابات و اعتراضات چه چیزی به ما می‌گویند؟
نتایج انتخاباتی نیز نشان می‌دهد که جمهوری اسلامی بخش قابل توجهی از بدنه حامیان را حفظ کرده است. برای مثال، در انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۱ (۱۴۰۰)، حدود ۲۳.۹ میلیون ایرانی — ۴۸ درصد واجدین شرایط — به سه کاندیدای اصلی رای دادند و بیش از ۲۲ میلیون نفر کاندیداهای غیراصلاح‌طلب را انتخاب کردند. البته برجسته‌ترین کاندیداهای اصلاح‌طلب رد صلاحیت شده بودند و رای دادن در انتخابات لزوماً به معنای حمایت کامل از حکومت نیست.
این حمایت تا چه حد عمق دارد؟ در سال‌های اخیر، مشکلات اقتصادی و واکنش‌ها به قوانین سخت‌گیرانه پوشش زنان به سلسله‌ای از اعتراضات علیه حکومت ایران انجامیده است. اما اعتراضات لزوماً به معنای حمایت از تغییر رژیم نیست و هیچ تضمینی وجود ندارد که ایرانیان در جریان یک مداخله نظامی خارجی دست به قیام بزنند و خودشان کار را تمام کنند. پژوهش‌های گسترده در علوم سیاسی نشان می‌دهد که تهدیدات خارجی پدیده «انسجام حول پرچم» (rally around the flag) را ایجاد می‌کند، حتی در رژیم‌های اقتدارگرا. در واقع، تحریم‌های آمریکا علیه ایران دقیقاً همین اثر را به همراه داشت. این پویایی‌های سیاسی توضیح می‌دهند که چرا پیش‌بینی‌های مربوط به فروپاشی قریب‌الوقوع رژیم محقق نشده‌اند.
🔹جمهوری اسلامی از ساختار نهادی به‌شدت محکمی برخوردار است
یکی از بزرگ‌ترین اشتباهاتی که ناظران بیرونی مرتکب می‌شوند، این است که ایران را رژیمی کاملاً فردمحور و تحت کنترل انحصاری رهبر می‌دانند. اگرچه رهبر بالاترین مقام سیاسی و مذهبی کشور و فرمانده کل نیروهای مسلح است، اما اداره جمهوری اسلامی از طریق شبکه‌ای پیچیده از نهادهای رسمی و غیررسمی صورت می‌گیرد. تصمیم‌گیری‌ها همچنین توسط نهادهای انتخابی، نهادهای نظارتی، جناح‌های سیاسی رقیب، بدنه امنیتی، نخبگان حوزوی و بوروکراسی گسترده شکل می‌گیرند. در طول تاریخ جمهوری اسلامی، رهبران بارها مجبور شده‌اند با جناح‌های رقیب و واقعیت‌های سیاسی کنار بیایند.
انتخابات ریاست‌جمهوری نه کاملاً آزاد است و نه کاملاً عادلانه — شورای نگهبان کاندیداها را پیش از ورود به رقابت احراز صلاحیت می‌کند. با این حال، انتخابات در ایران رقابتی و با معناست. به‌ویژه انتخابات مجلس به حوزه های انتخابیه این امکان را می‌دهد تا نمایندگان را بر اساس عملکردشان در توزیع منابع، خدمات عمومی و توسعه محلی تشویق یا تنبیه کنند.
دانشمندان علوم سیاسی از ایران به عنوان یک «رژیم اقتدارگرای رقابتی» با کانون‌های متعدد قدرت یاد می‌کنند. این پیچیدگی نهادی پیامدهای مهمی برای تاب‌آوری رژیم دارد.
🔻به جهت ادامه مطالعه ترجمه فارسی متن کامل نوشته لطفا بر دکمه Instant View و یا لینک زیر فشار دهید.
https://telegra.ph/Why-Washington-keeps-misreading-Iran-08-15
🔻درباره نویسنده:
رؤیا ایزدی استادیار علوم سیاسی در دانشگاه رود آیلند و همکار پژوهشی «گود آثوریتی» (Good Authority) در سال ۲۰۲۶-۲۰۲۷ است. او مدیریت آزمایشگاه نیروهای امنیتی، حقوق و جامعه (SFRS) را بر عهده دارد و به عنوان معاون مرکز مطالعات منع خشونت و صلح فعالیت می‌کند. پژوهش‌های او بر روابط غیرنظامی-نظامی، به‌ویژه نقش ارتش‌ها خارج از میدان جنگ و در عرصه داخلی متمرکز است تا چگونگی بازشکل‌دهی سیاست، اقتصاد و جامعه توسط قدرت نظامی را بهتر درک کند.
🔻پیوند به اصل مقاله:
https://goodauthority.org/news/why-washington-keeps-misreading-iran/
🔻پیوند به این فرسته در X:
https://x.com/FGhoddoussi/status/2088581944741130619?s=20X:
@BetweenDichotomies
🔸آنچه تاریخ و علوم سیاسی درباره تاب‌آوری حکومت و نهادهای جمهوری اسلامی به ما می‌گویند.
✍️رؤیا ایزدی
🔻۷ اوت ۲۰۲۶
▪️گود آثوریتی
(Good Authority:Political Science Insights to Illuminate the News)
🔹سینا طوسی:
"این یکی از بهترین مقالاتی است که از زمان آغاز جنگ درباره ایران خوانده‌ام، نوشته رؤیا ایزدی. او دو خطای بنیادی آمریکا را توضیح می‌دهد: اشتباه گرفتن ایرانیان خارج از کشور (دیاسپورا) با خودِ ایران، و برخورد با جمهوری اسلامی به عنوان یک رژیم فردمحورِ شکننده، نه یک حکومت پس از انقلاب با نهادهای عمیقاً جاافتاده."
✍️رؤیا ایزدی:
جنگ ایالات متحده و اسرائیل با ایران اکنون وارد ششمین ماه خود می‌شود. با وجود یک کارزار گسترده و مداوم برای سرنگونی و حذف رهبری سیاسی و نظامی ایران، حکومت ایران تسلیم نشده است. همچنین نیروهای مسلح ایران به حملات تلافی‌جویانه پهپادی و موشکی خود علیه نیروهای آمریکایی و متحدان منطقه‌ای آن ادامه داده‌اند.
در اوایل این جنگ، مقامات واشینگتن و اورشلیم (بیت‌المقدس) انتظار داشتند شاهد فروپاشی حکومت ایران باشند، به‌ویژه پس از آنکه حملات آمریکا و اسرائیل به کشته شدن دو شخصیت کلیدی ایران انجامید. محاسبات ظاهری بر این فرض استوار بود که حکومت ایران پایگاه حمایتی چندانی در داخل کشور ندارد و اعتراضات ضد حکومتی کار را تمام کرده و جمهوری اسلامیِ تقریباً ۵۰ ساله را سرنگون خواهد کرد.
پژوهش‌های علوم سیاسی نشان می‌دهد که مقامات آمریکایی و اسرائیلی مرتکب دو اشتباه بنیادی شدند:
۱. آنها ایرانیان خارج از کشور (دیاسپورا) حامی جنگ در خیابان‌های تورنتو، لس‌آنجلس یا مونیخ را به اشتباه خودِ ایران فرض کردند.
۲. آنها ایران پس از انقلاب را رژیمی شبیه به عراقِ صدام حسین یا لیبیِ معمر قذافی دیدند؛ جایی که با حذف رهبر، خود رژیم نیز فرو می‌پاشد.
و اکنون پس از گذشت چندین ماه، همان فرضیات نادرست همچنان مباحثات سیاست‌گذاری را شکل می‌دهند.
🔹ایران یک رژیم اقتدارگرای رقابتی پس از انقلاب است
چگونه می‌توان ایرانِ امروز را تحلیل کرد؟ جمهوری اسلامی از دل یکی از پراهمیت‌ترین انقلاب‌های مردمی قرن بیستم متولد شد. برخلاف بسیاری از حکومت‌های اقتدارگرا در منطقه و جهان که محصول کودتاهای نظامی بودند، جمهوری اسلامی از یک جنبش مردمی و انقلابی سربرآورد که میلیون‌ها ایرانی از پیشینه‌های اجتماعی گوناگون را بسیج کرد.
حکومت‌های انقلابی تفاوت‌های بنیادی با رژیم‌های حاصل از کودتا دارند. آنها سازمان‌ها، شبکه‌ها و تعهدات ایدئولوژیکی را به ارث می‌برند که در طول مبارزات انقلابی شکل گرفته‌اند. از این رو، این حکومت‌ها از سطحی از نفوذ اجتماعی و انسجام نهادی برخوردارند — نمونه‌های دیگر آن چین، کوبا و ویتنام هستند. رژیم‌های انقلابی اغلب با وجود عملکرد ضعیف اقتصادی و فشارهای خصمانه نیروهای خارجی، یکی از باثبات‌ترین و مقاوم‌ترین انواع رژیم‌ها به‌شمار می‌روند.
با این نگاه، تحلیل ایران با همان ملاک‌هایی که برای رژیم‌های اقتدارگرای حاصل از کودتا به‌کار می‌رود، گمراه‌کننده است. آن رژیم‌ها بسیار شکننده هستند، زیرا حول محور تصاحب نظامی قدرت شکل گرفته‌اند و به‌شدت به یک ائتلاف حاکمِ محدود متکی هستند.
در مقابل، نظم سیاسی پس از سال ۱۳۵۷ (۱۹۷۹) در ایران از طریق یک فرآیند انقلابی ساخته شد که نهادهای حکومت و رابطه رهبری جدید با جامعه را به‌طور بنیادی دگرگون کرد. درک این تمایز برای فهم اینکه چرا استراتژی‌های موثر در برابر رژیم‌های اقتدارگرا در لیبی یا عراق بعید است در ایران به همان نتیجه برسد، بسیار حیاتی است.
🔹چرا ایران می‌تواند حامیان حکومت را به سرعت بسیج کند؟
یکی از نقاط قوت جمهوری اسلامی، ظرفیت سازمانی آن است. طی چهار دهه، حکومت زیرساخت‌های گسترده‌ای را ساخته که قادر به بسیج حامیان در سراسر کشور است. جمهوری اسلامی صرفاً با سرکوب و اجبار حکومت نمی‌کند؛ بلکه از شبکه‌های تعبیه‌شده در اماکن مذهبی، دانشگاه‌ها و بوروکراسی دولتی برای سازماندهی راهپیمایی‌ها، مراسم‌ها و دیگر رویدادهای عمومی استفاده می‌کند.
این سازمان‌ها به حکومت این امکان را می‌دهند که هر زمان احساس تهدید سیاسی یا خارجی کند — از جمله اعتراضات ضد حکومتی — اعداد بزرگی از حامیان خود را به سرعت بسیج کند. به عنوان مثال، پس از مقاطع مهم اعتراضات ضد حکومتی در سال‌های ۱۹۹۹ (۱۳۷۸)، ۲۰۰۹ (۱۳۸۸)، ۲۰۱۸ (۱۳۹۶)، ۲۰۱۹ (۱۳۹۸)، ۲۰۲۲ (۱۴۰۱) و اخیراً در ژانویه ۲۰۲۶، راهپیمایی‌های بزرگ حامیان حکومت در سراسر کشور برگزار شد. این راهپیمایی‌ها نشانه‌های مشهودی از حمایت عمومی از حکومت در زمان‌های بحران هستند.
تحلیلگران و سیاست‌گذاران خارج از ایران معمولاً این ظرفیت سازمانی را نادیده می‌گیرند. همچنین صدای مخالفان حکومت در میان جامعه ایرانیان خارج از کشور اغلب بر فضای عمومی گفتگوها درباره سیاست ایران غلبه دارد. این امر باعث می‌شود ناظران به این نتیجه برسند که مردم در ایران یکپارچه مخالف جمهوری اسلامی هستند. البته این بدین معنا نیست که جمهوری اسلامی از حمایت اکثریتی برخوردار است — اما بدین معنا هم نیست که فاقد پایگاه قابل توجه است.
برای نمونه، پژوهش‌های پیمایشی نشان می‌دهند که حکومت ایران پایگاه اجتماعی قابل توجهی دارد. در یک نظرسنجی ملی نماینده که من در سال ۲۰۲۴ در ایران انجام دادم، تنها ۳۰ درصد از پاسخ‌دهندگان از تغییر رژیم حمایت کردند (۵۷ درصد اصلاحات تدریجی را ترجیح دادند و ۱۳ درصد وضع موجود را خواستار بودند). اخیراً، دانیل تاوانا، دانشمند علوم سیاسی و همکارانش یک نظرسنجی ملی با استفاده از روش «آزمایش لیست نهفته» انجام دادند — روشی که برای کاهش انگیزه پاسخ‌دهندگان در پنهان‌کردن آرای حساس سیاسی طراحی شده است.
آنها دریافتند که ۵۷ درصد از پاسخ‌دهندگان هنگام پرسش مستقیم حمایت خود را از جمهوری اسلامی ابراز کردند، اما تحت ناشناس‌بودنِ ارائه شده توسط آزمایش لیست، حمایت تخمینی به ۴۷ درصد کاهش یافت. به عبارت دیگر، حتی پس از در نظر گرفتن پنهان‌کاری نظرات، همچنان نزدیک به نصف پاسخ‌دهندگان حمایت خود را از حکومت ابراز کردند.
🔹انتخابات و اعتراضات چه چیزی به ما می‌گویند؟
نتایج انتخاباتی نیز نشان می‌دهد که جمهوری اسلامی بخش قابل توجهی از بدنه حامیان را حفظ کرده است. برای مثال، در انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۱ (۱۴۰۰)، حدود ۲۳.۹ میلیون ایرانی — ۴۸ درصد واجدین شرایط — به سه کاندیدای اصلی رای دادند و بیش از ۲۲ میلیون نفر کاندیداهای غیراصلاح‌طلب را انتخاب کردند. البته برجسته‌ترین کاندیداهای اصلاح‌طلب رد صلاحیت شده بودند و رای دادن در انتخابات لزوماً به معنای حمایت کامل از حکومت نیست.
این حمایت تا چه حد عمق دارد؟ در سال‌های اخیر، مشکلات اقتصادی و واکنش‌ها به قوانین سخت‌گیرانه پوشش زنان به سلسله‌ای از اعتراضات علیه حکومت ایران انجامیده است. اما اعتراضات لزوماً به معنای حمایت از تغییر رژیم نیست و هیچ تضمینی وجود ندارد که ایرانیان در جریان یک مداخله نظامی خارجی دست به قیام بزنند و خودشان کار را تمام کنند. پژوهش‌های گسترده در علوم سیاسی نشان می‌دهد که تهدیدات خارجی پدیده «انسجام حول پرچم» (rally around the flag) را ایجاد می‌کند، حتی در رژیم‌های اقتدارگرا. در واقع، تحریم‌های آمریکا علیه ایران دقیقاً همین اثر را به همراه داشت. این پویایی‌های سیاسی توضیح می‌دهند که چرا پیش‌بینی‌های مربوط به فروپاشی قریب‌الوقوع رژیم محقق نشده‌اند.
🔹جمهوری اسلامی از ساختار نهادی به‌شدت محکمی برخوردار است
یکی از بزرگ‌ترین اشتباهاتی که ناظران بیرونی مرتکب می‌شوند، این است که ایران را رژیمی کاملاً فردمحور و تحت کنترل انحصاری رهبر می‌دانند. اگرچه رهبر بالاترین مقام سیاسی و مذهبی کشور و فرمانده کل نیروهای مسلح است، اما اداره جمهوری اسلامی از طریق شبکه‌ای پیچیده از نهادهای رسمی و غیررسمی صورت می‌گیرد. تصمیم‌گیری‌ها همچنین توسط نهادهای انتخابی، نهادهای نظارتی، جناح‌های سیاسی رقیب، بدنه امنیتی، نخبگان حوزوی و بوروکراسی گسترده شکل می‌گیرند. در طول تاریخ جمهوری اسلامی، رهبران بارها مجبور شده‌اند با جناح‌های رقیب و واقعیت‌های سیاسی کنار بیایند.
انتخابات ریاست‌جمهوری نه کاملاً آزاد است و نه کاملاً عادلانه — شورای نگهبان کاندیداها را پیش از ورود به رقابت احراز صلاحیت می‌کند. با این حال، انتخابات در ایران رقابتی و با معناست. به‌ویژه انتخابات مجلس به حوزه های انتخابیه این امکان را می‌دهد تا نمایندگان را بر اساس عملکردشان در توزیع منابع، خدمات عمومی و توسعه محلی تشویق یا تنبیه کنند.
دانشمندان علوم سیاسی از ایران به عنوان یک «رژیم اقتدارگرای رقابتی» با کانون‌های متعدد قدرت یاد می‌کنند. این پیچیدگی نهادی پیامدهای مهمی برای تاب‌آوری رژیم دارد.
🔻به جهت ادامه مطالعه ترجمه فارسی متن کامل نوشته لطفا بر دکمه Instant View و یا لینک زیر فشار دهید.
https://telegra.ph/Why-Washington-keeps-misreading-Iran-08-15
🔻درباره نویسنده:
رؤیا ایزدی استادیار علوم سیاسی در دانشگاه رود آیلند و همکار پژوهشی «گود آثوریتی» (Good Authority) در سال ۲۰۲۶-۲۰۲۷ است. او مدیریت آزمایشگاه نیروهای امنیتی، حقوق و جامعه (SFRS) را بر عهده دارد و به عنوان معاون مرکز مطالعات منع خشونت و صلح فعالیت می‌کند. پژوهش‌های او بر روابط غیرنظامی-نظامی، به‌ویژه نقش ارتش‌ها خارج از میدان جنگ و در عرصه داخلی متمرکز است تا چگونگی بازشکل‌دهی سیاست، اقتصاد و جامعه توسط قدرت نظامی را بهتر درک کند.
🔻پیوند به اصل مقاله:
https://goodauthority.org/news/why-washington-keeps-misreading-iran/
🔻پیوند به این فرسته در X:
https://x.com/FGhoddoussi/status/2088581944741130619?s=20X:
@BetweenDichotomies
Telegraph
Why Washington keeps misreading Iran
سینا طوسی: این یکی از بهترین مقالاتی است که از زمان آغاز جنگ درباره ایران خوانده‌ام، نوشته رؤیا ایزدی. او دو خطای بنیادی آمریکا را توضیح می‌دهد: اشتباه گرفتن ایرانیان خارج از کشور (دیاسپورا) با خودِ ایران، و برخورد با جمهوری اسلامی به عنوان یک رژیم فردمحورِ…
Forwarded from بین دوگانگی‌ها
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🔹@ps_ilove_me:
قابل‌پیش‌بینی‌ترین شیء در علم فیزیک، درست از همان لحظه‌ای که یک مفصل دوم به آن اضافه می‌کنید، به‌طور کامل غیرقابل‌پیش‌بینی می‌شود.
به آن «آونگ دوگانه» (یا پاندول دوگانه) می‌گویند.
به همین دلیل است که دانشمندان هنوز نمی‌توانند رفتار آونگ دوگانه را دقیقاً پیش‌بینی کنند.
آونگ دوگانه‌ای که شرایط اولیه آن حتی تا یک‌تریلیونُمِ درجه اندازه‌گیری شده باشد، باز هم ظرف مدت ده ثانیه کاملاً غیرقابل‌پیش‌بینی خواهد شد.
کمی درباره معنای واقعی این جمله فکر کنید.
ما معادلات کامل آن را در اختیار داریم.
نیوتون آنها را نوشت.
لاگرانژ آنها را به‌روز و دقیق‌تر کرد.
هر دانشجوی کارشناسی فیزیک می‌تواند آنها را روی یک دستمال‌سفره اثبات و استخراج کند.
هیچ بخش ناگفته یا گمشده‌ای در فیزیکِ آن وجود ندارد، هیچ متغیر پنهانی در کار نیست، و هیچ عجیب‌وغریبیِ کوانتومی هم مطرح نیست.
فقط دو میله، دو مفصل، و گرانش. همین و بس.
و با این حال، این سیستم پیش‌بینی را به تمسخر می‌گیرد.
دلیل این اتفاق در چیزی به نام «نمای لیاپونوف» نهفته است؛ عددی که سرعت واگرایی و فاصله گرفتنِ دو موقعیت شروعِ تقریباً یکسان را در طول زمان اندازه‌گیری می‌کند.
برای یک آونگ دوگانه، این نما در حدود ۳ تا ۵ در ثانیه است و در برخی آزمایش‌ها حتی به ۷٫۹ هم می‌رسد.
به زبان ساده: «هرگونه عدم‌قطعیت ناچیز در زاویه اولیه شما، تقریباً هر یک‌پنجمِ ثانیه دو برابر می‌شود.
پس از یک ثانیه، خطای شما هزاران برابر شده است. پس از پنج ثانیه، میلیاردها برابر؛ و پس از ده ثانیه، دو آونگ هیچ وجه مشترکی جز قوانینی که از آن پیروی می‌کنند، نخواهند داشت.»
دامِ عمیق‌تر، ماهیتی فلسفی دارد.
مکانیک کلاسیک قرار بود معبد «جبرگرایی» (Determinism) باشد.
لاپلاس به زیبایی مدعی شده بود که یک هوش به اندازه کافی قدرتمند که موقعیت و سرعت تمام ذرات را بداند، می‌تواند کل آینده جهان را پیش‌بینی کند.
آونگ دوگانه تنها با استفاده از دو چوب و یک لولا، این رؤیا را بی‌صدا نابود می‌کند.
جبرگرایی در تئوری برقرار است، اما پیش‌بینی‌پذیری شکست می‌خورد، چرا که اندازه‌گیری‌ها هرگز دقیقِ مطلق نیستند.
شما نمی‌توانید یک زاویه را تا بی‌نهایت رقم اعشار بدانید؛ جهان این ارقام را در اختیار شما قرار نمی‌دهد.
بنابراین، حتی در یک سیستم کاملاً جبرگرا، درست از لحظه‌ای که حساسیت به شرایط اولیه از دقتِ اندازه‌گیری شما پیشی می‌گیرد، آینده عملاً غیرقابل‌شناخت می‌شود.
به همین دلیل است که پیش‌بینی‌های هواشناسی برای بیش از دو هفته با شکست مواجه می‌شوند؛ به همین دلیل است که آریتمی‌های قلبی در برابر پیش‌بینی مقاومت می‌کنند؛ و به همین دلیل است که مدل‌های مالیِ بناشده بر منحنی‌های هموار، توسط واقعیت تکه‌تکه می‌شوند.
آونگ دوگانه، چهره صادقانه بیشتر سیستم‌های پیچیده در طبیعت است.
پیش‌بینی‌پذیریِ هموار، یک استثناست.
آشوب (Chaos)، تنظیمات پیش‌فرضِ هر چیزی است که از اجزای غیرخطیِ کوپل‌شده (به‌هم‌پیوسته) تشکیل شده باشد.
https://x.com/i/status/2087893961189085376
@BetweenDichotomies
قابل‌پیش‌بینی‌ترین شیء در علم فیزیک، درست از همان لحظه‌ای که یک مفصل دوم به آن اضافه می‌کنید، به‌طور کامل غیرقابل‌پیش‌بینی می‌شود.
به آن «آونگ دوگانه» (یا پاندول دوگانه) می‌گویند.
به همین دلیل است که دانشمندان هنوز نمی‌توانند رفتار آونگ دوگانه را دقیقاً پیش‌بینی کنند.
آونگ دوگانه‌ای که شرایط اولیه آن حتی تا یک‌تریلیونُمِ درجه اندازه‌گیری شده باشد، باز هم ظرف مدت ده ثانیه کاملاً غیرقابل‌پیش‌بینی خواهد شد.
کمی درباره معنای واقعی این جمله فکر کنید.
ما معادلات کامل آن را در اختیار داریم.
نیوتون آنها را نوشت.
لاگرانژ آنها را به‌روز و دقیق‌تر کرد.
هر دانشجوی کارشناسی فیزیک می‌تواند آنها را روی یک دستمال‌سفره اثبات و استخراج کند.
هیچ بخش ناگفته یا گمشده‌ای در فیزیکِ آن وجود ندارد، هیچ متغیر پنهانی در کار نیست، و هیچ عجیب‌وغریبیِ کوانتومی هم مطرح نیست.
فقط دو میله، دو مفصل، و گرانش. همین و بس.
و با این حال، این سیستم پیش‌بینی را به تمسخر می‌گیرد.
دلیل این اتفاق در چیزی به نام «نمای لیاپونوف» نهفته است؛ عددی که سرعت واگرایی و فاصله گرفتنِ دو موقعیت شروعِ تقریباً یکسان را در طول زمان اندازه‌گیری می‌کند.
برای یک آونگ دوگانه، این نما در حدود ۳ تا ۵ در ثانیه است و در برخی آزمایش‌ها حتی به ۷٫۹ هم می‌رسد.
به زبان ساده: «هرگونه عدم‌قطعیت ناچیز در زاویه اولیه شما، تقریباً هر یک‌پنجمِ ثانیه دو برابر می‌شود.
پس از یک ثانیه، خطای شما هزاران برابر شده است. پس از پنج ثانیه، میلیاردها برابر؛ و پس از ده ثانیه، دو آونگ هیچ وجه مشترکی جز قوانینی که از آن پیروی می‌کنند، نخواهند داشت.»
دامِ عمیق‌تر، ماهیتی فلسفی دارد.
مکانیک کلاسیک قرار بود معبد «جبرگرایی» (Determinism) باشد.
لاپلاس به زیبایی مدعی شده بود که یک هوش به اندازه کافی قدرتمند که موقعیت و سرعت تمام ذرات را بداند، می‌تواند کل آینده جهان را پیش‌بینی کند.
آونگ دوگانه تنها با استفاده از دو چوب و یک لولا، این رؤیا را بی‌صدا نابود می‌کند.
جبرگرایی در تئوری برقرار است، اما پیش‌بینی‌پذیری شکست می‌خورد، چرا که اندازه‌گیری‌ها هرگز دقیقِ مطلق نیستند.
شما نمی‌توانید یک زاویه را تا بی‌نهایت رقم اعشار بدانید؛ جهان این ارقام را در اختیار شما قرار نمی‌دهد.
بنابراین، حتی در یک سیستم کاملاً جبرگرا، درست از لحظه‌ای که حساسیت به شرایط اولیه از دقتِ اندازه‌گیری شما پیشی می‌گیرد، آینده عملاً غیرقابل‌شناخت می‌شود.
به همین دلیل است که پیش‌بینی‌های هواشناسی برای بیش از دو هفته با شکست مواجه می‌شوند؛ به همین دلیل است که آریتمی‌های قلبی در برابر پیش‌بینی مقاومت می‌کنند؛ و به همین دلیل است که مدل‌های مالیِ بناشده بر منحنی‌های هموار، توسط واقعیت تکه‌تکه می‌شوند.
آونگ دوگانه، چهره صادقانه بیشتر سیستم‌های پیچیده در طبیعت است.
پیش‌بینی‌پذیریِ هموار، یک استثناست.
آشوب (Chaos)، تنظیمات پیش‌فرضِ هر چیزی است که از اجزای غیرخطیِ کوپل‌شده (به‌هم‌پیوسته) تشکیل شده باشد.
https://x.com/i/status/2087893961189085376
@BetweenDichotomies
بین دوگانگی‌ها
🔹@ps_ilove_me: قابل‌پیش‌بینی‌ترین شیء در علم فیزیک، درست از همان لحظه‌ای که یک مفصل دوم به آن اضافه می‌کنید، به‌طور کامل غیرقابل‌پیش‌بینی می‌شود. به آن «آونگ دوگانه» (یا پاندول دوگانه) می‌گویند. به همین دلیل است که دانشمندان هنوز نمی‌توانند رفتار آونگ دوگانه…
پیش‌بینی آنچه در قلمرو طبیعت رخ می‌دهد، چنان‌که پیدا است، بسی دشوار است، اما نکته این است که رابطه‌ی پدیده‌ها در طبیعت، با همه‌ی پیچیدگی، به پیچیدگی و درهم‌تنیدگی روابط در اجتماعات بشری نیست. با این حال، کسانی درباره‌ی رویدادهای اجتماعی (از قبیل فرجامِ جنبشی یا عاقبتِ اعتراضی اجتماعی یا سرانجامِ جنگی) با بی‌پروایی و قاطعیتی شگرف دست به داوری و پیش‌بینی می‌زنند و گاه با این کار، از سر بی‌مسئولیتی، فجایعی جبران‌ناپذیر (همچون فرستادن بسیاری جان‌های نازنین به کام مرگ) به بار می‌آورند.
سرچشمه‌ی این قاطعیت و بی‌پروایی، اگر ضعفی اخلاقی ( همچون سودای کسب یا حفظ قدرت به هر قیمتی) نباشد، دست کم جهل مرکب، یعنی ندانستنِ ندانستن، است، و یا شاید هر دو.
✍#هومن_پناهنده
@gashthaa
سرچشمه‌ی این قاطعیت و بی‌پروایی، اگر ضعفی اخلاقی ( همچون سودای کسب یا حفظ قدرت به هر قیمتی) نباشد، دست کم جهل مرکب، یعنی ندانستنِ ندانستن، است، و یا شاید هر دو.
✍#هومن_پناهنده
@gashthaa
Forwarded from مهدی سالاری‌نسب
2️⃣6️⃣2️⃣
⚡️مردمان پیروِ حاکمانِ خودند
۱
نیکولو ماکیاولی:
هیچ زمام‌داری حق ندارد از تقصیرهایی که شهروندان مرتکب می‌شوند شکایت کند؛
چون تقصیرهای اینان یا از اِهمالِ خودِ او نشأت می‌گیرند
یا از اینکه خودش سرمشق بدی برای شهروندان است.
اگر در احوالِ مللی که امروز به دزدی و راهزنی و معایبی از این قبیل متهم‌اند نیک بنگریم،
خواهیم‌دید که چون زمام‌دارانشان دارای آن معایب‌اند، آن‌گونه شده‌اند.
گفتارها، ترجمۀ محمدحسن لطفی، انتشارات خوارزمی، چاپ اول، ۱۳۷۷، ص ۳۸۰
۲
مولانا جلال‌الدین محمد بلخی:
خوی شاهان در رعیّت جا کند
مثنوی معنوی، ۱ : ۲۸۳۰
تصحیح محمدعلی موحد، فرهنگستان زبان و ادب فارسی و انتشارات هرمس، ج ۱، ص ۱۸۵
نیز نک.
احادیث و قصص مثنوی، بدیع‌الزمان فروزانفر، ترجمه و تنظیم حسین داودی، انتشارات امیرکبیر، ص ۱۱۸
۳
از اخبارِ عرب:
النّاسُ عَلی دینِ مُلوکِهِم (یا: النّاسُ عَلی دینِ المُلوک)
جزوِ امثال و احادیث نقل شده است، از جمله نک.
مجمع الامثالِ میدانی، جزء الثانی، معاونت فرهنگی آستان قدس رضوی، ۱۳۶۶، ص ۳۲۱
۲۴ مرداد ۱۴۰۵
مهدی سالاری‌نسب
@mehdisalarinasab
⚡️مردمان پیروِ حاکمانِ خودند
۱
نیکولو ماکیاولی:
هیچ زمام‌داری حق ندارد از تقصیرهایی که شهروندان مرتکب می‌شوند شکایت کند؛
چون تقصیرهای اینان یا از اِهمالِ خودِ او نشأت می‌گیرند
یا از اینکه خودش سرمشق بدی برای شهروندان است.
اگر در احوالِ مللی که امروز به دزدی و راهزنی و معایبی از این قبیل متهم‌اند نیک بنگریم،
خواهیم‌دید که چون زمام‌دارانشان دارای آن معایب‌اند، آن‌گونه شده‌اند.
گفتارها، ترجمۀ محمدحسن لطفی، انتشارات خوارزمی، چاپ اول، ۱۳۷۷، ص ۳۸۰
۲
مولانا جلال‌الدین محمد بلخی:
خوی شاهان در رعیّت جا کند
مثنوی معنوی، ۱ : ۲۸۳۰
تصحیح محمدعلی موحد، فرهنگستان زبان و ادب فارسی و انتشارات هرمس، ج ۱، ص ۱۸۵
نیز نک.
احادیث و قصص مثنوی، بدیع‌الزمان فروزانفر، ترجمه و تنظیم حسین داودی، انتشارات امیرکبیر، ص ۱۱۸
۳
از اخبارِ عرب:
النّاسُ عَلی دینِ مُلوکِهِم (یا: النّاسُ عَلی دینِ المُلوک)
جزوِ امثال و احادیث نقل شده است، از جمله نک.
مجمع الامثالِ میدانی، جزء الثانی، معاونت فرهنگی آستان قدس رضوی، ۱۳۶۶، ص ۳۲۱
۲۴ مرداد ۱۴۰۵
مهدی سالاری‌نسب
@mehdisalarinasab
Forwarded from مجتبی لشکربلوکی
🔲⭕️جایگاه ایران؛ قله آرمانی یا دره جهنمی؟ یک گزارش جامع
مجتبی لشکربلوکی
آیا ایران بر یک قله آرمانی ایستاده؟ (آن‌گونه که برخی رسانه‌های داخلی می‌گویند) یا به یک دره جهنمی سقوط کرده (آن‌گونه که در برخی رسانه‌های خارجی گفته می‌شود)؟
برای پاسخ به چنین سوالی یک راه آن است که خود را با دیگر کشورهای جهان مقایسه کنیم. به همین خاطر از ۳۲ گزارش بین‌المللی و ۵۲ شاخص مقایسه‌ای استفاده کردیم تا بفهمیم که وضعیت ایران چگونه است؟ از شاخص توسعه انسانی گرفته تا شاخص گرسنگی؛ از شکنندگی دولت تا بهبود وضعیت جامعه؛ از شادکامی روانی تا آزادی اقتصادی بررسی شدند. (گزارش جامع ۵۲ شاخص پیوست شده است).
قبل از آنکه به نتایج این بررسی بپردازیم به چالشی که قطعاً بسیاری مطرح خواهند کرد، بپردازیم. آیا شاخص‌های جهان؛
◽️۱۰۰٪ واقعیت را بازتاب می‌دهند؟ خیر!
◽️منصفانه و غیرسوگیرانه هستند؟ خیر!
◽️با دیدگاه ما از هستی، انسان و سعادت همخوانی دارند؟ خیر!
◽️همه آن چیزی که مهم است مانند اخلاق، معنویت و انسانیت را به خوبی اندازه‌گیری می‌کنند؟ خیر!
پس با توجه به چهار نقص بالا آیا نباید شاخص‌های جهانی را کنار بگذاریم؟ قطعاً خیر! شش دلیل در گزارش آورده شده که کنار گذاشتن شاخص‌های جهانی هم غیرمنطقی است و هم فرار از واقعیت.
◼️⭕️ نتایج بررسی؛ کجای جهان ایستاده‌ایم؟
آنچه از مجموع این شاخص‌ها و گزارش‌ها بدست می‌آید، آن است که ایران در ۶۳٪ موارد بدتر از میانگین جهان بوده و در ۳۷٪ شاخص‌ها در میانه جهان یا بالاتر از میانگین جهانی ایستاده است.
ایران در رقابت با دو قدرت منطقه‌ای (عربستان و ترکیه)، فقط در یک مورد (۲٪) از شاخص‌های مورد بررسی توانسته است برتری هم‌زمان بر هر دو رقیب را کسب کند. ایران در ۷۱٪ از موارد، ضعیف‌تر از هر دو رقیب بوده و در ۲۷٪ باقی‌مانده نیز توانسته با یکی از آنها برابری کرده یا بر آن پیشی بگیرد.
اگر رتبه ایران را در مقایسه با کل کشورهای مورد بررسی به صورت یک نردبان ده پله‌ای در نظر بگیریم، آنگاه در شاخص‌های توسعه‌سنج (میوه‌های توسعه) مانند توسعه انسانی سازمان ملل، سرمایه انسانی بانک جهانی، کامیابی چندبعدی شورای آتلانتیک ما معمولاً در پله های ۵ الی ۷ از نردبان ۱۰ پله‌ای توسعه ایستاده‌ایم. اما بر اساس شاخص‌های توسعه‌ساز مانند آزادی اقتصادی و سیاسی در پله‌های صفر تا ۴! که این پارادوکس جذاب را در گزارش بیشتر توضیح داده‌ایم.
خب برگردیم به سوال: ایران بر قله آرمانی یا دره جهنمی؟
جواب آن است که بر اساس ۳۲ گزارش و ۵۲ شاخصی که ما بررسی کرده‌ایم نه قله آرمانی و نه دره جهنمی، هیچ کدام تأیید نمی‌شود. نه باید در دام سیاه‌نمایی افتاد و نه فریب سفیدنمایی را خورد؛ واقعیت، جایی میان این دو روایت است. بهترین توصیف برای موقعیت ایران چنین است: دامنه لغزان!
چرا دامنه؟ به خاطر آنکه بر اساس شاخص‌هایی که سنجش‌گر میزان توسعه‌یافتگی‌اند ما در میانه جهان ایستاده‌ایم.
و چرا لغزان؟ به خاطر آنکه در برخی شاخص‌ها که کم هم نیستند، یا در جا زده‌ایم، یا عقب‌گرد داشته‌ایم یا از رقابت با متوسط جهان یا رقبای منطقه‌ای جا مانده‌ایم. ایران در دامنه لغزان است هم به خاطر محدودیت‌های برون‌زا مانند تحریم و هم به خاطر انباشت بحران‌های برآمده از سیاست‌های غلط داخلی و این لغزندگی باعث شده که پیشرفت‌هایی که در برخی دهه‌ها داشته‌ایم را از دست بدهیم.
☑️⭕️تجویز راهبردی
باید این دامنه لغزنده را به رسمیت بشناسیم. در صورتی که درها بر همین پاشنه بچرخد، سیاست‌ها همین بماند و مسیر کشورداری تغییر نکند؛ به خاطر لغزندگی، آنچه امروز داریم شاید رویای فردای ما باشد. باور نمی‌کنید؟ رشد اقتصادی، خانواده‌های زیر خط فقر و شاخص فلاکت الان را با ۱۳۸۰ که سال فوق‌العاده‌ای هم از نظر اقتصادی نبود مقایسه کنید! همین‌ها نشان می‌دهد که کار به جایی رسیده که ۱۳۸۰ برای ما یک رویا شده.
باید نگران بود یا امیدوار؟
جواب: هم‌زمان هم امیدواری هم نگرانی. چرا که بر اساس شاخص‌ها، در کنار ۸ نقطه نگران‌کننده (تنهایی و حاشیه‌نشینی جهان، آزادی سیاسی محدود، آزادی اقتصادی نامطلوب، کارآمدی حکمرانی رو به افول، تعصبات جنسیتی (در سیاست و اشتغال)، امنیت سرمایه‌گذاری بسیار پایین، حقوق مالکیت نامطلوب و مشروعیت پایین حکومت) ایران ۸ نقطه امیدوارکننده دارد (موقعیت جغرافیایی، سرمایه انسانی، کاهش چشمگیر نابرابری جنسیتی (در آموزش و سلامت)، مهارت‌های میان‌فرهنگی و انسجام اجتماعی بالا، ظرفیت بالای نوآوری، انواع قدرت (نرم، سخت و ترکیبی)، ذخایر طبیعی و جذابیت‌های گردشگری و اندازه جمعیت و بازار بزرگ).
ترکیب استراتژی‌های اهرم‌ساز (Leveraging) در کنار استراتژی‌های آزادساز (Unblocking) می‌تواند نجات‌بخش باشد. اولی برای نقاط امیدوارکننده و دومی برای نقاط نگران‌کننده.
@Dr_Lashkarbolouki
مجتبی لشکربلوکی
آیا ایران بر یک قله آرمانی ایستاده؟ (آن‌گونه که برخی رسانه‌های داخلی می‌گویند) یا به یک دره جهنمی سقوط کرده (آن‌گونه که در برخی رسانه‌های خارجی گفته می‌شود)؟
برای پاسخ به چنین سوالی یک راه آن است که خود را با دیگر کشورهای جهان مقایسه کنیم. به همین خاطر از ۳۲ گزارش بین‌المللی و ۵۲ شاخص مقایسه‌ای استفاده کردیم تا بفهمیم که وضعیت ایران چگونه است؟ از شاخص توسعه انسانی گرفته تا شاخص گرسنگی؛ از شکنندگی دولت تا بهبود وضعیت جامعه؛ از شادکامی روانی تا آزادی اقتصادی بررسی شدند. (گزارش جامع ۵۲ شاخص پیوست شده است).
قبل از آنکه به نتایج این بررسی بپردازیم به چالشی که قطعاً بسیاری مطرح خواهند کرد، بپردازیم. آیا شاخص‌های جهان؛
◽️۱۰۰٪ واقعیت را بازتاب می‌دهند؟ خیر!
◽️منصفانه و غیرسوگیرانه هستند؟ خیر!
◽️با دیدگاه ما از هستی، انسان و سعادت همخوانی دارند؟ خیر!
◽️همه آن چیزی که مهم است مانند اخلاق، معنویت و انسانیت را به خوبی اندازه‌گیری می‌کنند؟ خیر!
پس با توجه به چهار نقص بالا آیا نباید شاخص‌های جهانی را کنار بگذاریم؟ قطعاً خیر! شش دلیل در گزارش آورده شده که کنار گذاشتن شاخص‌های جهانی هم غیرمنطقی است و هم فرار از واقعیت.
◼️⭕️ نتایج بررسی؛ کجای جهان ایستاده‌ایم؟
آنچه از مجموع این شاخص‌ها و گزارش‌ها بدست می‌آید، آن است که ایران در ۶۳٪ موارد بدتر از میانگین جهان بوده و در ۳۷٪ شاخص‌ها در میانه جهان یا بالاتر از میانگین جهانی ایستاده است.
ایران در رقابت با دو قدرت منطقه‌ای (عربستان و ترکیه)، فقط در یک مورد (۲٪) از شاخص‌های مورد بررسی توانسته است برتری هم‌زمان بر هر دو رقیب را کسب کند. ایران در ۷۱٪ از موارد، ضعیف‌تر از هر دو رقیب بوده و در ۲۷٪ باقی‌مانده نیز توانسته با یکی از آنها برابری کرده یا بر آن پیشی بگیرد.
اگر رتبه ایران را در مقایسه با کل کشورهای مورد بررسی به صورت یک نردبان ده پله‌ای در نظر بگیریم، آنگاه در شاخص‌های توسعه‌سنج (میوه‌های توسعه) مانند توسعه انسانی سازمان ملل، سرمایه انسانی بانک جهانی، کامیابی چندبعدی شورای آتلانتیک ما معمولاً در پله های ۵ الی ۷ از نردبان ۱۰ پله‌ای توسعه ایستاده‌ایم. اما بر اساس شاخص‌های توسعه‌ساز مانند آزادی اقتصادی و سیاسی در پله‌های صفر تا ۴! که این پارادوکس جذاب را در گزارش بیشتر توضیح داده‌ایم.
خب برگردیم به سوال: ایران بر قله آرمانی یا دره جهنمی؟
جواب آن است که بر اساس ۳۲ گزارش و ۵۲ شاخصی که ما بررسی کرده‌ایم نه قله آرمانی و نه دره جهنمی، هیچ کدام تأیید نمی‌شود. نه باید در دام سیاه‌نمایی افتاد و نه فریب سفیدنمایی را خورد؛ واقعیت، جایی میان این دو روایت است. بهترین توصیف برای موقعیت ایران چنین است: دامنه لغزان!
چرا دامنه؟ به خاطر آنکه بر اساس شاخص‌هایی که سنجش‌گر میزان توسعه‌یافتگی‌اند ما در میانه جهان ایستاده‌ایم.
و چرا لغزان؟ به خاطر آنکه در برخی شاخص‌ها که کم هم نیستند، یا در جا زده‌ایم، یا عقب‌گرد داشته‌ایم یا از رقابت با متوسط جهان یا رقبای منطقه‌ای جا مانده‌ایم. ایران در دامنه لغزان است هم به خاطر محدودیت‌های برون‌زا مانند تحریم و هم به خاطر انباشت بحران‌های برآمده از سیاست‌های غلط داخلی و این لغزندگی باعث شده که پیشرفت‌هایی که در برخی دهه‌ها داشته‌ایم را از دست بدهیم.
☑️⭕️تجویز راهبردی
باید این دامنه لغزنده را به رسمیت بشناسیم. در صورتی که درها بر همین پاشنه بچرخد، سیاست‌ها همین بماند و مسیر کشورداری تغییر نکند؛ به خاطر لغزندگی، آنچه امروز داریم شاید رویای فردای ما باشد. باور نمی‌کنید؟ رشد اقتصادی، خانواده‌های زیر خط فقر و شاخص فلاکت الان را با ۱۳۸۰ که سال فوق‌العاده‌ای هم از نظر اقتصادی نبود مقایسه کنید! همین‌ها نشان می‌دهد که کار به جایی رسیده که ۱۳۸۰ برای ما یک رویا شده.
باید نگران بود یا امیدوار؟
جواب: هم‌زمان هم امیدواری هم نگرانی. چرا که بر اساس شاخص‌ها، در کنار ۸ نقطه نگران‌کننده (تنهایی و حاشیه‌نشینی جهان، آزادی سیاسی محدود، آزادی اقتصادی نامطلوب، کارآمدی حکمرانی رو به افول، تعصبات جنسیتی (در سیاست و اشتغال)، امنیت سرمایه‌گذاری بسیار پایین، حقوق مالکیت نامطلوب و مشروعیت پایین حکومت) ایران ۸ نقطه امیدوارکننده دارد (موقعیت جغرافیایی، سرمایه انسانی، کاهش چشمگیر نابرابری جنسیتی (در آموزش و سلامت)، مهارت‌های میان‌فرهنگی و انسجام اجتماعی بالا، ظرفیت بالای نوآوری، انواع قدرت (نرم، سخت و ترکیبی)، ذخایر طبیعی و جذابیت‌های گردشگری و اندازه جمعیت و بازار بزرگ).
ترکیب استراتژی‌های اهرم‌ساز (Leveraging) در کنار استراتژی‌های آزادساز (Unblocking) می‌تواند نجات‌بخش باشد. اولی برای نقاط امیدوارکننده و دومی برای نقاط نگران‌کننده.
@Dr_Lashkarbolouki
Telegram
گنجینه
گزارش جامع جایگاه ایران در مقایسه با کشورهای جهان
Forwarded from 🕊 فرازتد⚡️(روشنگری)
قدرت پنهان «مکالمات کوتاه»: چرا گپ زدن‌های روزمره با افراد غریبه به سلامت روان کمک می‌کند؟
روابط دو دسته‌اند:
پیوندهای قوی (خانواده و دوستان نزدیک) و پیوندهای ضعیف (همکاران دائم، فروشندگان محله و آشنایان عبوری).
پژوهش بر روی هزاران نفر نشان داد افرادی که تعاملات کوتاه اما مستمری با پیوندهای ضعیف خود دارند، به طرز معناداری سطح بالاتری از رفاه روانی و رضایت از زندگی را تجربه می‌کنند زیرا حس تعلق به یک جامعه بزرگتر را در انسان تقویت می‌کنند.
تنها ۴ دقیقه گپ زدن کوتاه پیش از انجام یک فعالیت مشترک، حس برون‌گرایی و صمیمیت را منتقل کرده و میزان اعتماد و همکاری افراد را در بازی‌های استراتژیک و گروهی به شکل چشمگیری افزایش می‌دهد.
روانشناسان پیشنهاد می‌کنند به جای شکایات تکراری از خستگی یا صحبت درباره آب‌وهوا، بر روی طرف مقابل تمرکز کنید. پرسیدن یک سوال درباره علاقه‌مندی‌ها، فیلم‌ها یا موسیقی‌های محبوب، یا دادن یک تمجید ساده، می‌تواند فضایی از ارتباط واقعی ایجاد کند و روحیه را ارتقا دهد.
psychologytoday.com/us/blog/close-encounters/202312/how-daily-small-talk-can-improve-well-being
درکامنت
t.me/FarazTed/48148
روابط دو دسته‌اند:
پیوندهای قوی (خانواده و دوستان نزدیک) و پیوندهای ضعیف (همکاران دائم، فروشندگان محله و آشنایان عبوری).
پژوهش بر روی هزاران نفر نشان داد افرادی که تعاملات کوتاه اما مستمری با پیوندهای ضعیف خود دارند، به طرز معناداری سطح بالاتری از رفاه روانی و رضایت از زندگی را تجربه می‌کنند زیرا حس تعلق به یک جامعه بزرگتر را در انسان تقویت می‌کنند.
تنها ۴ دقیقه گپ زدن کوتاه پیش از انجام یک فعالیت مشترک، حس برون‌گرایی و صمیمیت را منتقل کرده و میزان اعتماد و همکاری افراد را در بازی‌های استراتژیک و گروهی به شکل چشمگیری افزایش می‌دهد.
روانشناسان پیشنهاد می‌کنند به جای شکایات تکراری از خستگی یا صحبت درباره آب‌وهوا، بر روی طرف مقابل تمرکز کنید. پرسیدن یک سوال درباره علاقه‌مندی‌ها، فیلم‌ها یا موسیقی‌های محبوب، یا دادن یک تمجید ساده، می‌تواند فضایی از ارتباط واقعی ایجاد کند و روحیه را ارتقا دهد.
psychologytoday.com/us/blog/close-encounters/202312/how-daily-small-talk-can-improve-well-being
درکامنت
t.me/FarazTed/48148
Forwarded from فردین علیخواه
حقّ بستنِ در
فردین علیخواه
🔺در بیشتر خانه‌ها یک اتاق هست که درِ آن بسته می‌ماند: اتاق کار پدر. بچه‌ها یاد می‌گیرند که پشت آن در نروند، یا اگر رفتند، آرام بروند و زود برگردند. کسی این قانون را جایی ننوشته؛ همه فقط می‌دانند. اما در همان خانه، اگر مادر هم پشت میزی بنشیند تا کاری فکری انجام دهد، معمولاً چنین دری برایش وجود ندارد. حتی اگر دری هم داشته باشد، انگار همیشه نیمه‌باز است: کسی هست که هر چند دقیقه صدایش می‌زند، از او چیزی می‌خواهد، یا فقط مطمئن می‌شود که هنوز آنجاست. شاید بتوان گفت این تفاوت، چیزی بیش از یک عادت خانگی است؛ نشانه‌ی یک تقسیم نانوشته درباره‌ی اینکه چه کسی حق دارد از دسترس بیرون باشد.
🔺جامعه‌شناس فرانسوی مونیک هیکو، در سال ۱۹۸۴، برای بخشی از این پدیده اصطلاحی به کار برد: «بار ذهنی». منظور از بار ذهنی، آن بخش نامرئی از کار خانه است که کمتر دیده می‌شود؛ نه شستن ظرف یا جارو کشیدن، بلکه به‌خاطر سپردن اینکه کی باید ظرف‌ها شسته شوند، کی نوبت دکتر بچه است، کی یخچال خالی شده. این کار، برخلاف کارهای فیزیکی خانه، تعطیلی ندارد؛ حتی وقتی دست‌ها آزادند، ذهن هنوز مشغول است. و در بسیاری از خانواده‌ها، این بار همچنان بیشتر روی دوش زنان است، حتی وقتی هر دو نفر شغلی تمام‌وقت و فکری دارند.
🔺بار ذهنی درست همان چیزی است که در را نامرئی می‌کند. مرد می‌تواند وارد اتاقش شود و در را ببندد، چون می‌داند کسی هست که به آن بخش نامرئی از زندگی خانه رسیدگی می‌کند. زن، حتی پشت در بسته، هنوز آن بار را با خودش می‌برد؛ گوشی‌اش را کنار دستش می‌گذارد، چون احتمالاً کسی زنگ می‌زند. حتی اگر کسی صدایش نکند، بخشی از ذهنش آماده‌ی شنیدن صداست.
🔺آلیس مونرو در داستان کوتاه «دفتر کار» صحنه‌ای می‌سازد که همین تفاوت را روشن می‌کند. راوی داستان می‌خواهد توضیح دهد چرا نمی‌تواند در خانه بنویسد، و برای شوهرش مثالی می‌آورد: مردی که کارش را به خانه می‌آورد، خانه به‌طور طبیعی حول او سامان می‌گیرد؛ کسی از او توقع ندارد به تلفن جواب بدهد یا دنبال وسیله‌ای گم‌شده بگردد. او به‌سادگی می‌تواند در اتاقش را ببندد، و وقتی کسی می‌خواهد وارد شود، در می‌زند و منتظر می‌ماند تا او اجازه بدهد. اما وقتی راوی همین تصویر را برای خودش تصور می‌کند - مادری پشت در بسته - چیزی در آن تصور نمی‌گنجد. برای زن چنین مرزی وجود ندارد؛ کسی برای ورود به فضای او در نمی‌زند و منتظر اجازه نمی‌ماند، چون از ابتدا فضایی که تنها به او تعلق داشته باشد، به رسمیت شناخته نشده است.
🔺اینجا شاید بتوان یک نکته را روشن‌تر کرد: مسئله فقط این نیست که زن‌ها کمتر بخواهند در را ببندند. در بسیاری از موارد، آنها به همان اندازه‌ی مردان، یا حتی بیشتر، به خلوت نیاز دارند. مسئله این است که خواستنشان به همان آسانی به رسمیت شناخته نمی‌شود. وقتی مردی می‌گوید سرش شلوغ است، اطرافیانش این را دلیلی کافی می‌دانند. وقتی زنی همین را می‌گوید، اغلب باید توضیح بدهد، جبران کند، یا احساس گناه کند.
🔺این الگو را می‌شود در مقیاس کوچک‌تری هم دید. فرض کنیم زن و مردی، هر دو، شب‌ها بعد از خواباندن بچه‌ها یک ساعت وقت آزاد دارند. مرد احتمالاً همان یک ساعت را صرف کاری می‌کند که برایش مهم است؛ خواندن، نوشتن، فکر کردن. زن، در همان یک ساعت، بیشتر وقت را صرف مرتب کردن چیزهایی می‌کند که فردا لازم است: لباس‌ها، ظرف‌ها، وسایل مدرسه. حتی وقتی هر دو زمان برابر دارند، یکی آن را برای خودش خرج می‌کند و دیگری برای دیگران.
🔺شاید نتوان گفت این وضعیت نتیجه‌ی تصمیمی آگاهانه از سوی کسی است. بیشتر به نظر می‌رسد نتیجه‌ی عادتی قدیمی باشد که هیچ‌کس آن را انتخاب نکرده، اما همه در آن سهیم‌اند: خانواده که بی‌آنکه بخواهد، این تقسیم را بازتولید می‌کند؛ جامعه‌ای که هنوز راحت‌تر می‌پذیرد مردی غایب باشد تا زنی؛ و حتی خودِ زن، که گاهی بستن در را، بدون آنکه کسی از او خواسته باشد، به تعویق می‌اندازد.
🔺آنچه از این مثال‌های کوچک زندگی روزمره بیرون می‌آید شاید این باشد: «حق بستن در»، به همان اندازه که به میل شخصی مربوط است، به این هم مربوط است که اطرافیان چقدر آماده‌اند غیبت ما را بپذیرند. و این آمادگی، دست‌کم در بسیاری از خانه‌ها، هنوز به‌طور نابرابر و غیرمنصفانه تقسیم شده است.
🔵حالا، تازه می‌فهمم چرا نویسندگان زن به‌ندرت در ابتدای کتاب‌هایشان از همسرشان تقدیر و تشکر کرده‌اند!
✅صفحه نویسنده در تلگرام و اینستاگرام: @fardinalikhah
فردین علیخواه
🔺در بیشتر خانه‌ها یک اتاق هست که درِ آن بسته می‌ماند: اتاق کار پدر. بچه‌ها یاد می‌گیرند که پشت آن در نروند، یا اگر رفتند، آرام بروند و زود برگردند. کسی این قانون را جایی ننوشته؛ همه فقط می‌دانند. اما در همان خانه، اگر مادر هم پشت میزی بنشیند تا کاری فکری انجام دهد، معمولاً چنین دری برایش وجود ندارد. حتی اگر دری هم داشته باشد، انگار همیشه نیمه‌باز است: کسی هست که هر چند دقیقه صدایش می‌زند، از او چیزی می‌خواهد، یا فقط مطمئن می‌شود که هنوز آنجاست. شاید بتوان گفت این تفاوت، چیزی بیش از یک عادت خانگی است؛ نشانه‌ی یک تقسیم نانوشته درباره‌ی اینکه چه کسی حق دارد از دسترس بیرون باشد.
🔺جامعه‌شناس فرانسوی مونیک هیکو، در سال ۱۹۸۴، برای بخشی از این پدیده اصطلاحی به کار برد: «بار ذهنی». منظور از بار ذهنی، آن بخش نامرئی از کار خانه است که کمتر دیده می‌شود؛ نه شستن ظرف یا جارو کشیدن، بلکه به‌خاطر سپردن اینکه کی باید ظرف‌ها شسته شوند، کی نوبت دکتر بچه است، کی یخچال خالی شده. این کار، برخلاف کارهای فیزیکی خانه، تعطیلی ندارد؛ حتی وقتی دست‌ها آزادند، ذهن هنوز مشغول است. و در بسیاری از خانواده‌ها، این بار همچنان بیشتر روی دوش زنان است، حتی وقتی هر دو نفر شغلی تمام‌وقت و فکری دارند.
🔺بار ذهنی درست همان چیزی است که در را نامرئی می‌کند. مرد می‌تواند وارد اتاقش شود و در را ببندد، چون می‌داند کسی هست که به آن بخش نامرئی از زندگی خانه رسیدگی می‌کند. زن، حتی پشت در بسته، هنوز آن بار را با خودش می‌برد؛ گوشی‌اش را کنار دستش می‌گذارد، چون احتمالاً کسی زنگ می‌زند. حتی اگر کسی صدایش نکند، بخشی از ذهنش آماده‌ی شنیدن صداست.
🔺آلیس مونرو در داستان کوتاه «دفتر کار» صحنه‌ای می‌سازد که همین تفاوت را روشن می‌کند. راوی داستان می‌خواهد توضیح دهد چرا نمی‌تواند در خانه بنویسد، و برای شوهرش مثالی می‌آورد: مردی که کارش را به خانه می‌آورد، خانه به‌طور طبیعی حول او سامان می‌گیرد؛ کسی از او توقع ندارد به تلفن جواب بدهد یا دنبال وسیله‌ای گم‌شده بگردد. او به‌سادگی می‌تواند در اتاقش را ببندد، و وقتی کسی می‌خواهد وارد شود، در می‌زند و منتظر می‌ماند تا او اجازه بدهد. اما وقتی راوی همین تصویر را برای خودش تصور می‌کند - مادری پشت در بسته - چیزی در آن تصور نمی‌گنجد. برای زن چنین مرزی وجود ندارد؛ کسی برای ورود به فضای او در نمی‌زند و منتظر اجازه نمی‌ماند، چون از ابتدا فضایی که تنها به او تعلق داشته باشد، به رسمیت شناخته نشده است.
🔺اینجا شاید بتوان یک نکته را روشن‌تر کرد: مسئله فقط این نیست که زن‌ها کمتر بخواهند در را ببندند. در بسیاری از موارد، آنها به همان اندازه‌ی مردان، یا حتی بیشتر، به خلوت نیاز دارند. مسئله این است که خواستنشان به همان آسانی به رسمیت شناخته نمی‌شود. وقتی مردی می‌گوید سرش شلوغ است، اطرافیانش این را دلیلی کافی می‌دانند. وقتی زنی همین را می‌گوید، اغلب باید توضیح بدهد، جبران کند، یا احساس گناه کند.
🔺این الگو را می‌شود در مقیاس کوچک‌تری هم دید. فرض کنیم زن و مردی، هر دو، شب‌ها بعد از خواباندن بچه‌ها یک ساعت وقت آزاد دارند. مرد احتمالاً همان یک ساعت را صرف کاری می‌کند که برایش مهم است؛ خواندن، نوشتن، فکر کردن. زن، در همان یک ساعت، بیشتر وقت را صرف مرتب کردن چیزهایی می‌کند که فردا لازم است: لباس‌ها، ظرف‌ها، وسایل مدرسه. حتی وقتی هر دو زمان برابر دارند، یکی آن را برای خودش خرج می‌کند و دیگری برای دیگران.
🔺شاید نتوان گفت این وضعیت نتیجه‌ی تصمیمی آگاهانه از سوی کسی است. بیشتر به نظر می‌رسد نتیجه‌ی عادتی قدیمی باشد که هیچ‌کس آن را انتخاب نکرده، اما همه در آن سهیم‌اند: خانواده که بی‌آنکه بخواهد، این تقسیم را بازتولید می‌کند؛ جامعه‌ای که هنوز راحت‌تر می‌پذیرد مردی غایب باشد تا زنی؛ و حتی خودِ زن، که گاهی بستن در را، بدون آنکه کسی از او خواسته باشد، به تعویق می‌اندازد.
🔺آنچه از این مثال‌های کوچک زندگی روزمره بیرون می‌آید شاید این باشد: «حق بستن در»، به همان اندازه که به میل شخصی مربوط است، به این هم مربوط است که اطرافیان چقدر آماده‌اند غیبت ما را بپذیرند. و این آمادگی، دست‌کم در بسیاری از خانه‌ها، هنوز به‌طور نابرابر و غیرمنصفانه تقسیم شده است.
🔵حالا، تازه می‌فهمم چرا نویسندگان زن به‌ندرت در ابتدای کتاب‌هایشان از همسرشان تقدیر و تشکر کرده‌اند!
✅صفحه نویسنده در تلگرام و اینستاگرام: @fardinalikhah
Forwarded from باشگاه روزنامه‌نگاران ایران
دیده‌بان.pdf
353.3 KB
آمار کشته‌شدگان دی‌ماه از کجا آمد؟
گزارش تحقیقی کریم نیکونظر درباره دی‌ماه و اتفاقات قبل و بعد از آن
کریم نیکونظر، روزنامه‌نگار مستقل و پادکستر رادیو تراژدی، بعد از چند ماه بررسی و تحقیق، گزارشی درباره جان باختگان حادثه دی‌ماه سال گذشته نوشته و منتشر کرده است. او به سراغ سردبیران نشریات تایم، گاردین، آسوشیتدپرس، دفتر گزارشگر ویژه‌ی سازمان ملل و اتحادیه‌ی اروپا و... رفته و در گفتگو با آنها، پرسیده است اعداد 30 هزار یا 50 هزار نفر کشته شده را از کجا آوردید و چگونه راستی‌آزمایی کردید؟
@JournalistsClub1
گزارش تحقیقی کریم نیکونظر درباره دی‌ماه و اتفاقات قبل و بعد از آن
کریم نیکونظر، روزنامه‌نگار مستقل و پادکستر رادیو تراژدی، بعد از چند ماه بررسی و تحقیق، گزارشی درباره جان باختگان حادثه دی‌ماه سال گذشته نوشته و منتشر کرده است. او به سراغ سردبیران نشریات تایم، گاردین، آسوشیتدپرس، دفتر گزارشگر ویژه‌ی سازمان ملل و اتحادیه‌ی اروپا و... رفته و در گفتگو با آنها، پرسیده است اعداد 30 هزار یا 50 هزار نفر کشته شده را از کجا آوردید و چگونه راستی‌آزمایی کردید؟
@JournalistsClub1
Forwarded from Artebox (آرته)
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
دکتر حسین معصومی همدانی به تبیین ضرورت مطالعه تاریخ علم و نقد دو دیدگاه افراطی رایج در جامعه می‌پردازد: گروهی که معتقدند ما در طول تاریخ هیچ دستاورد علمی نداشته‌ایم و همه‌چیز از غرب است، و گروهی دیگر که مدعی‌اند غرب تمامی داشته‌هایش را از ما دزدیده است. او تأکید می‌کند که برای یافتن جایگاه واقعی خود در تاریخ علم و فلسفه، نباید به کلی‌گویی بسنده کرد؛ بلکه باید با مطالعه دقیق و روشمند متون کهن و استخراج معنای واقعی آنها، به قضاوتی منصفانه‌تر و دقیق‌تر درباره سهم خود در تمدن بشری دست یافت.
#تاریخ_علم #حسین_معصومی_همدانی #هویت_ایرانی #فلسفه #تمدن_اسلامی #مطالعات_تاریخی #نسخ_خطی #ایران_باستان #تفکر_نقاد #تاریخ_ایران #فرهنگ_و_اندیشه
#تاریخ_علم #حسین_معصومی_همدانی #هویت_ایرانی #فلسفه #تمدن_اسلامی #مطالعات_تاریخی #نسخ_خطی #ایران_باستان #تفکر_نقاد #تاریخ_ایران #فرهنگ_و_اندیشه
Forwarded from حسین قتیب
آنچه امروز در اقتصاد و جامعه ایران می‌بینیم، دیگر صرفاً «فشار تحریم» به معنای متعارف آن نیست؛ بلکه ظهور تدریجی آثار انباشته چندین سال فرسایش اقتصادی است که اکنون با شرایط جنگی روی هم افتاده‌اند. تحریم برای سال‌ها منابع دولت را محدود کرد، سرمایه‌گذاری را کاهش داد، هزینه مبادله را بالا برد، اقتصاد را غیرشفاف‌تر کرد و به تدریج منطق تولید را به سود منطق واسطه‌گری، رانت و دسترسی به منابع کمیاب عقب راند. جنگ اکنون روی همین اقتصادِ از پیش فرسوده نشسته است.
اقتصاد جنگ فقط به معنای هزینه نظامی بیشتر نیست. جنگ یعنی افزایش نااطمینانی، تعویق سرمایه‌گذاری، دشوارتر شدن تجارت خارجی، افزایش هزینه حمل‌ونقل و بیمه، فشار تازه بر ارز و بودجه عمومی و تبدیل تصمیم اقتصادی از یک محاسبه بلندمدت به تلاشی برای بقا در افق چند هفته یا چند ماه. در چنین فضایی، کسری بودجه مزمن، تورم و رکود دیگر پدیده‌هایی جدا از یکدیگر نیستند؛ یکدیگر را تقویت می‌کنند و توان دولت برای سیاست‌گذاری توسعه‌ای را به تدریج می‌بلعند.
اما شاید مهم‌ترین تحول، چیزی باشد که در خیابان‌های شهرهای بزرگ به چشم می‌آید: شکاف طبقاتی دیگر فقط یک عدد در گزارش‌های اقتصادی نیست. گویی دو جامعه متفاوت در کنار یکدیگر زندگی می‌کنند.
در یک سوی شهر، رستوران‌های گران، خودروهای چند ده میلیاردی، سفرهای خارجی، برج‌ها و مجتمع‌های لوکس و سبک مصرفی دیده می‌شود که حتی با استاندارد بسیاری از شهرهای ثروتمند جهان قابل مقایسه است. چند خیابان آن‌طرف‌تر، خانواده‌ای برای اجاره خانه، خرید گوشت، هزینه مدرسه یا یک درمان ساده گرفتار محاسبه روزانه است. یک گروه از تورم نه فقط آسیب نمی‌بیند، بلکه از افزایش قیمت ارز، مسکن، طلا و دارایی سود می‌برد؛ گروه دیگر تقریباً هر ماه بخشی از قدرت خرید، امنیت اقتصادی و امید خود به آینده را از دست می‌دهد.
این دیگر صرفاً «فاصله فقیر و غنی» نیست. مسئله، شکل‌گیری دو تجربه کاملاً متفاوت از ایران است: ایرانی که برای بخشی از جامعه همچنان محل فرصت، مصرف، سرمایه و دسترسی است، و ایرانی دیگر که در آن حقوق‌بگیر، بازنشسته، کارگر و بخش بزرگی از طبقه متوسط هر روز فقیرتر می‌شوند. خطر اصلی دقیقاً همین‌جاست. وقتی دو گروه نه فقط درآمد، بلکه مسکن، مدرسه، درمان، تفریح، شبکه اجتماعی و حتی تصور متفاوتی از آینده داشته باشند، شکاف اقتصادی به تدریج به شکاف اجتماعی و سپس به شکاف سیاسی تبدیل می‌شود.
از سوی دیگر، سال‌ها محدودیت خارجی و اقتصاد غیرشفاف، به شکل‌گیری طبقه‌ای کمک کرده که قدرت اقتصادی‌اش نه الزاماً از تولید، نوآوری یا کارآفرینی، بلکه از دسترسی حاصل می‌شود: دسترسی به ارز، مجوز، واردات، قرارداد، اطلاعات و شبکه‌های قدرت. در چنین اقتصادی، بحران برای همه بحران نیست. جنگ و تحریم می‌تواند برای اکثریت جامعه هزینه باشد، اما برای گروه‌هایی خاص حتی به منبع سود و انباشت تبدیل شود. این همان نقطه‌ای است که فساد دیگر صرفاً تخلف چند فرد نیست و به بخشی از سازوکار بازتوزیع ثروت تبدیل می‌شود.
در کنار همه اینها، یک خطای کاملاً قابل اجتناب نیز رخ داده است: سپردن رسانه ملی به بسته‌ترین و کم‌انعطاف‌ترین جریان‌های فکری. درست در زمانی که جامعه تحت فشار اقتصادی، تحریم و جنگ بیش از هر زمان دیگری به یک مرجع خبری معتبر، حرفه‌ای و قابل اعتماد نیاز داشت، رسانه رسمی بخش بزرگی از توان خود برای گفت‌وگو با جامعه را از دست داد.
نتیجه این شد که بخش مهمی از مدیریت افکار عمومی عملاً به بیرون از کشور واگذار شد؛ به شبکه‌هایی مانند «من و تو» و «ایران اینترنشنال». این اتفاق صرفاً محصول قدرت یا حرفه‌ای بودن آن شبکه‌ها نبود؛ محصول خلأیی بود که در داخل ایجاد شد. وقتی رسانه داخلی از بازتاب بخش‌هایی از واقعیت اجتماعی، نقد سیاست‌ها و پذیرش تکثر جامعه خودداری می‌کند، مخاطب برای فهم همان واقعیت به جای دیگری مراجعه می‌کند.
تفاوت این دو بحران مهم است. تحریم و جنگ محدودیت‌هایی سخت و تا اندازه زیادی بیرونی ایجاد کرده‌اند و حتی با تغییر سیاست، جبران خسارت‌های آنها زمان می‌برد. احیای سرمایه‌گذاری، بازسازی ظرفیت تولید، کنترل کسری بودجه، کاهش فساد و بازگرداندن طبقه متوسط پروژه‌هایی چندساله‌اند.
اما از دست دادن مرجعیت رسانه‌ای چنین ضرورتی نداشت. این یک انتخاب بود.
اقتصادی که زیر فشار تحریم و جنگ فرسوده شده، جامعه‌ای که در آن شکاف طبقاتی ملموس‌تر می‌شود و رسانه‌ای که توان گفت‌وگو با همین جامعه را از دست داده، ترکیبی بسیار خطرناک می‌سازند. مسئله فقط کاهش درآمد یا افزایش قیمت‌ها نیست. مسئله این است که به تدریج تجربه مشترک از زندگی در یک جامعه واحد از میان می‌رود؛ گویی در تهران و دیگر کلان‌شهرها، دو ایران در کنار هم زندگی می‌کنند، بی‌آنکه دیگر جهان یکدیگر را بشناسند
اقتصاد جنگ فقط به معنای هزینه نظامی بیشتر نیست. جنگ یعنی افزایش نااطمینانی، تعویق سرمایه‌گذاری، دشوارتر شدن تجارت خارجی، افزایش هزینه حمل‌ونقل و بیمه، فشار تازه بر ارز و بودجه عمومی و تبدیل تصمیم اقتصادی از یک محاسبه بلندمدت به تلاشی برای بقا در افق چند هفته یا چند ماه. در چنین فضایی، کسری بودجه مزمن، تورم و رکود دیگر پدیده‌هایی جدا از یکدیگر نیستند؛ یکدیگر را تقویت می‌کنند و توان دولت برای سیاست‌گذاری توسعه‌ای را به تدریج می‌بلعند.
اما شاید مهم‌ترین تحول، چیزی باشد که در خیابان‌های شهرهای بزرگ به چشم می‌آید: شکاف طبقاتی دیگر فقط یک عدد در گزارش‌های اقتصادی نیست. گویی دو جامعه متفاوت در کنار یکدیگر زندگی می‌کنند.
در یک سوی شهر، رستوران‌های گران، خودروهای چند ده میلیاردی، سفرهای خارجی، برج‌ها و مجتمع‌های لوکس و سبک مصرفی دیده می‌شود که حتی با استاندارد بسیاری از شهرهای ثروتمند جهان قابل مقایسه است. چند خیابان آن‌طرف‌تر، خانواده‌ای برای اجاره خانه، خرید گوشت، هزینه مدرسه یا یک درمان ساده گرفتار محاسبه روزانه است. یک گروه از تورم نه فقط آسیب نمی‌بیند، بلکه از افزایش قیمت ارز، مسکن، طلا و دارایی سود می‌برد؛ گروه دیگر تقریباً هر ماه بخشی از قدرت خرید، امنیت اقتصادی و امید خود به آینده را از دست می‌دهد.
این دیگر صرفاً «فاصله فقیر و غنی» نیست. مسئله، شکل‌گیری دو تجربه کاملاً متفاوت از ایران است: ایرانی که برای بخشی از جامعه همچنان محل فرصت، مصرف، سرمایه و دسترسی است، و ایرانی دیگر که در آن حقوق‌بگیر، بازنشسته، کارگر و بخش بزرگی از طبقه متوسط هر روز فقیرتر می‌شوند. خطر اصلی دقیقاً همین‌جاست. وقتی دو گروه نه فقط درآمد، بلکه مسکن، مدرسه، درمان، تفریح، شبکه اجتماعی و حتی تصور متفاوتی از آینده داشته باشند، شکاف اقتصادی به تدریج به شکاف اجتماعی و سپس به شکاف سیاسی تبدیل می‌شود.
از سوی دیگر، سال‌ها محدودیت خارجی و اقتصاد غیرشفاف، به شکل‌گیری طبقه‌ای کمک کرده که قدرت اقتصادی‌اش نه الزاماً از تولید، نوآوری یا کارآفرینی، بلکه از دسترسی حاصل می‌شود: دسترسی به ارز، مجوز، واردات، قرارداد، اطلاعات و شبکه‌های قدرت. در چنین اقتصادی، بحران برای همه بحران نیست. جنگ و تحریم می‌تواند برای اکثریت جامعه هزینه باشد، اما برای گروه‌هایی خاص حتی به منبع سود و انباشت تبدیل شود. این همان نقطه‌ای است که فساد دیگر صرفاً تخلف چند فرد نیست و به بخشی از سازوکار بازتوزیع ثروت تبدیل می‌شود.
در کنار همه اینها، یک خطای کاملاً قابل اجتناب نیز رخ داده است: سپردن رسانه ملی به بسته‌ترین و کم‌انعطاف‌ترین جریان‌های فکری. درست در زمانی که جامعه تحت فشار اقتصادی، تحریم و جنگ بیش از هر زمان دیگری به یک مرجع خبری معتبر، حرفه‌ای و قابل اعتماد نیاز داشت، رسانه رسمی بخش بزرگی از توان خود برای گفت‌وگو با جامعه را از دست داد.
نتیجه این شد که بخش مهمی از مدیریت افکار عمومی عملاً به بیرون از کشور واگذار شد؛ به شبکه‌هایی مانند «من و تو» و «ایران اینترنشنال». این اتفاق صرفاً محصول قدرت یا حرفه‌ای بودن آن شبکه‌ها نبود؛ محصول خلأیی بود که در داخل ایجاد شد. وقتی رسانه داخلی از بازتاب بخش‌هایی از واقعیت اجتماعی، نقد سیاست‌ها و پذیرش تکثر جامعه خودداری می‌کند، مخاطب برای فهم همان واقعیت به جای دیگری مراجعه می‌کند.
تفاوت این دو بحران مهم است. تحریم و جنگ محدودیت‌هایی سخت و تا اندازه زیادی بیرونی ایجاد کرده‌اند و حتی با تغییر سیاست، جبران خسارت‌های آنها زمان می‌برد. احیای سرمایه‌گذاری، بازسازی ظرفیت تولید، کنترل کسری بودجه، کاهش فساد و بازگرداندن طبقه متوسط پروژه‌هایی چندساله‌اند.
اما از دست دادن مرجعیت رسانه‌ای چنین ضرورتی نداشت. این یک انتخاب بود.
اقتصادی که زیر فشار تحریم و جنگ فرسوده شده، جامعه‌ای که در آن شکاف طبقاتی ملموس‌تر می‌شود و رسانه‌ای که توان گفت‌وگو با همین جامعه را از دست داده، ترکیبی بسیار خطرناک می‌سازند. مسئله فقط کاهش درآمد یا افزایش قیمت‌ها نیست. مسئله این است که به تدریج تجربه مشترک از زندگی در یک جامعه واحد از میان می‌رود؛ گویی در تهران و دیگر کلان‌شهرها، دو ایران در کنار هم زندگی می‌کنند، بی‌آنکه دیگر جهان یکدیگر را بشناسند
Forwarded from Artebox (آرته)
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
منصوره اتحادیه با مطرح کردن یک نظریه تأمل‌برانگیز، به آسیب‌شناسی برخورد ما با چهره‌های تاریخی ایران می‌پردازد و می‌گوید ما هیچ قهرمانی را برای خود سالم نگه نمی‌داریم. او با مقایسه ایران و کشورهای غربی اشاره می‌کند که در غرب با وجود عیوب رجال تاریخی، آنها را تخریب نمی‌کنند؛ اما ما در ایران خودمان قهرمان‌هایمان را می‌کوبیم و حتی شخصیتی مثل امیرکبیر را هم بی‌نصیب نمی‌گذاریم. اتحادیه تأکید می‌کند که یک ملت برای باور داشتن به خود و آینده‌اش عمیقاً به قهرمان نیاز دارد؛ چرا که نابود کردن این الگوها باعث می‌شود تاریخ ما پوچ به نظر برسد و این تصور تلخ ایجاد شود که گویی در گذشته هیچ‌کس درست‌کار نبوده و همه خائن بوده‌اند.
#منصوره_اتحادیه #تاریخ_ایران #قهرمان_ملی #امیرکبیر #رجال_تاریخی #هویت_ملی #تاریخ_معاصر
#منصوره_اتحادیه #تاریخ_ایران #قهرمان_ملی #امیرکبیر #رجال_تاریخی #هویت_ملی #تاریخ_معاصر
Forwarded from حسین قتیب
برای شما که شاید سال‌ها بعد این روزها را بخوانید،
نمی‌دانم ایرانِ ما در کتاب‌های شما چگونه تعریف خواهد شد.
شاید چند صفحه باشد درباره موشک‌ها، تحریم‌ها، تأسیسات، مذاکرات، تهدیدها، حکومت، مخالفان حکومت، قدرت‌های منطقه و قدرت‌های بزرگ.
شاید روی نقشه‌ای نشانمان بدهند؛ تکه‌ای رنگ میان خلیج فارس و دریای خزر، با چند فلش قرمز و آبی که از این طرف به آن طرف کشیده شده‌اند.
اما من می‌خواهم پیش از آنکه ایران برای شما تبدیل به نقشه شود، چیزی را بدانید:
ما اینجا زندگی می‌کردیم.
صبح‌ها بوی نان سنگک در بعضی کوچه‌ها می‌پیچید. کسی با دمپایی تا نانوایی می‌رفت و با دو نان داغ برمی‌گشت، یکی را همان سر کوچه تا می‌کرد تا نسوزاندش.
راننده اسنپ هنوز از گرانی بنزین و قیمت دلار حرف می‌زد. مسافر عقب ماشین جوابش را می‌داد.
مادرها در گروه خانوادگی می‌پرسیدند: «همه خوبین؟»
بعد همان مادر، پنج دقیقه بعد عکس گلدان شمعدانی‌اش را می‌فرستاد.
کسی وسط جلسه اداره یواشکی قیمت ارز را نگاه می‌کرد.
کسی در صف داروخانه نسخه مادرش را در دست داشت.
کسی دنبال کفش مدرسه بچه‌اش بود.
کسی جلوی میوه‌فروشی هندوانه‌ای را بلند می‌کرد، وزنش را حدس می‌زد و دوباره سر جایش می‌گذاشت چون گران بود.
کسی در مترو خوابش برده بود.
کسی برای اولین قرارش نیم ساعت زودتر رسیده بود و وانمود می‌کرد منتظر کسی نیست.
کسی از پشت فرمان برای ماشین جلویی بوق می‌زد و همان چند دقیقه بعد، وقتی پیرمردی می‌خواست از خیابان رد شود، می‌ایستاد.
کسی عصر جمعه دلش گرفته بود.
کسی برای شام سبزی خوردن می‌شست.
کسی کنار سینک آشپزخانه ظرف‌ها را می‌شست و از اتاق دیگر صدای اخبار می‌آمد.
زندگی ما همین بود.
همین چیزهای کوچک.
همین چیزهایی که از ارتفاع سی هزار پا دیده نمی‌شوند.
وقتی کشورت تبدیل به «پرونده» می‌شود، کم‌کم یاد می‌گیری میان خبرهای بزرگ، دنبال سرنوشت همین چیزهای کوچک بگردی.
یک نفر هزاران کیلومتر دورتر می‌گوید:
«ما ایران را به عصر حجر برمی‌گردانیم.»
برای او یک جمله است.
برای یک خانواده ایرانی ممکن است یعنی اینکه مادر بپرسد: «بنزین بزنیم؟»
پدر بگوید: «آره، بد نیست باک پر باشه.»
کسی دو بسته آب بیشتر بخرد.
کسی داروی فشار خون پدرش را برای یک ماه اضافه تهیه کند.
کسی پاسپورت‌ها را از کشوی پایین کمد بیرون بیاورد و تاریخ اعتبارشان را نگاه کند.
کسی به خواهرش در شهر دیگری زنگ بزند و خیلی عادی بپرسد: «شماها خوبین؟»
و هر دو وانمود کنند منظور خاصی ندارند.
برای من ایران همین فاصله میان «همه گزینه‌ها روی میز است» و آن دستی است که شب، بی‌دلیل، مدارک خانواده را در یک پوشه می‌گذارد.
همین فاصله میان ژئوپلیتیک و کشوی کمد.
می‌گویند حمله «دقیق» است.
اما زندگی دقیق نیست.
زندگی در ایران یعنی پیرزنی که صبح زود برای گرفتن نوبت آزمایشگاه آمده.
یعنی پدر و مادری که عصر در پارک روی نیمکت نشسته‌اند و بچه‌شان با دوچرخه دورشان می‌چرخد.
یعنی بوی برنجی که دم کشیده.
یعنی چایی که بیش از حد روی سماور مانده و پررنگ شده.
یعنی صدای قاشق در استکان.
یعنی تخمه شکستن جلوی تلویزیون.
یعنی کسی که کنترل را برمی‌دارد و میان خبر و فوتبال مردد می‌ماند.
یعنی دختری که جلوی آینه موهایش را مرتب می‌کند و از مادرش می‌پرسد این پیراهن بهتر است یا آن یکی.
یعنی پسری که برای سربازی‌اش دنبال پارتی می‌گردد.
یعنی دانشجویی که باید پایان‌نامه‌اش را تحویل بدهد و در همان حال هر نیم ساعت خبرها را تازه می‌کند.
یعنی معلمی که فردا صبح باید سر کلاس حاضر شود، حتی اگر شب تا سه صبح بیدار بوده.
یعنی پرستاری که شیفت شب دارد و در خانه به بچه‌اش می‌گوید: «مامان صبح برمی‌گرده.»
یعنی مغازه‌داری که صبح کرکره را بالا می‌دهد، حتی اگر شب قبل صدای انفجار شنیده باشد.
یعنی مردی که جلوی مغازه همسایه می‌ایستد و جمله همیشگی را می‌گوید: «چه خبر؟»
و جواب می‌شنود: «سلامتی.»
همان «سلامتی» ایرانی که گاهی یعنی هیچ چیز خوب نیست، ولی هنوز ایستاده‌ایم.
ما درباره حکومت خودمان هم حرف می‌زدیم.
در اسنپ.
سر میز شام.
در مهمانی.
در گروه واتساپ خانواده.
گاهی با احتیاط.
گاهی با خشم.
گاهی با شوخی.
یکی می‌گفت همه‌چیز تقصیر اینهاست: آخوندها.
یکی جواب می‌داد دنیا هم ول‌کن ما نیست.
یکی بحث را عوض می‌کرد و می‌گفت: «بابا ولش کن، غذا سرد شد.»
زندگی سیاسی در ایران همیشه فقط سخنرانی و تظاهرات و بیانیه نبود.
گاهی سیاست همین بود که قیمت روغن را با ماه قبل مقایسه کنی.
همین که بفهمی دارویی که همیشه بوده، این بار نیست.
همین که حساب کنی شهریه مدرسه را چطور بدهی که تازه مجازی است.
همین که دوستت بگوید برای مهاجرت وقت سفارت گرفته.
همین که یکی بگوید می‌روم و دیگری جواب بدهد: «من نمی‌تونم پدر و مادرم رو تنها بذارم.»
ایران پر از همین تصمیم‌های نیمه‌تمام بود.
نمی‌دانم ایرانِ ما در کتاب‌های شما چگونه تعریف خواهد شد.
شاید چند صفحه باشد درباره موشک‌ها، تحریم‌ها، تأسیسات، مذاکرات، تهدیدها، حکومت، مخالفان حکومت، قدرت‌های منطقه و قدرت‌های بزرگ.
شاید روی نقشه‌ای نشانمان بدهند؛ تکه‌ای رنگ میان خلیج فارس و دریای خزر، با چند فلش قرمز و آبی که از این طرف به آن طرف کشیده شده‌اند.
اما من می‌خواهم پیش از آنکه ایران برای شما تبدیل به نقشه شود، چیزی را بدانید:
ما اینجا زندگی می‌کردیم.
صبح‌ها بوی نان سنگک در بعضی کوچه‌ها می‌پیچید. کسی با دمپایی تا نانوایی می‌رفت و با دو نان داغ برمی‌گشت، یکی را همان سر کوچه تا می‌کرد تا نسوزاندش.
راننده اسنپ هنوز از گرانی بنزین و قیمت دلار حرف می‌زد. مسافر عقب ماشین جوابش را می‌داد.
مادرها در گروه خانوادگی می‌پرسیدند: «همه خوبین؟»
بعد همان مادر، پنج دقیقه بعد عکس گلدان شمعدانی‌اش را می‌فرستاد.
کسی وسط جلسه اداره یواشکی قیمت ارز را نگاه می‌کرد.
کسی در صف داروخانه نسخه مادرش را در دست داشت.
کسی دنبال کفش مدرسه بچه‌اش بود.
کسی جلوی میوه‌فروشی هندوانه‌ای را بلند می‌کرد، وزنش را حدس می‌زد و دوباره سر جایش می‌گذاشت چون گران بود.
کسی در مترو خوابش برده بود.
کسی برای اولین قرارش نیم ساعت زودتر رسیده بود و وانمود می‌کرد منتظر کسی نیست.
کسی از پشت فرمان برای ماشین جلویی بوق می‌زد و همان چند دقیقه بعد، وقتی پیرمردی می‌خواست از خیابان رد شود، می‌ایستاد.
کسی عصر جمعه دلش گرفته بود.
کسی برای شام سبزی خوردن می‌شست.
کسی کنار سینک آشپزخانه ظرف‌ها را می‌شست و از اتاق دیگر صدای اخبار می‌آمد.
زندگی ما همین بود.
همین چیزهای کوچک.
همین چیزهایی که از ارتفاع سی هزار پا دیده نمی‌شوند.
وقتی کشورت تبدیل به «پرونده» می‌شود، کم‌کم یاد می‌گیری میان خبرهای بزرگ، دنبال سرنوشت همین چیزهای کوچک بگردی.
یک نفر هزاران کیلومتر دورتر می‌گوید:
«ما ایران را به عصر حجر برمی‌گردانیم.»
برای او یک جمله است.
برای یک خانواده ایرانی ممکن است یعنی اینکه مادر بپرسد: «بنزین بزنیم؟»
پدر بگوید: «آره، بد نیست باک پر باشه.»
کسی دو بسته آب بیشتر بخرد.
کسی داروی فشار خون پدرش را برای یک ماه اضافه تهیه کند.
کسی پاسپورت‌ها را از کشوی پایین کمد بیرون بیاورد و تاریخ اعتبارشان را نگاه کند.
کسی به خواهرش در شهر دیگری زنگ بزند و خیلی عادی بپرسد: «شماها خوبین؟»
و هر دو وانمود کنند منظور خاصی ندارند.
برای من ایران همین فاصله میان «همه گزینه‌ها روی میز است» و آن دستی است که شب، بی‌دلیل، مدارک خانواده را در یک پوشه می‌گذارد.
همین فاصله میان ژئوپلیتیک و کشوی کمد.
می‌گویند حمله «دقیق» است.
اما زندگی دقیق نیست.
زندگی در ایران یعنی پیرزنی که صبح زود برای گرفتن نوبت آزمایشگاه آمده.
یعنی پدر و مادری که عصر در پارک روی نیمکت نشسته‌اند و بچه‌شان با دوچرخه دورشان می‌چرخد.
یعنی بوی برنجی که دم کشیده.
یعنی چایی که بیش از حد روی سماور مانده و پررنگ شده.
یعنی صدای قاشق در استکان.
یعنی تخمه شکستن جلوی تلویزیون.
یعنی کسی که کنترل را برمی‌دارد و میان خبر و فوتبال مردد می‌ماند.
یعنی دختری که جلوی آینه موهایش را مرتب می‌کند و از مادرش می‌پرسد این پیراهن بهتر است یا آن یکی.
یعنی پسری که برای سربازی‌اش دنبال پارتی می‌گردد.
یعنی دانشجویی که باید پایان‌نامه‌اش را تحویل بدهد و در همان حال هر نیم ساعت خبرها را تازه می‌کند.
یعنی معلمی که فردا صبح باید سر کلاس حاضر شود، حتی اگر شب تا سه صبح بیدار بوده.
یعنی پرستاری که شیفت شب دارد و در خانه به بچه‌اش می‌گوید: «مامان صبح برمی‌گرده.»
یعنی مغازه‌داری که صبح کرکره را بالا می‌دهد، حتی اگر شب قبل صدای انفجار شنیده باشد.
یعنی مردی که جلوی مغازه همسایه می‌ایستد و جمله همیشگی را می‌گوید: «چه خبر؟»
و جواب می‌شنود: «سلامتی.»
همان «سلامتی» ایرانی که گاهی یعنی هیچ چیز خوب نیست، ولی هنوز ایستاده‌ایم.
ما درباره حکومت خودمان هم حرف می‌زدیم.
در اسنپ.
سر میز شام.
در مهمانی.
در گروه واتساپ خانواده.
گاهی با احتیاط.
گاهی با خشم.
گاهی با شوخی.
یکی می‌گفت همه‌چیز تقصیر اینهاست: آخوندها.
یکی جواب می‌داد دنیا هم ول‌کن ما نیست.
یکی بحث را عوض می‌کرد و می‌گفت: «بابا ولش کن، غذا سرد شد.»
زندگی سیاسی در ایران همیشه فقط سخنرانی و تظاهرات و بیانیه نبود.
گاهی سیاست همین بود که قیمت روغن را با ماه قبل مقایسه کنی.
همین که بفهمی دارویی که همیشه بوده، این بار نیست.
همین که حساب کنی شهریه مدرسه را چطور بدهی که تازه مجازی است.
همین که دوستت بگوید برای مهاجرت وقت سفارت گرفته.
همین که یکی بگوید می‌روم و دیگری جواب بدهد: «من نمی‌تونم پدر و مادرم رو تنها بذارم.»
ایران پر از همین تصمیم‌های نیمه‌تمام بود.
Forwarded from حسین قتیب
مردمی که شاید از حکومتشان خسته بودند، اما از خود ایران نه.
این تفاوت مهم است.چیزی که اینترنشنال تا حد زیادی موفق شد عوضش کند. قبل ترها خیلی‌ها ایران را دوست داشتند و از بخشی از آنچه بر ایران می‌گذشت عصبانی بودند.
پیش از عصر اینترنشنال و زالومه و سینا عدوالله و اصحاب آغل می‌شد از حکومت ناراضی بود و دل آدم برای خیابان ولیعصر تنگ شود.
می‌شد از سیاست خسته بود و با دیدن کوه‌های البرز بعد از باران حال آدم بهتر شود.
می‌شد تصمیم به مهاجرت گرفت و وقتی هواپیما از زمین بلند می‌شد، ناگهان بغض کرد.
می‌شد به هزار دلیل از ایران عصبانی بود و باز هم وقتی کسی از بیرون با تحقیر درباره ایران حرف می‌زد، چیزی درون آدم جمع شود.
اینها تناقض نبود.
زندگی همین بود.
من هیچ‌وقت نفهمیدم چرا در روایت‌های بیرونی، ایرانی باید یکی از دو چیز باشد:
یا حامی حکومت.
یا مشتاق بمباران کشورش برای رهایی از حکومت.
در حالی که پیشتر آدم‌هایی که من می‌شناختم جایی میان این دو تصویر زندگی می‌کردند.
آنها ممکن بود از حکومت انتقاد کنند، از سانسور خشمگین باشند، از اقتصاد فرسوده شده باشند، آزادی بیشتری بخواهند، آینده بهتری برای بچه‌هایشان بخواهند و در عین حال وقتی اسم حمله نظامی می‌آمد، دلشان فرو بریزد.
چون بمب وقتی می‌افتد، نظر سیاسی آدم را نمی‌پرسد.
نمی‌پرسد در انتخابات چه رأیی داده‌ای.
نمی‌پرسد اصلاً رأی داده‌ای یا نه.
نمی‌پرسد با کدام سیاست موافق بوده‌ای.
نمی‌پرسد دخترت فردا امتحان دارد.
نمی‌پرسد مادرت دیابت دارد.
نمی‌پرسد این خانه را چند سال قسط داده‌ای.
ما عراق را دیده بودیم.
افغانستان را دیده بودیم.
لیبی را دیده بودیم.
غزه را دیده بودیم.
نه اینکه تاریخ همه این کشورها یکی باشد.
نیست.
اما تصاویرشان در حافظه ما مانده بود.
میدان تحریر بغداد.
صف‌های فرودگاه کابل.
خیابان‌های طرابلس.
ساختمان‌های بی‌دیوار غزه.
این تصاویر برای یک ایرانی فقط خبر خارجی نبودند.
گاهی سؤال بودند:
اگر روزی نوبت ما شد چه؟
اگر برق رفت چه؟
اگر اینترنت قطع شد چه؟
اگر بانک‌ها بسته شدند چه؟
اگر فرودگاه تعطیل شد چه؟
اگر مادرمان در شهر دیگری بود چه؟
اگر بچه‌مان در راه مدرسه بود چه؟
ترس واقعی معمولاً شبیه فیلم نیست.
موسیقی ندارد.
کسی فریاد نمی‌زند.
گاهی فقط موبایل را از روی میز برمی‌داری و دوباره خبرها را نگاه می‌کنی.
بعد گوشی را می‌گذاری.
یک دقیقه بعد دوباره برمی‌داری.
گاهی صدایی از بیرون می‌آید و همه برای یک ثانیه ساکت می‌شوند.
بعد یکی می‌گوید: «چیزی نبود.»
و گفتگو ادامه پیدا می‌کند.
گاهی دوستت زنگ می‌زند و می‌پرسد:
«حسین، فکر می‌کنی چیزی می‌شه؟»
و تو دقیقاً نمی‌دانی.
اما می‌گویی:
«نه فلانی، چیزی نمی‌شه.»
نه چون مطمئنی.
چون آدم گاهی تنها کاری که برای دوست می‌تواند بکند همین است که ترس خودش را از صدایش حذف کند.
بعد تماس تمام می‌شود.
و خودت دوباره خبرها را باز می‌کنی.
اینها در تاریخ نوشته نمی‌شوند.
در تاریخ می‌نویسند در فلان ساعت حمله آغاز شد.
در فلان ساعت پاسخ داده شد.
فلان پایگاه هدف قرار گرفت.
فلان مقام سخنرانی کرد.
فلان بازار سقوط کرد.
اما کسی نمی‌نویسد آن شب چند مادر به بچه‌هایشان گفتند «بخواب، چیزی نیست.»
چند پدر آرام رفتند روی بالکن تا آسمان را نگاه کنند.
چند خانواده تصمیم گرفتند بچه‌ها همان شب در اتاقی دورتر از پنجره بخوابند.
چند نفر بطری آب را پر کردند و کنار یخچال گذاشتند.
چند نفر ماشین را از پارکینگ بیرون آوردند که اگر لازم شد سریع‌تر حرکت کنند.
چند نفر به عزیزشان پیام دادند «رسیدی خبر بده.»
آن جمله ساده: «رسیدی خبر بده.»
شاید تمام معنای زندگی ما در همین چند کلمه بود.
یعنی من نمی‌توانم جهان را کنترل کنم. اما می‌خواهم بدانم تو سالم رسیده‌ای.
شما که سال‌ها بعد این روزها را می‌خوانید، نتیجه را می‌دانید.
ما نمی‌دانستیم.
شما صفحه بعد را دارید.
ما نداشتیم.
برای همین اگر روزی درباره این سال‌ها فیلمی ساختید، خواهش می‌کنم آن را با تصویر ماهواره‌ای شروع نکنید.
با یک صبح معمولی در ایران شروع کنید.
این تفاوت مهم است.چیزی که اینترنشنال تا حد زیادی موفق شد عوضش کند. قبل ترها خیلی‌ها ایران را دوست داشتند و از بخشی از آنچه بر ایران می‌گذشت عصبانی بودند.
پیش از عصر اینترنشنال و زالومه و سینا عدوالله و اصحاب آغل می‌شد از حکومت ناراضی بود و دل آدم برای خیابان ولیعصر تنگ شود.
می‌شد از سیاست خسته بود و با دیدن کوه‌های البرز بعد از باران حال آدم بهتر شود.
می‌شد تصمیم به مهاجرت گرفت و وقتی هواپیما از زمین بلند می‌شد، ناگهان بغض کرد.
می‌شد به هزار دلیل از ایران عصبانی بود و باز هم وقتی کسی از بیرون با تحقیر درباره ایران حرف می‌زد، چیزی درون آدم جمع شود.
اینها تناقض نبود.
زندگی همین بود.
من هیچ‌وقت نفهمیدم چرا در روایت‌های بیرونی، ایرانی باید یکی از دو چیز باشد:
یا حامی حکومت.
یا مشتاق بمباران کشورش برای رهایی از حکومت.
در حالی که پیشتر آدم‌هایی که من می‌شناختم جایی میان این دو تصویر زندگی می‌کردند.
آنها ممکن بود از حکومت انتقاد کنند، از سانسور خشمگین باشند، از اقتصاد فرسوده شده باشند، آزادی بیشتری بخواهند، آینده بهتری برای بچه‌هایشان بخواهند و در عین حال وقتی اسم حمله نظامی می‌آمد، دلشان فرو بریزد.
چون بمب وقتی می‌افتد، نظر سیاسی آدم را نمی‌پرسد.
نمی‌پرسد در انتخابات چه رأیی داده‌ای.
نمی‌پرسد اصلاً رأی داده‌ای یا نه.
نمی‌پرسد با کدام سیاست موافق بوده‌ای.
نمی‌پرسد دخترت فردا امتحان دارد.
نمی‌پرسد مادرت دیابت دارد.
نمی‌پرسد این خانه را چند سال قسط داده‌ای.
ما عراق را دیده بودیم.
افغانستان را دیده بودیم.
لیبی را دیده بودیم.
غزه را دیده بودیم.
نه اینکه تاریخ همه این کشورها یکی باشد.
نیست.
اما تصاویرشان در حافظه ما مانده بود.
میدان تحریر بغداد.
صف‌های فرودگاه کابل.
خیابان‌های طرابلس.
ساختمان‌های بی‌دیوار غزه.
این تصاویر برای یک ایرانی فقط خبر خارجی نبودند.
گاهی سؤال بودند:
اگر روزی نوبت ما شد چه؟
اگر برق رفت چه؟
اگر اینترنت قطع شد چه؟
اگر بانک‌ها بسته شدند چه؟
اگر فرودگاه تعطیل شد چه؟
اگر مادرمان در شهر دیگری بود چه؟
اگر بچه‌مان در راه مدرسه بود چه؟
ترس واقعی معمولاً شبیه فیلم نیست.
موسیقی ندارد.
کسی فریاد نمی‌زند.
گاهی فقط موبایل را از روی میز برمی‌داری و دوباره خبرها را نگاه می‌کنی.
بعد گوشی را می‌گذاری.
یک دقیقه بعد دوباره برمی‌داری.
گاهی صدایی از بیرون می‌آید و همه برای یک ثانیه ساکت می‌شوند.
بعد یکی می‌گوید: «چیزی نبود.»
و گفتگو ادامه پیدا می‌کند.
گاهی دوستت زنگ می‌زند و می‌پرسد:
«حسین، فکر می‌کنی چیزی می‌شه؟»
و تو دقیقاً نمی‌دانی.
اما می‌گویی:
«نه فلانی، چیزی نمی‌شه.»
نه چون مطمئنی.
چون آدم گاهی تنها کاری که برای دوست می‌تواند بکند همین است که ترس خودش را از صدایش حذف کند.
بعد تماس تمام می‌شود.
و خودت دوباره خبرها را باز می‌کنی.
اینها در تاریخ نوشته نمی‌شوند.
در تاریخ می‌نویسند در فلان ساعت حمله آغاز شد.
در فلان ساعت پاسخ داده شد.
فلان پایگاه هدف قرار گرفت.
فلان مقام سخنرانی کرد.
فلان بازار سقوط کرد.
اما کسی نمی‌نویسد آن شب چند مادر به بچه‌هایشان گفتند «بخواب، چیزی نیست.»
چند پدر آرام رفتند روی بالکن تا آسمان را نگاه کنند.
چند خانواده تصمیم گرفتند بچه‌ها همان شب در اتاقی دورتر از پنجره بخوابند.
چند نفر بطری آب را پر کردند و کنار یخچال گذاشتند.
چند نفر ماشین را از پارکینگ بیرون آوردند که اگر لازم شد سریع‌تر حرکت کنند.
چند نفر به عزیزشان پیام دادند «رسیدی خبر بده.»
آن جمله ساده: «رسیدی خبر بده.»
شاید تمام معنای زندگی ما در همین چند کلمه بود.
یعنی من نمی‌توانم جهان را کنترل کنم. اما می‌خواهم بدانم تو سالم رسیده‌ای.
شما که سال‌ها بعد این روزها را می‌خوانید، نتیجه را می‌دانید.
ما نمی‌دانستیم.
شما صفحه بعد را دارید.
ما نداشتیم.
برای همین اگر روزی درباره این سال‌ها فیلمی ساختید، خواهش می‌کنم آن را با تصویر ماهواره‌ای شروع نکنید.
با یک صبح معمولی در ایران شروع کنید.
Forwarded from کامبیز نوروزی-حقوق و جامعه
🔴عدالت ظالمانه
شرق ۱۸ شهریور ۱۴۰۵
عدل و ظلم نقیض یکدیگرند؛ عدل باشد، ظلم نیست؛ ظلم باشد عدل نیست. ولی گاه عدالت می‌تواند عادلانه نباشد. شاید ساده‌ترین تعریف عدالت را بشود در حقوق سراغ گرفت که معیاری زمینی و ملموس دارد یعنی قانون. عدالت حقوقی یعنی اجرای برابر و بدون تبعیض قانون. حتی اگر قانون ناعادلانه هم که ماهیت قانون ندارد، بدون تبعیض اجرا شود، باز هم سطحی از عدالت وجود خواهد داشت. اما چگونه عدالت ظالمانه می‌شود:
اول. تبعیض در اجرای قانون: وقتی قانون برای گروهی اجرا شود و برای گروهی دیگر نه، عدالت به بی‌عدالتی بدل می‌شود. کسی را مطابق قانون به خاطر خلافش محاکمه و محکوم می‌کنند. دیگری مشابه همان کارها یا بدترش را انجام داده است، کاری با او ندارند. اینجا آنچه به‌عنوان عدالت علیه اولی اجرا شده، رنگ و بوی بی‌عدالتی می‌گیرد. آن که بی‌کس‌وکار است باید طعم قانون را بچشد و آن که عزیزکرده یاران قدرتمند است، معاف از هر قانون می‌شود. در تبعیض قانون نیست که اجرا می‌شود، زور است که اِعمال می‌شود. عدالت موکول به مساوات و برابری است. وقتی مساوات نیست، بی‌عدالتی جانشین عدالت می‌شود.
دوم. گسیختگی زندگی عمومی: وقتی ارکان زندگی متزلزل می‌شود و انسان‌ها نمی‌توانند در ثبات و آینده‌ای قابل برنامه‌ریزی زندگی خود را سامان بدهند، آدم‌های زیادی در معرض تخلف از قانون قرار می‌گیرند. برای مثال:
کسی وامی می‌گیرد به امید اینکه کار و کاسبی راه بیندازد و با درآمد آن زندگی کند. تا این شخص کارش را بتواند سامان بدهد، تورم شدید ارزش پولش را کم می‌کند، برنامه‌اش به هم می‌ریزد و نمی‌تواند کارش را راه بیندازد. حالا او مانده است و یک بدهی با 20، 30 درصد بهره. دادگاه طبق قانون محکومش می‌کند.
کسی خانه‌ای اجاره کرده است. در طول مدت اجاره قیمت‌ها بالا می‌روند و هزینه ساده زندگی‌اش بالا می‌رود و از عهده پرداخت اجاره‌خانه برنمیآید. صاحبخانه هم حق دارد. دادگاه طبق قانون، مستأجر را محکوم می‌کند.
دریافت مهریه حق قانونی و شرعی زن است. شوهر از پرداخت قیمت دیوانه‌وار سکه طلا برنمیآید. دادگاه آن را قسط‌بندی می‌کند؛ مثلا هر شش ماه، نیم‌سکه یا ربع‌سکه. این مقدار هم از زن مشکلی را حل نمی‌کند و هم برای مرد دشوار است. در این مثال‌ها و موارد مشابهی که بسیار زیاد هستند، رأی دادگاه علیه این افراد کاملا قانونی است و پوسته‌ای از عدالت دارد. اما هیچ‌یک از محکومان دادگاه، خودشان در مصائبی که پیش آمده نقش فاعلی نداشته‌اند. با حسن نیت و سلامت اخلاقی و قانونی عمل کرده‌اند، ولی اوضاع از‌هم‌گسیخته اجتماعی زندگی آنها را خراب کرده است. مثال‌های دیگر هم هست: عده‌ای برای گریز از سختی‌های زندگی انتخاب‌های مجرمانه می‌کنند؛ می‌روند سراغ سرقت خانه‌ها، موبایل‌قاپی، کلاهبرداری، زورگیری و جرائم دیگر. دقت در زندگی بسیاری از این مجرمان نشان می‌دهد بستر زندگی آنها در هدایت ایشان به سمت تبهکاری و خلاف بسیار اثرگذار بوده است. جامعه نقش مهمی در تباهی آنها داشته است. کودکی علی بیجه که کودکانی چند را در بیابان‌های پاکدشت قربانی خود کرد، بدتر از قربانیانش بود. نظریات کهن و منسوخ جرم‌شناسی، جرم را صرفا محصول شیطانی‌بودن روان مجرم می‌دانستند و نقشی برای جامعه قائل نمی‌شدند. نزدیک به دو قرن است همگان دانسته‌اند نقش جامعه در تولید جرم چقدر اهمیت دارد. فقر، تبعیض، فساد دولتی، تناقضات ارزشی، بی‌ثباتی، حاشیه‌نشینی و خیلی عوامل دیگر وقتی زیاد شد، موقعیت‌های جرمزا بیشتر می‌شوند.
بسیاری از مجرمان، محصولات ستم جاری در جامعه‌اند که آنها را به انتخاب‌های خطا کشانده است. در نگاه اولیه حقوقی، وقتی مجرمی محاکمه و مجازات می‌شود، عدالت اجرا شده؛ چون قانون اجرا شده است. اما سهم وضعیت اداره جامعه و مسببانش که آن را سرشار از عوامل جرمزا کرده است، کجا دیده می‌شود؟ اگر آن همه عوامل جرمزا نبود، باز هم این همه آدم سراغ جرم می‌رفتند؟ «صورتی در زیر دارد آنچه در بالاستی». بین احتمال وقوع جرم و میزان ستم در جامعه رابطه مستقیمی وجود دارد؛ ستم کمتر، جرم کمتر و ستم بیشتر، جرم بیشتر. وقتی عدالت ظالمانه شود، اثر اجتماعی‌اش را از دست می‌دهد؛ یعنی بوی عدالت در جامعه نمی‌پیچد. از بالا تا پایین قبح خلاف می‌ریزد. هرکس می‌تواند به‌سادگی به کسی که از او ضعیف‌تر است، ستم روا بدارد و آن را توجیه کند. نقض قانون آسان می‌شود و چه در ساختار دولتی و چه زندگی مرسوم، آنچه می‌ماند قاعده زوری است که ظلم را عادی می‌کند.
https://t.me/kambiznouroozi
شرق ۱۸ شهریور ۱۴۰۵
عدل و ظلم نقیض یکدیگرند؛ عدل باشد، ظلم نیست؛ ظلم باشد عدل نیست. ولی گاه عدالت می‌تواند عادلانه نباشد. شاید ساده‌ترین تعریف عدالت را بشود در حقوق سراغ گرفت که معیاری زمینی و ملموس دارد یعنی قانون. عدالت حقوقی یعنی اجرای برابر و بدون تبعیض قانون. حتی اگر قانون ناعادلانه هم که ماهیت قانون ندارد، بدون تبعیض اجرا شود، باز هم سطحی از عدالت وجود خواهد داشت. اما چگونه عدالت ظالمانه می‌شود:
اول. تبعیض در اجرای قانون: وقتی قانون برای گروهی اجرا شود و برای گروهی دیگر نه، عدالت به بی‌عدالتی بدل می‌شود. کسی را مطابق قانون به خاطر خلافش محاکمه و محکوم می‌کنند. دیگری مشابه همان کارها یا بدترش را انجام داده است، کاری با او ندارند. اینجا آنچه به‌عنوان عدالت علیه اولی اجرا شده، رنگ و بوی بی‌عدالتی می‌گیرد. آن که بی‌کس‌وکار است باید طعم قانون را بچشد و آن که عزیزکرده یاران قدرتمند است، معاف از هر قانون می‌شود. در تبعیض قانون نیست که اجرا می‌شود، زور است که اِعمال می‌شود. عدالت موکول به مساوات و برابری است. وقتی مساوات نیست، بی‌عدالتی جانشین عدالت می‌شود.
دوم. گسیختگی زندگی عمومی: وقتی ارکان زندگی متزلزل می‌شود و انسان‌ها نمی‌توانند در ثبات و آینده‌ای قابل برنامه‌ریزی زندگی خود را سامان بدهند، آدم‌های زیادی در معرض تخلف از قانون قرار می‌گیرند. برای مثال:
کسی وامی می‌گیرد به امید اینکه کار و کاسبی راه بیندازد و با درآمد آن زندگی کند. تا این شخص کارش را بتواند سامان بدهد، تورم شدید ارزش پولش را کم می‌کند، برنامه‌اش به هم می‌ریزد و نمی‌تواند کارش را راه بیندازد. حالا او مانده است و یک بدهی با 20، 30 درصد بهره. دادگاه طبق قانون محکومش می‌کند.
کسی خانه‌ای اجاره کرده است. در طول مدت اجاره قیمت‌ها بالا می‌روند و هزینه ساده زندگی‌اش بالا می‌رود و از عهده پرداخت اجاره‌خانه برنمیآید. صاحبخانه هم حق دارد. دادگاه طبق قانون، مستأجر را محکوم می‌کند.
دریافت مهریه حق قانونی و شرعی زن است. شوهر از پرداخت قیمت دیوانه‌وار سکه طلا برنمیآید. دادگاه آن را قسط‌بندی می‌کند؛ مثلا هر شش ماه، نیم‌سکه یا ربع‌سکه. این مقدار هم از زن مشکلی را حل نمی‌کند و هم برای مرد دشوار است. در این مثال‌ها و موارد مشابهی که بسیار زیاد هستند، رأی دادگاه علیه این افراد کاملا قانونی است و پوسته‌ای از عدالت دارد. اما هیچ‌یک از محکومان دادگاه، خودشان در مصائبی که پیش آمده نقش فاعلی نداشته‌اند. با حسن نیت و سلامت اخلاقی و قانونی عمل کرده‌اند، ولی اوضاع از‌هم‌گسیخته اجتماعی زندگی آنها را خراب کرده است. مثال‌های دیگر هم هست: عده‌ای برای گریز از سختی‌های زندگی انتخاب‌های مجرمانه می‌کنند؛ می‌روند سراغ سرقت خانه‌ها، موبایل‌قاپی، کلاهبرداری، زورگیری و جرائم دیگر. دقت در زندگی بسیاری از این مجرمان نشان می‌دهد بستر زندگی آنها در هدایت ایشان به سمت تبهکاری و خلاف بسیار اثرگذار بوده است. جامعه نقش مهمی در تباهی آنها داشته است. کودکی علی بیجه که کودکانی چند را در بیابان‌های پاکدشت قربانی خود کرد، بدتر از قربانیانش بود. نظریات کهن و منسوخ جرم‌شناسی، جرم را صرفا محصول شیطانی‌بودن روان مجرم می‌دانستند و نقشی برای جامعه قائل نمی‌شدند. نزدیک به دو قرن است همگان دانسته‌اند نقش جامعه در تولید جرم چقدر اهمیت دارد. فقر، تبعیض، فساد دولتی، تناقضات ارزشی، بی‌ثباتی، حاشیه‌نشینی و خیلی عوامل دیگر وقتی زیاد شد، موقعیت‌های جرمزا بیشتر می‌شوند.
بسیاری از مجرمان، محصولات ستم جاری در جامعه‌اند که آنها را به انتخاب‌های خطا کشانده است. در نگاه اولیه حقوقی، وقتی مجرمی محاکمه و مجازات می‌شود، عدالت اجرا شده؛ چون قانون اجرا شده است. اما سهم وضعیت اداره جامعه و مسببانش که آن را سرشار از عوامل جرمزا کرده است، کجا دیده می‌شود؟ اگر آن همه عوامل جرمزا نبود، باز هم این همه آدم سراغ جرم می‌رفتند؟ «صورتی در زیر دارد آنچه در بالاستی». بین احتمال وقوع جرم و میزان ستم در جامعه رابطه مستقیمی وجود دارد؛ ستم کمتر، جرم کمتر و ستم بیشتر، جرم بیشتر. وقتی عدالت ظالمانه شود، اثر اجتماعی‌اش را از دست می‌دهد؛ یعنی بوی عدالت در جامعه نمی‌پیچد. از بالا تا پایین قبح خلاف می‌ریزد. هرکس می‌تواند به‌سادگی به کسی که از او ضعیف‌تر است، ستم روا بدارد و آن را توجیه کند. نقض قانون آسان می‌شود و چه در ساختار دولتی و چه زندگی مرسوم، آنچه می‌ماند قاعده زوری است که ظلم را عادی می‌کند.
https://t.me/kambiznouroozi
Telegram
کامبیز نوروزی-حقوق و جامعه
تأملی در حقوق ، جامعه و فرهنگ | ارتباط با مدیر کانال @Knouroozi