در سفر اخیرم به ایران، چیزی بیش از گرانی، فشار اقتصادی یا نارضایتی سیاسی توجهم را جلب کرد. آنچه بیشتر آزاردهنده بود، نوعی گسست در خود جامعه بود. احساس می‌کردم آدم‌ها فقط نظرهای متفاوت ندارند، بلکه گاهی در دو واقعیت متفاوت زندگی می‌کنند.
این را در گفت‌وگوهای روزمره می‌شد دید. در تاکسی، مهمانی، مطب، فروشگاه و جمع‌های خانوادگی. یک اتفاق واحد برای دو نفر می‌توانست دو معنای کاملاً متضاد داشته باشد. نه فقط در تحلیل آن اتفاق، بلکه حتی در این‌که اصلاً چه اتفاقی افتاده است. منابع خبری متفاوت، شبکه‌های اجتماعی متفاوت و سال‌ها زندگی در حباب‌های شناختی متفاوت، کم‌کم چیزی را از بین برده که هر جامعه‌ای برای ادامه حیات به آن نیاز دارد: حداقلی از واقعیت مشترک.
به نظرم بخش مهمی از این وضعیت محصول فرایندی است که از اواخر دهه ۱۳۹۰، و به‌ویژه پس از ۱۳۹۶، شدت گرفت. خالص‌سازی سیاسی و بسته‌تر شدن فضای رسمی فقط نیروهای سیاسی را حذف نکرد. مهم‌تر از آن، بخش بزرگی از نیروهای واسط را از میان برد. کسانی که می‌توانستند بین حکومت و جامعه، میان اعتراض و سیاست رسمی، و میان دو سوی شکاف اجتماعی نقش میانجی داشته باشند، به‌تدریج ضعیف یا حذف شدند.
نتیجه این نبود که جامعه یکدست‌تر شود. درست برعکس، جامعه رادیکال‌تر شد.
وقتی راه سیاست میانه بسته می‌شود، میانه جامعه هم به‌تدریج ضعیف می‌شود. آدم‌ها احساس می‌کنند انتخابی جز قرار گرفتن در یکی از دو سوی منازعه ندارند. زبان سیاست هم تغییر می‌کند. مخالف دیگر کسی نیست که اشتباه فکر می‌کند، بلکه کسی است که باید از سر راه کنار برود. از یک طرف، بخشی از حکومت جامعه ناراضی را مسئله امنیتی می‌بیند. از طرف دیگر، بخشی از مخالفان نیز هرکس را که با روایت حداکثری آنان همراه نباشد، مدافع وضع موجود، مزدور یا بخشی از مسئله تلقی می‌کنند.
اما آنچه در این سفر برایم حتی مهم‌تر بود، نقش رسانه بود. سال‌هاست درباره اثر رسانه‌های فارسی‌زبان خارج از کشور مانند اینترنشال و شبکه‌های اجتماعی صحبت می‌شود، اما وقتی مدتی در ایران زندگی می‌کنی، اثر آن را در مقیاسی متفاوت می‌بینی. رسانه دیگر فقط خبر منتقل نمی‌کند. واقعیت اجتماعی تولید می‌کند.
گروهی از مردم تقریباً تمام ایران را از خلال مجموعه‌ای از تصاویر شکست، سرکوب، فروپاشی، مهاجرت و نفرت می‌بینند. در سوی دیگر، رسانه رسمی تصویری می‌سازد که در آن بخش بزرگی از بحران‌های واقعی جامعه یا دیده نمی‌شود یا محصول دشمن معرفی می‌شود. میان این دو تصویر، خود ایران، با همه پیچیدگی و تناقضش، گم می‌شود.
شبکه‌های اجتماعی این وضعیت را شدیدتر کرده‌اند. الگوریتم‌ها از آرامش تغذیه نمی‌کنند. خشم، تحقیر، ترس و نفرت بیشتر دیده می‌شود و بیشتر دست‌به‌دست می‌شود. روایت معتدل جذابیت کمتری دارد. کسی که بگوید واقعیت پیچیده‌تر از این دو تصویر است، اغلب از هر دو طرف متهم می‌شود.
در این سفر بیش از گذشته به این فکر کردم که شاید خطر اصلی برای ایران فقط failed state نباشد. شاید خطر عمیق‌تر، چیزی باشد که می‌توان آن را failed society نامید.
جامعه شکست‌خورده لزوماً جامعه‌ای نیست که دولت در آن فروپاشیده باشد. ممکن است دولت همچنان اداره، ارتش، پلیس، وزارتخانه و قدرت تصمیم‌گیری داشته باشد، اما جامعه به‌تدریج توان گفت‌وگو، اعتماد و همکاری را از دست بدهد. شهروندان دیگر خود را اعضای یک جامعه سیاسی مشترک نبینند، بلکه گروه‌هایی ببینند که آینده یکی فقط با شکست دیگری ممکن است.
نشانه‌های این وضعیت را در ایران امروز می‌توان دید. حتی درباره جنگ، امنیت ملی، تمامیت ارضی یا مداخله خارجی نیز توافقی که زمانی بدیهی به نظر می‌رسید، دیگر همیشه بدیهی نیست. گروهی ممکن است از ضربه خوردن بخشی از ساختار کشور خوشحال شود، چون آن ساختار را نه متعلق به ایران بلکه متعلق به رقیب سیاسی خود می‌بیند. در سوی دیگر نیز ممکن است هر انتقاد داخلی در شرایط بحران به خیانت تعبیر شود.
این دقیقاً نقطه خطرناک ماجراست.
کشوری می‌تواند بحران اقتصادی را پشت سر بگذارد. حتی نهادهای سیاسی ناکارآمد را می‌توان اصلاح کرد. اما اگر جامعه‌ای اعتماد متقابل و احساس سرنوشت مشترک خود را از دست بدهد، بازسازی آن بسیار دشوارتر است.
آنچه من در این سفر دیدم هنوز یک جامعه فروپاشیده نبود. ایران همچنان پر از روابط خانوادگی، دوستی، شوخی، زندگی روزمره، کمک متقابل و نوعی سرسختی اجتماعی است که بارها در تاریخش آن را نجات داده است. اما در زیر این زندگی روزمره، شکافی در حال عمیق شدن است.
شکافی که فقط میان حکومت و مردم نیست.
میان خود مردم است.
و شاید خطرناک‌ترین مرحله زمانی آغاز شود که ایرانیان دیگر نه حکومت، نه دشمن خارجی، بلکه یکدیگر را بزرگ‌ترین مانع آینده ایران تصور کنند.

▪️«چون غرض آمد هنر پوشیده شد»: حسن انصاری، هادی عالم‌زاده و مقاله‌های دانشجو-استادی

این شاگرد کوچک می‌کوشد در اینجا دربارۀ استادش دکتر هادی عالم‌زاده کمتر بنویسد، چرا که بیشتر پژوهشگران و دانشگاهیان در رشته‌های تاریخ، مطالعات اسلامی و دیگر رشته‌ها او را می‌شناسند و آوازۀ دانشوری، استادی و شاگردپروری او بلند و فراگیر است. در این میان امّا تک‌وتوک کسانی هستند که گاه‌وبیگاه به دلایل و انگیزه‌های غیرعلمی که بر نگارنده روشن است، ولی فعلاً مجاز به ذکر آن نیست، موضوع/ مسئله‌ای درست یا نادرست را دستاویز بدگویی از او می‌کنند. یکی از این کسان دکتر حسن انصاری پژوهشگر مطالعات اسلامی باشندۀ پرینستون آمریکا است.

آقای انصاری چندی پیش در یادداشتی به بهانهٔ انتشار ترجمهٔ فارسی کتاب ارزشمند «پیدایش مدارس» از جورج مقدسی، از استاد عالم‌زاده ایراد گرفته بود و نوشته بود که «چرا یک استاد تمام دانشگاه در ایران کتاب همکار دانشگاهی‌اش در آن سوی دنیا را ترجمه کرده»!. در این یادداشت به این ادعا پاسخ داده شد.

وی در فرسته‌ای تازه به وزارت علوم اعتراض کرده‌ که چرا «در چارچوب نظام ارتقای دانشگاهی دانشجوی فلک‌زده باید تعدادی مقاله را از روی رساله دکتری‌اش فراهم کند و حتما باید نام استاد راهنمایش را در پیشانی مقاله‌‌اش قرار دهد؟» و در ادامه برای نمونه تنها از دکتر هادی عالم‌زاده یاد کرده و آورده‌اند که «از ۳۶ مقاله [نمایه شده از ایشان در پرتال جامع علوم انسانی] فقط ۱۰ مقاله نوشته خود آقای عالم‌زاده» است.

اگر انصاف داشته باشیم و قصدمان نقد و اصلاح باشد و نه غرض‌های دیگر و قرار باشد برای اعتراض به این رویه نادرست، یعنی انتشار مقالۀ دانشجو-استادی مستخرج از رساله، فهرستی از استادانی تهیه کنیم که این رویه را تائیده کرده و از آن بهره برده‌اند، آخرین نامی که باید در آن فهرست آورده شود «هادی عالم‌زاده» است، چرا؟ به این دلایل:

۱. از بیست‌واندی سال پیش که در علوم انسانی و در آغاز در دانشگاه تربیت مدرس و سپس در دیگر دانشگاه‌ها این رویه رایج شد تا امروز استاد هادی عالم‌زاده یکی از معدود استادانی است که ده‌ها بار پیوسته در دانشگاه‌ تهران و واحد علوم و تحقیقات و دیگر دانشگاه‌ها تا آنجا که توان داشت علیه این رویه/ قانون سخن راند و تا جایی که اختیار داشت از دانشجویانش خواست که از آوردن نامش در مقالۀ مستخرج از رساله بپرهیزند. اگر آن مقاله‌‌ها به نام ایشان منتشر می‌شد اکنون فهرست مقالات ایشان به بیش از ۳۰۰ مقاله می‌رسید. 

۲. این را همۀ شاگردان و همکاران استاد عالم‌زاده شهادت می‌دهند که در نگارش همۀ مقالاتی که نام ایشان در کنار نام دانشجو آمده، استاد حضور تام‌وتمام داشته‌اند و پابه‌پای دانشجو کار نگارش مقاله را پیش برده و گاه بخش عمدۀ آن را خود نگاشته یا بازنویسی و ویرایش محتوایی و ادبی کرده‌اند. اگر گفته شود هادی عالم‌زاده از کم‌شمار استادان و شاید تنها استاد در دانشگاه ایرانی در رشته‌های تاریخ و الهیات است که سطر به سطر پایان‌نامه‌ها/ رساله‌هایی که از دهه شصت تا دهه نود استاد راهنما و مشاور آنها بوده را خوانده و ویرایش کرده و گاه بازنویسانده، گزافه‌گویی نیست. دلیل اصلی آنکه استاد هادی عالم‌زاده کارهای پژوهشی خود را جلو نبرده و آثار کمی از او تا سال ۱۳۹۷ (سال بازنشستگی ایشان از واحد علوم و تحقیقات) منتشر شده همین بوده که بیشتر زمان و توان خود را در این چهار دهه در دانشگاه و در خانه، صرف راهنمایی، مطالعه، اصلاح و ویرایش رساله‌ها و مقاله‌‌های دانشجویان کرده و از به انجام رساندن کارهای خود بازمانده است.

۳. هادی عالم‌زاده سال‌ها پیشتر از آنکه چاپ مقاله دانشجو-استادی باب شود، به مرتبۀ «دانشیاری» و «استادی» رسیده بود و ازاین‌روی ایشان در نظام ارتقاء دانشگاهی هیچ بهره‌ای از این مقالات دانشجو-استادی نبرده است. 


▫️معصومعلی پنجه
نیمروز پنجشنبه ۲۹ شهریور ۱۴۰۵ | اندر کوچۀ کوثرِ کوی اخلاص


📘 پنجه‌نامه: تاریخ و خاطره
🆔 t.me/HistoryandMemory

نوشتار مالک حسینی با عنوان «حکایت فیل‌هایی که دانشگاه ما هوا می‌کند!» | صدانت
تغییرات آیین‌نامه‌های دفاع رساله دکتری و الزامات پژوهشی، نقد مالک حسینی به مدیریت دانشگاهی است. او این بخشنامه‌ها را فیل‌هایی می‌داند که تنها برای رنکینگ هوا می‌شوند، نه بهبود کیفیت علم.
https://3danet.net/university-malek-hosseini

وقتی دو سوم ظرفیت تولید کشور بلااستفاده است، اما واردات کالاهای قابل تولید در داخل با گشاده‌دستی ادامه دارد، باید پرسید: چه مناسباتی بر تصمیم‌گیری و تخصیص منابع حاکم است؟

دکتر فرشاد مؤمنی با اشاره به تجربه ایران، یکی از مهم‌ترین نشانه‌های فساد را وضعیت نامناسب بنگاه‌های تولیدکننده و فناور می‌داند؛ در حالی که برای واردات طلا، کالاهای لوکس و اقلام مصرفی، ارز در دسترس است، برای مواد اولیه تولید، دارو و نیازهای اساسی مردم، مدام از «کمبود ارز» سخن گفته می‌شود.

مسئله فقط یک تصمیم اشتباه نیست؛ سخن از سلطه مناسبات مافیایی، مالی‌سازی رهاشده و تضعیف تولید است؛ وضعیتی که در آن هزینه ناکارآمدی و تصمیم‌های نادرست، بر دوش تولیدکننده و مردم گذاشته می‌شود.

🎥دکتر فرشاد مومنی
۱۲ شهریورماه ۱۴۰۵

🔊فایل صوتی

نشستی دربارهٔ کتاب
گفت‌وگو؛ آئین حق‌جویی
درآمدی بومی به گفت‌وگوشناسی
با حضورِ
هومن پناهنده، مقصود فراستخواه، محمدرضا لبیب، محمدرضا معینی، یاسر میردامادی

یکم تیرماه ۱۴۰۵

00:00 محمدرضا معینی
04:50 یاسر میردامادی
16:30 هومن پناهنده (بخش اول)
30:43 مقصود فراستخواه (بخش اول)
51:20 هومن پناهنده (بخش دوم)
01:14:53 محمدرضا لبیب
01:32:00 مقصود فراستخواه (بخش دوم)
01:54:00 صحبت‌های پایانی


.
🆔 @sokhanranihaa
🆔 @bashgahandishe
🆑 #کانال‌سخنرانی‌ها
🌹

••



کت استیونس خواننده ی مشهور بریتانیایی که در دهه هفتاد میلادی در سراسر جهان از جمله ایران هواداران بسیاری داشت. او بعدها مسلمان شد و نام خود را به یوسف اسلام تغییر داد. او پس از چند سال تجربه ی موسیقی با مضامین اسلامی ، از ۲۰۰۶ به موسیقی سکولار بازگشت. اما همچنان مسلمان باقی ماند. او ترجیح داده است از این پس با نام “یوسف کت استیونس” شناخته شود. نکته مهم درباره ی استیونس اینکه او پس از آن که آیت الله خمینی حکم به قتل سلمان رشدی نویسنده آیات شیطانی داد از این حکم حمایت کرد و بلافاصله با تحریم گسترده ی ناشران موسیقی و علاقه مندان موسیقی مواجه شد …او البته چندسالی است کنسرت برگزار می کند …

در تصویر بالا استیونس در کنار همسرش… عکس از صفحه ی شخصی او …
••
#یوسف_کت_استیونس

آهنگ داریوش برای محمدرضاشاه پهلوی

رسول رستاخیز
اجرای اول، بعد از زندان در تلویزیون

با دکلمه‌ی ایرج جنتی عطایی

داریوش اقبالی در شهریور ۱۳۵۳ دست‌گیر شد.
در روزنامه‌های محلی نوشته بودند او در خانه‌ای در خیابان زاهدی واقع در نیاوران ساعت ۴ بعد از ظهر با دوستاتش در حال مصرف هرویین  و مواد مخدر دست‌گیر شده است، اما در واقعیت، داریوش به‌دلیل آهنگ‌های سیاسی و اجتماعی‌ای که اجرا کرده بود (بوی گندم و خونه و...) زیر نظر ساواک بود و به همین دلیل دست‌گیر شد و بعد از او ترانه‌سرایان ِ آهنگ‌هایش یعنی شهیار قنبری و ایرج جنتی عطایی دست‌گیر شدند.

در این بین، ایرج جنتی عطایی برای ساواک سمپاد عینی ِ گروه چپ فدایی خلق به‌شمار می‌آمد.
ساواک با انتشار عکس داریوش با منقل و مواد مخدر، حاشیه‌های زیادی درست کرد.
در زمستان همان سال، تلاش‌ها برای آزادی او به سرانجام رسید و ابتدا قرار شد شهیار قنبری ترانه‌هایی را در وصف شاه بنویسد که این کار را انجام نداد و ایرج جنتی عطایی این کار را برای رفیق دیرینه‌اش انجام داد و بابک بیات هم در ادامه‌ی هم‌کاری‌های این سه نفر، دو آهنگ «طلایه‌دار» و «رسول رستاخیز» را ساخت تا داریوش بالأخره آزاد شود.

این پایان کار نبود و در زمستان ۱۳۵۳ داریوش برای نشان‌دادن حسن نیت خودش، هم‌راه با ایرج جنتی عطایی و بابک بیات و دو نوازنده‌ی دیگر، یعنی منصور ایران‌نژاد و حسن شماعی‌زاده، به تلویزیون دعوت شدند و ساسان کمالی مجری برنامه، مستقیماً این ترانه‌ها را به انقلاب سفید شاه و شخص شاه تقدیم کرد.

📚@FarhangDoostan

🎧 داریوش

🎼 رسول ِ رستاخیز

ترانه‌ و دکلمه: ایرج جنتی عطایی

📚@FarhangDoostan