🔴در فقدان يك سرمايه انسانی
«بهمن كشاورز»

🔺منتشر شده در اعتماد ۷ اردیبهشت ۹۸

🔘بهمن كشاورز، وكيل، حقوق‌دان و نويسنده ارزشمند بي‌خبر و بي‌هيچ زمينه‌اي دار فاني را ترك گفت. اتفاقي كه دير يا زود و نه فقط براي آقاي كشاورز كه براي هر كسي رخ خواهد داد، ولي حداقل در مورد ایشان انتظار اين را نداشتيم. خبرش باور نكردني بود. او كه از خانواده‌اي فرهيخته و با فرهنگ و اصيل بود، انصافاً الگوي كاملي براي يك چهره معيار حقوقي در تراز بالا محسوب مي‌شد.

🔘مردم او را بيشتر از خلال دفاعیاتش در دادگاه آقاي كرباسچي مي‌شناسند. دادگاهي كه اگر الگويي براي دادگاه‌هاي مشابه شود، و وكلايي چون آقاي كشاورز عهده‌دار دفاع از هر متهمي شوند، در اين صورت دانش و نگاه و بینش حقوقی جامعه چندين پله ارتقا خواهد يافت.

🔘صداوسيما به جاي برنامه‌هاي سرگرم‌كننده و مسابقات لاتاري مي‌تواند چنين دادگاه‌هايي را به نمايش در آورد، البته به شرطي كه اساساً دادگاه‌هايي در این سطح تشكيل شود. شايد موقعيت آقاي كرباسچي موجب شد كه دادگاهي با ضوابط کامل تشكيل و وكلاي مجربي چون مرحوم كشاورز نيز عهده‌دار دفاع از متهم شوند.

🔘اگرچه مردم آقاي كشاورز را از خلال دفاعياتش در اين دادگاه به خاطر مي‌آورند ولي براي امثال بنده يادداشت‌هاي حقوقي و ديدگاه حقوقي را كه ایشان ترويج مي‌كرد ميراث ماندگار او است. هنگامي كه از زاويه حقوقي به يك پديده و موضوع نگاه شود نوعي همگرايي و فهم مشترك را ايجاد خواهد كرد زيرا حقوق چارچوبي به نسبت روشن (فارغ از درستي يا نادرستي یک‌ماده قانونی آن) دارد كه داوری و فهم مسائل در این چارچوب کمتر تحت تأثير سليقه‌ها قرار مي‌گيرد. حقوق مهم‌ترين هنجاري است كه همراه با ضمانت اجراست، بنابراين ركن اصلي نظم اجتماعي است. در نتیجه ضرورت دارد که در ذیل این نگاه نیز به داوری و تحلیل مسائل پرداخت.

🔘متأسفانه در جامعه ما نگاه حقوقي در حاشيه است. حتي مقامات حقوقي و قضايي نيز كمتر از ادبيات و اين نگاه سود مي‌جويند. آنان نيز ترجيح مي‌دهند از ادبيات سياسي ـ اخلاقي و كلامي و حتي تهديد استفاده كنند. در حالي كه براي جا افتادن حقوق به عنوان فصل‌الخطاب همه نگاه‌ها، لازم است كه ادبيات و نگاه حقوقي ترويج شود.

🔘ادبيات آقاي كشاورز نه فقط حقوقي و متين و دلنشين بود، بلكه به نسبت خالص نيز بود. يعني در متون و يادداشت‌هاي حقوقي‌اش از صنایع ادبي سوءاستفاده نمي‌كرد و اجازه نمی‌داد که مضمون حقوقی نوشته تحت تاثیر مفاهیم حاشیه‌ای قرار گیرد. كاري كه بسياري ديگر كم و زياد انجام مي‌دهند.

🔘يادداشت‌هاي آقاي كشاورز از يك چارچوب منطقي كامل تبعيت مي‌كردند. و يكي از الگوهاي خوب براي يادداشت‌نويسي محسوب مي‌شوند. نه تنها واجد يك منطق خالي از تناقض بود بلكه نه مختصر بود و نه مطول. احساس مي‌كردي كه مطلب را به اندازه مناسب تدوين و در اختيار خواننده قرار داده است. براي خواننده و فهم و شعور او، احترام قايل بود و حس نمي‌كردي كه در جايي از نوشته خودش قصد فريب يا پوشاندن حقيقتي را دارد. ترفندی كه در يادداشت‌نويسي وجود دارد.

🔘آرامش رفتاري آقاي كشاورز در يادداشت‌هايش و نوشته‌هايش و حتي در دفاعيه‌اش بازتاب داشت. به صفت حرفه يك وكيل بود و به صفت تعهد اجتماعی‌اش روزنامه‌نگار نیز بود. او به خوبي مرز ميان تایید و رد يك مفهوم را با تحلیل حقوقي رعايت مي‌كرد. اگر جايي قانون چيزي را مي‌گفت و او آن را قبول نداشت، اين مرز را به روشني رعايت مي‌كرد. و البته يكي از مهم‌ترين ويژگي‌هاي ايشان تفاسيري بود كه از مواد قانوني به عمل مي‌آورد تا دادرس و جامعه را در داوري حقوقي به عدالت نزديك‌تر كند. به همين دليل تناقضات حقوقي را كه در مجموعه حقوقي ما كم نيست به خوبي تشريح مي‌كرد و راه‌هایی برای برون‌رفت از ان ارائه می‌کرد.
يادش و راهش گرامي باشد.

(نویسنده:عباس عبدی)

#هومن_پناهنده
@gashthaa

دو هفته‌ پیش همکارم برای ناهار یک غذای پر از سیر و پیاز و گوشت آورده بود سر کار. نصفش را خورده بود و باقی‌اش را گذاشته بود ته یخچال، آن‌هم توی یک ظرف بدون در. هفته‌ی پیش یخچال، بوی گند گرفته بود و درش را که باز می‌کردیم انگار نبش قبر کرده‌ایم. منشی‌مان افتاد به تقلا تا راهی پیدا کند و قبل از این‌که بوی تعفن تلفات بگیرد، آن را از بین ببرد. آخر سر هم رفت از بقالی آن‌ور خیابان دو تا بوگیر خوب خرید و انداخت ته یخچال. امروز بعد از یک هفته با خیال راحت می‌توانیم در یخچال را باز کنیم و هم‌زمان نفس هم بکشیم. هیچ بویی نمی‌دهد. مدیون بوگیر یخچالیم. افشینِ خواننده، یک آهنگ وزین و معروف داشت به اسم "دیگه ازت بدم می‌آد". توی مصرع چهارم می‌گفت: "عطر نبودنت رو، رو لحظه‌هام بپاشم". هر بار که به این‌جای آهنگ می‌رسیدم، مغزم قفل می‌کرد. با خودم فکر می‌کردم اصولا بودن، با خودش عطر می‌آورد و ترکیبِ "عطرِ بودن" کاملا منطقی است. اما هیچ وقت نمی‌فهمیدم که عطرِ نبودن یعنی چی. چطور می‌شود که نبودن چیزی، عطر داشته باشد. اما حالا می‌دانم. دقیقا همین بوگیرها، مصداق جاری کردن حسِ عطر نبودن هستند. تمام تلاشم را کردم که نیچه‌طور این موضوع را تراش فلسفی بدهم. اما نشد. فقط می‌توانم بگویم که عطر نبودن ترکیب صحیحی است. همان چیزی که انگلیسی‌ها می‌گویند: no news is good news. چیز‌های خوب، عطر بودن دارند و چیزهای متعفن با نبودشان، عطر نبودن می‌دهند. ما به عطر نبودن هم راضی هستیم.

(نویسنده :فهیم عطار)

#هومن_پناهنده
@gashthaa

دوستان گرامی
چندی پیش در "گشت ها" نوشته ای با عنوان "موفق ترین رییس جمهور ایران" آمد و پس از مدتی حذف شد.بعضی از دوستان علت حذف آن را از من پرسیده اند.
آن نوشته حذف شد ،چون فقراتی در آن بود که در منبعی که برایش ذکر شده بود وجود نداشت . این نکته را دوستی بر من منّت گذاشت و تذکر داد.
من معمولاً تلاش می کنم در نقل قول امانتدار باشم و این از موارد استثنایی بود که ،به دلیلی، لازم ندیده بودم منبعم را وارسی کنم . باری، درس عبرتی شد، و
هر چند آدمی جایزالخطاست ، با این حال عذرخواهم.

#هومن_پناهنده
@gashthaa

https://bit.ly/2UROfw0

#هومن_پناهنده
@gashthaa

#هومن_پناهنده
@gashthaa

بحران دقیقاً عبارت است از این وضعیت که کهنه در حال مرگ است و نو ناتوان از زاده شدن ؛ در این دوران ِ فَترت ، نشانه های بیمارگون،فراوان و گونه گون، پدیدار می شوند.

(آنتونیو گرامشی، یادداشت های زندان)


#هومن_پناهنده
@gashthaa

🔸 #ساسی_مانکن در جامعه ی دچار کشمکش🔻

🖊سهند ایرانمهر

🔸در روزهای اخیر دو تصویر دو نحله ی فکری و رفتاری را درجامعه ی مجازی و بالتَبَع جامعه نمایندگی می کنند. تصویر نخست ، تصویر کودکانی که به تقلید از یک مداح، در حال انجام یک مناسک آیینی مذهبی اند و تصویر یا تصاویر دیگر، کودکانی که در حال تقلید از یک خواننده ی آن ور آبی و ترانه ی " جنتلمن" هستند.

🔸هر دو تصویر متشکل از حرکات موزون و جملات طنین دار و قافیه دارند. پس تا اینجای کار، این دو تفاوتی با هم ندارند. آنچه این دو را از منظر "قرائت رسمی قدرت" ازهم تفکیک میکند مضمون و خالق اثر است. ترانه ی جنجالی ای که خواندن آن در مدارس به شکل اپیدمی درآمده از آن ساسی مانکن است.منتقدان، آن را دلیلی دیگر بر اثبات مخالفت با سند "بیست سی" می دانند، علی مطهری خواستار برخورد با عوامل پخش کلیپ "جنتلمن" ساسی مانکن در مدارس شده است و وزیر آموزش و پرورش هم تمسک به قرآن و برگزاری نماز را راه حل ماجرا میداند. اما چرا یک ترانه این گونه مورد اقبال قرار میگیرد و چرا دستگاه رسمی حکومت این چنین به آن واکنش نشان می دهد و آن را هم به عرصه ی دیگری از تقابل تبدیل میکند؟

🔸روزنامه ی اعتماد ملی در خرداد هشتادو هشت شمسی در یادداشتی با عنوان «چه کسی از ساسی مانکن می‌ترسد؟»در باره ی آثار او می نویسد:" قافیه‌پردازی‌های به شدت امروزی با درون‌مایه و واژگانی بسیار روزآمد که گاه به جز نسل جوان به سختی آن را می‌فهمد".
آنچه ساسی مانکن را و ترانه ی او را تا این حد با اقبال نسل جوان و بلکه نوجوان روبرو می کند ریشه در همین عنصر تازگی،سادگی، ساختار شکنی موسیقایی، امروزی بودن و از همه مهم تر شور و تحرک بالای نهفته در آن دارد . امری که در جامعه ی گرفتار در گفتمان و مضمون فرهنگی خمود، به شدت سنتی ، محافظه کار و ملال آور، با استقبال نسل جوان روبرو می شود. بیراه نیست که ساسی مانکن در پیام اینستاگرامی خود حتا علی مطهری را هم به چالش گوش دادن ترانه ی اخیرش دعوت کرده و با اطمینان میگوید:" خودت هم با شنیدنش رقص ات میگیرد" و بیراه نیست که ده آهنگ آخر ساسی مانکن فقط در رادیوجوان 165میلیون بار شنیده شده است و این روند بعد از انتقادات اخیر سیر صعودی یافته است!

🔸حقیقت آن است که اقبال به این ترانه ها هیچ ارتباطی با همسویی یا تقابل با دین ندارد و اتفاقا برخی روحانیون نیز با درک این مساله تلاش نافرجامی کرده اند تا با آموزش و تمرین نمایش های موزیکال و شاد سهمی از دلربایی از نسل جدید داشته باشند(ویدیوی منتشر شده ی اخیر از تمرین ترانه های شاد توسط روحانیون ناظر به این تلاش است). ترانه ی پر تحرک ساسی مانکن و حتا مداحی های پر جست و خیزو ساختارشکنانه با ریتم های غیرمتعارف(در مقایسه با مداحی های سنتی)که به شدت مورد اقبال است، هردو مرهون همین عنصر تحرک و هیجانی هستند که نسل جوان به شدت کمبود آن را احساس می کند. قدرت رسمی اما از صورت مذهبی آن حمایت میکند و از صورت غیر مذهبی آن آزرده است. این آزردگی نه بخاطر تحرک یا حتا کلمات عریان عاشقانه که بیشتر به خاطر آن است که متولیان آن را خارج از کنترل خود می بیند.

🔸اما چرا قدرت و مردم حتا بر سر یک ترانه دچار چنین مواجهه ای می شوند و جامعه بر سر این ماجرا دو قطبی می شود؟
برخلاف آن دسته از جامعه شناسانی -همچون پارسونز- که به شکل محافظه کارانه،تلاش میکنند همه چیز جامعه را بر اساس کارکرد ساختاری آن ببینند و برای همه ی عناصر و نهادهای موجود درجامعه کارکردی مشخص و ناگزیر را نشان دهند و وفاق اجتماعی را حاصل آن بدانند، جامعه شناسانی چون "رالف داندورف" نیز هستند که معتقدند تغییرات اجتماعی و تضادهای جامعه را هم باید دید. جامعه موجودی ایستا نیست و اگر "زور " و "قهر" به گفتمان مسلط آن تبدیل شود خیلی زود عنصر "کشمکش" به عنوان بارزترین وجه جامعه رخ می نمایاند.

🔸 در واقع وضعیت کنونی جامعه ی ایران نشانگر تفاوت عمده در نگاه مردم و حاکمیت است. در حالی که حاکمیت جامعه را با نگاهی "کارکردگرایانه " می نگرد و زور و اجبار را عامل اصلی در استمرار این وضعیت میداند . نگاه مردم بیشتر بر عنصر کشمکش استوار است. اگر نگاهتان نگاه کارکردگرایانه باشد، جامعه را ایستا و یا دست کم در حالت توازن ِ متغیر می بینید و دستگاه ها را موظف به حفظ این حالت ولو به قهر و غلبه خواهید دید. این همان مضمونی است که در سخن بسیاری از مقامات و چهره های دینی کشور می شنوید.
ادامه در پایین🔻

🔻ادامه متن پیشین:

🔸در نگاه مبتنی بر قبول تغییر و کشمکش، جامعه به شدت در حال دگرگونی است و این دگرگونی ها باید به رسمیت شناخته شود. در نگاه کارکردگرایان جامعه موظف به التزام به ارزشهای سنتی و اجتماعی است اما در نگاه کشمکش گرایان ارزشهای اجتماعی باید متناسب با تغییرات و از طریق شدت دادن به این تعارضات قبولانده شود. این که تصور شود مقصر این وضعیت مدیران مدرسه هستند، یا این که با قرآن و نماز از ادامه ی این وضعیت جلوگیری خواهد شد هردو نشان از عدم اگاهی از تغییرات اجتماعی است.

🔸 حتا اگر دستگاه پارسونزی کارکردگرایان را قبول کنیم، جامعه ی نو ذائقه ی نو و نیاز نو دارد و دستگاهی که تولیداتش تناسبی با این ذائقه و تغییر نداشته باشد و پاسخ او به مطالبات نو ، قدیمی باشد رفته رفته از کار باز می ماند. اصرار قدرت بر استمرار این وضعیت سبب بروز حالت کشمکش می شود و در این حالت همه ی عناصر و تجلیات رفتار اجتماعی از راه رفتن، غذا خوردن،پوشیدن تا موسیقی گرفتار دو قطبی خواهد شد که یک سر آن حکومت و یک سر آن مردم اند.

🔸این تقابل تا بدانجا پیش خواهد رفت که یکی بر دیگری غلبه یابد و دلیل اهمیت یافتن و ترویج ترانه ی ساسی مانکن در مدارس (و اهمیت کمتر دادن به خبر آمار سی هزار کشته ی حوادث جاده ای در یک سال یا قرار گرفتن نام ایران در فهرست شش کشور دچار بحران اقتصادی و تورم در جهان) هم در اینجاست که هر آنچه جلوه ای از این کشمکش باشد مورد اقبال خبری است و هرچه به نقص کارکرد مرتبط باشد فقط در جایی مورد توجه افکار عمومی است که نشانه ای از کشمکش و تقابلی دیگر باشد.
مخلص کلام آن که جستجوی مقصر در افراد و مدیریت ماجرا با تنبیه و یا تحمیل فلان رفتار و مناسک مذهبی به نوجوانان و نظایر آن مصداق آب در هاون کوبیدن است و گام اول برای بیرون آمدن از این وضعیت ، قبول تغییرات اجتماعی و بیرون آمدن از کشمکش دوگانه ی حاکمیت - مردم است.

(متن بالا مختصری ویرایش زبانی شده.)

🔸چرا تحمیل محدودیت به روزه‌ناداران؟

✍محمدرضاجلایی پور

بر اساس نظرسنجی سال ۹۵ ایسپا تنها حدود ۳۰ درصد از ساکنان تهران همه‌ی روزهای رمضان را روزه می‌گیرند و احتمالا در سه‌سال گذشته این رقم کمی کمتر هم شده است. بی‌اعتقادی به روزه، سختی کار، بیماری، ناتوانی جسمی و سفر از مهم‌ترین دلایلی است که حدود ۷۰ درصد مردم همه یا بخشی از رمضان را روزه نمی‌گیرند. بر اساس همین نظرسنجی ۹۰ درصد از کسانی‌ که روزه نمی‌گیرند هم گفته‌اند خودشان داوطلبانه مقیدند در برابر روزه‌داران مراعات کنند و نخورند و نیاشامند.

بر چه اساسی هفتاد درصد از شهروندان باید به خاطر سی درصد دیگر (که قاعدتا بخشی از آن‌ها هم راضی به سختی کشیدن کسانی که روزه ندارند نیستند) در طول یک‌ماه از پاره‌ای از حقوق اولیه، از جمله نوشیدن و خوردن در رستوران و محل کار و سیگار کشیدن در خیابان، محروم باشند؟ چرا کسی که به خاطر بی‌اعتقادی به روزه یا بیماری و ناتوانی یا سفر نمی‌خواهد یا نمی‌تواند روزه بگیرد باید به موجب قانون یک‌ماه در شرایط سخت‌تری زندگی کند؟

ما روزه‌داران وظیفه داریم به نام احترام به روزه‌داری‌مان و به موجب قانون ، اگر شرایط سختی به شهروندانی که روزه ندارند (حتی اگر درصد کمتری از شهروندان بودند) تحمیل شود، اعتراض کنیم. شخصا حس بسیار بد و حتی نوعی شرمندگی دارم در برابر کسانی که نمی‌خواهند یا نمی‌توانند روزه بگیرند و زندگی روزمره‌شان در این ماه با محدودیت‌های پرشماری دشوار یا مختل می‌شود. قانون‌گذار محترم! شهروند روزه‌دار گرامی! نیروی انتظامی! اجازه بدهید روزه‌داری داوطلبانه و مختارانه و مومنانه و در خدمت حیات معنوی بماند و ابزار تحمیل رنج و محدودیت به شهروندانی که روزه نیستند نشود و ماه ضیافت خدای مهربان ماهی باشد که در آن روزه‌ناداران هم زندگی آسان‌تر و بهتری داشته باشند. باور بفرمایید با این تحمیل‌های ناروا در حق دین و وجاهتش هم دوستیِ ‌خاله‌خرسه می‌کنید.

🔸دین ِ مهر

هومن پناهنده

محمد رضا جلایی پور از نسل جدیدتر ِ نواندیشان دینی است.در نوشته ی او ،با عنوان " چرا تحمیل محدودیت به روزه ناداران؟" (که لابد آن را در فرسته ی قبل خوانده اید) احترام و محبتی به غیر هست که ستودنی است، آن هم غیری که شامل ِ فرد بی دین (یا به بیان او "بی اعتقاد") نیز می شود. این حد از مراعات و مهر در تضاد با نوعی از دینداری است که می خواهد ، به اصطلاح، سر به تن ِ غیر نباشد و ، تا آنجا که من به یاد می آورم، چنین ملاحظه ای حتی در میان نو اندیشان دینی ِ نسل ِ پیش از او ، دست کم با این بیان ِ فاش و صریح، اگر نه نایاب، باری کمیاب بوده است. نو اندیشان ِ دینی ِ نسل ِ پیش از وی ، فارغ از این که در اندرون شان چه می گذشته ، در بیرون ، در دفاع از حق ِ غیر برای ترک ِ آداب و اعمال ِ دینی، چنین شجاعانه و صمیمانه سخن نمی گفته اند. باید آرزو کرد که روح ِ سخن این کنش گر ِ سیاسی که سخنی است بی پرده و ناظر به واقعیتی مشخص و انضمامی(=حق روزه خواری ِ روزه خواران یا به تعبیر محترمانه تر ِ او روزه ناداران) و نه حرفی کلّی و انتزاعی ،و احیاناً گنگ و بی خطر و بی خاصیت، جرقه وار و بی دنباله نباشد،بلکه به عکس، به ارتقاء ِ گفتمان ِ اخلاقی-سیاسی ِ نواندیشان ِ دینی به مداری بالاتر راه بَرَد و این گونه گفتار و کنش طلیعه ی گفتارها و کنش هایی دیگر در این مدار ِ برتر ، در نسل جدیدتر ِ نواندیشان ِ دینی باشد.
باری، نوشته ی جلایی پور گفته ای از جاناتان سویفت،نویسنده ی ایرلندی و خالق سفرنامه ی گالیور، را به یادم آورد. سویفت ،که کشیش هم بود، تفاوت بنیادین دو نوع دینداری را چنین بیان می کند:

دینداری ما در حدی است که تخم نفرت
در ما بکارد، نه در آن حد که ما را
به دوست داشتن یکدیگر وادارد.



#هومن_پناهنده
@gashthaa

نامه‌ی باشگاه داماش به فدراسیون فوتبال به زبان مرحوم میرداماد (اُسطُقُسی است بدو داد جواب/ اسطقسات دگر زو متقن). بسا که نفرین زبان فارسی دامنش را بگیرد.

#هومن_پناهنده
@gashthaa

غزل کوهی



بر کُنده‌ی تمام درختان جنگلی
نام تو را به ناخن برکندم
اکنون تو را تمام درختان
با نام می‌شناسند.

□

نام تو را به گُرده‌ی گور و گوزن
با ناخن پلنگان بنوشتم
اکنون تو را تمام پلنگان کوه‌ها
اکنون تو را تمام گوزنان زردموی
با نام می‌شناسند.

□

دیگر
نام تو را تمام درختان
گاهِ بهار زمزمه خواهند کرد
و مرغ‌های خوش‌خوان
صبح بهار، نام تو را
به جوجه‌های کوچک خود یاد خواهند داد

□

ای بی‌خیال مانده ز من، دوست!
دیگر تو را زمین‌وزمان
ــ از برکتِ جنونِ نجیبِ من ــ
با نام می‌شناسند.

□

ای آهوی رمنده‌ی صحرای خاطره
در واپسین غروب بهار
نام مرا به خاطر بسپار!
.
(منوچهر آتشی، دیدار در فلق)


#هومن_پناهنده
@gashthaa

زبانِ شسته و رفته، تصاویرِ زنده و درخشان؛
شعری ممتاز از شاعری ممتاز.

تمرین آواز در مدرسه‌ای در لیون فرانسه.ظاهراً هیچ‌یک از این هنر‌جویان ایرانی نیستند.

پیدا شدم، پیدا شدم، پیدای نا‌پیدا شدم.