.
۱۰ دلیل که لازم نیست همه از زندگی‌تون خبر داشته باشن:

۱. همه از خوشحالی شما خوشحال نمی‌شن.
بعضی چیزهای خوب، توی سکوت امن‌ترن.

۲. هرچی کمتر توضیح بدید، آرامش بیشتری دارید.
لازم نیست برای هر تصمیمی جواب پس بدید.

۳. برنامه‌ها قبل از عملی شدن، بهتره خصوصی بمونن.
اول انجامش بدید، بعد اگر خواستید درباره‌ش حرف بزنید.

۴. آدم‌ها با اطلاعات کم‌تر، کمتر دخالت می‌کنن.
خیلی از دخالت‌ها از جایی شروع می‌شن که زیادی از خودمون گفتیم.

۵. همه ظرفیت شنیدن مشکلاتتون رو ندارن.
درددل کردن با آدم اشتباه، گاهی خودش یه مشکل تازه می‌سازه.

۶. رابطه‌هاتون به تماشاگر احتیاج ندارن.
هرچه بین دو نفره، لازم نیست موضوع نظرخواهی از بقیه بشه.

۷. مرز داشتن باعث می‌شه جدی‌تر گرفته بشید.
قرار نیست همه به تمام بخش‌های زندگی شما دسترسی داشته باشن.

۸. کمتر خودتون رو با بقیه مقایسه می‌کنید.
وقتی برای دیده شدن زندگی نکنید، بیشتر برای خودتون زندگی می‌کنید.

۹. بعضی خوشحالی‌ها وقتی خصوصی می‌مونن، شیرین‌ترن.
هر اتفاق قشنگی لازم نیست تبدیل به خبر عمومی بشه.

۱۰. زندگی خصوصی، ذهن آروم‌تری می‌سازه.
گاهی بهترین حس دنیا اینه که چیزهایی داشته باشید که فقط خودتون و آدم‌های نزدیکتون ازش خبر دارن.

همه‌چیز پنهان‌کاری نیست؛ بعضی چیزها فقط حریم شخصیه.

https://t.me/Hrman11
@hooreechannel 🌹

گناه سالم
(چطور عذاب وجدان می‌تواند ما را به مسئولیت و جبران برساند، نه به شرم و خودآزاری؟)

🔻 احساس گناه، اگر سر جای خودش بماند، می‌تواند یکی از تنظیم‌کننده‌های زندگی اخلاقی ما باشد. آدمی که بعد از آسیب‌زدن به دیگری هیچ ناراحتی‌ای احساس نمی‌کند، احتمالاً انگیزه چندانی هم برای جبران ندارد. مسئله از جایی شروع می‌شود که احساس گناه از یک رفتار مشخص عبور می‌کند و به کل شخصیت آدم می‌رسد.

■ در روان‌شناسی برای این تفاوت از دو مفهوم گِیلْت (Guilt) و شِیم (Shame) استفاده می‌شود. گِیلْت بیشتر متوجه رفتار است: «کاری کردم که اشتباه بود.» اما شِیم متوجه خود آدم است: «من آدم بدی هستم.» پژوهش‌های جون تنگنی و مارکوس لوکوود نشان داده‌اند که گِیلْت می‌تواند با همدلی، پذیرش مسئولیت و رفتارهای جبرانی همراه باشد؛ در حالی که شِیم بیشتر به پنهان‌شدن، کناره‌گیری و واکنش‌های دفاعی منجر می‌شود.

■ فرض کنید کسی وسط دعوا به همسرش می‌گوید: «تو اصلاً انتخاب اول من نبودی.» بعد از فروکش‌کردن خشم، می‌فهمد که حرفش تحقیرکننده بوده. اگر بگوید «این حرفم غلط بود»، هنوز درباره یک رفتار مشخص حرف می‌زند. می‌تواند عذرخواهی کند، اثر حرفش را ببیند و برای تکرارنشدنش کاری کند.
اما اگر بگوید: «من آدم مزخرفی‌ام»، اتفاق دیگری افتاده. خطا دیگر فقط یک رفتار نیست؛ تبدیل شده به تعریفی درباره کل شخصیت او. اینجاست که شرم می‌تواند آدم را از جبران دور کند.

■ این تفاوت در زندگی دینی هم مهم است. قرآن بعد از بیان خطا و گناه، بارها راه بازگشت را باز می‌گذارد. در سوره زمر، آیه ۵۳، به کسانی که «بر خودشان اسراف کرده‌اند» گفته می‌شود از رحمت خدا ناامید نشوند. در سوره فرقان نیز پس از ذکر گناهان، از توبه، ایمان و عمل صالح سخن گفته می‌شود و حتی از تبدیل بدی‌ها به نیکی‌ها.

■ در نگاه اخلاقی اسلام، توبه فقط یک احساس درونی یا یک جمله زبانی نیست؛ پشیمانی، ترک خطا، تصمیم به تکرارنکردن و در جایی که حق دیگری ضایع شده، جبران و طلب رضایت، بخشی از معنای آن است.
پس پشیمانی قرار است آدم را به سمت اصلاح ببرد. اگر فقط به سرزنش مداوم خودمان ختم شود، از هدف اصلی‌اش فاصله گرفته‌ایم.

■ شرم می‌تواند همین اتفاق را رقم بزند. آدم به‌جای اینکه به کسی که از او آسیب دیده فکر کند، مدام درگیر خودش می‌شود: «من چه آدمی هستم؟ چرا این کار را کردم؟ من واقعاً آدم بدی ام.» ممکن است ساعت‌ها خودش را سرزنش کند و حتی از خدا و دیگران فاصله بگیرد؛ اما هنوز عذرخواهی نکرده، چیزی را جبران نکرده و تغییری در رفتارش ایجاد نکرده باشد.
اینجا عذاب وجدان ممکن است به نوعی خودآزاری اخلاقی تبدیل شود؛ انگار فرد باید خودش را تنبیه کند تا ثابت کند پشیمان است. در حالی که تنبیه خود، جای جبران را نمی‌گیرد.

■ اگر به همسرمان آسیب زده‌ایم، مسئولیت ما این است که آسیب را ببینیم، عذرخواهی کنیم، فرصت ترمیم بدهیم و رفتارمان را تغییر دهیم. اگر دروغ گفته‌ایم، با پیامدش روبه‌رو شویم. اگر حقی را ضایع کرده‌ایم، تا جایی که می‌توانیم جبران کنیم. و اگر در رابطه با خدا خطایی کرده‌ایم، راه بازگشت را پیدا کنیم.
دردِ پشیمانی می‌تواند سخت باشد، اما وقتی در مسیر اصلاح قرار بگیرد، معنای دیگری پیدا می‌کند.

■ شاید تفاوت گناه سالم و شرم را بتوان خیلی ساده این‌طور دید:
گناه سالم می‌گوید: «من کار بدی کردم.»
شرم می‌گوید: «من آدم بدی ام.»
اولی هنوز راهی برای جبران باقی می‌گذارد؛ دومی همه‌چیز را به شخصیت آدم گره می‌زند.

■ بلوغ اخلاقی شاید همین باشد: بتوانیم همزمان دو چیز را نگه داریم؛
«کاری که کردم واقعاً غلط بود» و «من هنوز می‌توانم مسئولیتش را بپذیرم و برای جبرانش کاری بکنم.»

پشیمانی وقتی زنده است که به مسئولیت برسد؛ و مسئولیت وقتی کامل‌تر می‌شود که راهی به جبران باز کند.

✍️ مصطفی سلیمانی

https://t.me/elahiyateravan
@hooreechannel 🌹

کدام کشورها دسترسی کودکان و نوجوانان را به شبکه‌های اجتماعی محدود کرده‌اند؟

♦️الجزیره — قوانین و گفت‌وگوهایی پیرامون ممنوعیت شبکه‌های اجتماعی برای افراد زیر ۱۶ سال در سراسر جهان در حال گسترش است، چراکه دولت‌ها در پی محدودکردن نفوذ شرکت‌های بزرگ فناوری بر کودکان هستند. کشورهای مختلف جهان به‌سوی ممنوعیت یا محدودسازی استفادۀ کودکان از شبکه‌های اجتماعی حرکت کرده‌اند، روندی که پرسش‌های تازه‌ای دربارۀ ایمنی، حریم خصوصی و سانسور برانگیخته است. در این میان، ببینید کدام کشورها پیشتاز این مسیر بوده‌اند.

♦️استرالیا: استرالیا نخستین کشور در جهان بود که ممنوعیت ایجاد حساب کاربری در شبکه‌های اجتماعی را برای کودکان زیر ۱۶ سال وضع کرد. این ممنوعیت از تاریخ ۱۰ دسامبر ۲۰۲۵ اجرایی شد.

♦️فرانسه: پارلمان فرانسه لایحۀ مهمی را تصویب کرده که طبق آن فعالیت نوجوانان زیر ۱۵ سال در شبکه‌های اجتماعی ممنوع می‌شود. امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه که خودش پشتیبانِ اصلی این طرح است، اصرار دارد که این قانون تا قبل از شروع سال تحصیلیِ جدید اجرا شود. با این حساب، فرانسه اولین کشور در اتحادیۀ اروپا خواهد بود که استفاده از شبکه‌های اجتماعی را به صورت کلی [برای این رده سنی] ممنوع می‌کند.

♦️بریتانیا: بریتانیا در ژوئن ۲۰۲۶ اعلام کرد می‌خواهد از الگوی استرالیا پیروی کند و حضور افراد زیر ۱۶ سال در شبکه‌های اجتماعی را ممنوع کند. در ژوئیۀ ۲۰۲۶، دولت همچنین مقرراتی برای منع استفادۀ شبانه از شبکه‌های اجتماعی برای نوجوانانِ بزرگ‌تر را پیشنهاد کرد، اقدامی که بخشی از تلاش‌های جدید برای محافظت از افراد کم‌سن‌وسال در برابر آسیب‌های دیجیتال به شمار می‌رود.

♦️ترکیه: ترکیه در آوریل ۲۰۲۶ قانونی تصویب کرد که بر اساس آن افراد زیر ۱۵ سال از حضور در شبکه‌های اجتماعی منع می‌شوند. این قانون همچنین نهادهای مربوطه را به الزامِ احراز سن، حذفِ سریع‌ترِ محتوای آسیب‌زا و اعمالِ کنترل‌هایِ نظارتیِ والدین مکلف می‌کند. با این حال، این قانون به اجرا در نیامده است.

♦️اسپانیا: پدرو سانچز، نخست‌وزیر اسپانیا، بر سر برنامه‌اش برای ممنوعیت شبکه‌های اجتماعی برای افراد زیر ۱۶ سال با صاحبان این بسترهای مجازی به اختلاف خورده است. دولت اسپانیا در پی آن است که این بسترها و مدیرانشان را نسبت به محتوا و الگوریتم‌های آسیب‌زا یا غیرقانونی پاسخ‌گو و مسئول بداند.

♦️این موج به چند کشور محدود نیست. در ایالات متحده نیز چندین ایالت در حال بررسی یا تصویب قوانین محدودکنندۀ استفاده از شبکه‌های اجتماعی برای نوجوانان هستند. کانادا، دانمارک، یونان، نیوزیلند، مالزی، اندونزی، تایلند و برزیل نیز طرح‌هایی برای تشدید حمایت از کودکان در فضای مجازی در دست بررسی دارند. هم‌زمان، اتریش، اسلوونی و لهستان نیز در حال پیشبرد قوانینی برای محدودسازی یا ممنوعیت استفاده از شبکه‌های اجتماعی برای گروه‌های سنی پایین‌تر هستند.

♦️در مقابل این سیاست‌ها، منتقدان معتقدند که الزام به احراز هویتِ سنی می‌تواند دغدغه‌های جدی دربارۀ حریم خصوصی ایجاد کند و قدرتِ نظارت و کنترل دولت‌ها یا شرکت‌های بزرگ را بر آزادی بیان در فضای مجازی افزایش دهد.

الجزیره | COUNTRIES MOVING TO BAN SOCIAL MEDIA FOR CHILDREN

@tarjomaanweb
@hooreechannel 🌹

🎥خانه کودک دروازه غار تعطیل شد
🔺خانه قمرخانمی به جای کلاس درس

✍🏻نسترن فرخ:  از بین رخت‌های آویزان شده روی نرده و بندی در وسط حیاط، هنوز دیوارهای رنگارنگش مشخص است. جایی که تا چند ماه قبل  مؤسسه یاریگران کودکان کار پویا در هر اتاقش محلی برای آموزش و بازی کودکان محیا کرده بود و حالا هر کدام از این اتاق‌های دور حیاط  به خانواده‌ای اجاره داده شده است. همچون خانه‌هایی که در گذشته به آن خانه‌های «ننه قمر» می‌گفتند.

🔹فشارهای اقتصادی، افزایش هزینه‌ها و کمبود نیروی انسانی سرانجام مؤسسه را به تخلیه این ساختمان واداشت. حالا همان اتاق‌های سه الی چهار متری دروازه‌غار که روزی برای آموزش و حمایت از کودکان استفاده می‌شد، کارکرد دیگری پیدا کرده و تنها یادگارش نقاشی‌هایی است که روزی مربی‌ها بر دیوارهایش کشیدند.

@emtedadnet
@hooreechannel 🌹

مستضعف کیست؟

تعریف ما از «مستضعف» سال‌هاست که به‌اشتباه به معیارهای اقتصادی و جیب‌های خالی گره خورده است؛ اما حقیقت این است که مستضعف لزوماً کسی نیست که پول ندارد، بلکه کسی است که «ضعیف نگه داشته شده» و از آموزش‌های بنیادین برای یک زندگی متمدنانه محروم مانده است.
مردمی که شنیدن نقد و پاسخ‌دادن آرام به آن را تمرین نکرده‌اند، زباله‌نریختن در مکان‌های عمومی را به یک ارزش نهادینه تبدیل نکرده‌اند، و نیاموخته‌اند مستقل فکر کنند و بی‌هراس نظر خود را بیان کنند، در معنای عمیق کلمه، مستضعف‌اند. ما زمانی ضعیف نگه داشته می‌شویم که یاد نمی‌گیریم از دنباله‌روی کورکورانه فاصله بگیریم و جهان را فراتر از تقسیم‌بندی‌های سیاه‌وسفید، یعنی «خوبِ مطلق» و «بدِ مطلق»، ببینیم.
وقتی زندگی روزمره‌مان پر است از برچسب‌زدن و قضاوت دیگران، و سرک کشیدن به حریم خصوصی آنان، فحاشی و تخریب افراد در فضای مجازی به‌دلیل مخالفت با نظرشان، غیبت کردن و نان را به نرخ روز خوردن، و ... یعنی از نظر فرهنگی و مهارتی در فقری عمیق به سر می‌بریم.

این ندانستن‌ها و نتوانستن‌ها انتخاب آگاهانه ما نبوده، بلکه نتیجه ی زنجیره‌ای از نظام‌های آموزشی ناکارآمد و فرهنگ‌های سنتیِ اصلاح‌نشده‌ای است که ما را چنین پرورش داده‌اند.

با این نگاه، اگر تعارف را کنار بگذاریم و با خود صادق باشیم، باید بپذیریم که با وجود همه ادعاهای تاریخی و فرهنگی، هنوز «ملتی مستضعف» هستیم؛ ملتی که از ساده‌ترین مهارت‌های زیست جمعی و بلوغ فردی، محروم مانده است.

اما این پذیرش برای سرخوردگی نیست؛ نقطه آغاز تحول است. راه برون‌رفت نه در شعار، بلکه در یادگیری هزاران رفتار کوچک و نادیده‌گرفته‌شده است: پذیرش نقد، تمرین مدارا، احترام به حریم خصوصی، رعایت حقوق دیگران، مسئولیت‌پذیری، و جرأت اندیشیدن مستقل و...

بیاییم از همین امروز، با کوچک‌ترین انتخاب‌هایمان، این استضعاف را به توانمندی فردی و اجتماعی تبدیل کنیم؛ زیرا جامعه‌ای که شهروندانش در این سطوح رشد کنند، دیگر برای تغییر چشم‌انتظار قدرتی بیرونی نخواهد ماند، بلکه خود منشأ تحول خواهد شد.

✍️طاهره شیخ الاسلام

http://t.me/shey72
@hooreechannel 🌹

درباره قانون جدید مهریه

درباره قانون مهریه، به نظر می‌رسد نمایندگان صرفاً به دنبال حل مشکلات مردان هستند و به این جنبه از موضوع توجه ندارند که این تغییرات چه پیامدهایی برای زنان خواهد داشت. به همین دلیل، قانونی را که در عمل تنها پشتوانه و حمایت حقوقی زنان در خانواده بوده است، تغییر می‌دهند، بی‌آنکه دوراندیشی و برنامه‌ریزی مشخصی درباره وضعیت زنان داشته باشند.

اگر از نظر اجتماعی و اقتصادی و همچنین در قوانین خانواده، حقوق زنان و مردان برابر بود، آنگاه مهریه می‌توانست تکلیفی ناعادلانه برای مردان تلقی شود که باید حذف شود.

✅اما واقعیت این است که قانون خانواده بر برتری مرد بنا شده و عمده حقوق، از طلاق و حضانت گرفته تا تعیین محل سکونت، تحصیل، اشتغال، تردد و موارد دیگر، به مرد واگذار شده است.

از سوی دیگر، بسیاری از زنان استقلال اقتصادی ندارند و عمدتاً خانه‌دار و فاقد درآمد هستند و امرار معاش آنان به مرد وابسته است. این وضعیت حاصل ساختارهای سیاسی و اقتصادی و همچنین نظام فرهنگی و اجتماعی است که برای زنان رقم زده شده است.

زنی که سال‌ها در زندگی مشترک بدون دریافت دستمزد کار کرده، در بسیاری از موارد هیچ منبع مالی مستقلی ندارد.

وقتی قانون‌گذار به‌صورت یک‌طرفه مهریه را محدود می‌کند، بدون آنکه وضعیت اقتصادی و حقوقی زنان پس از طلاق را در نظر بگیرد، ممکن است زمینه افزایش آسیب‌پذیری و ناامنی اقتصادی برخی زنان را فراهم کند. از این منظر، هرگونه محدودیت یا تغییر در قوانین مهریه، نیازمند توجه هم‌زمان به حقوق زنان و پیش‌بینی سازوکارهای حمایتی مناسب برای آنان است.

✒️این قانون گواه روشنی است بر اینکه نمایندگان، ضرورت محافظت از زنان در برابر خشونت را احساس نمی‌کنند و قانونی که سال‌هاست در این زمینه بلاتکلیف مانده، همچنان به سرانجام نرسیده است؛ اما در مقابل، پیگیرانه محدودیت مهریه را دنبال می‌کنند و هر از گاهی محدودیت تازه‌ای برای آن ایجاد می‌کنند.

چنین مواجهه‌ای با حقوق زنان، به  فرودست‌سازی مضاعف آنان منجر می‌شود.

نمایندگان با این قانون، در عمل موفق شده‌اند یکی از معدود ابزارهای حمایتی زنان در خانواده را بدون ارائه هیچ جایگزین حمایتی از آنان بگیرند.

محدودیت بر مهریه، علاوه بر اینکه امتیاز دیگری به مردان اعطا می‌کند، اقدامی تنبیهی علیه زنانی است که بخواهند به ازدواج خود پایان دهند. ظاهرا این پیام به  زنی که طلاق می‌گیرد، منتقل می شود که شایسته حمایت نیست؛ نه مهریه قابل‌توجهی در انتظار اوست و نه نظام حمایتی مشخصی برای او طراحی شده است.

⬅️با قوانین فعلی، زن ممکن است حتی در شرایطی که تحت خشونت قرار دارد، ناچار به ماندن در ازدواج باشد؛ زیرا حق طلاق ندارد و اکنون دیگر نمی‌تواند از مهریه نیز به‌عنوان ابزاری برای چانه‌زنی و دستیابی به طلاق استفاده کند.

مهریه زمانی می‌تواند حذف شود که زنان و مردان از نظر حقوقی برابر باشند و تبعیض اقتصادی علیه زنان نیز برطرف شده باشد.

🔴وقتی ۸۶ درصد زنان از نظر اقتصادی غیرفعال‌اند و درآمد مستقلی ندارند و وابستگی اقتصادی آنان به مردان به‌صورت ساختاری شکل گرفته است، محدودیت مهریه می‌تواند زنان را پس از طلاق با آسیب‌پذیری و ناامنی اقتصادی بیشتری مواجه کند.

✍دکتر سیمین کاظمی

@Zane_Ruz_Channel
@hooreechannel 🌹

غذاهایی که دور میریزیم چه فاجعه‌هایی به بار می‌آورد؟

📌 هرچقدر هم حواستان را جمع کنید، باز هم اتفاق می‌افتد: نان خشک می‌شود، میوه‌های توی یخچال کپک می‌زنند، غذایی که از ناهار یا شام باقی مانده، بلااستفاده می‌شود یا تاریخ انقضای شیر و ماست می‌گذرد. یک تحقیق می‌گوید هر خانواده در جهان، در طول سال، به‌طور متوسط ۷۴ کیلوگرم غذا دور می‌ریزد. اما این هنوز اول ماجراست. سطح اتلاف مواد غذایی در زنجیرۀ تأمین و توزیع خیلی بیشتر است و این معضل تقریباً در همۀ جوامع امروزی وجود دارد. چرا جوامع جدید، برخلاف جوامع سنتی، نتوانسته‌اند اتلاف مواد غذایی را کنترل کنند؟

🎬 تدوینگر: علی حاجی سالم
🎤 گوینده: رضا مداح
© کاری از ترجمان علوم انسانی

https://B2n.ir/hz8131
@hooreechannel 🌹

باز آمد بویِ ماهِ مدرسه

کم‌کم به مهرماه و باز شدن مدارس نزدیک می‌شویم؛ زمانی که برای بسیاری یادآور خاطرات شیرین کودکی است. برای من اما، مهر همیشه آغاز نُه ماه عذاب و شکنجه و پایان سه ماه رهایی و خوشی تابستان بوده است. سال‌ها مدرسه را بخشی طبیعی و گریزناپذیر از کودکی دانسته‌ایم؛ جایی که کودک باید بنشیند، گوش دهد، بیاموزد، اطاعت کند و خود را با نظمی از پیش تعیین‌شده وفق دهد. اما هرچه بیشتر درباره کودکی و مبانی تکاملی یادگیری می‌خوانم، این پرسش جدی‌تر می‌شود: آیا آنچه آموزش می‌نامیم واقعاً با طبیعت کودک سازگار است؟
از من خواسته شد آخرین کتاب روان‌شناس آمریکایی، پیتر گری، با عنوان Restoring Childhood: How to Set Kids Free in the Age of Anxiety را مطالعه کنم تا درباره تهیه آن برای کتابخانه موزه نظر بدهم. شباهت شگفت‌انگیز دیدگاه‌های او با اندیشه‌هایی که عبدالحسین وهاب‌زاده طی چند دهه درباره کودکی، طبیعت و آموزش مطرح کرده است، توجهم را جلب کرد؛ اندیشه‌هایی که در کتاب "امپراتوری کودکی" نیز به شکلی منسجم بازتاب یافته‌اند.
هر دو، با وجود تفاوت‌های فرهنگی و جغرافیایی، در نقد ساختار آموزش مدرن به نقطه‌ای مشترک می‌رسند: مدرسه اجباری، بخش مهمی از آزادی طبیعی کودک را سلب می‌کند. گری مدرسه را محیطی اسارت‌بار می‌داند که در آن حرکت، انتخاب، کنجکاوی و عاملیت کودک محدود می‌شود و حتی می‌تواند به درماندگی آموخته‌شده بینجامد. وهاب‌زاده نیز کودک امروز را به شیری در قفس تنگ باغ‌وحش تشبیه می‌کند؛ موجودی که ظاهر طبیعی خود را حفظ کرده، اما در اثر مراقبت و نظارت افراطی، پویایی و غرایز طبیعی‌اش را از دست داده است.
از نظر هر دو، این محدودیت‌ها پیامدهای جدی برای سلامت روان دارند. گری میان کاهش بازی آزاد و افزایش اضطراب، افسردگی و دیگر مشکلات روانی کودکان ارتباط می‌بیند و مدرسه‌گریزی را لزوما بیماری نمی‌داند، بلکه گاه واکنشی طبیعی به محیطی ناسازگار تلقی می‌کند. وهاب‌زاده نیز فشار زودهنگام آموزشی، حفظیات، تست‌زنی، المپیادها و رقابت مدارس تیزهوشان را تهدیدی برای سلامت روان می‌داند و نسبت به محروم‌کردن کودکان از تماس با خاک، گل و طبیعت نیز هشدار می‌دهد.
تفاوت دیگر در تعریف "یادگیری" است. گری معتقد است کودک به‌طور طبیعی با موتورهایی چون کنجکاوی، بازی و میل به تعامل اجتماعی، توانایی خودآموزی دارد. وقتی همه کودکان مجبور می‌شوند محتوایی یکسان را در زمان و شیوه‌ای یکسان بیاموزند، این میل طبیعی جای خود را به یادگیری اجباری و نتیجه‌محور میدهد. وهاب‌زاده نیز آموزش رسمی زودهنگام را سرنا را از سر گشاد باد زدن می‌داند: به جای آنکه نخست پرسشی در ذهن کودک شکل بگیرد و سپس به دنبال پاسخ برود، پاسخ‌هایی از پیش آماده به او تحمیل میشود. از نگاه او، کودک باید پیش از آموزش رسمی، فرصت کشف آزادانه جهان را داشته باشد.
در این نگاه، بازی آزاد جایگاهی مرکزی دارد. گری بازی را فعالیتی داوطلبانه و فرآیندمحور می‌داند که در آن کودک میتواند بدون هزینه سنگین شکست بخورد و از همین راه خلاقیت، اعتمادبه‌نفس و توانایی تنظیم هیجان را بیاموزد. او حتی از بازیهای پرخطر، مانند بالا رفتن از درخت، به‌عنوان راهی طبیعی برای مواجهه و مدیریت ترس دفاع می‌کند. وهاب‌زاده نیز بازی را شغل اصلی کودک می‌داند و بر بازی در طبیعت، میان خاک، آب، سنگ، گل و درخت تأکید میکند؛ زیرا به باور او، عشق به سرزمین و طبیعت با کتاب درسی ایجاد نمی‌شود، بلکه از تجربه مستقیم و حسی جهان شکل میگیرد.
هر دو همچنین با جداسازی سخت‌گیرانه کودکان بر اساس سن موافق نیستند. گری یادآوری می‌کند که انسان در بیشتر تاریخ تکاملی خود در گروه‌های چندسنی زندگی و بازی کرده است؛ جایی که کودکان بزرگ‌تر برای کوچکترها الگو می‌شدند و همزمان مهارت‌های مراقبت، همکاری و رهبری را می‌آموختند. وهاب‌زاده نیز مدارس طبیعت را بر همین اساس، با حضور کودکان سنین مختلف طراحی کرده است؛ محیطی که در آن یادگیری متقابل و حل طبیعی بسیاری از تعارضها امکان‌پذیر میشود.
در نهایت، هر دو به بازتعریف نقش بزرگسال می‌رسند: بزرگسال نباید مدیر، ناظم و فرمانده کودک باشد، بلکه باید بستر امنی برای تجربه آزاد او فراهم کند. گری این نقش را به "نجات‌غریق" تشبیه میکند؛ کسی که مراقب امنیت است اما در جریان بازی دخالت نمی‌کند. وهاب‌زاده نیز از تسهیل‌گر سخن میگوید؛ کسی که با اصل حداقل عمل و حداقل کلام، محیط را فراهم میکند تا کودک خودش تجربه کند، بیازماید شکست بخورد و بیاموزد.
شاید نزدیک شدن مهرماه به‌جای آنکه فقط یادآور بازگشت کودکان به مدرسه باشد، فرصتی برای یک پرسش جدی نیز باشد:
آیا آنچه امروز آموزش و تربیت می‌نامیم، واقعا تنها و بهترین راه پرورش کودک است یا ما صرفا به یکی از شیوه‌های ممکن خو گرفته‌ایم و آن را با طبیعی و بدیهی اشتباه گرفته‌ایم؟

✍عارف عبادی
@JameahiBehtarBesazim
@hooreechannel 🌹

دخترانی با زندگی‌های دوگانه

سمند سفید جلوی پایم ترمز می‌زند و دختر هجده نوزده ساله‌ی چادری با یک تخته رسم بزرگ از ماشین پیاده می‌شود. مردِ میان‌سالِ مهربان می‌گوید:«برو بابا خدا به همراهت.» و هنوز دختر از عرض خیابان رد نشده که مرد از پنجره صدایش می‌کند:« محدثه بابا... عصر میام دنبالت‌ها.» محدثه دست تکان می‌دهد و می‌رود سمت مترو.

کم پیش می‌آید در تهران یک دختر را با چادر و تخته رسم ببینی. می‌دانم دختر جوانی که یا هنرستانی است یا دانشجوی سال اول هنر، با حجاب و آن هم چادر، خیلی کار استثنایی‌ای می‌کند.

توی همین فکرها هستم که می‌رسم به پایین پله‌برقی‌های مترو و ناگهان... می‌ایستم.

محدثه گوشه‌ی گیت ایستاده و دارد چادرش را می‌گذارد توی کوله‌پشتی‌اش...

توی دلم می‌گویم می‌دانستم! مگر یک آدم چه‌قدر می‌تواند اعتماد به نفس داشته باشد که در فضای خاص دانشجوهای هنر، چادر بپوشد؟

محدثه تیر بعدی را هم می‌زند. مانتویش را هم در می‌آورد و می‌گذارد توی کیف و تیر بعدی هم شلیک می‌شود؛ مقنعه هم از سر بر می‌دارد!

به فاصله‌ی چند دقیقه، دختر محجبه‌ی چادری، می‌شود دختر تی‌شرت‌پوش با موهای دیزلی و پیرسینگ‌های گوش عجیب و غریب و خطی مورب روی ابروها که وقتی چادر داشت هیچ به چشم نمی‌آمد.

با محدثه هم‌مسیر هستیم. من نشسته‌ام روی صندلی و او نشسته کف قطار. سرش را با ریتم آهنگی که می‌شنود تکان می‌دهد و حواسش توی گوشی‌اش است. ایستگاه بعد، چند دختر نوجوان با لباس‌های رنگی و موهای رها می‌آیند توی واگن. ناخودآگاه به این فکر می‌کنم که چند نفر از این‌ها ممکن است توی کیف‌هایشان روسری و چادر گذاشته باشند؟ اگر آن پدر مهربان محدثه‌ی عزیزش را با این لباس‌ها ببیند...

نمی‌خواهم هیچ کدام را قضاوت کنم. فقط می‌خواهم وضعیت را درک کنم. دختری که احتمالا پدرش را عاشقانه دوست دارد ولی نتوانسته آن چیزی را که او می‌پسندد دوست داشته باشد، باید چه‌کار کند؟ پدری که احتمالا عاشق دخترش است اگر بفهمد که نتوانسته دخترش را با اعتقاد خودش همراه کند چه حالی می‌شود؟

همه‌ی ما کم و بیش چنین تجربه‌ای را در مورد اطرافیان - یا حتی خودمان - داشته‌ایم. تجربه‌ی تفاوت سبک زندگی میان خانواده و فرزند و عدم پذیرش طرفینی و ایجاد زندگی‌های دوگانه.

اواخر دهه‌ی هفتاد و اوایل دهه‌ی هشتاد این موضوع برای بسیاری از خانواده‌ها با برداشتن چادر دخترانشان آغاز شد. دخترهای بسیاری بودند که بعد از دور شدن از خانه‌، چادرها را توی کیف می‌گذاشتند و حتما در طول روز این نگرانی را داشتند مبادا آشنایی آن‌ها را ببیند. سکانس مشابهی در چند فیلم پیش چشمم می‌آید که پدر از دیدن دخترش بدون چادر به خشم آمده...

حالا چادر رسیده به روسری و این زندگی‌های دوگانه با بسیاری از جزئیات سبک زندگی ادامه خواهد داشت.

می‌خواهم بی‌طرف بمانم. نه دوست دارم انگشت اتهام را به سمت خانواده ببرم و آن‌ها را سرزنش کنم که چرا آزادی فرزندشان را به رسمیت نمی‌شناسند و نه می‌خواهم از یک دختر نوجوان انتظار داشته باشم که تمام و کمال سبک زندگی خانواده‌اش را بپذیرد. در واقعیت، این پدرها مثل پدرهای خشن کلیشه‌ای در فیلم‌ها نیستند که دخترانشان را به اسارت گرفته باشند و نه این دخترها مثل قهرمان‌های تین‌ایجر فیلم‌های هالیوودی می‌خواهند از هر چه قید و بند است رها شوند. این دخترها رنج روانی زندگی دوگانه را به جان خریده‌اند تا خودشان را از خانواده جدا نکنند. نمی‌توانم به نتیجه برسم که باید چه اتفاقی بیفتد تا از حجم دشواری این ماجرا کم کرد. قطعاً برای این خانواده‌ها هم بسیار دشوار خواهد بود اگر با این واقعیت روبه‌رو شوند.

زندگی دوگانه‌ای که این دخترها انتخاب کرده‌اند فقط برای جلوگیری از تنش است. یاد آن دختری می‌افتم که پس از زن، زندگی، آزادی حجاب از سر برداشت و گفت بیست سال با پدرم سر چادر جنگیدم و ده سال با شوهرم سر روسری و حالا دیگر نمی‌خواهم بجنگم... اما باز هم می‌جنگد. حالا آشکار و شدیدتر چون دیگر مراعات و تحملی نیست که بخشی از تنش را مدیریت کند.

این هم از اقتضائات دوران گذار است. جامعه‌ی دوپاره‌ی مدرن‌زده‌ی سنت‌بنیان، از این دوگانگی‌ها بسیار دارد. وقتی در فضای مجازی کلیپی می‌بینم که بدون اجازه از مردم توی خیابان فیلم گرفته‌اند، نگران می‌شوم مبادا یکی از این دخترهای توی ویدئو مثل محدثه باشد و از سر اتفاق، پدر مهربان روی دیگر دخترش را در اینستاگرام ببیند. به محدثه و محدثه‌ها فکر می‌کنم که باید این نگرانی را مدام با خودشان داشته باشند. من اگر جای آن‌ها بودم، شرایطم را می‌پذیرفتم و نمی‌گذاشتم این دوگانگی عذابم دهد. من حتماً طرف خانواده را می‌گرفتم ولی آدم‌ها شبیه هم فکر نمی‌کنند.

می‌رسیم به ایستگاه میدان ولی‌عصر. محدثه از قطار پیاده می‌شود و من فکر می‌کنم به لبخند مهربان پدرش...

✍ روح الله طالبی توتی

@tadaeeat
@hooreechannel 🌹

کودکِ پنهان
(چرا بعضی زخم‌های قدیمی، بعد از پدر و مادر شدن دوباره بیدار می‌شوند؟)

🔻 خیلی از آدم‌ها قبل از بچه‌دار شدن یک تصویر زیبا از خودشان دارند؛ تصویری از پدر یا مادری که قرار است همه چیز را درست انجام دهد. با خودشان می‌گویند: «من مثل پدر و مادرم رفتار نمی‌کنم. من بیشتر گوش می‌دهم، بیشتر محبت می‌کنم، بیشتر حضور دارم.» این تصمیم ارزشمند است، اما گاهی زندگی بعد از آمدن کودک، بخش‌هایی از ما را نشان می‌دهد که تا قبل از آن کمتر دیده بودیم. کودک فقط یک عضو تازه به خانواده اضافه نمی‌کند؛ او گاهی چراغی روی قسمت‌های تاریک شخصیت ما می‌اندازد.

▪️ بچه‌ها با نیازهای طبیعی خودشان وارد زندگی ما می‌شوند؛ نیاز به توجه، امنیت، صبر، آغوش و همراهی. اما همین نیازهای ساده گاهی می‌توانند در والد، احساسات پیچیده‌ای را فعال کنند. مادری که خودش در کودکی مجبور بوده همیشه ساکت باشد، ممکن است با گریه‌های مداوم کودک احساس درماندگی کند. پدری که هیچ‌وقت اجازه نداشته احساساتش را نشان دهد، شاید با ترس یا ناراحتی فرزندش راحت نباشد. مسئله این نیست که او فرزندش را دوست ندارد؛ مسئله این است که یک بخش قدیمی از وجودش هنوز با همان تجربه‌های گذشته زندگی می‌کند.

▪️ بسیاری از واکنش‌های ما در برابر فرزندمان فقط مربوط به لحظه اکنون نیستند. گاهی صدایی از گذشته درون ما فعال می‌شود. همان صدایی که زمانی از والدین، معلم‌ها یا اطرافیان شنیده‌ایم. کودکی که بارها شنیده «چرا این‌قدر اشتباه می‌کنی؟» ممکن است سال‌ها بعد، وقتی فرزندش اشتباهی می‌کند، ناخواسته همان لحن را تکرار کند. نه به این دلیل که قصد آسیب زدن دارد، بلکه چون ذهن انسان گاهی الگوهای آشنای قدیمی را دوباره اجرا می‌کند.

▪️ یکی از سخت‌ترین بخش‌های والد شدن این است که کودک ما گاهی چیزی را از ما می‌خواهد که خودمان در گذشته دریافت نکرده‌ایم. کودکی که نیاز به توجه دارد، ممکن است برای کسی که همیشه نادیده گرفته شده، بسیار سنگین باشد. کودکی که وابسته است و مدام دنبال حمایت می‌گردد، ممکن است برای کسی که خیلی زود مجبور شده مستقل شود، احساس خستگی ایجاد کند. گاهی فرزند ما به نقطه‌ای دست می‌زند که سال‌ها پیش در خودمان پنهان کرده‌ایم.

▪️ اما شناختن این موضوع نباید باعث شود والدین خودشان را سرزنش کنند. هیچ انسانی با گذشته‌ای کاملاً بی‌زخم وارد نقش پدر یا مادر نمی‌شود. همه ما تجربه‌هایی داشته‌ایم که روی نگاه ما به عشق، توجه، اشتباه کردن و رابطه اثر گذاشته‌اند. مهم این است که وقتی متوجه می‌شویم واکنش ما فقط مربوط به رفتار کودک نیست، فرصت پیدا می‌کنیم انتخاب دیگری داشته باشیم.

▪️ آگاهی، اولین قدم ترمیم است. وقتی پدر یا مادری بتواند لحظه‌ای مکث کند و از خودش بپرسد: «الان واقعاً از رفتار فرزندم ناراحت هستم یا چیزی در گذشته من فعال شده؟» یک فاصله ارزشمند ایجاد می‌شود؛ فاصله‌ای میان احساس و واکنش. همین فاصله می‌تواند جلوی انتقال بسیاری از زخم‌ها را به نسل بعد بگیرد.

▪️ بچه‌دار شدن فقط تجربه بزرگ کردن یک انسان کوچک نیست؛ تجربه شناختن بخش‌های ناشناخته خودمان هم هست. فرزند ما گاهی ما را با کودک درونمان روبه‌رو می‌کند؛ با آن قسمت‌هایی که زمانی نیاز به دیده شدن، شنیده شدن و دوست داشته شدن داشتند. شاید یکی از زیباترین بخش‌های والد بودن این باشد که در کنار رشد دادن یک کودک، فرصتی برای رشد دادن خودمان هم پیدا می‌کنیم.

▪️ والد خوب کسی نیست که هیچ زخمی ندارد، هیچ‌وقت خسته نمی‌شود و همیشه درست رفتار می‌کند. والد آگاه کسی است که زخم‌های خودش را می‌شناسد، مسئولیت آن‌ها را می‌پذیرد و تلاش می‌کند دردهای حل‌نشده را به جای منتقل کردن، درمان کند. گاهی فرزند ما فقط کودکی نیست که به مراقبت ما نیاز دارد؛ او آینه‌ای است که به ما نشان می‌دهد کدام قسمت از وجودمان هنوز منتظر توجه و مهربانی است.

✍️مصطفی سلیمانی

https://t.me/tarbiat_mind
@hooreechannel 🌹

✅ پایان تلخ یا تلخیِ بی‌پایان
(نکته‌ای دربارۀ روابط سمّی)

یکی از واقعیت‌های مهم در روابط انسانی این است که گاه ما در کنار افرادی قرار می‌گیریم که به شدت حساس و زودرنج و بدگمان هستند. آنها آن قدر حساسند که هر چیزی به پر قبایشان برمی‌خورد و فوراً احساس خطر می‌کنند. در کنار چنین کسانی ما باید مراقب کوچک‌ترین سخنان و جزئی‌ترین رفتارهایمان باشیم، وگرنه ممکن است از ما برنجند. گاهی هم شخص زودرنج و حساس نیست، ولی متعصب است و بر اساس باورهای بسیار سفت و سخت خود به قضاوت دربارۀ دیگران می‌پردازد. او تاب کوچک‌ترین تفاوت یا اختلافِ نظری را ندارد و همین باعث می‌شود حفظ کردن رابطه با او کار دشواری باشد.

حال پرسش اصلی این است که بهترین شیوۀ مواجهه با چنین کسانی چیست؟ آیا ما باید دائماً اندیشه‌ها و احساساتِ خودمان را سانسور کنیم و برای رعایت حال آنها از عواطف و خواسته‌های خودمان بگذریم، یا این که ما باید بدون هیچ ملاحظه‌ای خودمان را آن گونه که هستیم، نشان دهیم و نگران واکنش‌های آنها نباشیم؟ در پاسخ می‌توان گفت که اگر پنهان کردنِ اندیشه‌ها و احساساتِ خودمان آگاهانه و مقتدرانه انجام گیرد و علتی جز شفقت و مهر نداشته باشد، البته این کار پسندیده است؛ به این معنا که ما این توانایی را داریم که اندیشه‌ها و باورهای خودمان را آشکارا بیان کنیم و ترسی هم از واکنش‌های دیگران نداریم، اما برای رعایت حال آنها و به جهت این که باعث بدحالی‌شان نشویم، انتخاب می‌کنیم که احساسات و افکارمان را نزد خود نگاه داریم. چنین واکنشی پذیرفتنی است.

اما اگر پنهان کردن اندیشه‌ها و احساسات و افکارمان از سر ترس و نگرانی و وابستگی انجام شود، درست نیست. ما نباید برای حفظ دیگری خود را نادیده بگیریم و مدتی طولانی با ترس و لرز زندگی کنیم. این کار به تدریج ما را به وادی دروغ‌گویی و پنهان‌کاری و تزویر سوق می‌دهد و به ما آسیب می‌زند. بهتر این است که ما صادقانه و شجاعانه افکار و خواسته‌های خود را ابراز کنیم و از بابت واکنش‌های طرف مقابل نگران نباشیم. اگر طرف مقابل واقعاً ما را دوست دارد و برای دوستی با ما احترام قائل است، به هر حال در کنار ما می‌ماند، اما اگر ما آن قدر برای او بی‌ارزشیم که با یک اظهار عقیدۀ کوچک جایگاه خود را در نزد او از دست می‌دهیم، بهتر است این اتفاق زودتر بیفتد. چنین کسی دیر یا زود از ما می‌رنجد و ما را رها می‌کند، پس دلیلی ندارد که ما با پنهان‌کاری‌های خود زمان بیشتری را در ابهام و ترس و تردید بگذرانیم.

مشاهدات روزمره نشان می‌دهند که افراد متعصب یا اشخاص زودرنج و حساس، هر قدر هم که ما سعی در جلب دوستی آنها داشته باشیم، بالاخره دلیل یا بهانه‌ای برای رنجیدن از ما پیدا می‌کنند و ما را تنها می‌گذارند. حال که چنین است، بهتر است که با پنهان‌کاری‌های بی‌حاصل و نمایش‌های بیهوده این حادثه را به عقب نیندازیم. چنین روابطی می‌توانند سرمایه‌های ما را به غارت ببرند و رنج زیادی را بر ما تحمیل کنند؛ بنابراین هر چه زودتر تمام شوند، به سود ماست. ما برای این که زودتر از چنین رابطه‌های سمّی و ویرانگری بیرون بیاییم، می‌توانیم عمداً برخلاف میل چنین کسانی سخنی بگوییم یا کاری انجام دهیم. اگر دوستی ما برای چنین کسانی ارزشمند باشد، در کنار ما می‌مانند، وگرنه زودتر رابطه پایان می‌یابد و به این ترتیب می‌توانیم خود را از آسیب‌های آنها در امان نگاه بداریم.

البته پایان یافتن چنین رابطه‌هایی، به ویژه اگر با وابستگی عاطفی همراه باشند، بسیار دردناک است، ولی تحمل این پایان دردناک، به مراتب بهتر از تحمل دردِ بی‌پایانی است که ادامۀ چنین روابطی بر ما تحمیل می‌کند. به قول استاد اصغر فرهادی: «یک پایان تلخ بهتر از یک تلخیِ بی‌پایان است». ادامۀ رابطه با افراد حساس، زودرنج، بدگمان و متعصب حقیقتاً ما را گرفتار یک تلخی بی‌پایان می‌کند. پس بهتر است که با پنهان‌کاری و نمایش بازی کردن به این تلخی بی‌پایان دامن نزنیم و هر چه زودتر تکلیف خود را با آنها روشن کنیم. از چنین چشم‌اندازی است که مولانا به ما بگوید برای قطع شدن برخی از رابطه‌ها نه تنها نباید ناراحت نباشیم، بلکه باید خدا را شکر کنیم و شکرانه بدهیم:

اين دم ار يارانْت با تو ضد شوند
وز تو برگردند و در خَصمى روند،
هين، بگو: «نَك روزِ من پيروز شد
آن‌چه فردا خواست شد، امروز شد ...
پيش از آن كه روزگارِ خود بَرَم
عمر با ايشان به پايان آورم‏
كالة مَعيوب بخريده بُدَم
شُكر كز عيبش پگه واقف شدم‏
پيش از آن كز دست سرمايه شدى
عاقبت مَعيوب بيرون آمدى‏».
يار تو چون دشمنى پيدا كند
گَرِّ حِقد و رشكِ او بيرون زند،
تو از آن اِعراضِ او افغان مكن!
خويشتن را ابله و نادان مكن!‏
بلكه شُكْرِ حق كن و نان بخش كن!
كه نگشتى در جوالِ او كهُن‏
(مثنوی، د ۵/ ۱۵۱۶ - ۱۵۰۳)

✍ایرج شهبازی
@irajshahbazi
@hooreechannel 🌹

آدم‌های موفق خواهر و برادرانی موفق داشته‌اند!

— تاثیر شگفت‌آور خواهرها و برادرها
 
📌 وقتی به نیروهایی فکر می‌کنیم که ما را شکل داده‌اند، در اولین قدم، پدر و مادر به ذهنمان می‌آید. نقش والدین در شکل‌دادن شخصیت فرزندان قرن‌هاست که در کانون توجه روان‌شناسان و نویسندگان حوزهٔ تربیت قرار داشته. کتاب‌های تربیتی که همیشه در صدر فهرست پرفروش‌ها هستند و توصیه‌هایشان با همان سرعتی عوض می‌شود که رژیم‌های غذایی، مدام می‌گویند والدین برای تربیت فرزندانشان باید چنین و چنان کنند و از قضا هیچ‌وقت هم پدر و مادرها نمی‌فهمند بالاخره باید چکار کنند که بچه‌هایشان خوب تربیت شوند.

📌 بچه‌ها مبهم‌اند و رفتارها و خلق‌و‌خویشان متغیر است. و محیط رشد آن‌ها بسیار گسترده‌تر از حیطۀ نفوذ والدین است: رسانه‌ها، دوستان، معلمان، و البته، خواهر و برادرهایی که در کنارشان زندگی می‌کنند.

📌 تحقیقاتی که روی هزاران دوقلو انجام شد، واقعیتِ گیج‌کننده‌تری را هم آشکار کرد: «محیط مشترک»، یعنی خانه‌ای که خواهر و برادرها در آن با والدین، قوانین، غذاها، ارزش‌ها و تنبیه‌های مشابهی بزرگ می‌شوند، تنها تأثیر اندکی بر شباهت‌های رفتاری و شخصیتی آن‌ها دارد. این به آن معنا نیست که والدین بی‌تأثیرند، بلکه نشان‌دهندۀ محدودیت توانایی‌های آن‌ها در تربیت است. ژنتیک آنقدر مهم است که شخصیت خواهر و برادرها ممکن است در نهایت همانقدر از هم متفاوت بشود که ضخصیت دو غریبه که تصادفاً در خیابان از کنار هم رد می‌شوند.

📌 در سال‌های اخیر عامل دیگری نیز در این زمینه مورد توجه بسیار قرار گرفته است: خواهر و برادرها. آلیسون گوپنیک، روان‌شناس رشد، می‌گوید «اگر والدین ستاره‌هایی‌اند دور و همیشگی، خواهر و برادرها شهاب‌هایی‌ سوزان و تأثیرگذارند که از نزدیکی‌ات رد می‌شوند».

📌 در مطالعه‌ای روی حدود ۲۵۰ بازیکن فوتبال زن که عضو تیم‌های ملی نوجوانان آمریکا بودند، مشخص شد که سه‌چهارم آن‌ها فرزندان کوچک‌تر خانواده بودند. پژوهشگران این مطالعه، نتیجه گرفتند که رقابت غیررسمی با خواهر و برادر بزرگ‌تر سطح بازی این دختران را بالا برده است. جونا برگر، در کتاب تأثیر نامرئی  به مطالعه‌ای اشاره کرده که نشان می‌دهد فرزندان کوچک‌تر، حتی اگر خواهر و برادرشان در رشتهٔ ورزشی مشابهی نباشند، باز هم در ورزش‌های رقابتی بیشتر می‌درخشند. شاید برای آنکه خود را از موفقیت‌های تحصیلی خواهر و برادر بزرگ‌تر متمایز کنند.

📌 اِما زانگ، جامعه‌شناس دانشگاه ییل، داده‌های هزاران دانش‌آموز را بررسی کرد و نشان داد که خواهر و برادرهای کوچک‌تر، عمیقاً از موفقیت تحصیلی فرزند بزرگ‌تر خانواده بهره‌مند می‌شوند.

📌 جاشوا گودمن، استاد دانشگاه بوستون، یافته‌ای مشابه را در سطح دانشگاه نشان داد: اگر یکی از فرزندان خانواده وارد دانشگاه برتری شود، احتمال موفقیت دانشگاهی خواهر و برادرش نیز بیشتر می‌شود. زانگ تخمین می‌زند که تا یک‌سومِ شباهت‌های تحصیلی خواهر و برادرها ناشی از همین «اثر نشت» است. اما این تأثیر همیشه مثبت نیست. در خانواده‌های محروم، افت تحصیلی یکی از فرزندان می‌تواند به دیگری هم منتقل شود و، چون نمرات تحصیلی پیش‌بینی‌کنندهٔ وضعیت اقتصادی‌اند، این مسئله می‌تواند به شکاف طبقاتی دامن بزند.

📌 خواهر و برادرها خیلی مهم‌تر از چیزی هستند که غالباً فکر می‌کنیم. گاهی یک تصمیم کوچک، گفت‌وگویی ساده، یا حتی سکوت آن‌ها در زمان مناسب سرنوشت را تغییر می‌دهد.

@zistboommedia
@hooreechannel 🌹

مدیر آبفا می‌گوید: درپوش‌های آهنی فاضلاب‌ها را در شهر می‌دزدند.

رئیس مخابرات می‌گوید: سیم‌های تلفن را در سطح شهر می‌ دزدند.

مدیر ادارهٔ برق می گوید کابل‌های برق را در شهر می‌دزدند.

مدیر گاز می‌گوید:
فشنگی علمک گاز منازل را در شهر را می‌دزدند.

شهردار می‌گوید ابزار و وسایل و تجهیزات ساخت و ساز، لامپ‌ها، گل‌های میدان‌ها و پل‌های آهنی روی جداول را در سطح شهر می‌دزدند.

پلیس راهور می گوید: تابلوهای راهنمایی و دوربین‌های سطح شهر را می‌دزدند.

مدیر آرامستان‌ها می‌گوید:
از سر قبور مردگان تابلوهای آلومینیومی را می‌دزدند!

شهروندان می‌گویند:
شیرهای آبسردکن‌های کنار پیاده‌روها و لیوان‌ها را می‌دزدند.

۴۸ سال بودجه‌های فرهنگی- مذهبی کجاها مصرف شده‌ است؟!

به فرزندان این مملکت چه آموزش‌هایی را داده اید که دزدی شغل رايج شده!

ژاپن؛
ما حاضریم خانه هایمان را باز کوچکتر کنیم وفضا و امکانات مدرسه ها را بزرگتر و بیشترکنیم.
ما برای توسعه ی بیشتر کشور هرچقدر در تربیت و جذب معلمان سرمایه گذاری کنیم، کم است.

جهانگیری:
مشکل آموزش و پرورش ما، جمعیت زیاد آن است !!

آلمان؛
سه گروه نباید پشت چراغ قرمز بمانند: آتش نشانی، معلم و آمبولانس !؟

وزیر آموزش و پرورش؛ تعاونی فرهنگیان معرفی نامه می دهد تا همکاران بتوانند از فروشگاهها قسطی خرید کنند !!

کویت؛
دولت در سال، چند بار به معلمان چک سفید می دهد.

وزیر آموزش وپرورش ایران؛
معلم ها به جای آنکه به فکر اضافه حقوق باشند، بفکر شغل دوم و سوم باشند !!
 
فرانسه؛
ثروتمندان در مسیر شهرک معلمان خانه می خرند، تا دیگران فکر کنند آن ها هم معلم هستند.

آلمان؛
فرزند بزرگم پزشک است اما فرزند دومم به دنبال هدف بالاتری است می خواهد معلم شود.
"یک پدر المانی"

بریتانیایی
فرزندم یک نابغه است،
او توانایی معلمی دارد.
"یک پدر انگلیسی"

آلمان
شما می خواهید حقوقی همسان با تربیت کنندگانتان داشته باشید ؟!
"فریاد آنگلا مرکل بر سر صنف پزشکان و مهندسان "

ایران
حقوق معلمان برای دولت بار مالی دارد ... !!

@TahlilZamane
@hooreechannel 🌹

آزادی و انتخاب

به همکار استرالیایی‌ام گفتم:

«با چنین جامعهٔ مرفه و سیستم حمایتگری که جادهٔ زندگی را این‌گونه برای شما صاف کرده است، چرا باز هم مسئلهٔ اعتیاد و خودکشی دارید؟ ما اغلب علت عدم موفقیت‌ها و بدبختی‌هایمان را به گردن جامعه و سیستم‌های حاکم می‌اندازیم. یکی از سؤالاتی که به ذهن هر شخص مهاجر از کشورهای غیر دموکراتیک به کشورهای پیشرفته خطور می‌کند این است که اگر در جامعه‌ای مانند جامعهٔ شما به دنیا آمده بود، آیا در موقعیت بهتری نمی‌بود؟

حتی اگر این شخص تحصیل‌کردهٔ دانشگاهی و موفق در زمینه کاری خود باشد، باز می‌پندارد که اگر توانسته است تحت شرایط نامساعد، با کمبود امکانات، امنیت و آزادی‌های اجتماعی، به این درجه از رشد و موفقیت برسد، در جامعه‌ای رها از فشار می‌توانست به مدارج بسیار بالاتری دست یابد.»

گفت:
«علت بعضی از خودکشی‌ها در جامعهٔ ما نداشتن مسئله‌ای جدی در زندگی است. برای عده‌ای، زندگی آرام و بی‌دغدغه شاید ملال‌آورترین نوع زندگی باشد. از نظر این گروه، زندگی یعنی مبارزه برای رسیدن به هدفی، مقابله با مشکلات و تلاش برای حل آنها.
از طرف دیگر، شما می‌توانید گناه موفق نبودن خود در زندگی را به گردن والدین، وضع نامناسب اقتصادی، عدم امکان انتخاب و نهایتاً سرنوشت و تقدیر و خواست خداوند بیندازید و این در تسکین درد نقش عمده‌ای دارد؛ اما ما نمی‌توانیم چنین کنیم، چرا که اغلب زندگی‌مان را خودمان انتخاب می‌کنیم و تقریباً نه در راه ترقی‌مان مانعی وجود دارد و نه در راه تنزل‌مان. بنابراین، خود را به خاطر شکست‌هایمان سرزنش می‌کنیم و این سرزنش، در موارد حاد، ممکنست به پناه بردن به مواد مخدر و گاه خود کشی بینجامد.

آری، ما آزادی داریم، اما خوب و درست زیستن در آزادی کار چندان ساده‌ای هم نیست؛ به‌خصوص وقتی رفاه داشتن و لذت بردن از زندگی، اگر نه تنها هدف، که مهم‌ترین هدف زندگی تلقی شود. به نظر می‌رسد برای بعضی از افراد، همان فشارهایی که به آنها اشاره کردید باعث موفقیت و رشد بیشتری می‌شود. می‌خواهم بگویم که گاهی یک تحمیل خوب بهتر است از یک انتخاب بد.»

گفتم:

«شاید در اینجاست که مذهب بتواند راهگشا باشد؛ مذهبی که هم برای زندگی انسان در این جهان هدفی قائل است و هم او را در چهارچوبی قرار می‌دهد که در آزادی بی‌حدوحصر بتواند حدود و ثغور خود را حفظ کند.»

گفت:

«با شما موافقم، اما نه مذهبی تحمیلی، یعنی مذهبی از روی ترس و فشار و اجبار، بلکه مذهبی انتخابی. چرا که اگر انسان خود اصولی را بپذیرد و با خواست و ارادهٔ خود آن را بر خویشتن تحمیل کند، به آن احترام می‌گذارد و رعایتش می‌کند.

اگر توجه کرده باشید، در جامعهٔ ما و سایر جوامع غربی، خانواده‌های واقعاً معتقد که برای زندگی خود اصول و چهارچوبی پذیرفته‌اند، با چنین مشکلاتی کمتر روبه‌رو می‌شوند.

در حقیقت، یک اعتقاد شخصی و درست می‌تواند سدی در برابر بسیاری از اثرات منفی حاصل از دموکراسی و آزادی باشد که ما در جوامع غربی با آن مواجه هستیم.»

✍طاهره شیخ الاسلام

@essarat
@hooreechannel 🌹

وقف بدون زنان، روایتی ناقص است

وقف در ایران فقط روایت مسجد و مدرسه و موقوفه نیست؛ بخشی از تاریخ شکل‌گیری نهادهای عمومی و سرمایه اجتماعی ایرانیان است. با این حال، در روایت غالب از وقف، زنان اغلب در حاشیه‌اند؛ گویی بخشندگی، مدیریت و مسئولیت اجتماعی، تاریخی عمدتا مردانه داشته است.

تاریخ اما روایت دیگری دارد. نجم‌السلطنه٭ یکی از روشن‌ترین نمونه‌هاست؛ زنی که در آغاز قرن چهاردهم شمسی، با سرمایه شخصی خود بیمارستان نجمیه تهران را بنیان گذاشت و بخش مهمی از دارایی‌اش را برای اداره آن اختصاص داد.
او حتی حق نظارت بر بیمارستان را به دخترانش سپرد؛ تصمیمی که در جامعه آن روز، فراتر از یک اقدام خیرخواهانه، نشانه‌ای از اعتماد به توان مدیریتی زنان بود.

پیش از او نیز گوهرشاد و پریزاد نام‌هایی ماندگار در تاریخ وقف و نهادسازی فرهنگی ایران بودند.
این زنان فقط «خیر» نبودند؛ بخشی از سرمایه اجتماعی زمانه خود را به ساختن نهادهایی اختصاص دادند که نسل‌های بعد از آن بهره بردند.

امروز نیز این مسیر ادامه دارد. حدود پنج هزار زن خیر در کشور فعالیت دارند و نام‌هایی مانند زهرا گیتی‌نژاد، فاطمه رستگار مقدم و فاطمه توتونچی تنها بخشی از این جامعه بزرگ‌اند.
اما مسئله مهم‌تر از شمار خیرین زن، جایگاه آنها در نظام وقف است. آیا زنان فقط باید در مقام اهداکننده دیده شوند یا می‌توانند در سیاست‌گذاری، مدیریت و تعیین اولویت‌های موقوفات نیز نقش داشته باشند؟

هرچند واقف امروز می‌تواند مدرسه و بیمارستان بسازد، اما می‌تواند به پژوهش، فناوری، محیط‌زیست و بازسازی آثار تاریخی و میراث فرهنگی نیز گسترش پیدا کند.
پر واضح است جامعه‌ای که زنانش سرمایه، دانش و تجربه دارند، نمی‌تواند نیمی از این ظرفیت را صرفا در حاشیه نگه دارد.

هفته وقف می‌تواند فرصتی برای بازخوانی همین مسئله باشد: وقف اگر قرار است سرمایه اجتماعی امروز و فردای ایران باشد، باید زنان را نه فقط به‌عنوان واقف، بلکه به‌عنوان شریک تصمیم‌گیری و مدیریت این سرمایه به رسمیت بشناسد.

مسئله، صرفا بزرگداشت زنان نیکوکار نیست؛ مسئله، دیده‌شدن، اعتمادکردن و میدان‌دادن به آنان در ساختن آینده جامعه است.

* مادر دکتر محمد مصدق، نخست‌وزیر ایران در دوره پهلوی دوم

✍شهناز رمارم

https://www.sharghdaily.com/fa/tiny/news-1126393
@hooreechannel 🌹

⭕️ نسل بی‌رفیق
چرا تعداد جوانانی که هیچ دوست نزدیکی ندارند افزایش یافته است؟

📌از بحران مسکن و کمبود فرصت‌های شغلی تا شبکه‌های اجتماعی، مجموعه‌ای از فشارهای اقتصادی و اجتماعی جوانان را از روابط نزدیک دور کرده و احساس تنهایی را در میان آن‌ها افزایش داده است.

♦️ گزارشی تازه‌ در بریتانیا هشدار می‌دهد جوانان نسل زد و نسل آلفا بیش از گذشته با تنهایی، کاهش رضایت از زندگی و ناامیدی به آینده روبه‌رو هستند؛ بحرانی که ریشه‌های آن از تاثیر شبکه‌های اجتماعی فراتر می‌رود و با گرانی مسکن، کمبود فرصت‌های شغلی، بدهی دانشجویی و تضعیف حمایت‌های اجتماعی پیوند خورده است.
به نوشته گاردین، گزارش تازه «موسسه پژوهش سیاست‌گذاری عمومی» تصویری بسیار تیره‌ ترسیم می‌کند. پژوهشگران این موسسه با تکیه بر شواهد موجود درباره کاهش احساس رفاه و رضایت جوانان‌ و افزایش گزارش‌ها درباره جوانانی که نه تحصیل می‌کنند و نه شاغل‌اند، دریافته‌اند که تنهایی میان افراد ۱۱ تا ۲۴ ساله در انگلستان، یعنی نسل زد و اعضای بزرگ‌تر نسل آلفا، رو‌به‌افزایش است.

@hooreechannel 🌹

♻️فقر‌ ... هر سنگری را تخریب می کند

بیشتر بیماری‌های انسان از روح او سرچشمه می‌گیرد.

بیمارستان‌های روانی پر از بیمارانیست که سال‌ها زیر فشار مالی بوده‌اند و این تنش، ذهن و جسم آن‌ها را از کار انداخته.

برآورد کرده‌اند که نُه دهم بیماری‌هایِ انسان، ناشی از فشار و محنت و نکبت، زاییده از فقر است.

فقر سبب می‌شود زندان‌ها از دزدان و جنایتکاران پر شود.فقر انسان‌ها را به‌سوی اعتیاد و فساد و فحشا و خودکشی سوق می‌دهد.

از کودکان بی گناه پاک و با استعداد و باهوش، مجرم و بزهکار می‌سازد.
باعث می‌شود مردم به کارهایی دست بزنند که اگر فقیر نبودند حتی به فکرشان هم خطور نمی‌کرد.

عواقب معصیت‌بار فقر بی‌انتهاست.
جایی که فقر بیاید ایمان و عشق از بین خواهد رفت.

البته این فقر یک پیامد ناگواری هم برای حاکمیت در پی خواهد داشت.
فقر اجزای درونی جامعه را می فرساید و این فرسودگی کلیت جامعه را در خطر فروریزش قرار خواهد داد.
پر مسلم است آدمیان منتظر نیست شدن نمی مانند. برای زنده ماندن خواهند جنگید.
نیست شدن خود را به نیست شدن دیگران گره خواهند زد چه بسا اگر این دیگران حاکمیتی باشد که نقش اصلی را در پیدایش فقر رقم زده باشد.
فقر هم مانند بسیاری یک ظرف دارد از ظرف که لبریز شود سیلی خواهد شد بر گستره ای که همگی در آن زیست می کنیم.
و این سیل پایه های حاکمیتی که در نزد مردم سست شده است را زودتر از هر چیزی تخریب وبا خود خواهدبرد.

✍ح درویشی

https://t.me/darvishane49
@hooreechannel 🌹

‍ حجاب چهره ی جان

جنبش زنان ایرانی در اثر آشنایی با جهان غرب آغاز شد.
تحولات غربی که از حدود ۳۰۰سال پیش آغاز شده بود چون شبحی سنگین و بلند در حال نوردیدن جهان بود و سرانجام در دوران قاجاریه کم کم به ایران رسید. مدتها در زیر پوست جامعه ایرانی در حال رسوخ و نفوذ بوده و عاقبت خود را به عریان ترین شکل در دشت بدشت نشان داد!
بدشت، دشتی زیبا در استان سمنان در هفت کیلومتری شرق شاهرود است آن روز بابیان در آنجا برای آزادی سیدعلی محمد باب از قلعه ماکو و تصمیم گیری در مورد سمت و سوی آیندهٔ آئین جدیدشان جمع شده بودند.
این گردهمایی در تیر ۱۲۲۷ش و به نوشته برخی منابع در حدود ۱۰ روز طول کشید آنجا بود که «فاطمه زرین تاج» معروف به قره العین در سخنرانی خود برای اولین بار روبنده اش را کنار زد. واقعه ای غیرمنتظر رخ داده و حاضران شوکه شدند!
در حالیکه او تنها صورتش و آن هم به گفته برخی منابع مقداری از صورتش را نشان داده بود، حتی برخی نوشته اند روبنده اش کمی لغزیده و بی اختیار کنار رفته بوده، اما همین پیدا شدن بخشی از صورت زن موجب شد که برخی فرار کردند!
برخی قدرت تلکم از دست داده و خوف و غضب آنان را فرا گرفت!
حتی فردی بنام عبدالخالق اصفهانی از مریدان باب از کثرت هیجان و غضب با دست خویش گلوی خود را به نشانه اعتراض چاک داد و در حالیکه آغشته به خون بود، دیوانه وار مجلس را ترک کرد!
هر چه بود گذشته بود و دیگر بازگشت به غار تاریک افلاطونی امکان نداشت و زنان ایرانی کم کم دیده می شدند. حالا دیگر کم کم مشروطه از راه می رسید و انجمنهای زنانه و مخفیانه که حصارهای  زندان مردسالاری را می شکافت کم کم خود را نشان می دادند...

محمدعلی پیرزاده نائینی از عارفان مشهور طریقت نوربخشیه دوره قاجار بود حاجى پيرزاده دو بار به اروپا سفر کرده اما از آزادی زنان در پاریس تنها فاحشه بودن آنها را نتیجه گرفته بود!
حاجی در مورد زنان پاریس می نویسد:
«بیشتر اهل معامله دكاكين زنها می باشند و یکساعت از شب گذشته در خیابانها و کوچه ها زنهای بسیار در زیر درختها بر روی صندلیها
نشسته و خود را زینت و آرایش داده مردم را دعوت میکنند و بهمراه مردها راه میروند و صحبت میدارند و خنده میکنند و مردها در کوچه و خیابان زنها را بوسه میدهند و دست بگردن زنها کرده در میان خیابان و کوچه ها حر کت میکنند و ابدا کسی به کسی متعرض نمیشود و نگاه تعجب نمیکند از بس قبح این کار و این عمل برداشته شده، در پاریس بقدر ۲۰ هزار نفر زن...گذران و معاششان همین است...بیشتر لفظ آزادی در ممالک اروپ خاصه در پاریس، آزادی زنها با مردهاست این آزادی در حقیقت بی ناموسی و بی عصمتی است که هیچکس اختیار زن خود را در شهر ندارد...»
(سفرنامۀ حاجى پيرزاده...صص۲۸۵_۲۸۶. دانلود از اینجا)

حاجی در سفر چند ساله اش به فرنگ، نتوانست از سطح و پوست مدرنیته گذر کند و آزادی و حقوق زنان را دریابد، اما پس از مراجعتش از فرنگ به يكى از دوستان(ميرعلى ظهير همايون) جمله ای حاکی از واهمه و دلواپسی اما دقیق گفته بود!
جمله اش این بود:
"مدتى چند نخواهد گذشت كه زير اين درختان نارون، زنان با مردان مى‌نشينند و چاى مى‌نوشند و ديگر حجاب و پرده‌اى در كار نخواهد بود...»
(همان...ص ۱۸)

۷۶ سال از حادثه بدشت و ۳۰ سال از آن پیش بینی حاجی پیرزاده می گذشت که جامعه ایرانی کم کم پوست می انداخت اما هنوز در خیابان های تهران، زنان و مردان، جدا از هم در دو طرفِ پیاده رو  حرکت می کردند و پلیسهای رضاشاهی آنها را کنترل میکردند وارد پیاده روهای همدیگر نشوند که نخستین کنسرتِ بی نقاب و حجابِ قمرالملوک در «گراند هتلِ»خیابان لاله زار در ۱۳۰۳ رخ داد!
قمر دست به کاری ممنوعه زده بود و از عجایب روزگار بود که هم زن باشی، هم زن خواننده و هم زنِ خواننده ی ِ بی حجاب!
یک ماه پس از ضبط آهنگ با صدای ملوک، شهربانی رضاشاه از توزیع آن جلوگیری نمود! هنوز ۱۰ به سفر رضاشاه به ترکیه و بدنبال آن کشف حجابش مانده بود.
اما مرغِ سحر را خوانده شد، مرغ سحر(تصنیفِ زمانهٔ شکست و اعتراض) به آشکارترین شکل، خبر از پوست انداختن جامعه سنتی ایران می داد و جنبش زنان چون جویباری آرام و متاثر از تحولات غرب راه خود را از میان سنگها و سنگلاخ ها می جست و پیش می آمد و بی شمار کسانی که بدان جویبار کمک کرده یا برعکس، در مقابل آن سنگ اندازی نمودند، اما پیش بینی حاکی از دلواپسی حاجی پیرزاده متحقق می شد و زنان دیگر به چارچوبهای سنتی، خانه داری یا فرزندآوری بسنده نکرده خواهان موقعیت تازه خود در جامعه بودند...

بقول حافظ
حجاب چهره ي جان مي شود غبار تنم
خوشا دمي كه از آن چهره پرده بر فكنم
طرازِ پیرهنِ زَرکشم مبین چون شمع
که سوزهاست نهانی درونِ پیرهنم

٭آنچه آمد برگی بود از کتاب چاپ نشده اینجانب (تاریخ زن ستیزی در ایران...)

✍علی مرادی مراغه ای

آهنگ مرغ سحر: تصنیفِ زمانهٔ شکست و اعتراض، با اجراهای مختلف:

@hooreechannel 🌹

احساس غبن

پرسیدم: «چرا در اکثر ما احساس نوعی مورد سوءاستفاده قرار گرفتن وجود دارد؟ چرا در این غربی ها این احساس یا دیده نمی‌شود، یا به شدتی که در ما وجود دارد نیست؟»

گفت:
«به نظر من علتش این است که ما محبت‌ها و خدماتمان را اغلب نه به خاطر خواست باطنی خود، بلکه به خاطر انتظاری که فکر می‌کنیم دیگران از ما دارند انجام می‌دهیم؛ یعنی کم‌وبیش در محظور اخلاقی قرار می‌گیریم. در حقیقت، یکی از چشمگیرترین خصوصیات ما، عدم توانایی در رد خواسته‌های دیگران و، در یک کلمه، «نه» گفتن به دیگران است.
و طبیعتا این «آری» گفتن‌ها و انجام خواسته‌های دیگران در ما توقعِ جبران خدمت‌هایمان را به وجود می‌آورد و وقتی توقعمان برآورده نشود، دلگیر می‌شویم و احساس مورد سوءاستفاده قرار گرفتن در ما به وجود می‌آید.

در حالیکه اگر انسان با خواست باطنی خود به دیگران محبت کند، لذتی که از آن به دست می‌آورد، خود پاسخ محبت اوست.
بسیاری از ما، در عین اینکه جنبهٔ معنوی برای خدماتمان قائلیم، آنها را به گونه‌ای ناخودآگاه با معیارهای مادی می‌سنجیم. و چون در بسیاری از اوقات ارزش مادی‌ای که برای کارهای خود قائل می‌شویم، به نظرمان بیش از ارزش مادی کارهایی است که دیگران برای ما انجام می‌دهند، احساس غبن در ما به وجود می‌آید.

در حقیقت، می‌توان گفت انسان شرقی موجودی است که بین عشق به معنویت و شوق به مادیت در نوسان است؛ در حالی که این غربی‌ها تکلیفشان را با خودشان روشن کرده‌اند و تا آنجا که برایشان مقدور بوده، اصطلاح «حساب، حساب است و کاکا برادر» را در روابطشان رعایت می‌کنند.

به نظر می‌رسد اینها مدت‌هاست شعارهایی چون «قابلی ندارد»، «وظیفه‌ام است»، «کاری نکردم» و... را از فرهنگ مکالمات خود حذف کرده‌اند و برای همین است که اصلاً، یا بسیار کمتر از ما، کدورت و دلگیری از هم دارند و همچنین بسیار کمتر از ما، یا هیچ‌گاه، یکدیگر را به زرنگی و مفت‌خوری متهم نمی‌کنند.

یعنی حساب‌هایشان با یکدیگر پاک است؛ چرا که از محاسبه‌شان باک نیست.»

@essarat
@hooreechannel 🌹

ایرانیانی که نه حکومت، نه دشمن خارجی،
بلکه یکدیگر را بزرگ‌ترین مانع آینده ایران تصور می‌کنند

در سفر اخیرم به ایران، چیزی بیش از گرانی، فشار اقتصادی یا نارضایتی سیاسی توجهم را جلب کرد.
آنچه بیشتر آزاردهنده بود، نوعی گسست در خود جامعه بود. احساس می‌کردم آدم‌ها فقط نظرهای متفاوت ندارند، بلکه گاهی در دو واقعیت متفاوت زندگی می‌کنند.

این را در گفت‌وگوهای روزمره می‌شد دید. در تاکسی، مهمانی، مطب، فروشگاه و جمع‌های خانوادگی.
یک اتفاق واحد برای دو نفر می‌توانست دو معنای کاملاً متضاد داشته باشد. نه فقط در تحلیل آن اتفاق، بلکه حتی در این‌که اصلاً چه اتفاقی افتاده است.

منابع خبری متفاوت، شبکه‌های اجتماعی متفاوت و سال‌ها زندگی در حباب‌های شناختی متفاوت، کم‌کم چیزی را از بین برده که هر جامعه‌ای برای ادامه حیات به آن نیاز دارد: حداقلی از واقعیت مشترک.

به نظرم بخش مهمی از این وضعیت محصول فرایندی است که از اواخر دهه ۱۳۹۰، و به‌ویژه پس از ۱۳۹۶، شدت گرفت. خالص‌سازی سیاسی و بسته‌تر شدن فضای رسمی فقط نیروهای سیاسی را حذف نکرد. مهم‌تر از آن، بخش بزرگی از نیروهای واسط را از میان برد.
کسانی که می‌توانستند بین حکومت و جامعه، میان اعتراض و سیاست رسمی، و میان دو سوی شکاف اجتماعی نقش میانجی داشته باشند، به‌تدریج ضعیف یا حذف شدند.
نتیجه این نبود که جامعه یکدست‌تر شود. درست برعکس، جامعه رادیکال‌تر شد.

وقتی راه سیاست میانه بسته می‌شود، میانه جامعه هم به‌تدریج ضعیف می‌شود. آدم‌ها احساس می‌کنند انتخابی جز قرار گرفتن در یکی از دو سوی منازعه ندارند. زبان سیاست هم تغییر می‌کند. مخالف دیگر کسی نیست که اشتباه فکر می‌کند، بلکه کسی است که باید از سر راه کنار برود.
از یک طرف، بخشی از حکومت جامعه ناراضی را مسئله امنیتی می‌بیند. از طرف دیگر، بخشی از مخالفان نیز هرکس را که با روایت حداکثری آنان همراه نباشد، مدافع وضع موجود، مزدور یا بخشی از مسئله تلقی می‌کنند.

اما آنچه در این سفر برایم حتی مهم‌تر بود، نقش رسانه بود. سال‌هاست درباره اثر رسانه‌های فارسی‌زبان خارج از کشور مانند اینترنشال و شبکه‌های اجتماعی صحبت می‌شود، اما وقتی مدتی در ایران زندگی می‌کنی، اثر آن را در مقیاسی متفاوت می‌بینی. رسانه دیگر فقط خبر منتقل نمی‌کند. واقعیت اجتماعی تولید می‌کند.

گروهی از مردم تقریباً تمام ایران را از خلال مجموعه‌ای از تصاویر شکست، سرکوب، فروپاشی، مهاجرت و نفرت می‌بینند.
در سوی دیگر، رسانه رسمی تصویری می‌سازد که در آن بخش بزرگی از بحران‌های واقعی جامعه یا دیده نمی‌شود یا محصول دشمن معرفی می‌شود. میان این دو تصویر، خود ایران، با همه پیچیدگی و تناقضش، گم می‌شود.

شبکه‌های اجتماعی این وضعیت را شدیدتر کرده‌اند. الگوریتم‌ها از آرامش تغذیه نمی‌کنند. خشم، تحقیر، ترس و نفرت بیشتر دیده می‌شود و بیشتر دست‌به‌دست می‌شود. روایت معتدل جذابیت کمتری دارد. کسی که بگوید واقعیت پیچیده‌تر از این دو تصویر است، اغلب از هر دو طرف متهم می‌شود.

در این سفر بیش از گذشته به این فکر کردم که شاید خطر اصلی برای ایران فقط failed state نباشد. شاید خطر عمیق‌تر، چیزی باشد که می‌توان آن را failed society نامید.
جامعه شکست‌خورده لزوماً جامعه‌ای نیست که دولت در آن فروپاشیده باشد. ممکن است دولت همچنان اداره، ارتش، پلیس، وزارتخانه و قدرت تصمیم‌گیری داشته باشد، اما جامعه به‌تدریج توان گفت‌وگو، اعتماد و همکاری را از دست بدهد.
شهروندان دیگر خود را اعضای یک جامعه سیاسی مشترک نبینند، بلکه گروه‌هایی ببینند که آینده یکی فقط با شکست دیگری ممکن است.

نشانه‌های این وضعیت را در ایران امروز می‌توان دید. حتی درباره جنگ، امنیت ملی، تمامیت ارضی یا مداخله خارجی نیز توافقی که زمانی بدیهی به نظر می‌رسید، دیگر همیشه بدیهی نیست.
گروهی ممکن است از ضربه خوردن بخشی از ساختار کشور خوشحال شود، چون آن ساختار را نه متعلق به ایران بلکه متعلق به رقیب سیاسی خود می‌بیند. در سوی دیگر نیز ممکن است هر انتقاد داخلی در شرایط بحران به خیانت تعبیر شود.
این دقیقاً نقطه خطرناک ماجراست.

کشوری می‌تواند بحران اقتصادی را پشت سر بگذارد. حتی نهادهای سیاسی ناکارآمد را می‌توان اصلاح کرد. اما اگر جامعه‌ای اعتماد متقابل و احساس سرنوشت مشترک خود را از دست بدهد، بازسازی آن بسیار دشوارتر است.
آنچه من در این سفر دیدم هنوز یک جامعه فروپاشیده نبود. ایران همچنان پر از روابط خانوادگی، دوستی، شوخی، زندگی روزمره، کمک متقابل و نوعی سرسختی اجتماعی است که بارها در تاریخش آن را نجات داده است. اما در زیر این زندگی روزمره، شکافی در حال عمیق شدن است.
شکافی که فقط میان حکومت و مردم نیست.
میان خود مردم است.

و شاید خطرناکترین مرحله زمانی آغاز شود که ایرانیان دیگر نه حکومت، نه دشمن خارجی، بلکه یکدیگر را بزرگترین مانع آینده ایران تصور کنند.

✍حسین قتیب
@hooreechannel 🌹