*FRIDAY UAE KHUTBA 24-07-2026* 🎙️🇦🇪
*الصلاة على النبيﷺ*
*Sending Blessings upon the Prophetﷺ*


First Khutbah

All praise is due to Allah, Lord of all the worlds, Who has commanded us to invoke blessings and peace upon the Seal of the Prophets. I bear witness that there is nothing worthy of worship but Allah alone, and I bear witness that our Master and Prophet, Muḥammad, is the Messenger of Allah. O Allah, send Your prayers, peace, and blessings upon him, upon his family, his Companions, and all those who follow them in righteousness.

To proceed: I advise you, O servants of Allah and myself, to fear Allah, the Exalted, Who says:

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَآمِنُوا بِرَسُولِهِ يُؤْتِكُمْ كِفْلَيْنِ مِنْ رَحْمَتِهِ وَيَجْعَلْ لَكُمْ نُورًا تَمْشُونَ بِهِ وَيَغْفِرْ لَكُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ

O you who believe! Fear Allah and believe in His Messenger. He will grant you a double portion of His mercy, provide you with a light by which you shall walk, and forgive you. And Allah is All-Forgiving, Most Merciful. (Qur'an 57:28)

Dear lovers of the Prophet ﷺ: One day, your beloved Muḥammad ﷺ came to his Companions with joy evident upon his blessed face. They said: O Messenger of Allah, we can see happiness upon your face. He replied: إِنَّهُ أَتَانِي مَلَكٌ، فَقَالَ: يَا مُحَمَّدُ، أَمَا يُرْضِيكَ أَنَّ رَبَّكَ عَزَّ وَجَلَّ يَقُولُ: إِنَّهُ لَا يُصَلِّي عَلَيْكَ أَحَدٌ مِنْ أُمَّتِكَ إِلَّا صَلَّيْتُ عَلَيْهِ عَشْرًا، وَلَا يُسَلِّمُ عَلَيْكَ أَحَدٌ مِنْ أُمَّتِكَ إِلَّا سَلَّمْتُ عَلَيْهِ عَشْرًا؟.

An angel came to me and said: 'O Muḥammad, would it not please you that your Lord, the Mighty and Majestic, says: Whoever among your nation sends one blessing upon you, I shall send ten blessings upon him; and whoever sends one salutation of peace upon you, I shall send ten salutations of peace upon him.' The Prophet ﷺ replied: قَالَ: بَلَى

Indeed, it pleases me. (Musnad Aḥmad; al-Nasāʾī)

How exalted is your rank, O Messenger of Allah! How immense is your station, O Beloved of Allah! How could it be otherwise, when the Lord of the worlds Himself sends blessings upon you, His noble angels invoke blessings upon you, and He has commanded the believers to do likewise? Have you not read the saying of Allah in His Noble Book: إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا

Indeed, Allah and His angels send blessings upon the Prophet. O you who believe, send blessings upon him and greet him with perfect peace. (Qur'an 33:56)

If people truly understood the immense good contained in invoking blessings and peace upon the Prophet ﷺ, they would increase in doing so privately and publicly. They would never abandon it by night or by day. For through it, supplications are answered and hopes are fulfilled. When ʿAbdullāh ibn Masʿūd (may Allah be pleased with him) supplicated to his Lord, he began by praising Allah, then invoked blessings upon His Prophet ﷺ. The Prophet ﷺ then said to him: سَلْ تُعْطَهْ، سَلْ تُعْطَهْ

Ask, and you shall be given. Ask, and you shall be given. (Sunan al-Tirmidhī)

Likewise, sending blessings upon the Prophet ﷺ is a means through which sins are forgiven, burdens are lifted, and worries are removed. Have you not heard what Ubayy ibn Kaʿb (may Allah be pleased with him) said to the Messenger of Allah ﷺ: I frequently send blessings upon you. How much of my supplication should I devote to sending blessings upon you? The Prophet ﷺ replied: مَا شِئْتَ

As much as you wish. He asked: A quarter? The Prophet ﷺ said: مَا شِئْتَ، فَإِنْ زِدْتَ؛ فَهُوَ خَيْرٌ لَكَ

As much as you wish, and if you increase it, it is better for you.

He continued asking until he finally said: Shall I devote all of my supplication to sending blessings upon you? The Prophet ﷺ replied: إِذًا تُكْفَى هَمَّكَ، وَيُغْفَرُ لَكَ ذَنْبُكَ

Then your worries will be relieved, and your sins will be forgiven. (Sunan al-Tirmidhī)

Through sending blessings upon the Prophet ﷺ, you will also be among those closest to him on the Day of Resurrection. He ﷺ said: أَوْلَى النَّاسِ بِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَكْثَرُهُمْ عَلَيَّ صَلَاةً

The people nearest to me on the Day of Resurrection are those who send the most blessings upon me.
(Sunan al-Tirmidhī)

The virtues of sending blessings upon the Prophet ﷺ are too many to enumerate and too great to be confined. So why do some people neglect this immense virtue and deprive themselves of its reward? Have they not heard the words of the Prophet ﷺ: الْبَخِيلُ مَنْ ذُكِرْتُ عِنْدَهُ فَلَمْ يُصَلِّ عَلَيَّ

The miser is the one in whose presence I am mentioned and he does not send blessings upon me. (Musnad Ahmad)

Therefore, O lovers of the Prophet ﷺ, increase in sending blessings and peace upon your Prophet. Teach your children to make it a habit, so that it may become a source of blessing for you and your families, and through it you may attain the Paradise of your Lord. Allah, the Exalted, says: O you who believe! Obey Allah, obey the Messenger, and those in authority among you. (Qur'an 4:59) I say these words of mine, and I seek Allah's forgiveness for me and for you.

Second Khutbah

All praise is due to Allah alone, and may blessings and peace be upon the one after whom there is no prophet.

To proceed: O you who send blessings upon the Prophet ﷺ: Fill your days with sending blessings and peace upon your beloved Prophet ﷺ, especially on this blessed Friday.

The Prophet ﷺ said: إِنَّ مِنْ أَفْضَلِ أَيَّامِكُمْ يَوْمَ الْجُمُعَةِ، فَأَكْثِرُوا عَلَيَّ مِنَ الصَّلَاةِ فِيهِ، فَإِنَّ صَلَاتَكُمْ مَعْرُوضَةٌ عَلَيَّ

Indeed, among your best days is Friday. Therefore, increase your blessings upon me on that day, for your blessings are presented to me.
(Sunan Abī Dāwūd)

He ﷺ also said: إِذَا سَمِعْتُمُ الْمُؤَذِّنَ فَقُولُوا مِثْلَ مَا يَقُولُ

When you hear the Mu'adhdhin, repeat what he says, then send blessings upon him. Then ask Allah to grant me al-Wasīlah—the highest rank in Paradise—for whoever asks Allah to grant me al-Wasīlah will receive his intercession.
(Ṣaḥīḥ Muslim)

O you who hope for his intercession, Send blessings upon him and greet him with perfect peace. O Allah, send Your prayers, peace, and blessings upon our Master and Prophet Muḥammad at every moment and every time, with everlasting blessings until the Day of Judgement. O Allah, send Your blessings upon him as many times as he is remembered by those who remember him, and as many times as he is forgotten by those who are heedless. O Allah, send prayers upon Muḥammad and upon the family of Muḥammad, just as You sent prayers upon Ibrāhīm and the family of Ibrāhīm. Bless Muḥammad and the family of Muḥammad just as You blessed Ibrāhīm and the family of Ibrāhīm. Indeed, You are Most Praiseworthy, Most Glorious.

O Allah, be pleased with Abū Bakr, ʿUmar, ʿUthmān, and ʿAlī; with all the noble Companions; with the pure wives of our Prophet ﷺ, the Mothers of the Believers; and with his blessed and purified Household.

O Allah, we ask You for every good, immediate and deferred.

O Allah, perpetuate for the United Arab Emirates its honour, victory, stability, prosperity, goodness, and well-being. Protect the President of the State, Sheikh Muḥammad bin Zāyid, with Your protection. Be his Helper and Supporter, bless his life and his work, and grant success to him, his deputies, his brothers, the Rulers of the Emirates, and his trustworthy Crown Prince in all that You love and are pleased with.

O Allah, have mercy upon Sheikh Zāyid, Sheikh Rāshid, and the departed rulers of the Emirates. Admit them, through Your grace, into the vastness of Your Gardens.

O Allah, envelop the martyrs of our nation in Your mercy and forgiveness.

O Allah, have mercy upon all Muslim men and women, the living among them and the deceased. Servants of Allah: Remember Allah, the Most Great and Most Majestic, and He will remember you. Thank Him for His blessings, and He will increase you in His favour. And establish the prayer.

യുഎഇ വെള്ളിയാഴ്ച ഖുത്ബ 24-07-2026 🎙️🇦🇪

പ്രവാചകൻ ﷺ ന് സ്വലാത്ത് ചൊല്ലൽ ✨
الصلاة على النبي ﷺ

ആദ്യ ഖുത്ബ

സർവ്വലോകങ്ങളുടെയും രക്ഷിതാവായ അല്ലാഹുവിനാണ് എല്ലാ സ്തുതിയും. പ്രവാചകന്മാരുടെ അന്തിമപ്രവാചകനായ മുഹമ്മദ് ﷺ ന് സ്വലാത്തും സലാമും ചൊല്ലാൻ നമ്മോട് കല്പിച്ചവനാണ് അവൻ. അല്ലാഹുവല്ലാതെ ആരാധനയ്ക്ക് അർഹനായ മറ്റാരുമില്ലെന്ന് ഞാൻ സാക്ഷ്യം വഹിക്കുന്നു. നമ്മുടെ നേതാവും പ്രവാചകനുമായ മുഹമ്മദ് ﷺ അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതനാണെന്നും ഞാൻ സാക്ഷ്യം വഹിക്കുന്നു. അല്ലാഹുവേ, അദ്ദേഹത്തിനും കുടുംബത്തിനും സ്വഹാബികൾക്കും സത്യസന്ധമായി അദ്ദേഹത്തെ പിന്തുടരുന്ന എല്ലാവർക്കും അനുഗ്രഹവും സമാധാനവും നൽകണമേ.

ഇനി പറയാനുള്ളത്:

അല്ലാഹുവിന്റെ ദാസന്മാരേ, നിങ്ങളെയും എന്നെയും ഞാൻ അല്ലാഹുവിനെ സൂക്ഷിക്കാൻ ഉപദേശിക്കുന്നു.

അല്ലാഹു പറയുന്നു:

﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَآمِنُوا بِرَسُولِهِ يُؤْتِكُمْ كِفْلَيْنِ مِنْ رَحْمَتِهِ وَيَجْعَلْ لَكُمْ نُورًا تَمْشُونَ بِهِ وَيَغْفِرْ لَكُمْ﴾

“വിശ്വസിച്ചവരേ! അല്ലാഹുവിനെ ഭയപ്പെടുകയും അവന്റെ ദൂതനിൽ വിശ്വസിക്കുകയും ചെയ്യുക. അവൻ നിങ്ങൾക്ക് തന്റെ കരുണയുടെ ഇരട്ടി പങ്ക് നൽകുകയും, നിങ്ങൾക്ക് നടക്കുവാനുള്ള ഒരു പ്രകാശം നൽകുകയും, നിങ്ങളെ പൊറുക്കുകയും ചെയ്യും. അല്ലാഹു ഏറെ പൊറുക്കുന്നവനും കരുണാനിധിയുമാകുന്നു.” (അൽ ഹദീദ് 57:28)

പ്രവാചകനെ ﷺ സ്നേഹിക്കുന്നവരേ,

ഒരു ദിവസം നമ്മുടെ പ്രിയപ്പെട്ട പ്രവാചകൻ ﷺ അതീവ സന്തോഷത്തോടെ സ്വഹാബികളുടെ അടുത്തേക്ക് വന്നു.

അവർ ചോദിച്ചു:

“അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതരേ, നിങ്ങളുടെ മുഖത്ത് സന്തോഷം കാണുന്നു.”

അപ്പോൾ നബി ﷺ പറഞ്ഞു:

“ഒരു മലക്ക് എന്റെ അടുത്ത് വന്ന് പറഞ്ഞു: ‘മുഹമ്മദേ! നിങ്ങളുടെ സമുദായത്തിൽ നിന്ന് ഒരാൾ നിങ്ങളിലേക്ക് ഒരു സ്വലാത്ത് ചൊല്ലിയാൽ, അല്ലാഹു അവനിലേക്ക് പത്ത് അനുഗ്രഹങ്ങൾ അയയ്ക്കുമെന്നും, ഒരാൾ ഒരു സലാം പറഞ്ഞാൽ, അല്ലാഹു അവന് പത്ത് സലാമുകൾ നൽകുമെന്നും നിങ്ങളുടെ റബ്ബ് അറിയിക്കുന്നത് നിങ്ങളെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നില്ലേ?’

അപ്പോൾ നബി ﷺ പറഞ്ഞു:

“തീർച്ചയായും അത് എന്നെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നു.” (അഹ്മദ്, നസാഈ)

അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതരേ!

അങ്ങയുടെ പദവി എത്ര മഹത്താണ്!

ലോകങ്ങളുടെ രക്ഷിതാവ് തന്നെ അങ്ങേക്ക് സ്വലാത്ത് ചൊല്ലുന്നു.

മലക്കുകൾ അങ്ങേക്ക് സ്വലാത്ത് ചൊല്ലുന്നു.

വിശ്വാസികളോടും അതിന് അല്ലാഹു കല്പിച്ചിരിക്കുന്നു.

അല്ലാഹു പറയുന്നു:

﴿إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ ۚ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا﴾

“തീർച്ചയായും അല്ലാഹുവും അവന്റെ മലക്കുകളും പ്രവാചകനോട് സ്വലാത്ത് ചൊല്ലുന്നു. വിശ്വസിച്ചവരേ! നിങ്ങളും അദ്ദേഹത്തിന് സ്വലാത്തും പൂർണ്ണമായ സലാമും ചൊല്ലുക.” (അൽ അഹ്സാബ് 33:56)

പ്രവാചകൻ ﷺ ന് സ്വലാത്ത് ചൊല്ലുന്നതിന്റെ മഹത്വം മനുഷ്യർ ശരിക്കും മനസ്സിലാക്കിയിരുന്നുവെങ്കിൽ, രാവും പകലും അവർ അത് ഉപേക്ഷിക്കുമായിരുന്നില്ല.

കാരണം,

സ്വലാത്ത് ചൊല്ലുന്നത് പ്രാർത്ഥനകൾക്ക് ഉത്തരം ലഭിക്കാനുള്ള കാരണമാണ്.

അബ്ദുല്ലാഹ് ഇബ്നു മസ്ഊദ് (റ) അല്ലാഹുവിനോട് ദുആ ചെയ്തപ്പോൾ, ആദ്യം അല്ലാഹുവിനെ സ്തുതിക്കുകയും പിന്നീട് നബി ﷺ ക്ക് സ്വലാത്ത് ചൊല്ലുകയും ചെയ്തു.

അപ്പോൾ നബി ﷺ പറഞ്ഞു:

“ചോദിക്കൂ, നിങ്ങൾക്ക് നൽകപ്പെടും. ചോദിക്കൂ, നിങ്ങൾക്ക് നൽകപ്പെടും.” (തിർമിദി)

പ്രവാചകൻ ﷺ ന് സ്വലാത്ത് ചൊല്ലുന്നത് പാപങ്ങൾ പൊറുക്കപ്പെടാനും വിഷമങ്ങൾ നീങ്ങാനും കാരണമാകുന്നു.

ഉബയ്യ് ഇബ്നു കഅ്ബ് (റ) ചോദിച്ചു:

“എന്റെ ദുആയിൽ എത്ര ഭാഗം നിങ്ങളിലേക്കുള്ള സ്വലാത്തിനായി മാറ്റിവെക്കണം?”

നബി ﷺ പറഞ്ഞു:

“നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളത്ര.”

അദ്ദേഹം വീണ്ടും ചോദിച്ചു:

“നാലിലൊന്ന്?”

നബി ﷺ പറഞ്ഞു:

“നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളത്ര. കൂടുതൽ വർധിപ്പിച്ചാൽ അത് നിനക്ക് കൂടുതൽ നല്ലതാണ്.”

അവസാനം അദ്ദേഹം ചോദിച്ചു:

“എന്റെ ദുആ മുഴുവനും നിങ്ങളിലേക്കുള്ള സ്വലാത്തിനായി മാറ്റിവെച്ചാലോ?”

അപ്പോൾ നബി ﷺ പറഞ്ഞു:

“അങ്ങനെയെങ്കിൽ നിന്റെ എല്ലാ വിഷമങ്ങളും നീങ്ങുകയും നിന്റെ പാപങ്ങൾ പൊറുക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യും.” (തിർമിദി)

പ്രവാചകൻ ﷺ ന് ധാരാളമായി സ്വലാത്ത് ചൊല്ലുന്നവർ ഖിയാമത്ത് നാളിൽ അദ്ദേഹത്തോട് ഏറ്റവും അടുത്തവരായിരിക്കും.

നബി ﷺ പറഞ്ഞു:

“ഖിയാമത്ത് നാളിൽ എന്നോട് ഏറ്റവും അടുത്തവൻ എന്നിലേക്ക് ഏറ്റവും കൂടുതൽ സ്വലാത്ത് ചൊല്ലുന്നവനായിരിക്കും.” (തിർമിദി)

പ്രവാചകൻ ﷺ ന് സ്വലാത്ത് ചൊല്ലുന്നതിന്റെ മഹത്വങ്ങൾ എണ്ണിപ്പറയാൻ കഴിയാത്തത്ര വലുതാണ്.

അങ്ങനെയിരിക്കെ ചിലർ എന്തുകൊണ്ടാണ് ഈ മഹത്തായ ആരാധന അവഗണിക്കുന്നത്?

നബി ﷺ പറഞ്ഞു:

“എന്റെ പേര് പറയപ്പെട്ടിട്ടും എന്നിലേക്ക് സ്വലാത്ത് ചൊല്ലാത്തവനാണ് യഥാർത്ഥ പിശുക്കൻ.” (അഹ്മദ്)

അതുകൊണ്ട് പ്രവാചകനെ ﷺ സ്നേഹിക്കുന്നവരേ,

നിങ്ങളുടെ പ്രവാചകനിലേക്ക് ധാരാളമായി സ്വലാത്തും സലാമും ചൊല്ലുക.

നിങ്ങളുടെ മക്കളെയും അത് ശീലിപ്പിക്കുക.

അതിലൂടെ നിങ്ങളുടെ കുടുംബത്തിന് അനുഗ്രഹം ലഭിക്കുകയും നിങ്ങളുടെ റബ്ബിന്റെ സ്വർഗ്ഗം നിങ്ങൾക്ക് ലഭിക്കുകയും ചെയ്യും.

അല്ലാഹു പറയുന്നു:

﴿أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ﴾

“അല്ലാഹുവിനെയും അവന്റെ ദൂതനെയും നിങ്ങളിലെ അധികാരികളെയും അനുസരിക്കൂ.” (നിസാഃ 59)

ഞാൻ പറഞ്ഞ ഈ വാക്കുകളോടെ എനിക്കും നിങ്ങൾക്കും വേണ്ടി അല്ലാഹുവിനോട് പാപമോചനം തേടുന്നു.

രണ്ടാം ഖുത്ബ

അല്ലാഹുവിനാണ് എല്ലാ സ്തുതിയും.

അവസാന പ്രവാചകനായ മുഹമ്മദ് ﷺ ക്ക് സമാധാനവും അനുഗ്രഹവും ഉണ്ടാകട്ടെ.

പ്രവാചകൻ ﷺ ന് സ്വലാത്ത് ചൊല്ലുന്നവരേ,

പ്രത്യേകിച്ച് ഈ അനുഗ്രഹീതമായ വെള്ളിയാഴ്ച, നിങ്ങളുടെ ദിവസങ്ങൾ മുഴുവൻ പ്രവാചകൻ ﷺ ന് സ്വലാത്തും സലാമും ചൊല്ലിക്കൊണ്ട് നിറയ്ക്കുക.

നബി ﷺ പറഞ്ഞു:

“നിങ്ങളുടെ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമായ ദിവസങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് വെള്ളിയാഴ്ച. അതിനാൽ അന്നേ ദിവസം എന്നിലേക്ക് ധാരാളമായി സ്വലാത്ത് ചൊല്ലുക. നിങ്ങളുടെ സ്വലാത്തുകൾ എനിക്ക് അവതരിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.” (അബൂദാവൂദ്)

അദ്ദേഹം ﷺ മറ്റൊരു ഹദീസിൽ പറഞ്ഞു:

“നിങ്ങൾ മുഅദ്ദിന്റെ ബാങ്ക് കേൾക്കുമ്പോൾ അവൻ പറയുന്നതുപോലെ ആവർത്തിച്ച് പറയുക. തുടർന്ന് എന്നിലേക്ക് സ്വലാത്ത് ചൊല്ലുക. ശേഷം അല്ലാഹുവിനോട് എനിക്ക് അൽ-വസീല (സ്വർഗ്ഗത്തിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന പദവി) നൽകാൻ പ്രാർത്ഥിക്കുക. അങ്ങനെ പ്രാർത്ഥിക്കുന്നവർക്ക് എന്റെ ശുപാർശ ലഭിക്കും.” (മുസ്ലിം)

പ്രവാചകന്റെ ﷺ ശുപാർശ ആഗ്രഹിക്കുന്നവരേ,

അദ്ദേഹത്തിന് സ്വലാത്തും പൂർണ്ണമായ സലാമും ചൊല്ലുക.

അല്ലാഹുവേ,

നമ്മുടെ നേതാവും പ്രവാചകനുമായ മുഹമ്മദ് ﷺ ക്ക് എല്ലാ സമയത്തും, അന്ത്യനാൾ വരെ നിലനിൽക്കുന്ന അനുഗ്രഹങ്ങളോടെ സ്വലാത്തും സലാമും അനുഗ്രഹവും നൽകണമേ.

അദ്ദേഹത്തെ സ്മരിക്കുന്നവർ സ്മരിക്കുന്നത്രയും, അശ്രദ്ധരായവർ മറക്കുന്നത്രയും അദ്ദേഹത്തിന് സ്വലാത്ത് നൽകണമേ.

ഇബ്രാഹീം (അ) നും കുടുംബത്തിനും നീ സ്വലാത്ത് നൽകിയതുപോലെ മുഹമ്മദ് ﷺ നും കുടുംബത്തിനും സ്വലാത്ത് നൽകണമേ.

ഇബ്രാഹീം (അ) നെയും കുടുംബത്തെയും അനുഗ്രഹിച്ചതുപോലെ മുഹമ്മദ് ﷺ നെയും കുടുംബത്തെയും അനുഗ്രഹിക്കണമേ.

തീർച്ചയായും നീ സ്തുത്യർഹനും മഹത്വവാനുമാകുന്നു.

അല്ലാഹുവേ,

അബൂബക്കർ, ഉമർ, ഉസ്മാൻ, അലി (റ) എന്നിവരോടും എല്ലാ സ്വഹാബികളോടും, പ്രവാചകന്റെ പരിശുദ്ധ ഭാര്യമാരോടും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബത്തോടും നീ തൃപ്തനാകണമേ.

അല്ലാഹുവേ,

ഇഹലോകത്തെയും പരലോകത്തെയും എല്ലാ നന്മകളും ഞങ്ങൾ നിനക്കോട് ചോദിക്കുന്നു.

അല്ലാഹുവേ,

യു.എ.ഇ.യ്ക്ക് എന്നും അഭിമാനവും വിജയവും സുരക്ഷയും സ്ഥിരതയും സമൃദ്ധിയും ക്ഷേമവും നിലനിർത്തണമേ.

രാഷ്ട്രപതിയായ ശൈഖ് മുഹമ്മദ് ബിൻ സായിദിനെ സംരക്ഷിക്കണമേ.

അദ്ദേഹത്തിന് സഹായിയും പിന്തുണയും ആയിരിക്കണമേ.

അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതത്തിലും പ്രവർത്തനങ്ങളിലും അനുഗ്രഹം നൽകണമേ.

അദ്ദേഹത്തിനും ഉപരാഷ്ട്രപതിമാർക്കും എമിറേറ്റുകളുടെ ഭരണാധികാരികൾക്കും കിരീടാവകാശിക്കും നീ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നതും പ്രസാദിക്കുന്നതുമായ കാര്യങ്ങളിൽ വിജയം നൽകണമേ.

അല്ലാഹുവേ,

ശൈഖ് സായിദിനും ശൈഖ് റാഷിദിനും അന്തരിച്ച എല്ലാ ഭരണാധികാരികൾക്കും കരുണ നൽകുകയും അവരെ വിശാലമായ സ്വർഗോദ്യാനങ്ങളിൽ പ്രവേശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യണമേ.

അല്ലാഹുവേ,

നമ്മുടെ രാജ്യത്തിന്റെ ശഹീദുമാരെ നിന്റെ കരുണയാലും പൊറുപ്പാലും പൊതിയണമേ.

അല്ലാഹുവേ,

ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവരും മരണപ്പെട്ടവരുമായ എല്ലാ മുസ്ലിം പുരുഷന്മാർക്കും സ്ത്രീകൾക്കും കരുണ നൽകണമേ.

അല്ലാഹുവിന്റെ ദാസന്മാരേ,

അല്ലാഹുവിനെ സ്മരിക്കൂ; അവൻ നിങ്ങളെ സ്മരിക്കും.

അവന്റെ അനുഗ്രഹങ്ങൾക്ക് നന്ദി പറയൂ; അവൻ നിങ്ങളെ കൂടുതൽ അനുഗ്രഹിക്കും.

നമസ്കാരം സ്ഥാപിക്കുവിൻ.

*FRIDAY UAE KHUTBA 31-07-2026* 🎙️🇦🇪
*
التواضع من أفضل العبادات*

*Humility Is Among the Finest Acts of Worship*
الخطبة الأولى:

الحمد لله رب العالمين، رفع مكانة المتواضعين، وذم خصال المتكبرين، وأشهد أن لا إله إلا الله، وأشهد أن سيدنا ونبينا محمدا رسول الله، اللهم صل وسلم وبارك عليه وعلى آله وصحبه ومن اتبع هداه.

أما بعد: فأوصيكم عباد الله ونفسي بتقوى الله تعالى القائل: ﴿تلك الدار الآخرة نجعلها للذين لا يريدون علوا في الأرض ولا فسادا والعاقبة للمتقين﴾.

أيها المؤمنون: حديثنا اليوم؛ عن خلق المرسلين والأنبياء، وشيمة ذوي الفضل والحكماء، إنه خلق التواضع، ومعناه تهذيب النفس عن الكبر، ولين الجانب، واحترام الناس، واللطف في معاملتهم، فتحصل المودة والألفة، وقد أمر الله تعالى به نبيه ﷺ، فقال: ﴿واخفض جناحك للمؤمنين﴾. أي: ارفق بهم، وتواضع لهم، ونبينا ﷺ يقول: «إن الله أوحى إلي أن تواضعوا حتى لا يبغي أحد على أحد، ولا يفخر أحد على أحد».

والتواضع من أفضل طاعات الرحمن، وأجل معالي الإيمان، فعن عائشة رضي الله عنها قالت: إنكم لتغفلون أفضل العبادة: التواضع.

وقال معاذ بن جبل رضي الله عنه: لا يبلغ عبد ذرى الإيمان حتى يكون متواضعا، ولم العجب، أوليست أول صفات عباد الرحمن عز وجل؟ قال سبحانه: ﴿وعباد الرحمن الذين يمشون على الأرض هونا﴾، أي: بسكينة ووقار، ولين وتواضع.

فتأملوا -رحمكم الله- كيف بدأ الله وصفهم بالتواضع قبل سائر خصالهم، وكيف كرمهم الله به وشرف ذكرهم، وإلى نفسه أضافهم، فسماهم عباد الرحمن، وما ذاك إلا لأن التواضع سلم المكارم، ومفتاح المعالي، كيف لا، ونبينا ﷺ يقول: «ما تواضع أحد لله إلا رفعه الله»، وقد قيل: إن رفيع القوم من يتواضع.

عباد الله: إن التواضع فضيلة بين نقيصتين، فهو عزة ووقار، لا تعال واستكبار، ولا ذلة وانكسار، فقد رأى عمر بن الخطاب رضي الله عنه رجلا متماوتا متكلفا التواضع، فنهره وقال: لا تمت علينا ديننا.

فالمتواضع عزيز مكرم، محبوب عند ربه، قريب من أهله، فتواضعوا عباد الله، وما أحسن قول من قال:

تواضع تكن كالنجم لاح لناظر*** على صفحات الماء وهو رفيع
ولا تك كالدخان يرفع نفسه *** إلى طبقات الجو وهو وضيع

﴿يا أيها الذين آمنوا أطيعوا الله وأطيعوا الرسول وأولي الأمر منكم﴾.

أقول قولي هذا وأستغفر الله لي ولكم.

الخطبة الثانية:

الحمد لله وحده، والصلاة والسلام على من لا نبي بعده.

أما بعد فيا أيها المتواضعون: إن التواضع قيمة محورية في حياتنا؛ تستقيم بها معاملاتنا، إذ يحمل الإنسان على خدمة الآخرين، ألم تروا إلى نبيكم ﷺ وتواضعه في خدمة غيره؟، فقد أتته امرأة فقالت: يا رسول الله؛ إن لي إليك حاجة. فذهب ﷺ معها، ووقف منصتا إليها، حتى لبى لها حاجتها، فما أعظمه من خلق يعزز التآلف والتكافل في المجتمع، ويحصنه من الآفات الأخلاقية، فمن غاب تواضعه برزت إساءته إذا تكلم، ومنعه الكبر من أن يتعلم، ذلك أن القلب الذي دخلته ظلمة الكبر؛ لا تغشاه أنوار العلم، وقد قيل: «لا يتعلم العلم: مستح، ولا مستكبر». وإنك لترى المتكبر يتعالى على غيره، ويطلب ما لا يستحقه، ويرى في نفسه ما ليس أهلا له، متفاخرا بما ليس عنده، «كلابس ثوبي زور»، كما وصفه نبينا ﷺ.

وأنتم يا أهل الإمارات، يا من عرفتم بالتواضع؛ اعتزوا بقيمكم، وكونوا دوما شامة بين الناس بأخلاقكم، ورسخوا خلق التواضع في أبنائكم. أعوذ بالله من الشيطان الرجيم: ﴿ولا تصعر خدك للناس ولا تمش في الأرض مرحا إن الله لا يحب كل مختال فخور﴾.

هذا وصل اللهم وسلم وبارك على سيدنا ونبينا محمد، وعلى آله وصحبه أجمعين، وارض اللهم عن أبي بكر وعمر وعثمان وعلي، وعن سائر الصحابة الأكرمين.

اللهم إنا نسألك جوامع الخير، ومعاقد البر، وخزائن فضلك، وسعة عفوك.

اللهم أدم على دولة الإمارات عزها ونصرها، واستقرارها وازدهارها، وخيرها ورخاءها.

اللهم احفظ الشيخ محمد بن زايد رئيس الدولة بحفظك، وكن له عونا وسندا، وبارك في عمره وعمله، اللهم وفقه ونوابه وإخوانه حكام الإمارات، وولي عهده الأمين؛ لما تحبه وترضاه.

اللهم ارحم الشيخ زايد، والشيخ راشد، وشيوخ الإمارات الذين انتقلوا إلى رحمتك، وأدخلهم بفضلك فسيح جناتك. اللهم اشمل شهداء الوطن برحمتك وغفرانك. اللهم ارحم المسلمين والمسلمات: الأحياء منهم والأموات.

عباد الله: اذكروا الله العظيم الجليل يذكركم، واشكروه على نعمه يزدكم. وأقم الصلاة.

*FRIDAY UAE KHUTBA 31-07-2026* 🎙️🇦🇪

التواضع من أفضل العبادات

Humility Is Among the Finest Acts of Worship

الْخُطْبَةُ الْأُولَى


الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ، رَفَعَ مَكَانَةَ الْمُتَوَاضِعِينَ، وَذَمَّ خِصَالَ الْمُتَكَبِّرِينَ، وَأَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ سَيِّدَنَا وَنَبِيَّنَا مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ، اللَّهُمَّ صَلِّ وَسَلِّمْ وَبَارِكْ عَلَيْهِ وَعَلَى آلِهِ وَصَحْبِهِ وَمَنِ اتَّبَعَ هُدَاهُ.

أَمَّا بَعْدُ: فَأُوصِيكُمْ عِبَادَ اللَّهِ وَنَفْسِي بِتَقْوَى اللَّهِ تَعَالَى الْقَائِلِ:﴿تِلْكَ الدَّارُ الْآخِرَةُ نَجْعَلُهَا لِلَّذِينَ لَا يُرِيدُونَ عُلُوًّا فِي الْأَرْضِ وَلَا فَسَادًا وَالْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ﴾.

برادرانِ اِیمان، میرے عزیز ساتھیو! ہمارے آج کے خطبے کا موضوع حضراتِ اَنبیاء کرام علیہم السلام کا ایک عظیم وصف ہے، اللہ تعالیٰ کے برگزیدہ رسولوں کے اَعلی اَخلاق کا بنیادی حصہ ہے، اور اہلِ حکمت و بصیرت کی خصلت کا لازمی جزو ہے، جی ہاں میرے بھائیو!اس عظیم صفت اور اعلیٰ اَخلاق کانام تواضع ہے، جس کا مطلب یہ ہے کہ انسان کا نفس تکبر سے پاک ہو، اس کی طبیعت میں نرمی ہو، وہ لوگوں کا احترام کرے، اُن کے ساتھ لین دین اورتمام معاملات میں نرمی و محبت سے پیش آئے، جس کے نتیجے میں دلوں میں اُلفت و مودّت پیدا ہوتی ہے، چنانچہ خالقِ کائنات اللہ سبحانہ و تعالیٰ نے اپنے پیارے حبیب جنابِ رسول اللہﷺ کو اس صفت سے آراستہ ہونے کا حکم فرمایا، ارشادِ باری تعالٰی ہے:﴿وَاخْفِضْ جَنَاحَكَ لِلْمُؤْمِنِينَ﴾.اور جو لوگ ایمان لے آئے ہیں ان کے لیے اپنی شفقت کا بازو پھیلا دیجیے. یعنی ان کے ساتھ نرمی و شفقت کا برتاؤ کریں ، اور ان کے ساتھ عاجزی اور تواضع سے پیش آئیں، اور تواضع ہی کے سلسلے میں نبیِ کریم صاحبِ خُلُق عظیمﷺکا ارشاد ہے:«إِنَّ اللَّهَ أَوْحَى إِلَيَّ أَنْ تَوَاضَعُوا حَتَّى لَا يَبْغِيَ أَحَدٌ عَلَى أَحَدٍ، وَلَا يَفْخَرَ أَحَدٌ عَلَى أَحَدٍ». اللہ تعالیٰ نے مجھ پر یہ وحی فرمائی ہے کہ تم لوگ تواضع اختیار کرو یہاں تک کہ تم میں سے کوئی کسی پر زیادتی نہ کرے اور نہ کوئی کسی پر فخر کرے

میرےایمانی بھائیو! تواضع اختیار کرنا رب رحمن کی اطاعت کا افضل ترین درجہ ہے، اورعاجزی و انکساری ایمان کا اَعلی ترین مقام ہے، چنانچہ ام المؤمنین سیدہ عائشہ رضی اللہ عنہا سے روایت ہے، وہ فرماتی ہیں: إِنَّكُمْ لَتُغْفِلُونَ أَفْضَلَ الْعِبَادَةِ: التَّوَاضُعَ. تم لوگ افضل ترین عبادت سے غافل ہو جاتے ہو اور وہ افضل ترین عبادت تواضع ہے. اسی طرح حضرت معاذ بن جبل رضی اللہ عنہ فرماتے ہیں:لَا يَبْلُغُ عَبْدٌ ذُرَى الْإِيمَانِ حَتَّى يَكُونَ مُتَوَاضِعًا،بندہ ایمان کی بلندی کو اس وقت تک نہیں پہنچ سکتا، جب تک کہ وہ متواضع نہ ہو، اور اس میں کوئی تعجب کی بات نہیں، رب تعالیٰ نے اپنے نیک بندوں کو عِبادُ الرحمن کا لقب عطا فرمایا ہے، اور اُن کی سب سے پہلی صفت تواضع و نرمی اور مَتانت وسنجیدگی بیان فرمائی ہے،ارشادِ باری تعالیٰ ہے:﴿وَعِبَادُ الرَّحْمَنِ الَّذِينَ يَمْشُونَ عَلَى الْأَرْضِ هَوْنًا﴾ اور رحمٰن کے بندے وہ ہیں جو زمین پر عاجزی سے چلتے ہیں يعنى سكون ،وقار ،نرمى اور تواضع كى روش اپناتے ہیں ، تو ذرا غور فرمائیے کہ اللہ سبحانہ و تعالیٰ نے اپنے نیک بندوں کے اوصاف و خصائل ذکر فرمائے تو سب سے پہلے تواضع کی صفت بیان فرمائی، اور ان کی یہ صفت بیان کر کے ان کا مقام و مرتبہ بلند فرمایا، ان کی عزت و تکریم فرمائی، اور اپنی طرف ان کی نسبت کرتے ہوئے انہیں عِباد الرحمٰن کالقب عطا فرمایا، اور یہ اس وجہ سے کہ تواضع ہی عمدہ اَخلاق کا زِینہ ہے، عاجزی و انکساری ہی بلند اَقدار کی کنجی ہے، اور بَھلا کیسے نہ ہو، جبکہ ہمارے پیارے نبی جناب رسول اللہﷺکا ارشاد ہے: «مَا تَوَاضَعَ أَحَدٌ لِلَّهِ إِلَّا رَفَعَهُ اللَّهُ»، جو بھی اللہ کے لیے تواضع اور عاجزی اختیار کرتا ہے، اللہ تعالیٰ ضرور اسے بلندی و رفعت عطا فرماتے ہیں. اور مشہورحکمیانہ مقولہ ہے کہ کسی قوم کا سب سے معزز و مکرم شخص وہی ہوتا ہے جو ان میں سب سے زیادہ متواضع اور منکسر المزاج ہو.

اللہ کے نیک بندو! تواضع وہ عظیم اَخلاق ہے، جو دو عیبوں کے درمیان ایک درمیانہ راستہ ہے، جو دو برائیوں کے بیچ ایک اَعلی اَخلاقی قدر ہے، يعنى تواضع دراصل سنجیدگی اور متانت کا نام ہے، جو غرور اور تکبر سے پاک ہو، اسی طرح تواضع عزت و وقار کی وہ راہ ہے، جس میں انسان کی ذلت اور رسوائی نہ ہوتی ہو. چنانچہ حضرت عمر فاروق رضی اللہ عنہ نے ایک شخص کو دیکھا جو مصنوعی عاجزی اختیار کیے ہوا تھا، اور ایسے جُھک رہا تھا کہ گویا وہ کسی بیماری سے لاغر و کمزور ہوا ہو، تو حضرت عمر رضی اللہ عنہ نے اسے سختی سے ڈانٹا اور فرمایا: لَا تُمِتْ عَلَيْنَا دِينَنَا. ہمارے دین کو مردہ اور بے حیثیت نہ بناؤ.

تو میرے بھائیو، متواضع شخص معزز و مکرم ہوتا ہے، رب رحمان کا محبوب ہوتا ہے، اوراپنے اہلِ خانہ کے دل کا سکون ہوتا ہے، لہٰذا تواضع اختیار کیجیے، کسی شاعر نے کیا خوب کہا ہے::

تَوَاضَعْ تَكُنْ كَالنَّجْمِ لَاحَ لِنَاظِرٍ***عَلَى صَفَحَاتِ الْمَاءِ وَهْوَ رَفِيعُ
وَلا تَكُ كَالدُّخَانِ يَرْفَعُ نَفْسَهُ *** إِلَى طَبَقَاتِ الْجَوِّ وَهْوَ وَضِيعُ

تواضع اختیار کرو، تم اس ستارے کی طرح ہو جاؤ گے جو دیکھنے والے کو تو پانی کی سطح پہ نظر آتا ہے مگر چمکتا آسمان کی بلندیوں میں ہے. اور اس دھوئیں کی طرح نہ بنو جو اپنے آپکو آسمان کی بلندیوں تک اٹھا تو لیتا ہے مگروہ بے حیثیت ہوتاہے، پھربہت جلدہمیشہ کے لیے ختم ہو جاتا ہے.

﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ﴾.

أَقُولُ قَوْلِي هَذَا وَأَسْتَغْفِرُ اللَّهَ لِي وَلَكُمْ.

الْخُطْبَةُ الثَّانِيَةُ:

الْحَمْدُ لِلَّهِ وَحْدَهُ، وَالصَّلَاةُ وَالسَّلَامُ عَلَى مَنْ لَا نَبِيَّ بَعْدَهُ.

أَمَّا بَعْدُ: عجز و انکساری سے آراستہ میرے مؤمن بھائیو! تواضع اور عاجزی ہماری زندگی کا ایسا بنیادی اور مرکزی وصف ہے، جس سے ہمارے معاملات سَنورتے ہیں اور درست سَمت اختیار کرتے ہیں، اور یہی وہ عظیم صفت ہے جو انسان کو دوسروں کی خدمت کرنے پر آمادہ کرتی ہے، ذرا غور فرمائیے کہ کیسے ہمارے پیارے نبیﷺتواضع اور اخلاص کے ساتھ لوگوں کا تعاون فرمایا کرتے تھے، چنانچہ ایک عورت آپ ﷺکی خدمت میں حاضر ہوئی اورعرض کیا : اے اللہ کے رسول! میں ایک ضرورت کے سلسلے میں آپ کے پاس آئی ہوں، تو آپﷺاس کی بات سننے کے لیے ایک جانب کھڑے ہوئے، اور توجہ سے اس کی پوری بات سنتے رہے، یہاں تک کہ اس کی ضرورت پوری کر دی. سبحان اللہ، کیسی دلی ہمدردی ہے،اور کیسا عظیم اَخلاق ہے، جو معاشرے میں باہمی الفت و تعاون کو مضبوط کرتا ہے، اَخلاقی پستی اور بُرے کردار سے لوگوں کی حفاظت کرتا ہے، لہٰذا جس میں تواضع نہ ہو تو اس کی زبان سے بدی اور برائی ہی نکلتی ہے، پھر اس میں تکبر پیدا ہو جاتا ہے جو حصولِ علم میں رکاوٹ بنتا ہے، کیونکہ جس دل میں تکبر کے اندھیرے بسیرا کر لیں، وہاں علم کے چراغوں سے روشنی پیدا نہیں ہوتی، کسی دانا کا قول ہے کہ دو شخص علم حاصل نہیں کر سکتے، ایک تو وہ جو ضرورت سے زیادہ شرمیلا ہو، اور دوسرا وہ جس کے اندر غرور و تکبر بھرا ہو.

میرے بھائیو! متکبر شخص ہمیشہ دوسروں پر اپنا زور جمانے کی کوشش کرتا ہے، وہ اپنے لیے ان چیزوں کا طلبگار رہتا ہے جس کا وہ حقدار نہیں ہوتا، اپنے آپ کو خود سے اس مقام پر فائز سمجھ لیتا ہے جس کا وہ اہل نہیں ہوتا، اور اُن خوبیوں پر اِتراتا اورفخر کرتا ہے جو اس کے اندر نہیں ہوتیں ، آپ علیہ السلام نے ایسے شخص کے بارے میں فرمایا: «كَلَابِسِ ثَوْبَيْ زُورٍ»، اس کی مثال ایسی ہے جیسے کسی نے جھوٹ کے دو لبادے پہن لیے ہوں.

تو میرے دوستو، سرزمینِ امارات میں بسنے والو! دنیا میں آپ کی پہچان عمدہ اَخلاق ہیں، آپ اپنی عاجزی ا ورتواضع سے پہچانے جاتے ہیں، لہذا اپنی عظیم اَقدار پر فخر کیجیے، عمدہ اَخلاق سے وابستہ رہ کر لوگوں میں معزز و مکرم رہیے، اور اپنے بچوں کے اندر بھی عاجزی اور تواضع کی صفات پیدا کیجیے، أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ:﴿وَلَا تُصَعِّرْ خَدَّكَ لِلنَّاسِ وَلَا تَمْشِ فِي الْأَرْضِ مَرَحًا إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتَالٍ فَخُورٍ﴾. اور لوگوں کے سامنے (غرور سے) اپنے گال مت پُھلاؤ، اور زمین پر اِتراتے ہوئے مت چلو، یقین جانو اللہ کسی اِترانے والے شیخی باز کو پسند نہیں کرتا***

هَذَا وَصَلِّ اللَّهُمَّ وَسَلِّمْ وَبَارِكْ عَلَى سَيِّدِنَا وَنَبِيِّنَا مُحَمَّدٍ، وَعَلَى آلِهِ وَصَحْبِهِ أَجْمَعِينَ، وَارْضَ اللَّهُمَّ عَنْ أَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ وَعُثْمَانَ وَعَلِيٍّ، وَعَنْ سَائِرِ الصَّحَابَةِ الْأَكْرَمِينَ.

اللَّهُمَّ إِنَّا نَسْأَلُكَ جَوَامِعَ الْخَيْرِ، وَمَعَاقِدَ الْبِرِّ، وَخَزَائِنَ فَضْلِكَ، وَسَعَةَ عَفْوِكَ.

اللَّهُمَّ أَدِمْ عَلَى دَوْلَةِ الْإِمَارَاتِ عِزَّهَا وَنَصْرَهَا، وَاسْتِقْرَارَهَا وَازْدِهَارَهَا، وَخَيْرَهَا وَرَخَاءَهَا. اللَّهُمَّ احْفَظِ الشّيخ مُحَمَّد بْن زَايد رَئِيسَ الدَّوْلَةِ بِحِفْظِكَ، وَكُنْ لَهُ عَوْنًا وَسَنَدًا، وَبَارِكْ فِي عُمْرِهِ وَعَمَلِهِ، اللَّهُمَّ وَفِّقْهُ وَنُوَّابَهُ وَإِخْوَانَهُ حُكَّامَ الْإِمَارَاتِ، وَوَلِيَّ عَهْدِهِ الْأَمِينَ؛ لِمَا تُحِبُّهُ وَتَرْضَاهُ.

اللَّهُمَّ ارْحَمِ الشّيخ زَايد، وَالشّيخ رَاشِد، وَشُيُوخَ الْإِمَارَاتِ الَّذِينَ انْتَقَلُوا إِلَى رَحْمَتِكَ، وَأَدْخِلْهُمْ بِفَضْلِكَ فَسِيحَ جَنَّاتِكَ.

اللَّهُمَّ اشْمَلْ شُهَدَاءَ الْوَطَنِ بِرَحْمَتِكَ وَغُفْرَانِكَ. اللَّهُمَّ ارْحَمِ الْمُسْلِمِينَ وَالْمُسْلِمَاتِ: الْأَحْيَاءَ مِنْهُمْ وَالْأَمْوَاتَ.

عِبَادَ اللَّهِ: اذْكُرُوا اللَّهَ الْعَظِيمَ الْجَلِيلَ يَذْكُرْكُمْ، وَاشْكُرُوهُ عَلَى نِعَمِهِ يَزِدْكُمْ. وَأَقِمِ الصَّلَاةَ.

*FRIDAY UAE KHUTBA 31-07-2026* 🎙️🇦🇪

التواضع من أفضل العبادات

*Humility Is Among the Finest Acts of Worship*

The First Sermon

All praise is due to Allah, Lord of all the worlds, who has elevated the rank of the humble and condemned the traits of the arrogant. I bear witness that there is no deity worthy of worship except Allah, and I bear witness that our Master and Prophet Muhammad is the Messenger of Allah. O Allah, bestow Your blessings, peace and abundant grace upon him, his family, his Companions and all those who follow his guidance.

To proceed: Servants of Allah, I counsel you and myself to remain mindful of Allah, the Exalted, who says: تِلْكَ الدَّارُ الْآخِرَةُ نَجْعَلُهَا لِلَّذِينَ لَا يُرِيدُونَ عُلُوًّا فِي الْأَرْضِ وَلَا فَسَادًا وَالْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ

“That Home of the Hereafter We shall assign to those who seek neither superiority upon the earth nor corruption. The ultimate outcome belongs to those who are mindful of Allah.” (Qurʾān 28:83)

Believers, our subject today is one of the defining qualities of the Messengers and Prophets and one of the noble characteristics of virtuous and wise people. It is the quality of humility. Humility means disciplining the soul and purifying it of arrogance, being gentle and approachable, respecting people and treating them with kindness. Through this, affection and harmony are established among people. Allah, the Exalted, commanded His Prophet ﷺ to embody this quality, saying: وَاخْفِضْ جَنَاحَكَ لِلْمُؤْمِنِينَ

“And lower your wing to the believers.” (Qurʾān 15:88)

That is: treat them gently and conduct yourself humbly toward them. Our Prophet ﷺ said: إِنَّ اللَّهَ أَوْحَى إِلَيَّ أَنْ تَوَاضَعُوا حَتَّى لَا يَبْغِيَ أَحَدٌ عَلَى أَحَدٍ، وَلَا يَفْخَرَ أَحَدٌ عَلَى أَحَدٍ

“Indeed, Allah has revealed to me that you must be humble toward one another, so that no one transgresses against another and no one boasts over another.”
(Al Adab al Mufrad)

Humility is among the finest acts of obedience to the Most Merciful and among the loftiest stations of faith. ʿĀʾishah, may Allah be pleased with her, said: إِنَّكُمْ لَتُغْفِلُونَ أَفْضَلَ الْعِبَادَةِ: التَّوَاضُعَ

“You are indeed neglecting one of the finest acts of worship: humility.” (Al-Nisāi)

Muʿādh ibn Jabal, may Allah be pleased with him, said: لَا يَبْلُغُ عَبْدٌ ذُرَى الْإِيمَانِ حَتَّى يَكُونَ مُتَوَاضِعًا

“A servant will not reach the highest summits of faith until he becomes humble.” (Sharh li Sunna Baghawī)

Why should this be surprising? Is humility not the first quality by which Allah, Mighty and Majestic, describes the servants of the Most Merciful? He says: وَعِبَادُ الرَّحْمَنِ الَّذِينَ يَمْشُونَ عَلَى الْأَرْضِ هَوْنًا

“The servants of the Most Merciful are those who walk upon the earth gently.” (Qurʾān 25:63)

That is, they walk with tranquillity, dignity, gentleness and humility.

Reflect—may Allah have mercy upon you—on how Allah began His description of them with humility before mentioning their other qualities. Reflect on how Allah honoured them through it, elevated their mention and attributed them to Himself, calling them “the servants of the Most Merciful.” This is because humility is the ladder by which noble qualities are attained and the key to the highest ranks. How could it be otherwise when our Prophet ﷺ said: مَا تَوَاضَعَ أَحَدٌ لِلَّهِ إِلَّا رَفَعَهُ اللَّهُ

“No one humbles himself for the sake of Allah except that Allah raises him.” (Ṣaḥīḥ Muslim, no. 2588)

It has therefore been said: Truly elevated among his people is the one who humbles himself.

Servants of Allah: humility is a virtue situated between two deficiencies. It is honour accompanied by dignity: neither haughtiness and arrogance nor humiliation and brokenness.

ʿUmar ibn al-Khaṭṭāb, may Allah be pleased with him, once saw a man affecting a lifeless manner and making an ostentatious display of humility. He rebuked him, saying: لَا تُمِتْ عَلَيْنَا دِينَنَا

“Do not cause our religion to appear lifeless before us.” (nihāya fī gharīb al-hadīth)

The humble person therefore possesses honour and dignity. He is beloved by his Lord and close to his family and community. Be humble, servants of Allah. How beautiful are the words of the poet: Be humble, like the star whose light, shines on the water, yet rests at height. Be not like smoke that climbs the air, though low in worth, it rises there.

Allah, the Exalted, says: “O you who believe, obey Allah, obey the Messenger and those entrusted with authority among you.” (Qurʾān 4:59) I say these words of mine, and I seek Allah’s forgiveness for myself and for you.

The Second Sermon

All praise is due to Allah alone, and may blessings and peace be upon the one after whom there is no Prophet.

To proceed: People of humility, humility is a central value in our lives through which our dealings with one another are set aright. It moves a person to serve others. Have you not considered your Prophet ﷺ and the humility he displayed in serving others? A woman once came to him and said:إِنَّ لِي إِلَيْكَ حَاجَةً

“O Messenger of Allah, I have a need that I wish to bring before you.”

The Prophet ﷺ went with her and stood listening attentively until he had attended to her need. In another wording, he invited her to choose any street in which she wished to sit, and he sat with her until her need was fulfilled. (Ṣaḥīḥ Muslim, no. 2326)

What a magnificent quality this is. It strengthens harmony, mutual support and social solidarity within society, while protecting the community from moral afflictions. When humility is absent from a person, his offensive behaviour becomes apparent whenever he speaks, and his arrogance prevents him from learning. This is because a heart into which the darkness of arrogance has entered cannot be enveloped by the lights of knowledge. It has therefore been said: لَا يَتَعَلَّمُ الْعِلْمَ: مُسْتَحٍ، وَلَا مُسْتَكْبِرٌ

“Knowledge is not acquired by one who is overcome by shyness, nor by one who is arrogant.” (Sunna Kubra al-Bayhaqi)

You will see an arrogant person elevating himself above others, demanding what he does not deserve and attributing to himself qualities for which he is not qualified. He boasts of things he does not possess and is, as our Prophet ﷺ described: كَلَابِسِ ثَوْبَيْ زُورٍ

“Like one who wears two garments of falsehood.” (Ṣaḥīḥ al-Bukhārī; Ṣaḥīḥ Muslim)

People of the Emirates: You who are known for your humility: take pride in your values. Always remain distinguished among people through your noble character and firmly instil the quality of humility in your children. I seek refuge in Allah from Satan, the accursed: وَلَا تُصَعِّرْ خَدَّكَ لِلنَّاسِ وَلَا تَمْشِ فِي الْأَرْضِ مَرَحًا إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتَالٍ فَخُورٍ

“Do not turn your cheek contemptuously away from people, nor walk upon the earth exultantly. Indeed, Allah does not love anyone who is conceited and boastful.” (Qurʾān 31:18)

O Allah, bestow Your blessings, peace and abundant grace upon our Master and Prophet Muhammad and upon all his family and Companions. O Allah, be pleased with Abū Bakr, ʿUmar, ʿUthmān and ʿAlī, and with all the noble Companions. O Allah, we ask You for all-encompassing goodness, the foundations of righteousness, the treasures of Your grace and the vastness of Your pardon. O Allah, perpetuate the honour, victory, stability, prosperity, goodness and well-being of the United Arab Emirates. O Allah, protect Sheikh Mohamed bin Zayed, President of the State, through Your protection. Be his Helper and Supporter and bless his life and his deeds.

O Allah, grant success to him, his deputies, his brothers the Rulers of the Emirates, and his trustworthy Crown Prince, guiding them to everything that You love and with which You are pleased. O Allah, have mercy upon Sheikh Zayed, Sheikh Rashid and the Sheikhs of the Emirates who have passed into Your mercy. By Your grace, admit them into the expansive gardens of Your Paradise. O Allah, encompass the martyrs of the nation in Your mercy and forgiveness.

O Allah, have mercy upon the Muslim men and Muslim women, the living among them and the deceased.

Servants of Allah, remember Allah, the Magnificent and Majestic, and He will remember you. Give thanks to Him for His blessings, and He will grant you increase.

Establish the prayer.

യുഎഇ വെള്ളിയാഴ്ച ഖുത്ബ 31-07-2026 🎙️🇦🇪

വിനയം ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമായ ആരാധനകളിലൊന്നാണ് ✨
التواضع من أفضل العبادات

ആദ്യ ഖുത്ബ

സർവ്വലോകങ്ങളുടെയും രക്ഷിതാവായ അല്ലാഹുവിനാണ് എല്ലാ സ്തുതിയും. വിനയമുള്ളവരുടെ പദവി ഉയർത്തുകയും അഹങ്കാരികളുടെ സ്വഭാവത്തെ അപലപിക്കുകയും ചെയ്തവനാണ് അവൻ. അല്ലാഹുവല്ലാതെ ആരാധനയ്ക്ക് അർഹനായ മറ്റാരുമില്ലെന്ന് ഞാൻ സാക്ഷ്യം വഹിക്കുന്നു. നമ്മുടെ നേതാവും പ്രവാചകനുമായ മുഹമ്മദ് ﷺ അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതനാണെന്നും ഞാൻ സാക്ഷ്യം വഹിക്കുന്നു. അല്ലാഹുവേ, അദ്ദേഹത്തിനും കുടുംബത്തിനും സ്വഹാബികൾക്കും അദ്ദേഹത്തിന്റെ മാർഗം പിന്തുടരുന്ന എല്ലാവർക്കും സമാധാനവും അനുഗ്രഹവും അളവറ്റ കരുണയും നൽകണമേ.

ഇനി പറയാനുള്ളത്:

അല്ലാഹുവിന്റെ ദാസന്മാരേ, നിങ്ങളെയും എന്നെയും ഞാൻ അല്ലാഹുവിനെ സൂക്ഷിക്കാൻ ഉപദേശിക്കുന്നു.

അല്ലാഹു പറയുന്നു:

﴿تِلْكَ الدَّارُ الْآخِرَةُ نَجْعَلُهَا لِلَّذِينَ لَا يُرِيدُونَ عُلُوًّا فِي الْأَرْضِ وَلَا فَسَادًا وَالْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ﴾

“ഭൂമിയിൽ അഹങ്കാരമോ കുഴപ്പമോ ആഗ്രഹിക്കാത്തവർക്കാണ് നാം പരലോക ഭവനം നൽകുന്നത്. അവസാന വിജയം അല്ലാഹുവിനെ സൂക്ഷിക്കുന്നവർക്കാണ്.” (അൽ ഖസ്വസ് 28:83)

വിശ്വാസികളേ,

ഇന്നത്തെ ഖുത്ബയുടെ വിഷയം പ്രവാചകന്മാരുടെ പ്രധാന സ്വഭാവഗുണങ്ങളിലൊന്നും സദ്‌വൃത്തരും ജ്ഞാനികളും അലങ്കരിക്കുന്ന മഹത്തായ ഗുണങ്ങളിലൊന്നുമാണ്.

അത് വിനയമാണ് (തവാദുഅ്).

വിനയം എന്നത് അഹങ്കാരത്തിൽ നിന്ന് മനസ്സിനെ ശുദ്ധീകരിക്കുകയും, മറ്റുള്ളവരോട് സൗമ്യതയും ആദരവും കരുണയും പുലർത്തുകയും ചെയ്യുന്നതാണ്.

അതിലൂടെ സ്നേഹവും ഐക്യവും സമൂഹത്തിൽ വളരുന്നു.

അല്ലാഹു തന്റെ പ്രവാചകനോട് ﷺ പറഞ്ഞു:

﴿وَاخْفِضْ جَنَاحَكَ لِلْمُؤْمِنِينَ﴾

“വിശ്വാസികളോട് നിന്റെ ചിറക് താഴ്ത്തുക.” (ഹിജ്റ് 15:88)

അതായത്, അവരോട് സൗമ്യമായി പെരുമാറുകയും വിനയത്തോടെ ഇടപെടുകയും ചെയ്യുക.

നബി ﷺ പറഞ്ഞു:

“അല്ലാഹു എനിക്ക് വെളിപ്പെടുത്തിയത് നിങ്ങളെല്ലാവരും പരസ്പരം വിനയമുള്ളവരാകണമെന്നാണ്; ആരും മറ്റൊരാളോട് അതിക്രമം കാണിക്കരുത്, ആരും മറ്റൊരാളുടെ മേൽ അഹങ്കരിക്കരുത്.” (അൽ അദബുൽ മുഫ്റദ്)

വിനയം അല്ലാഹുവിനോടുള്ള ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമായ ആരാധനകളിലൊന്നും ഈമാനിന്റെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന പദവികളിലൊന്നുമാണ്.

ആയിശ (റ) പറഞ്ഞു:

“നിങ്ങൾ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമായ ആരാധനകളിലൊന്നായ വിനയത്തെ അവഗണിച്ചിരിക്കുന്നു.” (നസാഈ)

മുആദ് ഇബ്നു ജബൽ (റ) പറഞ്ഞു:

“ഒരു ദാസൻ വിനയവാനാകുന്നതുവരെ ഈമാനിന്റെ ഉയർന്ന പദവിയിലെത്തുകയില്ല.”

അത് അത്ഭുതപ്പെടേണ്ട കാര്യമല്ല.

അല്ലാഹു തന്റെ പ്രിയ ദാസന്മാരെ വിവരിക്കുമ്പോൾ ആദ്യം പറയുന്ന ഗുണം വിനയമാണ്.

അവൻ പറയുന്നു:

﴿وَعِبَادُ الرَّحْمَنِ الَّذِينَ يَمْشُونَ عَلَى الْأَرْضِ هَوْنًا﴾

“പരമകാരുണികന്റെ ദാസന്മാർ ഭൂമിയിൽ വിനയത്തോടെയും ശാന്തതയോടെയും നടക്കുന്നവരാണ്.” (ഫുർഖാൻ 25:63)

അവർ ശാന്തതയോടെയും മാന്യതയോടെയും സൗമ്യതയോടെയും വിനയത്തോടെയും ജീവിക്കുന്നു.

ചിന്തിച്ചുനോക്കൂ.

അല്ലാഹു അവരുടെ മറ്റു സൽഗുണങ്ങൾ പറയുന്നതിന് മുമ്പ് വിനയത്തെക്കുറിച്ചാണ് ആദ്യം പറഞ്ഞത്.

അവരെ “പരമകാരുണികന്റെ ദാസന്മാർ” എന്ന് വിളിച്ച് ആദരിക്കുകയും അവരുടെ പദവി ഉയർത്തുകയും ചെയ്തു.

കാരണം,

വിനയമാണ് എല്ലാ മഹത്തായ സ്വഭാവങ്ങളിലേക്കും എത്തിക്കുന്ന പടവുകൾ.

നബി ﷺ പറഞ്ഞു:

“അല്ലാഹുവിനുവേണ്ടി വിനയപ്പെടുന്ന ഒരാളെ അല്ലാഹു ഉയർത്തും.” (മുസ്ലിം)

അതുകൊണ്ടാണ് പറയപ്പെട്ടത്:

“സ്വയം താഴ്ത്തുന്നവനാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ ഉയരുന്നത്.”

അല്ലാഹുവിന്റെ ദാസന്മാരേ,

വിനയം രണ്ട് അറ്റങ്ങൾക്കിടയിലുള്ള സമതുലിതമായ ഗുണമാണ്.

അത് അഹങ്കാരവുമല്ല.

അപമാനിതനായി ജീവിക്കലുമല്ല.

മറിച്ച്, മാന്യതയോടുകൂടിയ വിനയമാണ്.

ഒരു ദിവസം ഉമർ ഇബ്നുൽ ഖത്താബ് (റ) കൃത്രിമമായി വിനയം പ്രകടിപ്പിക്കുന്ന ഒരാളെ കണ്ടു.

അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു:

“നമ്മുടെ മതത്തെ മരിച്ചുപോയതുപോലെ കാണിക്കരുത്.”

യഥാർത്ഥ വിനയമുള്ളവന് ആത്മാഭിമാനവും മാന്യതയും ഉണ്ടാകും.

അവൻ തന്റെ റബ്ബിന് പ്രിയപ്പെട്ടവനും കുടുംബത്തിനും സമൂഹത്തിനും പ്രിയങ്കരനുമായിരിക്കും.

അതിനാൽ അല്ലാഹുവിന്റെ ദാസന്മാരേ,

വിനയമുള്ളവരാകുക.

കവി പറഞ്ഞതുപോലെ:

“ജലത്തിൽ പ്രകാശം വീശുന്നെങ്കിലും ആകാശത്ത് ഉയർന്നുനിൽക്കുന്ന നക്ഷത്രത്തെപ്പോലെ വിനയമുള്ളവരാകുക. വിലയില്ലെങ്കിലും മുകളിലേക്ക് ഉയരുന്ന പുകയെപ്പോലെ ആകരുത്.”

അല്ലാഹു പറയുന്നു:

﴿أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ﴾

“അല്ലാഹുവിനെയും അവന്റെ ദൂതനെയും നിങ്ങളിലെ അധികാരികളെയും അനുസരിക്കൂ.” (നിസാഃ 4:59)

ഞാൻ പറഞ്ഞ ഈ വാക്കുകളോടെ എനിക്കും നിങ്ങൾക്കും വേണ്ടി അല്ലാഹുവിനോട് പാപമോചനം തേടുന്നു.

രണ്ടാം ഖുത്ബ

അല്ലാഹുവിനാണ് എല്ലാ സ്തുതിയും.

അവസാന പ്രവാചകനായ മുഹമ്മദ് ﷺ ക്ക് സമാധാനവും അനുഗ്രഹവും ഉണ്ടാകട്ടെ.

വിനയമുള്ളവരേ,

വിനയം നമ്മുടെ ജീവിതത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന മൂല്യങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്.

അത് നമ്മുടെ പരസ്പര ബന്ധങ്ങളെ മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും മറ്റുള്ളവരെ സേവിക്കാൻ നമ്മെ പ്രേരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

നമ്മുടെ പ്രവാചകൻ ﷺ എത്ര വിനയത്തോടെ ജനങ്ങളെ സേവിച്ചുവെന്ന് നോക്കൂ.

ഒരു സ്ത്രീ അദ്ദേഹത്തോട് പറഞ്ഞു:

“അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതരേ, എനിക്ക് നിങ്ങളോട് ഒരു ആവശ്യമുണ്ട്.”

അപ്പോൾ നബി ﷺ അവളോടൊപ്പം പോയി.

അവളുടെ ആവശ്യം നിറവേറ്റുന്നതുവരെ ക്ഷമയോടെ അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടു.

മറ്റൊരു ഹദീസിൽ, അവൾക്ക് ഇഷ്ടമുള്ള തെരുവിൽ ഇരിക്കാൻ അനുവദിച്ച്, അവളുടെ കാര്യം പൂർത്തിയാകുന്നതുവരെ കൂടെയിരുന്നു. (മുസ്ലിം)

എത്ര മഹത്തായ സ്വഭാവമാണിത്!

ഇത് സമൂഹത്തിൽ ഐക്യവും സഹകരണവും പരസ്പരസഹായവും വളർത്തുന്നു.

വിനയം നഷ്ടപ്പെട്ടാൽ ഒരാളുടെ അഹങ്കാരം അവന്റെ വാക്കുകളിലും പ്രവൃത്തികളിലും പ്രകടമാകും.

അത് അവനെ അറിവ് നേടുന്നതിൽ നിന്ന് തടയും.

കാരണം,

അഹങ്കാരത്തിന്റെ ഇരുട്ട് നിറഞ്ഞ ഹൃദയത്തിലേക്ക് അറിവിന്റെ പ്രകാശം പ്രവേശിക്കുകയില്ല.

അതുകൊണ്ടാണ് പറയപ്പെട്ടത്:

“അമിതമായ ലജ്ജയുള്ളവനും അഹങ്കാരിയുമായ ഒരാൾക്കും അറിവ് നേടാൻ കഴിയില്ല.” (ബൈഹഖി)

അഹങ്കാരിയായ ഒരാൾ സ്വയം മറ്റുള്ളവരേക്കാൾ ഉയർന്നവനാണെന്ന് കരുതും.

അർഹതയില്ലാത്ത കാര്യങ്ങൾ ആവശ്യപ്പെടും.

ഇല്ലാത്ത ഗുണങ്ങൾ സ്വന്തം പേരിൽ അവകാശപ്പെടും.

നബി ﷺ അത്തരക്കാരനെ ഇങ്ങനെ വിശേഷിപ്പിച്ചു:

“വ്യാജത്തിന്റെ രണ്ട് വസ്ത്രങ്ങൾ ധരിച്ചവനെപ്പോലെയാണ്.” (ബുഖാരി, മുസ്ലിം)

എമിറേറ്റുകളുടെ ജനങ്ങളേ,

നിങ്ങളുടെ വിനയമാണ് നിങ്ങളുടെ ഏറ്റവും വലിയ അഭിമാനം.

നിങ്ങളുടെ മഹത്തായ സ്വഭാവം എന്നും കാത്തുസൂക്ഷിക്കുക.

നിങ്ങളുടെ മക്കളിലും വിനയം വളർത്തുക.

അല്ലാഹു പറയുന്നു:

﴿وَلَا تُصَعِّرْ خَدَّكَ لِلنَّاسِ وَلَا تَمْشِ فِي الْأَرْضِ مَرَحًا إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتَالٍ فَخُورٍ﴾

“ജനങ്ങളോട് നിന്റെ മുഖം തിരിക്കരുത്. ഭൂമിയിൽ അഹങ്കാരത്തോടെ നടക്കരുത്. തീർച്ചയായും അല്ലാഹു അഹങ്കാരികളെയും പൊങ്ങച്ചക്കാരെയും ഇഷ്ടപ്പെടുന്നില്ല.” (ലുഖ്മാൻ 31:18)

അല്ലാഹുവേ,

നമ്മുടെ നേതാവും പ്രവാചകനുമായ മുഹമ്മദ് ﷺ ക്കും കുടുംബത്തിനും സ്വഹാബികൾക്കും സമാധാനവും അനുഗ്രഹവും നൽകണമേ.

അബൂബക്കർ, ഉമർ, ഉസ്മാൻ, അലി (റ) എന്നിവരോടും എല്ലാ മഹത്തായ സ്വഹാബികളോടും നീ തൃപ്തനാകണമേ.

അല്ലാഹുവേ,

സകല നന്മകളും, സൽകർമ്മങ്ങളുടെ അടിത്തറകളും, നിന്റെ അനുഗ്രഹങ്ങളുടെ നിധികളും, നിന്റെ വിശാലമായ പൊറുപ്പും ഞങ്ങൾ നിനക്കോട് ചോദിക്കുന്നു.

അല്ലാഹുവേ,

യു.എ.ഇ.യ്ക്ക് എന്നും അഭിമാനവും വിജയവും സുരക്ഷയും സ്ഥിരതയും സമൃദ്ധിയും നന്മയും ക്ഷേമവും നിലനിർത്തണമേ.

രാഷ്ട്രപതിയായ ശൈഖ് മുഹമ്മദ് ബിൻ സായിദിനെ സംരക്ഷിക്കണമേ.

അദ്ദേഹത്തിന് സഹായിയും പിന്തുണയും ആയിരിക്കണമേ.

അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതത്തിലും പ്രവർത്തനങ്ങളിലും അനുഗ്രഹം നൽകണമേ.

അദ്ദേഹത്തിനും ഉപരാഷ്ട്രപതിമാർക്കും എമിറേറ്റുകളുടെ ഭരണാധികാരികൾക്കും കിരീടാവകാശിക്കും നീ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നതും പ്രസാദിക്കുന്നതുമായ കാര്യങ്ങളിൽ വിജയം നൽകണമേ.

അല്ലാഹുവേ,

ശൈഖ് സായിദിനും ശൈഖ് റാഷിദിനും അന്തരിച്ച എല്ലാ ഭരണാധികാരികൾക്കും കരുണ നൽകുകയും അവരെ വിശാലമായ സ്വർഗോദ്യാനങ്ങളിൽ പ്രവേശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യണമേ.

അല്ലാഹുവേ,

നമ്മുടെ രാജ്യത്തിന്റെ ശഹീദുമാരെ നിന്റെ കരുണയാലും പൊറുപ്പാലും പൊതിയണമേ.

അല്ലാഹുവേ,

ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവരും മരണപ്പെട്ടവരുമായ എല്ലാ മുസ്ലിം പുരുഷന്മാർക്കും സ്ത്രീകൾക്കും കരുണ നൽകണമേ.

അല്ലാഹുവിന്റെ ദാസന്മാരേ,

അല്ലാഹുവിനെ സ്മരിക്കൂ; അവൻ നിങ്ങളെ സ്മരിക്കും.

അവന്റെ അനുഗ്രഹങ്ങൾക്ക് നന്ദി പറയൂ; അവൻ നിങ്ങളെ കൂടുതൽ അനുഗ്രഹിക്കും.

നമസ്കാരം സ്ഥാപിക്കുവിൻ.

*السلام عليكم ورحمة الله وبركاته*

As-salāmu ʿalaykum wa raḥmatullāhi wa barakātuh.

*“Peace be upon you, and the mercy of Allah and His blessings.”*

https://whatsapp.com/channel/0029Vb6SWfI8vd1UUc3bFr30

*FRIDAY UAE KHUTBA 07-08-2026* 🎙️🇦🇪

تحيتهم... سلام

Their Greeting Will Be: Peace (Salām)

الخطبة الأولى:
الحمد لله الذي جعل السلام تحية أهل الإسلام، ومفتاح المودة والوئام، ونشهد أن لا إله إلا الله، ونشهد أن سيدنا محمدا رسول الله، صلى الله وسلم وبارك عليه وعلى آله وصحبه ومن والاه.

أما بعد: فأوصيكم عباد الله ونفسي بتقوى الله القائل: ﴿إن المتقين في مقام أمين * في جنات وعيون﴾.

أيها المؤمنون: خطبتنا اليوم عن شعيرة عظيمة من شعائر الإسلام، إنها رسالة مودة واطمئنان، وعهد أمان وإحسان، وإعلان بأن القلوب طاهرة، والنفوس صافية، ومن الضغائن خالية، إنها تحية الإسلام: السلام عليكم ورحمة الله وبركاته، وهي دعاء بالرحمة، والخير والبركة، تكثر بها حسناتك، ويعظم بها أجرك، فقد مر رجل على رسول الله ﷺ، فقال: السلام عليكم، فقال ﷺ: «عشر حسنات»، فمر رجل آخر فقال: السلام عليكم ورحمة الله. فقال ﷺ: «عشرون حسنة»، فمر ثالث فقال: السلام عليكم ورحمة الله وبركاته، فقال ﷺ: «ثلاثون حسنة»، فمن كان السلام دأبه، رجح ميزانه، وعظم إكرامه، وأي إكرام أعظم من أن يتلقاه ربه عز وجل بالسلام: ﴿تحيتهم يوم يلقونه سلام﴾، وتفتح لهم أبواب الجنان، فتستقبلهم الملائكة بالسلام: ﴿يقولون سلام عليكم ادخلوا الجنة بما كنتم تعملون﴾، ويتلقى أهل الجنة بعضهم بعضا بالسلام: ﴿وتحيتهم فيها سلام﴾، هذه هي تحية السلام أيها الكرام، من أسباب دخولكم الجنان، وكفى بقسم نبيكم ﷺ دليلا على ذلك، حين قال: «والذي نفسي بيده؛ لا تدخلون الجنة حتى تؤمنوا، ولا تؤمنوا حتى تحابوا، أولا أدلكم على شيء إذا فعلتموه تحاببتم؟ أفشوا السلام بينكم»، فما بال أقوام يتهاونون بهذه التحية العظيمة؟ يلقى أحدهم جاره فيمر به صامتا، ويدخل بيته فلا يسلم على أهله، أما علم أنها تحية مباركة من عند الله، وأنها سبب للألفة والمحبة والبركة؟ ألم يقل سبحانه: ﴿فإذا دخلتم بيوتا فسلموا على أنفسكم تحية من عند الله مباركة طيبة﴾، أي: مباركة في أثرها، طيبة في معناها، فحري بالمؤمن إذا دخل على أحد أن يسلم، وإذا انصرف من عنده أن يسلم، هكذا علمنا نبينا ﷺ، فقال: «إذا جاء أحدكم المجلس فليسلم، فإن بدا له أن يجلس فليجلس، وإذا قام فليسلم، ما الأولى بأحق من الآخرة»، وقال ﷺ معلما آداب السلام: «يسلم الصغير على الكبير، والمار على القاعد، والقليل على الكثير»،

ومن آداب السلام أن ترفع صوتك بالسلام بقدر ما يسمع، ولا تخص أحدا به دون غيره، وإذا سلمت على الواحد فقل: السلام عليكم، فإن معه الملائكة، وكذلك الجواب يكون بلفظ الجمع،

فسلم على الناس كافة، سئل النبي ﷺ: أي الإسلام خير؟ قال: «تطعم الطعام، وتقرأ السلام على من عرفت ومن لم تعرف»، فكم من خصومة أطفأها سلام، وكم من قطيعة وصلها سلام، وكم من قلب جبره سلام، وكم من محبة أنبتها سلام، وكم من بركة جلبها سلام. ﴿يا أيها الذين آمنوا أطيعوا الله وأطيعوا الرسول وأولي الأمر منكم﴾.

أقول قولي هذا وأستغفر الله لي ولكم، فاستغفروه.

الخطبة الثانية:

الحمد لله وحده، والصلاة والسلام على من لا نبي بعده.

أما بعد: فيا من تفشون السلام: أتموا هذه الشعيرة المباركة بحسن ردها، فإن من كمالها أن ترد بأحسن منها، أو بمثلها، ذلكم أمر ربكم، قال سبحانه: ﴿وإذا حييتم بتحية فحيوا بأحسن منها أو ردوها إن الله كان على كل شيء حسيبا﴾، أي: محاسبا مجازيا على رد السلام بمثله أو بأحسن منه، واحرصوا على ابتداء الناس بالسلام؛ فإن البادئ بالسلام أفضل عند الله، قال جابر رضي الله عنه: الماشيان إذا اجتمعا فأيهما بدأ بالسلام فهو أفضل، فبادروا بالسلام، وأفشوه بينكم على الدوام، قال ﷺ: «إن السلام اسم من أسماء الله تعالى، وضعه الله في الأرض، فأفشوا السلام بينكم»، وربوا عليه أولادكم؛ فإنه من شعائر دينكم، وهدي نبيكم ﷺ، وقيم مجتمعكم، ولا يكلفكم مالا، ولا وقتا، ولا جهدا، ولكنه يبني جسور المحبة، وينشر روح التراحم والمودة؛ ليظل مجتمعنا ينعم بالسلام والرحمة، والخير والبركة.

هذا وصل اللهم وسلم وبارك على سيدنا ونبينا محمد، وعلى آله وصحبه أجمعين، وارض اللهم عن أبي بكر وعمر وعثمان وعلي، وعن سائر الصحابة الأكرمين.

اللهم أنت السلام، ومنك السلام، فحينا ربنا بالسلام، وأدخلنا الجنة دار السلام.

اللهم أدم على دولة الإمارات عزها ونصرها، واستقرارها وازدهارها، وخيرها ورخاءها.

اللهم احفظ الشيخ محمد بن زايد رئيس الدولة بحفظك، وكن له عونا وسندا، وبارك في عمره وعمله، اللهم وفقه ونوابه وإخوانه حكام الإمارات، وولي عهده الأمين؛ لما تحبه وترضاه.

اللهم ارحم الشيخ زايد، والشيخ راشد، وشيوخ الإمارات الذين انتقلوا إلى رحمتك، وأدخلهم بفضلك فسيح جناتك.

اللهم اشمل شهداء الوطن برحمتك وغفرانك.

اللهم ارحم المسلمين والمسلمات: الأحياء منهم والأموات.

عباد الله: اذكروا الله العظيم الجليل يذكركم، واشكروه على نعمه يزدكم. وأقم الصلاة.

*FRIDAY UAE KHUTBA 07-08-2026* 🎙️🇦🇪

تحيتهم... سلام

Their Greeting Will Be: Peace (Salām)

الْخُطْبَةُ الْأُولَى:

الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي جَعَلَ السَّلَامَ تَحِيَّةَ أَهْلِ الْإِسْلَامِ، وَمِفْتَاحَ الْمَوَدَّةِ وَالْوِئَامِ، وَنَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، وَنَشْهَدُ أَنَّ سَيِّدَنَا مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ، صَلَّى اللَّهُ وَسَلَّمَ وَبَارَكَ عَلَيْهِ وَعَلَى آلِهِ وَصَحْبِهِ وَمَنْ وَالَاهُ.

أَمَّا بَعْدُ: فَأُوصِيكُمْ عِبَادَ اللَّهِ وَنَفْسِي بِتَقْوَى اللَّهِ الْقَائِلِ: ﴿إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي مَقَامٍ أَمِينٍ * فِي جَنَّاتٍ وَعُيُونٍ﴾.

برادرانِ اِیمان، میرے عزیز دوستو! ہمارے آج کے خطبے کا موضوع سلام ہے جو شَعائرِ اسلام میں سے ایک عظیم شِعار ہے، اور علاماتِ دین میں سے ایک بڑی علامت ہے، سلام سے محبت و اطمینان کا پیغام ملتا ہے، اور اَمن و اَمان کا اِحساس ہوتا ہے، باہمی سلام دلوں کے پاک صاف ہونے کا اعلان کرتا ہے، اور نُفوس کے کینہ و بُغض سے بری ہونے کا اشارہ دیتا ہے، جی ہاں میرے بھائیو، سلام دینِ اسلام کا ایک بابرکت اور سلامتی والا کلمہ ہے، اس کے مکمل الفاظ یہ ہیں (السلام علیکم ورحمة الله وبركاته )،یہ سلامتی و رحمت اور خیر و برکت کی دعا ہے، جس سے نیکیوں میں بھرپور اضافہ ہوتا ہے، اور بے پناہ اَجر و ثواب ملتا ہے، چنانچہ ایک صحابی جنابِ رسولِ کریمﷺکے پاس سے گزرے اور آپ علیہ السلام کويوں سلام کیا: السلام علیکم، تو آپ علیہ السلام نے فرمایا: «عَشْرُ حَسَنَاتٍ»، یعنی دس نیکیاں لکھ دی گئیں، پھر ایک اور صحابی کا آپ علیہ السلام سے گزر ہوا تو انہوں نے بھی آپ علیہ السلام کو سلام کیا اوریوں کہا: السلام علیکم ورحمة الله، تو آپ علیہ السلام نے فرمایا: «عِشْرُونَ حَسَنَةً»، یعنی بیس نیکیاں لکھ دی گئیں، پھر ایک تیسرے صحابی آپ علیہ السلام کے پاس سے گذرےتو انہوں نے کہا: السلام علیکم ورحمة الله وبركاته، تو آپ علیہ السلام نے فرمایا: «ثَلَاثُونَ حَسَنَةً» تیس نیکیاں لکھ دی گئیں،یعنی سلام میں جتنے کلمات بڑھتے گئے اتنی ہی نیکیوں کا اضافہ ہوتا گیا اس لیے میرے بھائیو!سلام كا اہتمام كريں کیونکہ جس کی طبیعت میں سلام کرنے کی عادت رَچ بَس جائے، اس کی نیکیوں کا پَلڑا بھاری ہو جاتا ہے، اُسے عظیم اِعزاز و اِکرام سے نوازا جاتا ہے، اور بھلا اس سے بڑا اعزاز و اکرام کیا ہو گا کہ روزِ قیامت جب وہ رب تعالیٰ کے حضور پیش ہو گا تو رب تعالیٰ خود اُسے سلام سے نوازیں گے، جیسا کہ ارشاد باری تعالیٰ ہے:﴿تَحِيَّتُهُمْ يَوْمَ يَلْقَوْنَهُ سَلَامٌ﴾ جس دن ایمان والے اللہ سے ملیں گے اس دن ان کا استقبال سلام سے ہوگا، اور ان کے لیے جنت کے دروازے کھول دیے جائیں گے، اور فرشتے ان کا استقبال کریں گے اور انہیں سلام پیش کریں گے، ارشاد باری تعالیٰ ہے﴿يَقُولُونَ سَلَامٌ عَلَيْكُمُ ادْخُلُوا الْجَنَّةَ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ﴾، وہ ان سے کہتے ہیں کہ : سلامتی ہو تم پر ! جو عمل تم کرتے رہے ہو، اس کے صلے میں جنت میں داخل ہوجاؤ، اور جب اہل جنت آپس میں ملیں گے تب بھی ایک دوسرے کو سلام کریں گے، ارشاد رب قدیر ہے: ﴿وَتَحِيَّتُهُمْ فِيهَا سَلَامٌ﴾،اور ایک دوسرے کے خیر مقدم کے لیے جو لفظ وہ بولیں گے وہ سلام ہو گا، تو میرے دوستو! سلام وہ عظیم تحفہ اور وہ بابرکت عمل ہے جو آپ کو جنت میں لے جانےوالا ہے، اور اس پر سب سے بڑی دلیل آپ علیہ الصلاۃ والسلام کا یہ ارشادِ گرامی ہے: «وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ؛ لَا تَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ حَتَّى تُؤْمِنُوا، وَلَا تُؤْمِنُوا حَتَّى تَحَابُّوا، أَوَلَا أَدُلُّكُمْ عَلَى شَيْءٍ إِذَا فَعَلْتُمُوهُ تَحَابَبْتُمْ؟ أَفْشُوا السَّلَامَ بَيْنَكُمْ»، قسم ہے اس ذات کی جس کے قبضے میں میری جان ہے، تم جنت میں داخل نہیں ہو سکتے جب تک کہ تم صحیح معنوں میں مؤمن نہ بن جاؤ، اور تم مؤمن نہیں ہو سکتے جب تک کہ تم آپس میں ایک دوسرے سے سچی محبت نہ کرنے لگو، کیا میں تمہیں ایک ایسی چیز نہ بتاؤں کہ اگر تم اسے کرنے لگو تو تم میں باہمی محبت پیدا ہو جائے؟ وہ یہ کہ آپس میں سلام کو عام کرو

میرے بھائیو! جب سلام کرنے کی اتنی اہمیت اور فضیلت ہے تو پھر کیوں لوگ اس سے غفلت کا شکار ہو جاتے ہیں؟ ایسا کیوں ہوتا ہے کہ کوئی شخص اپنے پڑوسی کے پاس سے خاموش گزر جاتا ہے مگر سلام کرنے کی زحمت گوارا نہیں کرتا؟ اپنے گھر میں داخل ہوتا ہے تو گھر والوں کو سلام نہیں کرتا، کیا وہ بھول جاتا ہے کہ سلام تو اللہ کی طرف سے عطا کیا گیا ایک عظیم تحفہ ہے، جس سے دلوں میں الفت و محبت پیدا ہوتی ہے، ارشادِ باری تعالیٰ ہے: ﴿فَإِذَا دَخَلْتُمْ بُيُوتًا فَسَلِّمُوا عَلَى أَنْفُسِكُمْ تَحِيَّةً مِنْ عِنْدِ اللَّهِ مُبَارَكَةً طَيِّبَةً﴾، چنانچہ جب تم گھروں میں داخل ہو تو اپنے لوگوں کو سلام کیا کرو، یہ ملاقات کی وہ پاکیزہ اوربابرکت دعا ہے جو اللہ کی طرف سے آئی ہے.

یعنی جس کے اثرات خیر و برکت کی صورت میں ظاہر ہوتے ہیں،کیونکہ اس کے معنی و مفہوم میں نہایت پاکیزگی پائی جاتی ہے، لہذا ایک بندۂ مؤمن کی شان یہ ہونی چاہیے جب وہ اپنے مسلمان بھائی سے ملے تو اسے سلام کرے، اس سے مل کر واپس جانے لگے تب بھی سلام کرے، اور یہی تعلیمات ہمارے پیارے نبیﷺنے ارشاد فرمائی ہیں، چنانچہ فرمایا: «إِذَا جَاءَ أَحَدُكُمُ الْمَجْلِسَ فَلْيُسَلِّمْ، فَإِنْ بَدَا لَهُ أَنْ يَجْلِسَ فَلْيَجْلِسْ، وَإِذَا قَامَ فَلْيُسَلِّمْ، مَا الْأُولَى بِأَحَقَّ مِنَ الْآخِرَةِ»، جب تم میں سے کوئی شخص کسی مجلس میں پہنچے تو سلام کرے، پھر اگر اس کا دل بیٹھنے کو چاہے تو بیٹھ جائے، پھر جب اٹھ کر جانے لگے تب بھی سلام کرے، پہلا سلام دوسرے سلام سے زیادہ اہم نہیں ہے. یعنی دونوں کی یَکساں فضیلت و اہمیت ہے، جیسے مجلس میں شریک ہوتے وقت سلام کرے ایسے ہی مجلس سے رخصت ہوتے وقت بھی سب کو سلامتی کی دعا دیتا ہوا جائے. اسی طرح آپ علیہ السلام نے ہمیں سلام کے آداب بھی سکھائے ہیں، آپ علیہ السلام نے فرمایا: «يُسَلِّمُ الصَّغِيرُ عَلَى الْكَبِيرِ، وَالْمَارُّ عَلَى الْقَاعِدِ، وَالْقَلِيلُ عَلَى الْكَثِيرِ»، چھوٹا بڑے کو سلام کرے، گزرنے والا بیٹھنے والے کو سلام کرے اور چھوٹی جماعت بڑی جماعت کو پہلے سلام کرے. اسی طرح سلام کے آداب میں سے یہ بھی ہے کہ سلام اتنی بلند آواز سے کیا جائے کہ جسے سلام کیا جا رہا ہے وہ اسے سن سکے، اور اگر کسی محفل میں داخل ہوتے وقت سلام کریں تو تمام حاضرینِ محفل کی نیت کریں، اور جب کسی ایک شخص کو سلام کرنا ہو تب بھی جمع کا لفظ استعمال کریں اور یوں کہیں السلام علیکم، کیونکہ ایک شخص کے ساتھ بھی فرشتے ہوتے ہیں، اور اسی طرح جب سلام کا جواب دیں تب بھی جمع کا صیغہ استعمال کرتے ہوئے جواب دیں، جس سے آپ کا سلام حاضرینِ مجلس اور فرشتے سب کو شامل ہو جائے گا، بہر حال ہمیں سلام کو خوب عام کرنا چاہیے نبی کریمﷺسےدریافت کیا گیا کہ اسلام کی کونسی خصلت سب سے افضل ہے؟ تو آپ علیہ السلام نے فرمایا: «تُطْعِمُ الطَّعامَ، وَتَقْرَأُ السَّلامَ عَلَى مَنْ عَرَفْتَ وَمَنْ لَمْ تَعْرِفْ»، یہ کہ تم (اللہ کی مخلوق) کو کھانا کھلاؤ اور سلام کرو، اسے بھی جس سے تمہاری جان پہچان ہو اور اسے بھی جس سے تمہاری کوئی جان پہچان نہ ہو یعنی بلا امتیاز ہر مسلمان کو سلام کرو

میرے بھائیو! سلام کو عام کریں، کیونکہ آپ کا ایک سلام عداوتوں کی آگ بجھا سکتا ہے، آپ کا ایک سلام قطع رحمی کو صلہ رحمی سے بدل سکتا ہے، آپ کا ایک سلام ٹوٹے ہوئے دلوں کو پھر سے جوڑ سکتا ہے، آپ کا ایک سلام محبتوں کے پھول بکھیر سکتا ہے، اور آپ کا ایک سلام خیر و برکت کے خزانے سمیٹ سکتا ہے.﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ﴾.

أَقُولُ قَوْلِي هَذَا وَأَسْتَغْفِرُ اللَّهَ لِي وَلَكُمْ، فَاسْتَغْفِرُوهُ.

الْخُطْبَةُ الثَّانِيَةُ:

الْحَمْدُ لِلَّهِ وَحْدَهُ، وَالصَّلَاةُ وَالسَّلَامُ عَلَى مَنْ لَا نَبِيَّ بَعْدَهُ.

أَمَّا بَعْدُ: سلام کو عام کرنے والے مؤمنو! سلام ایک عظیم اسلامی شعار ہے لہذٰا ضروری ہے کہ اس کا پورا حق ادا کیا جائے اور سلام کرنے والے کو اُس سے بہتر اَنداز و اَلفاظ میں جواب دیا جائے، یا کم از کم اُس کے سلام کے جیسا ہی اسے جواب دے دیا جائے، اور یہی آپ کے رب کا حکم ہے:﴿وَإِذَا حُيِّيتُمْ بِتَحِيَّةٍ فَحَيُّوا بِأَحْسَنَ مِنْهَا أَوْ رُدُّوهَا إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ حَسِيبًا﴾، اور جب تمہیں کوئی شخص سلام کرے تو تم اسے اس سے بھی بہتر طریقے پر سلام کرو، یا (کم از کم) انہی الفاظ میں اس کا جواب دے دو، بیشک اللہ ہر چیز کا حساب رکھنے والا ہے. یعنی اللہ تعالیٰ تمہارے سلام کے جواب کا بھی حساب رکھنے والا ہے اور تمہیں اس کے مطابق جزا دینے والا ہے؛ خواہ تم سلام کا جواب اتنے ہی الفاظ میں دو یا اس سے بہتر اور زائد الفاظ کے ساتھ جواب دو.

میرے بھائیو! سلام میں پہل کرنے کی کوشش کریں، کیونکہ سلام میں پہل کرنے والا اللہ کے نزدیک زیادہ پسندیدہ اور محبوب ہے، حضرت جابر رضی اللہ عنہ فرماتے ہیں: الْمَاشِيَانِ إِذَا اجْتَمَعَا فَأَيُّهُمَا بَدَأَ بِالسَّلَامِ فَهُوَ أَفْضَلُ، دو چلنے والے جب آپس میں ملیں تو ان میں جو سلام میں پہل کرے وہی اللہ کے نزدیک زیادہ افضل ہے. اس لیے سلام کرنے میں پہل کیجیے، اور اپنی ڈیوٹی کے دوران بھی ایک دوسرے کو سلام کرنے کی عادت ڈالیں، نبی مکرم رسول معظمﷺکا ارشاد ہے:«إِنَّ السَّلَامَ اسْمٌ مِنْ أَسْمَاءِ اللَّهِ تَعَالَى، وَضَعَهُ اللَّهُ فِي الْأَرْضِ، فَأَفْشُوا السَّلَامَ بَيْنَكُمْ»، «السلام» اللہ تعالیٰ کے ناموں میں سے ایک نام ہے، جسے اللہ تعالیٰ نے زمین میں رکھا ہے، لہٰذا سلام کو آپس میں عام کرو.

اسی طرح اپنی اولاد میں بھی سلام کرنے کی عادت ڈالیں، کیونکہ سلام آپ کے نبیﷺکی سنت مبارکہ ہے، اور آپ کے معاشرے کی خوبصورت اَقدار میں سے ہے، اور یہ ایسا دینی عمل ہے جس میں نہ مال خرچ ہوتا ہے، نہ وقت لگتا ہے،اور نہ ہی اس میں کوئی محنت صَرف ہوتی ہے، لیکن یہ مبارک عمل آپس میں محبتوں کے پُل قائم کر سکتا ہے، باہم رحمدلی اور محبت کی روح بیدار کر سکتا ہے، سلام کی برکت سے ہمارے معاشرے میں اَمن و سلامتی کا بول بالا ہوگا، اور ہر سُو خیر و برکت پھیلتی چلی جائےگی باری تعالٰی ہم سب کو باہم سلام کرنے کی توفیق عطا فرمائیں ***

هَذَا وَصَلِّ اللَّهُمَّ وَسَلِّمْ وَبَارِكْ عَلَى سَيِّدِنَا وَنَبِيِّنَا مُحَمَّدٍ، وَعَلَى آلِهِ وَصَحْبِهِ أَجْمَعِينَ، وَارْضَ اللَّهُمَّ عَنْ أَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ وَعُثْمَانَ وَعَلِيٍّ، وَعَنْ سَائِرِ الصَّحَابَةِ الْأَكْرَمِينَ.

اللَّهُمَّ أَنْتَ السَّلَامُ، وَمِنْكَ السَّلَامُ، فَحَيِّنَا رَبَّنَا بِالسَّلَامِ، وَأَدْخِلْنَا الْجَنَّةَ دَارَ السَّلَامِ.

اللَّهُمَّ أَدِمْ عَلَى دَوْلَةِ الْإِمَارَاتِ عِزَّهَا وَنَصْرَهَا، وَاسْتِقْرَارَهَا وَازْدِهَارَهَا، وَخَيْرَهَا وَرَخَاءَهَا.

اللَّهُمَّ احْفَظِ الشّيخ مُحَمَّد بْن زَايد رَئِيسَ الدَّوْلَةِ بِحِفْظِكَ، وَكُنْ لَهُ عَوْنًا وَسَنَدًا، وَبَارِكْ فِي عُمْرِهِ وَعَمَلِهِ، اللَّهُمَّ وَفِّقْهُ وَنُوَّابَهُ وَإِخْوَانَهُ حُكَّامَ الْإِمَارَاتِ، وَوَلِيَّ عَهْدِهِ الْأَمِينَ؛ لِمَا تُحِبُّهُ وَتَرْضَاهُ.

اللَّهُمَّ ارْحَمِ الشّيخ زَايد، وَالشّيخ رَاشِد، وَشُيُوخَ الْإِمَارَاتِ الَّذِينَ انْتَقَلُوا إِلَى رَحْمَتِكَ، وَأَدْخِلْهُمْ بِفَضْلِكَ فَسِيحَ جَنَّاتِكَ.

اللَّهُمَّ اشْمَلْ شُهَدَاءَ الْوَطَنِ بِرَحْمَتِكَ وَغُفْرَانِكَ.

اللَّهُمَّ ارْحَمِ الْمُسْلِمِينَ وَالْمُسْلِمَاتِ: الْأَحْيَاءَ مِنْهُمْ وَالْأَمْوَاتَ.

عِبَادَ اللَّهِ: اذْكُرُوا اللَّهَ الْعَظِيمَ الْجَلِيلَ يَذْكُرْكُمْ، وَاشْكُرُوهُ عَلَى نِعَمِهِ يَزِدْكُمْ. وَأَقِمِ الصَّلَاةَ.