شبکه ایرانیاران (مؤسس ویکتوریا آزاد)

🔴

ریشهٔ تناقضات رضا پهلوی از کجاست؟ یک کالبدشکافی استثنایی

از «بی‌نیازی از مداخله خارجی» تا «آماده‌باش برای مداخله»

✍️ ویکتوریا آزاد
۲۰ دی ۱۴۰۴

در سیاست، تغییر موضع اگر بر پایه‌ی تحلیل تازه، شفاف و مسئولانه باشد، نه‌تنها قابل فهم، بلکه گاه ضروری است.
اما نوسان شتاب‌زده و بی‌توضیح در مواضع کلان، نشانه‌ی انعطاف نیست؛ علامت آشفتگی راهبردی و بحران اعتبار سیاسی است.

#رضا_پهلوی هفته پیش اعلام کرد:
«نیازی به مداخلهٔ ایالات متحده نیست.»

پیش از آن نیز، او در گفت‌وگو با وال استریت ژورنال صراحتاً گفت:

«ما به چکمهٔ هیچ سرباز خارجی در خاک ایران نیاز نداریم.»

این جمله در سطح بین‌المللی بازتاب یافت و با انتقاد جدی بخشی از طرفداران خودش نیز مواجه شد. منتقدان، آن را نشانه‌ای از انفعال، فقدان قاطعیت و تلاش برای ارسال پیام‌های متناقض به بازیگران جهانی می‌دانستند و این موضع رضا پهلوی باعث موجی از ناامیدی بین طرفدارانش شد، طرفدارانی که روی کمک ترامپ و نتانیاهو حساب باز کرده بودند.

با این حال، به فاصله‌ کمتر از سه روز، رضا پهلوی خطاب به دونالد ترامپ نوشت:
«برای مداخله آماده باشید، به کمک شما نیاز داریم.»

✅ در اینجا مسئله فقط یک تناقض بزرگ و خطای راهبردی نیست؛ ریشه‌ی این تناقض کجاست؟

📌 پرسش اصلی این نیست که چرا موضع وی تغییر کرده، بلکه سوال این است که چرا چنین مواضع حساسی، بدون محاسبه‌ی سیاسی پایدار و بدون توضیح مسئولانه اعلام می‌شوند؟

اگر موضع نخست او ـ بی‌نیازی از مداخله‌ی خارجی ـ قرار بود پیام اتکا به مردم و استقلال سیاسی باشد، چرا به این سرعت و بدون هیچ توضیح قانع‌کننده‌ای آن موضع کنار گذاشته شد؟
و اگر امروز مداخله به‌عنوان یک گزینه مطرح می‌شود، این پرسش جدی پیش می‌آید که موضع قبلی با چه سطحی از تحلیل، مسئولیت‌پذیری و درک از پیامدهای سیاسی بیان شده بود؟

آیا این چرخش ناگهانی، نتیجه‌ی نادیده‌گرفته‌شدن در سطح تصمیم‌گیری‌های واقعی و ناکامی در جلب حمایت مؤثر ترامپ و عدم استقبال وی از دیدار با توست؟ و لذا عجله کردی که عرصه را نبازی و شتابان دیده شوی؟

♦️تجربه‌ی نزدیک من؛ الگویی تکرارشونده

در سطوح همکاری‌های مشاوره‌ای در طول سالها از نزدیک شاهد بوده‌ام که تغییر مکرر مواضع رضا پهلوی،حتی، یکی از موانع اصلی شکل‌گیری تصمیم‌های پایدار ما در مناسبات سیاسی بود؛ زیرا سیاست، بیش از هر چیز، به ثبات در تحلیل و تعهد به مسیر انتخاب‌شده نیاز دارد.
این ناپایداری، در عمل، فرآیند تصمیم‌سازی را فرسایشی و غیرقابل پیش‌بینی می‌کرد و مانع شکل‌گیری رهبری سیاسی قابل اتکا می‌شد.
رفتار سیاسی امروز او، ادامه‌ی همان گرفتاری دیروز است. چند سال آخر با خودم‌ فکر میکردم چرا او چنین ناپایدار و « باری به هر جهت» است.

♦️سیاست واکنشی احساسی به‌جای راهبرد سیاسی

این نوسان‌ها بیش از آنکه محصول یک راهبرد سنجیده باشند، به واکنش‌های روحی، روانی و اضطرابی شباهت دارند؛ واکنش‌هایی برخاسته از ترس عقب‌ماندن از مرکز توجه و جا ماندن از روایت غالب.

در چنین وضعیتی، سیاست‌مدار به‌جای آن‌که مسیر را تعریف کند، دنبال موج و امیال شخصی خود حرکت می‌کند؛ و این دقیقاً نقطه‌ای‌ست که اعتبار سیاسی فرسوده می‌شود.
زیرا بازیگران بین‌المللی، افکار عمومی و حتی حامیان داخلی، پیش از هر چیز به ثبات تحلیل و پیش‌بینی‌پذیری مواضع اعتماد می‌کنند. رضا پهلوی نوسانهای سیاسی بسیاری داشته از ذوب شدن در جنبش سبز و اصلاحات ، از نفی نظام پادشاهی و سلطنت تا باور به نظام جمهوری، از نفی جمهوری تا باور به سلطنت مطلقه، از باور به دموکراسی تا باور به دیکتاتوری فردی، از پذیرش مقام سنبلیک تا پذیرش شاهنشاهی، از نفی پذیرش پادشاهی تا قبول یک شهروند توریست در ایران، از خواست ادامه زندگی در امریکا تا اعلام آمادگی برای رفتن به ایران، خلاصه او مظهر تناقضات بزرگ است. کلاف پیچ در پیچی که تنها از یک روان آشفته بروز میکند.

♦️پیامد اجتماعی تناقض های سیاسی او

پیام ضمنی این نوسان‌ها برای جامعه‌ی ایران خطرناک است:
از یک‌سو نفی مداخله‌ی خارجی، و از سوی دیگر چشم‌دوختن به آن، امید کاذب می‌سازد و هزینه‌های واقعی مبارزه را پنهان می‌کند. این دوگانه‌سازی، نه‌تنها راه‌حل ارائه نمی‌دهد، بلکه طرفداران او را میان انتظار بیرونی و ناتوانی در سازمان‌دهی درونی معلق نگه می‌دارد.

♦️جمع‌بندی

آنچه امروز شاهد آن هستیم، یک لغزش لفظی یا تغییر نظر عادی رضا پهلوی نیست؛ بلکه فروپاشی روایتهای چندگانه و‌ فرسایش رفتاری اوست.
روایتهای متناقض او، تلاشی است برای «در مرکز توجه بودن و خنثی کردن دیگران».

بازی او از این قرار است؛ او در دنیای آشفته خود سعی میکند، تمرکز از مسئله‌ی اصلی ـ ایران ـ به سمت او منحرف شود. به‌جای آن‌که همه‌ی نگاه‌ها متوجه سرنوشت یک کشور باشد، همه‌چیز حول محور او بچرخد.

بخش دوم مقاله در پست بعدی 👇

👇

Please open Telegram to view this post