این پرنده وقتی مضطرب می‌شود رنگ پوست برهنۀ واقع در ناحیۀ گلو و سرش، از خاکستری به رنگ‌های قرمز و سفید و آبی تغییر می‌کند و به همین دلیل، در فارسی به آن بوقلمون می‌گویند که نام نوعی از پارچۀ دیباست که با تغییر جهت تابش نور به آن از رنگی به رنگی دیگر درمی‌آید. البته در افغانستان فیل‌مُرغ و در تاجیکستان مَرجان‌مُرغ نیز نامیده می‌شود. پوستی از بالای نوک بوقلمون آویزان است و به خرطوم فیل می‌ماند؛ از همین رو این جانور را پیل‌مرغ هم نامیده‌اند. اروپاییان در نخستین برخورد با بوقلمون در شمال آمریکا آن را به‌اشتباه گونه‌ای از پرندۀ گینی دانستند که از راه ترکیه وارد مرکز اروپا شده بود. بااین‌حال نام ترکیه روی این پرنده در زبان انگلیسی باقی ماند، ولی جالب اینکه در کشور ترکیه به این پرنده هندی (Hindi) گفته می‌شود. همچنین نام‌های زیادی در زبان‌های دیگر برای بوقلمون‌ها وجود دارد؛ مثلاً در بیشتر کشورهای عربی آن را مرغ رومی (الدجاج الرومي) یا حتی خروس رومی (الديك الرومي) می‌نامند.

🇸🇾🇱🇧🇵🇸حضور عرب‌تبارها در دنیای سیاست آمریکای لاتین پدیده‌ای تاریخی است که در نتیجۀ بیش از یک قرن مهاجرت تثبیت شده و به وضعیتی رسیده که از مناصب قانون‌گذاری تا ریاست‌جمهوریِ کشورهای مختلف آمریکای مرکزی و جنوبی را در بر می‌گیرد. این موج مهاجرتی عرب‌ها که عمدتاً از شامیان یعنی لبنانی‌ها و سوری‌ها و فلسطینی‌ها تشکیل می‌شد، چنان در جوامع محلی ادغام شد که به‌تدریج به‌عنوان بخشی مهم و تأثیرگذار از ساختار اجتماعی و سیاسی منطقه شناخته شد. نکته‌ای که در این بحث اغلب نادیده گرفته می‌شود آن است که اکثریت این خانواده‌های مهاجر عرب نه مسلمان بلکه مسیحی (به‌ویژه مارونی، ارتدوکس یا مُلکی) بودند.

🇧🇷 بر پایۀ اسناد و شواهد تاریخی، دست‌کم یازده رئیس‌جمهور در آمریکای لاتین از نژاد عرب بوده‌اند؛ آماری قابل توجه که بازتاب‌دهندۀ موفقیت این ادغام اجتماعی است. در برزیل، برجسته‌ترین نمونه، میشل تمر با خاستگاه لبنانی است که در سال ۲۰۱۶ به ریاست‌جمهوری رسید. علاوه‌بر او، صحنۀ سیاسی برزیل با حضور ده‌ها نام خانوادگی عربی در کنگره، وزارتخانه‌ها و شهرداری‌ها شناخته می‌شود؛ نام‌هایی همانند مالوف، حداد، ژریساتی، کساب و امین و... که نشان‌دهندۀ سنتی طولانی از حضور و نفوذ در دستگاه قدرت هستند.

🇦🇷 در آرژانتین، کارلوس مِنِم به‌عنوان رهبر عرب‌تبار با طولانی‌ترین دورۀ زمامداری شناخته می‌شود؛ او بین سال‌های ۱۹۸۹ تا ۱۹۹۹ کشور را اداره کرد. برخلاف اغلب نمونه‌های آمریکای لاتین، اگرچه منم از خانواده‌ای مسلمان و برخاسته از سوریه بود، ولی برای تصدی ریاست‌جمهوری ناچار شد ولو صوری به کیش مسیحیت کاتولیک بگرود؛ زیرا قانون اساسی آرژانتین تا سال ۱۹۹۴ شرط می‌کرد که رئیس‌جمهور باید مسیحی و حتماً کاتولیک باشد. دولت او اصلاحات اقتصادی عمیقی را در میانهٔ دوران اَبَر‌تورم به اجرا گذاشت، اما مسیر سیاسی‌اش همچنین با جنجال‌های قضایی پسینی همراه بود.

🇸🇻 کشور اِل‌سالوادور مسیر سیاسی خاصی دارد و چندین رهبر عرب‌تبار با خاستگاه فلسطینی در آن حضور داشته‌اند. نجیب بُقیله یا نایب بوکله که در سال ۲۰۱۹ انتخاب شد، به‌عنوان جوان‌ترین رئیس‌جمهور در منطقه شناخته می‌شود. پدر نجیب بقیله مسیحی بود، اما در ال‌سالوادور مسلمان شد و به‌عنوان امام جماعت مساجد به دعوت مردم پرداخت و نقشی اساسی در گسترش اسلام در کشورش داشت؛ امری که باعث می‌شود نجیب در میان عرب‌هایی که عمدتاً مسیحی هستند، تاحدی یک استثنا باشد. پیش از او، آنتونیو ساچا نیز کشور را اداره می‌کرد و در یک انتخابات تاریخی بر شافیک هندال، نامزد دیگری با تبار عربی برخاسته از فلسطین، پیروز شد. دوران مدیریت ساچا به روابط نزدیکش با ایالات متحده و همچنین بحران‌های دیپلماتیک با رژیم اسرائیل به‌دلیل بزرگداشت رهبر فلسطینی یعنی یاسر عرفات شناخته می‌شود.

🇪🇺 میان بخش غربی که از تقویم میلادی (گریگوری) پیروی می‌کند و کریسمس را در ۲۵ دسامبر جشن می‌گیرد، و بلوک شرقی (مشخص‌شده با رنگ قرمز) که در آن کشورهایی مانند روسیه و صربستان همچنان به تقویم قدیمی ژولینی پایبند هستند و کریسمس را ۷ ژانویه برگزار می‌کنند؛ امری که نمادی از تمایز مذهبی و فرهنگی آن‌هاست.

🇺🇦 جالب‌ترین نکته در این میان اوکراین است که اکنون در نقشه به رنگ سبز دیده می‌شود؛ نتیجهٔ تغییری تاریخی در ژوئیهٔ ۲۰۲۳، زمانی که رئیس‌جمهور کنونی یعنی ولادیمیر زلنسکی قانونی را امضا کرد که به‌طور رسمی تاریخ کریسمس را به ۲۵ دسامبر منتقل می‌کرد. این اقدام، حرکتی سیاسی و نمادین برای گسست نهایی از سنت روسی و نفوذ مسکو تلقی می‌شود.

🇧🇾 بلاروس که با خطوط قرمز مشخص شده، همچنان میان شرق و غرب گرفتار مانده است؛ تنها کشور منطقه که رسماً هر دو تاریخ را به رسمیت می‌شناسد و بدین‌وسیله به هویت ترکیبی و چندقرنی کاتولیکی–ارتدوکسی خود احترام می‌گذارد.

🌍 در سال ۲۰۲۵ آفریقا بیشترین افزایش جمعیت را تجربه کرد؛ با رشدی چشمگیر در حدود ۳۵ میلیون نفر تنها طی یک سال، که ناشی از نرخ‌های بالای تولد و یکی از جوان‌ترین ساختارهای جمعیتی در جهان است.

🌏 پس از آن، آسیا با افزایشی نزدیک به ۳۰ میلیون نفر قرار می‌گیرد، هرچند در بخش‌هایی از شرق آسیا آهنگ رشد رو به کاهش است.

🌎 قاره‌های آمریکا همچنان با رشدی متعادل‌تر به افزایش جمعیت ادامه می‌دهند؛ رشدی که به‌وسیلهٔ مهاجرت و افزایش طبیعی نسبتاً پایدار حمایت می‌شود.

🌍 اروپا به‌عنوان تنها منطقه با کاهش خالص جمعیت متمایز است؛ حتی با وجود سطح مهاجرپذیری مشابه آمریکای شمالی، جمعیت سالخورده و نرخ‌های بسیار پایین تولد همچنان در کاهش است.

🌏 اقیانوسیه اندکی رشد کرده است، رشدی کوچک از نظر عددی، اما همچنان درحال افزایش.

برگزاری کریسمس در بسیاری از نقاط جهان ریشه در تاریخ استعمار دارد. بخش‌های وسیعی از آفریقا کریسمس را به‌عنوان مهم‌ترین تعطیلات خود جشن می‌گیرند؛ عمدتاً بدین دلیل که قدرت‌های استعماری اروپایی، به‌ویژه کشورهایی همانند فرانسه، بریتانیا، پرتغال و اسپانیا، کیش مسیحیت را در این قاره گسترش دادند. همین وضعیت در مورد فیلیپین نیز صدق می‌کند. این کشور که ابتدا تحت سلطۀ اسپانیا و سپس ایالات متحده بود، به‌تدریج مسیحیت را به‌طور عمیق پذیرفت؛ به‌گونه‌ای که برخلاف اغلب کشورهای آسیایی، کریسمس به‌مراتب بزرگ‌ترین جشن آن شده است. در مقابل، بخش زیادی از آسیا و شمال آفریقا از تقویم‌هایی کاملاً متفاوت پیروی می‌کنند که ریشه در ادیان و فرهنگ‌های دیگر دارند. مثلاً در کشورهای اسلامی، دو عید مبارک و فرخندۀ فطر (رمضان) و قربان (اضحی)، به‌عنوان اعیاد اصلی اسلام نقش پررنگی دارند.

در برخی کشورها کریسمس چند روز تعطیل است، اما در کشورهای دیگر تنها یک روز تعطیل محسوب می‌شود یا اصلاً تعطیل رسمی نیست. در جوامع مسیحی، کریسمس یک روز مهم تلقی می‌شود، اما در دیگر کشورها صرفاً یک روز کاملاً عادی و معمولی است.

استرالیا با وسعت ۷٬۶۸۸٬۰۰۰ کیلومتر مربع، ششمین کشور پهناور جهان است؛ آن‌قدر بزرگ که می‌توان کشورهایی چون هند، مکزیک، اسپانیا، ژاپن، آلمان، بریتانیا، اوکراین، ویتنام و ایرلند را به‌طور کامل در آن جا داد. اما جالب این است که مجموع جمعیت این ۹ کشور بیش از ۲ میلیارد نفر است، درحالی‌که جمعیت استرالیا تنها حدود ۲۷ میلیون نفر است. ازآنجاکه روی نقشه‌های مسطح، مناطق نزدیک به استوا کوچک‌تر و نواحی نزدیک به قطب‌ها بزرگ‌تر از واقعیت ارضی نمایش داده می‌شوند، استرالیا نیز کوچک‌تر از اندازۀ واقعی خود دیده می‌شود. حدود ۴۰ درصد از خاک استرالیا غیر قابل سکونت است و به همین دلیل، بیش از ۸۵ درصد جمعیت استرالیا در امتداد سواحل آن زندگی می‌کنند و در شهرهایی مانند سیدنی، مِلبورن و بریزبِن متمرکز شده‌اند. البته استرالیا از نظر اقتصادی فراتر از وزن جمعیتی خود عمل می‌کند و با تکیه بر منابع طبیعی غنی، صادرات قوی و موقعیت راهبردی، تولید ناخالص داخلی آن در رتبۀ چهاردهم جهان قرار دارد.

این حملۀ هدفمند و موفق بخشی از انتقام کریمه بود، زیرا مسکو در دهه‌های گذشته به قلمرو خاقان کریمه حمله و روستاها و شهرهای مسلمانان را آتش زده و کشتار کرده بود. تا سال ۱۵۶۳، روابط مسکو و خاقان‌نشین کریمه به وخامت کشیده شد. آتش‌سوزی بزرگ مسکو در ۲۴ مۀ ۱۵۷۱ رخ داد، زمانی که ارتش کریمه و عثمانی به‌فرماندهی خاقان کریمه، دولت گِرای اول، شامل حدود ۴۰ هزار سوار تاتار، ۱۳ هزار شبه‌نظامی ترک و ۷ هزار ینی‌چری عثمانی، از خطوط دفاعی سربوخوف در رود اوکا عبور کردند، از رود اوگرا گذشتند و به حومۀ مسکو رسیدند و جناح ارتش روسیه را محاصره کردند که حدود ۳۶ تا ۴۰ هزار نفر بود. نیروهای روسیه توسط تاتارها و قوای عثمانی شکست خوردند و ارتش روسیه با عقب‌نشینی به مسکو گریخت. مردم روستایی نیز به پایتخت ریختند.

تا ۲۳ مۀ ۱۵۷۱، نیروهای تاتار به نزدیکی مسکو رسیدند و اردو زدند. نیروهای روسیه در خیابان‌ها و دشت‌های حومه مستقر شدند، اما در نبرد اولیه، تاتارها روس‌ها را عقب راندند، شاهزاده بلِسکی زخمی شد و آتش‌سوزی بزرگی در شهر آغاز گردید. در ۲۴ مه، نیروهای تاتار حومۀ شهر مسکو را به کام آتش کشیدند و وزش باد نیز شعله‌ها را به درون مسکو کشاند و حوادث متعاقب آن به یک فاجعۀ بزرگ بدل شد.

طی شش ساعت، تمام شهر، کاخ‌ها و حومۀ مسکو به‌طور کامل در آتش انتقام سوخت. مردم به کلیساهای شهر گریختند، اما بسیاری از پناهندگان در اثر ریزش بناها یا ازدحام جمعیت کشته و خفه شدند. بسیاری نیز هنگام فرار در رود مسکو افتادند و غرق شدند. بعد هم آتش به انبار باروت کرملین رسید و با شدت بزرگی منفجر شد و افراد پناه‌گرفته در زیرزمین خفه شدند. آثار فاجعه همچنان ادامه داشت؛ اجساد انبوه کشته‌ها خیابان‌های مسکو را فراگرفت که جمع‌آوری کامل آن‌ها تا بیش از یک سال طول کشید! بعد از پایان آتش‌سوزی در مسکو، برای تسهیل تردد و پیشگیری از آلودگی و جلوگیری از شیوع بیماری‌های خطرناک، تمام اجساد را در رود مسکو ریختند؛ اما حجم بسیار زیاد جسدها باعث شد که رودخانه از آب لبریز شود و این بار بخش‌هایی از شهر مسکو را سیل فراگرفت!

تهاجم کریمه، مخرب‌ترین حملۀ تاتارها به روسیه از سال ۱۵۲۱ بود و وسعت آن حتی بیشتر از آتش‌سوزی بزرگ مسکو در ۱۵۴۷ گزارش شده است. تعداد دقیق کشته‌ها و اسرای روس مشخص نیست ولی مسلماً بسیار بالا بوده و منابع مختلف ارقام متفاوتی تا ۱۲۰ هزار برای کشته‌ها و ۶۰ تا ۱۵۰ هزار برای تعداد اسیرها ارائه می‌دهند. سفیر کریمه در ورشو تعداد قربانیان را ۶۰ هزار نفر و تعداد اسیران را برابر آن اعلام کرد. تخریب کامل و ویرانی گستردۀ مسکو توسط آنتونیو پوسووینو، فرستاده پاپ، تأیید شد؛ وی جمعیت شهر در ۱۵۸۰ را حدود ۳۰ هزار نفر گزارش داد که در مقایسه با حداقل ۱۰۰ هزار نفر در ۱۵۲۰، کاهش بسیار چشمگیری بوده است.

پیامدهای این وقایع تأثیر عمیقی بر توان نظامی روسیه داشت؛ واگن‌ها و اسب‌ها نابود شدند و توپخانه آسیب شدید و جدی دید. این حادثه همچنین سیاست داخلی و خارجی ایوان مخوف را تحت تأثیر قرار داد. ناتوانی اپریچنیک‌ها (نیروهای وفادار ایوان مخوف) در محافظت از پایتخت، ضرورت انحلال اوپریچنینا را آشکار کرد، کاخ اوپریچنی نیز بازسازی نشد و برخی اپریچنیک‌های برجسته اعدام شدند. پس از این حوادث، تصمیم به ساخت دیوار سنگی در اطراف بلوک بلی گورود گرفته شد که در اوایل دهۀ ۱۵۹۰ توسط حکومت بوریس گودونوف اجرا شد. در عرصۀ سیاست خارجی، حملۀ کریمه روابط بین‌المللی روسیه را به‌نفع رقبای آن تغییر داد.

ژوستینیان یکم که با عنوان ژوستینیان کبیر نیز شناخته می‌شود، امپراتور روم شرقی از سال ۵۲۷ تا ۵۶۵ بود. دوران ۳۸ سالۀ او اوج قدرت بیزانس بود و با پیگیری ایدۀ «بازسازی امپراتوری» شناخته می‌شود؛ تلاشی که با بازپس‌گیری بخش‌هایی از قلمرو ازدست‌رفتهٔ روم غربی جلوه یافت. سردارش بلیساریوس دولت وندال را در شمال آفریقا سرنگون کرد و سپس به‌همراه نارسس، دالماتیا، سیسیل، ایتالیا و روم را از فرمانروایی اوستروگوت‌ها خارج ساخت. در ایبری نیز استان هیسپانیا تصرف شد و کنترل رومیان بر مدیترانهٔ غربی احیا گردید و درآمد سالانهٔ امپراتوری افزایش یافت. ژوستینیان در شرق با ساسانیان نیز درگیر جنگ‌هایی شد. او به‌سبب اصلاح و تدوین یکنواخت حقوق رومی که پایهٔ حقوق مدنی بسیاری از کشورهای اروپاست، چهره‌ای ماندگار به شمار می‌آید. شکوفایی فرهنگ بیزانسی و ساخت کلیسای ایاصوفیه نیز میراث ماندگار او بوده است. او نزد کلیسای ارتدکس شرقی با عنوان «قدیس ژوستینیان بزرگ» شناخته می‌شود و پس از عمویش ژوستین یکم، دومین امپراتور بیزانس از دودمان ژوستینی بود.

خوارزمشاهیان تا زمان سلطان محمد سیاستی فعال و تهاجمی در ماوراءالنهر و ترکستان نداشتند و فعالیت‌های آن‌ها در این منطقه موقتی و چه‌بسا دفاعی بود. سلطان محمد برخلاف اسلاف خویش، دو منطقهٔ ماوراءالنهر و ترکستان را از هم تفکیک کرد و در هر منطقه سیاستی متفاوت در پیش گرفت؛ او در ماوراءالنهر سیاستی تهاجمی و در ترکستان سیاست تدافعی و احتیاط‌آمیز اتخاذ کرد. ناآرامی‌های ترکستان و اخبار ظهور قوم جدید در منطقه و نابودی کوچلک خان به‌دست آنان بر نگرانی‌های سلطان افزود. دربارۀ نخستین آشنایی خوارزمشاه با قوم نوظهور مغول در معادلات منطقه ای اطلاع دقیقی در دست نیست.

سلطان جلال‌الدین خوارزمشاه علی‌رغم تهور و شجاعت بی‌نظیری که مقابل مغول داشت، متعاقب بازگشت از هند سیاست مناسبی در پیش نگرفت و عوض کسب متحدان بیشتر از طریق جلب توجه حکومت‌های اسلامی منطقه به مقابله با مغول‌ها در آن مقطع مملو از اختلاف و تفرقه، خود را وارد اختلافات ارضی ایوبیان و سلجوقیان کرد و با حمایت از برخی ملوک ایوبی شهر اخلاط را تصرف کرد. البته وقتی قبلاً محمد خوارزمشاه عباسیان را به رسمیت نمی‌شناخت و می‌خواست در بغدادِ عباسی یک هاشمیِ دیگری را بنشاند که علوی‌تبار و دست‌نشاندۀ خودش باشد و طبعاً در مقابل، خلیفۀ متشیع عباسی یعنی الناصر لدین الله نیز برای دفع تهدید سلطان محمد سفیری نزد چنگیزخان مغول فرستاد و وی را به برانداختن خوارزمشاهیان تحریک کرد ولی البته نتیجه نداد، دیگر چه انتظاری از اخلاف و اطرافیان آن دو می‌توان داشت؟!

وقتی غایت مقصود نه مصلحت امت اسلامی بلکه طمع حفظ قدرت سیاسی بود، طبعاً یک قدرت برتر و قوی یعنی مغول بر قدرت‌های متفرق اسلامی استیلا می‌یافت. اگرچه رفتار جلال‌الدین در چنین وضعیتی چندان جای تعجب ندارد، اما بااین‌حال، همسایگان غربی جلال‌الدین متوجه نقش مهم وی در مقابل مغول بودند و قبل از نبرد، سلطان علاءالدین کیقباد سلجوقی چندین سفیر و نامه فرستاد و با یادآوری شجاعت جلال‌الدین و گذشتۀ ناگوار پدرش، خواستار مصالحۀ فوری حتی با ازدواج سیاسی دختر جلال‌الدین با خودش شد، اما جلال‌الدین صلح را نپذیرفت و وارد نبردی خانمان‌سوز شد که جز شکست سنگین و فروپاشی سپاه، حاصلی برایش نداشت و سرانجام نتوانست در آذربایجان مقابل مغول‌ها دوام یابد و آواره گشت و امپراتوری لرزان او فروپاشید.

ابن‌بی‌بی نقل می‌کند که جلال‌الدین وقتی انبوه سپاهیان متحد سلجوقی و ایوبی را دید با حسرت گفت که ای کاش این‌ها همه در خدمت من بودند تا بتوانم مغولان را نابود کنم. هرچند سلاجقه و ایوبیان پس از جنگ پیش‌روی نکردند و برای صلح سریعاً پیشگام شدند و پیمان بستند، اما همین صلح هم دیگر تأثیری در وضعیت آشفتۀ سلطان دودۀ خوارزمشاهی نداشت و جلال‌الدین قربانی اقدام ناموجه خود شد. یکی از ملوک ایوبی با ناراحتی از سرنگونی جلال‌الدین، او را برای اسلام همچون «سد ذوالقرنین» در مقابل یأجوج و مأجوج یاد کرده بود. باری، برندۀ پنهان و نهایی نبرد یاسی‌چمن نه ایوبیان شام و سلاجقۀ روم، بلکه مغول‌ها بودند که سرانجام بر هر دو نیز استیلا یافتند.

وایکینگ‌ها مردمانی دریانورد از اسکاندیناوی (دانمارک، نروژ و سوئد امروزی) بودند که از اواخر قرن هشتم تا اواخر قرن یازدهم میلادی به یورش، تجارت و سکونت در بخش‌های گسترده‌ای از اروپا پرداختند؛ دوره‌ای که «عصر وایکینگ» نام دارد. آنان با کشتی‌های بلند و مجهز خود تا مدیترانه، شمال آفریقا، خاورمیانه، گرینلند و حتی آمریکای شمالی (وینلند/نیوفاندلند) سفر کردند و نخستین اروپاییانی بودند که به آنجا رسیدند. وایکینگ‌ها با ایجاد سکونتگاه‌ها و حکومت‌ها در جزایر بریتانیا، ایسلند، نورماندی و مسیرهای تجاری دنیپر و ولگا، بر تاریخ سیاسی و اجتماعی اروپای شمالی و شرقی اثر عمیقی گذاشتند و در شکل‌گیری انگلستان، فرانسه و روسِ کی‌یف نقش داشتند. آنان به‌زبان نورس باستان سخن می‌گفتند، کتیبه‌های رونی می‌نوشتند و ابتدا پیرو آیین‌های کهن بودند اما به‌تدریج مسیحی شدند. برخلاف تصویرهای کلیشه‌ای، جامعه‌ای پیچیده با قوانین، هنر و اقتصاد کشاورزی و تجاری داشتند و افسانه‌هایی چون کلاه‌خود شاخ‌دار، ساخته‌وپرداختۀ قرن نوزدهم است.

🎨 راهنمای رنگ‌های نقشه:
🟩 حکومت رسمی یمن
🟧 شورای انتقالی جنوب
🟪 نیروهای مقاومت وطنی
🟥 حوثی‌ها

🔻ترجمۀ تحلیل مؤسسۀ مطالعات استراتژیک قاسیون دربارۀ آخرین تحولات سیاسی و نظامی در یمن

تحولات یمن: تسلط برق‌آسا بر حضرموت و المهره و تجدید منازعه

سواحل شرقی یمن شاهد تحولی نظامیِ ناگهانی بود که در چند لحظه نقشۀ نفوذ را دگرگون کرد. درحالی‌که نیروهای «شورای انتقالی جنوب» برای تحمیل کنترل کامل خود بر استان نفت‌خیز و راهبردی حضرموت پیش می‌روند، رقابت خاموش میان متحدان دیروز در ریاض و ابوظبی شدت گرفته؛ رقابتی که تهدید می‌کند آتش‌بسی چندساله را بر هم بزند و جبهه‌ای تازه و پیچیده‌تر بگشاید.

در دوم دسامبر جاری، شورای انتقالی جنوب عملیاتی برق‌آسا انجام داد که به‌واسطۀ آن توانست کنترل تقریباً کامل بر استان‌های حضرموت و المهره را به دست گیرد؛ از جمله مراکز حاکمیتی در سیئون و «منطقۀ نظامی اول»، و هم‌زمان سیطرۀ خود را بر عدن و سواحل جنوبی تقویت کند.

این حمله به رویارویی مستقیم با نیروهای دولتیِ مورد حمایت عربستان - نمایندگی‌شده توسط شورای رهبری ریاست‌جمهوری - و نیز ائتلاف قبیله‌ای حضرموت به‌رهبری شیخ عمروبن حبریش انجامید. با فروپاشی خطوط دفاعی طی ساعات نبرد، کنترل مراکز حاکمیتی و زیرساخت‌های نفتی به دست شورای انتقالی جنوب افتاد؛ بزرگ‌ترین بازچینی نقشۀ میدانی از زمان آتش‌بس ۲۰۲۲. در پی آن، عربستان واکنشی نشان داد و خواستار خروج نیروهای انتقالی از حضرموت و المهره و تحویل پادگان‌ها به نیروهای «درع‌الوطن» شد و درعین‌حال، حملات هشداردهنده‌ای در نزدیکی اردوگاه‌های وابسته به انتقالی انجام داد.

تسلط سریع شورای انتقالی جنوب بر حضرموت و المهره بازتاب تلاش این شورا برای تثبیت کنترل بر هشت استانی است که پیش از وحدت، یمن جنوبی را تشکیل می‌دادند؛ امری که با هدف جدایی‌طلبانه‌ای که انتقالی دنبال می‌کند هم‌خوان است. استان حضرموت به‌سبب وزن جغرافیایی و نفتی، اشراف بر دریای عرب و هم‌مرزی با عربستان، اهمیتی ویژه دارد.

تشدید تنش در حضرموت اولویت‌های بازیگران منطقه‌ای را دوباره درهم آمیخته است. از نگاه عربستان، این تحرک در زمانی رخ می‌دهد که ریاض می‌کوشد مسیر کاهش تنش را تثبیت کند و صحنۀ یمن را به‌گونه‌ای بازآرایی نماید که شکاف‌های داخلی به عاملی به‌سود حوثی‌ها تبدیل نشود. از همین رو، در بیانیۀ وزیر دفاع عربستان، شاهزاده خالد بن سلمان، تأکید شد که «مسئلۀ جنوب» مسیری سیاسی است و نمی‌توان آن را به تحمیل کنترل با زور فروکاست؛ و آنچه در حضرموت و المهره رخ داد، جبهه‌ای را که از زمان عملیات «طوفان قاطعیت» شکل گرفته، در معرض فروپاشی قرار می‌دهد.

در مقابل، شورای انتقالی با منطقی متفاوت حرکت می‌کند؛ منطقی مبتنی بر تثبیت کنترل بر منابع، سواحل و گذرگاه‌ها و پیوند دادن امنیت محلی با امنیت دریایی گسترده‌تر در خلیج عدن و باب‌المندب. این منطق با دیدگاه امارات هم‌راستاست؛ دیدگاهی که جنوب یمن را گرهگاهی راهبردی برای حفاظت از خطوط کشتیرانی و توسعۀ سامانه‌های رصد و پایش ـ- با همکاری رژیم اسرائیل - می‌بیند و طبق اظهارات منسوب به عیدروس الزبیدی، رئیس شورای انتقالی، می‌تواند راه را برای ورود جنوب یمن به «توافقات ابراهیم» هموار کند.

تل‌آویو بر این باور است که تسلط شورای انتقالی جنوب بر سواحل جنوبی و حضرموت به اخلال در شبکه‌های لجستیکی ایران که پشتیبان حوثی‌هاست کمک می‌کند. بااین‌حال، این مسیر با وجود دستاوردهای تاکتیکی، هزینه‌های سیاسی و امنیتی فزاینده‌ای انباشته می‌کند که در رأس آن، تعمیق شکاف با ریاض قرار دارد.

به نظر می‌رسد حمایت امارات از حملۀ شورای انتقالی، پاسخی به افزایش نقش‌آفرینی عربستان در پروندۀ سودان و تشویق ریاض به واشنگتن برای توقف ارسال تسلیحات خارجی به «نیروهای پشتیبانی سریع» باشد. انتظار می‌رود عربستان برای بازگرداندن وضعیت حضرموت و المهره به شرایط پیش از آغاز حملۀ اخیر فشار وارد کند؛ حتی اگر این امر مستلزم اجرای یک عملیات نظامی محدود باشد.