جناب گاو
14.7K subscribers
647 photos
375 videos
17 files
1.05K links
محافظه کاری در باب اقتصاد و فرهنگ
Download Telegram
شکست خوارج یعنی پیروزی اسلام

خبری بسیار عالی رسید که حشدالشعبی یعنی همان نیروی شبه نظامی ایجاد شده توسط نوابغ سپاه قرار است منحل شود. سال گذشته سال خوبی برای شیعیان و اسلام بود، اگر شعور داشته باشیم. انهدام هزب الله یک نعمت بزرگ برای شیعه سنتی بود که در سال های اخیر بیم آن می رفت زیر سلطه اخوانیسم شیعی خفه شود. یکی از بدترین و ضد تمدنی ترین ابداعات ایرانی ها یعنی مافیای شبه نظامی به عراق صادر شده بود و ممکن بود مافیای رجاله ها در عراق نیز رسمیت پیدا کند و ریشه گیرد و کشور را سال ها به گند بکشد. خوشبختانه شعور و مقاومت عراقی ها بیش از ایرانی ها بود که در پنجاه سال اخیر با خوارج ایرانی بسیار منفعل برخورد کردند. دم عراقی ها و آقای سیستانی گرم. شکر گوییم و دعا کنیم باقی خوارج نیز به دخمه های تاریخی خود برگردند.
👍199👎12🤨1
آخوند سیاسی مظهر و مصداق کامل این آیه است که «فی قلوبهم مرض، فزادهم الله مرضاً»
👍145👎3
کانال روزِ خوش
لطفاً این کلیپ را حتما ببینید *اسکندر فیروز..‌.* شاید، این مصاحبه ی کوتاه، زیباترین، دیدنی ترین و شنیدنی ترین مصاحبه ای هست که از سال ۵۷ تا امروز، از سیمای حکومت اسلامی پخش شده، شما هم بشنوید و لذت ببرید. @Thegooddayy
دوستی نوشت:

در مورد سپهبد نادر جهانبانی، تا مدت‌ها نظر من هم همان کلیشه‌ای بود که بله، چون خوش‌تیپ و چشم‌آبی و مو طلایی بوده و خلبان آکروجت هم بوده و به دست انقلابیون ۵۷ هم اعدام شده، از او قهرمان ساخته شده! تا اینکه این یکی دو سال مصاحبه‌های زیادی از خاطرات خلبان‌های زمان جنگ با عراق را گوش دادم. به طور مطلق همگی با احترام زیادی از جهانبانی و نقشش در نیروی هوایی و تربیت خلبان‌ها یاد می‌کنند. اینکه می‌توانست به راحتی سوار هواپیمای شخصی خودش شده و کشور را ترک کند، ولی نرفت. در مورد سلامت نفس و حمایتش از خلبان‌های جوان، و خلاصه در ذهن آن‌ها هم جهانبانی جایگاه بالایی دارد. یعنی فقط بحث قهرمان‌سازی توسط چارتا بچه جغله طرفدار رضا پهلوی نیست.
👍302👎1
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
به سبک یزدی زاده و دیگر دلارزدایان می‌خواهیم ثابت کنیم که قیمت «واقعی» گوجه کیلویی ۱۰۰۰تومان بیشتر نیست!

۱-اعلام می‌کنیم که مصرف گوجه فقط و فقط برای پختن پلوگوجه، املت و ماکارونی اجازه داده می‌شود، و البته برای پخت پیتزا هم با شرایط خاصی مجوز داده می‌شود.
۲- استفاده از گوجه را برای هر چیز دیگر، از جمله درست کردن رب خانگی یا صنعتی، ممنوع اعلام می‌کنیم.
۳- اعلام می‌کنیم که تولیدکننده گوجه باید گوجه را در سامانه و طبق «قیمت توافقی» هزار تومان (که توسط «کارشناسان» کشف شده و «قیمت واقعی» بازار است) به مصرف‌کننده بفروشد.
۴- دستگاه‌های نظارتی موظف خواهند بود که نظارت کنند که گوجه‌ها فقط در موارد یادشده مصرف شوند.
۵- فروش گوجه خارج از این روال را قاچاق و قیمت آن را «غیرواقعی» اعلام می‌کنیم.

#همین_قدر_خر
👍194👎3
به دولت که می‌رسد، برای جماعت دولت‌پرست تمام موازین اخلاقی و دینی و انسانی دود می‌شود می‌رود هوا! قاعدتاً آدمی که موازین اخلاق درست دارد، اولین سؤالی که باید بپرسد این است که: «آیا این مالیات‌ها مشروع است؟ آیا در جای درست مصرف می‌شوند؟ آیا مالیات دهنده سهمی در مورد تصمیم‌گیری درباره اینکه مالیات چگونه مصرف می‌شود دارد یا نه؟». ولی کسی که در خداپرستیش شرک دولت‌پرستی وارد شده، کاری به این حرف‌ها ندارد. همین که دولت توانسته مالیات بیشتری بگیرد برایش کافی است تا دست بزند و هورا بکشد.
👍227👎7
عیب می جمله بگفتی، هنرش نیز بگو!

در زمینه روابط خارجی، درودیان خیلی از زمینه ایدئولوژیک خود فاصله گرفته، و این قابل تحسین است!

هیچ دلیل واقعی برای دشمنی ایران با آمریکا وجود نداشت. ایران و آمریکا نه مرز مشترک داشتند، نه رقبای استراتژیک بودند، نه تضاد جدی منافع داشتند، نه تاریخی جدی از دشمنی بین دو کشور موجود بود.... یعنی دشمنی با آمریکا امری بود که حکومت ایران و انقلابیون ۵۷ فقط و فقط و فقط بنابر دلایل ایدئولوژیک آن را انتخاب کردند.
👍265👎22
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
گزارش دقیق و بی‌طرفانه از نحوه مذاکرات نوابغ
👍43
📃 بحران آب؟ مقصر کیست؟

➣ @Notes_On_Liberty

نزاع کشاورزان اصفهانی با دولت بر سر آب و شکسته‌شدن خط‌لوله‌ی انتقال آب به یزد بار دیگر قلم تحلیل‌گران مختلف را به جنبش درآورده است: مقصر بحران کشاورز اصفهانی است یا اهالی یزد؟ مقصّر کیست؟ محق کدام است؟ پاسخ این است که هیچ‌کدام. در تحلیل نهایی، دولت و برنامه‌ریزی مرکزی باید مقصر بحران به‌وجودآمده دانسته شود.

ردّ پای بحران کنونی -نه فقط در اصفهان، که در کل ایران- را باید در ملّی‌سازی منابع آب، برنامه‌ریزی مرکزی در راستای صنعتی‌سازی کشور، قیمت‌گذاری دستوری، و انواع و اقسام مداخلات کوچک و بزرگ دولت طی سالیان دراز باید جست. در ابتدا دولت مالکیّت افراد بر آب را با ملّی‌سازی منابع از میان برده است. منبع آبی که ساکنان حوزه‌ی آبی یک رود را تأمین می‌کرد و عرفاً حقّ مالکیّت آن بین اهالی تقسیم شده بود، حقّ مسلّم همه‌ی جمعیّت تحت سلطه‌ی دولت قلمداد شد. معنای ملّی‌سازی جز دولت‌سازی یک «چیز» نیست. فرض بر آن بگذاریم که یک معدن حقّ همه‌ی ساکنان کشور x است، و پس از مدّتی یکی از استان‌های آن کشور به تسخیر دولت y در آمد، آیا اهالی آن استان همچنان سهمی از منابع کشور x دارند یا نه؟ آیا ساکنان کشورهایی که سابقاً و به‌لحاظ تاریخی تحت سلطه‌ی حکومت کشور x بوده‌اند، از آن منابع سهم می‌برند؟ به همین روی، اساساً ملّی‌سازی صنایع/منابع معنایی جز سپردن آن به دست دولت و برنامه‌ریزی مرکزی ندارد. در اینجا با تراژدی منابع مشاع روبه‌رو خواهیم شد. مالکیّت دولتی بدون آینده‌نگری منابع را در راستای اهداف خود «مصرف» و «چپاول» می‌کند.

فرض کنید یک سرمایه‌گذار خصوصی قصد دارد که کارخانه‌ی ذوب‌آهن بنا کند. او ابتدا باید هزینه‌ها را بسنجد که آیا احداث کارخانه در دل کویر و خرید آب از مالکان رود نزدیک آن‌جا به‌صرفه‌تر است یا احداث آن در کنار منبع آبی عظیم‌تر، یعنی دریا (احتمالاً بدون مالک یا با قیمتی ارزان‌تر). ولی دولت، با تکیه بر منبع مالی بی‌پایان و سلطه‌ی قهرآمیز بر منابع، فارغ از ملاحظات اقتصادی، تنها متوجّه آن است که کدام مکان از لحاظ راهبردی مناسب‌تر است، به مرکز نزدیک‌تر بوده، و دیرتر به تصرّف دشمن درمی‌آید.

دوم، دولت با قیمت‌گذاری دستوری بر روی برخی اقلام کشاورزی (به زبان دولت: محصولات استراتژیک!)، و ممنوعیّت برخی محصولات مانند خشخاش، کشت بعضی از محصولات را سودآور و برخی دیگر را زیان‌آور ساخته است. در چنین شرایطی کشاورزان به کشت محصولاتی می‌پردازند که از قید قیمت‌گذاری دولتی خارج هستند یا قیمت مناسب‌تری دارند (ممنوعیّت خریدوفروش گندم به افراد و شرکت‌های خصوصی و، در مقابل، کاهش واردات برنج از خارج را در نظر بگیرید).

از سوی دیگر، دولت با مداخله‌ی سدسازی، مصرف آب در برخی مناطق را افزایش می‌دهد. برداشت آب از بالادست رودها، شهرک‌سازی‌ها و باغ‌سازی‌های گسترده در اطراف سدهای ذخیره‌ی کشور، تنها به‌لطف مجوزهای دولتی ممکن شد و مالکان سنّتی طی هزاران سال از چنین اقدام پرهیز کرده بودند و در صورت اقدام به احداث باغ، از سهم آبی معیّن استفاده می‌کردند.

وانگهی، دولت با ملّی‌سازی منابع آبی و عرضه‌ی ارزان‌قیمت آب (یارانه)، انگیزه‌ی صرفه‌جویی و مصرف محتاطانه‌ی آن را از میان برده است. در بازار آزاد، سازوکار قیمت‌ها در مواقع ترسالی و خشکسالی، جلوی مصرف بی‌رویّه‌ی آب را می‌گیرد، و مصرف آن را مدیریّت می‌کند. حتّی انتقال آب از یک شهر به شهر دیگر تابعی از نظام قیمت‌هاست و ملاحظات آینده‌نگرانه را جانشین کوته‌بینی و «مصرف» صرف منابع می‌کند.

راهکار بحران کنونی کشور چیزی جز مجموعه‌ای از اقدامات ضدسوسیالیستی (دولت‌زدایی) نتواند بود. ملّی‌زدایی منابع و مراتع، بازگرداندن مالکیّت منابع به مالکان تاریخی و محلّی، خصوصی‌سازی صنایع، آزادسازی قیمت‌ها و قطع یارانه به کشاورزان و صنایع، لازمه‌ی بازگشت نظم طبیعی به کشور است و شرّ برنامه‌ریزی بیشتر و متمرکزتر، که بیش از صد سال کشور را به اسارت گرفته، تنها بر مشکلات میافزاید.

➣ @Notes_On_Liberty
👍70👎4
به خاطر این ماجرا مدیر روابط عمومی میراث اصفهان شهرام امیری عزل شد.
چون در پاسخ به خبرنگار که پرسید «چرا حجاب‌بان دارید، اما نیروی حفاظت از ابنیه ندارید؟!» لو داده بود که اداره میراث بودجه‌ی حجاب‌بان‌ها را تامین کرده بوده و پول برای نیروی حفاظت نداشتند.

https://x.com/mrmofid/status/1912192970855489755
👍109👎3
آیا به دولت باهوش‌تری احتیاج داریم؟

تکنوکرات‌ها (که فکر می‌کنند خیلی باهوش‌اند) خیلی دوست دارند بگویند که دولت باید دست آدم‌های باهوش باشد. منظورشان هم مدرک آکادمیک است. اگر بپرسی مشکل ما چیست، بلافاصله از کم‌هوشی بعضی دولتمردان داد سخن می‌گویند.

اولاً، مفهوم عقل و خرد ربطی به هوش آکادمیک ندارد و مکرر گفته‌ایم که رابطه هوش آکادمیک با عقل سیاسی مسلماً و تحقیقاً منفی است.

ثانیاً، کسانی که از هوش دولت صحبت می‌کنند، عشق کنترل دارند و معمولاً در عمل مخرب‌اند. دولتی که نخواهد جامعه را کنترل کند به «هوش» یا «پرکاری » احتیاج ندارد.

ثالثاً، دولت جمهوری اسلامی از لحاظ هوش ابزاری کمبود ندارد. اگر کمبود داشت، نمی‌توانست پنجاه سال مردم را اسیر خود کند! این هم گزارش بی‌بی‌سی که نشان می‌دهد وقتی پای کنترل مردم و تجاوز به حریم خصوصی ملت پیش می‌آید خیلی هم باهوشند و کارا!
👍70👎3
جناب گاو
آیا به دولت باهوش‌تری احتیاج داریم؟ تکنوکرات‌ها (که فکر می‌کنند خیلی باهوش‌اند) خیلی دوست دارند بگویند که دولت باید دست آدم‌های باهوش باشد. منظورشان هم مدرک آکادمیک است. اگر بپرسی مشکل ما چیست، بلافاصله از کم‌هوشی بعضی دولتمردان داد سخن می‌گویند. اولاً،…
خودپردازهای بانکی بیش از دویست هزار تومان پول نقد به شما نمی‌دهند. معادل حدود دو دلار! الان ده سالی هست که این محدودیت دویست هزار تومان که سر جایش مانده، مگر دو هفته‌ای در ایام نوروز اخیر که با لطف فراوان آن را به سیصدهزار تومان افزایش دادند و بعد از تعطیلات آن را کم کردند.

برای اینکه ببینید حکومت نسبت به شهروندانش چه قدر بی‌اعتماد است و چه قدر آن‌ها را بی‌ارزش می‌شمارد، همین یک نکته کافی است! البته شواهد این مسئله بیشمار است: اینکه در تعیین اسم رسمی مکان‌های شهری (میدان توپخانه، خیابان وزرا، ....)، هیچ کاری به آنچه مردم به کار می‌برند ندارند؛ در اینکه خود را محق می‌دانند هر خبری را بخواهند سانسور کنند؛ در فیلترینگ‌های حکومتی؛ و در هزار توهینی که هر روز به مردم می‌شود.

علیرغم شعارهایشان، حکومت و مسؤولان از بالا تا پایین مطلقاً و ابداً هیچ گونه احترامی برای مردم، برای من و شما مردم عادی، قائل نیستند.
👍258👎3
ایدئولوگ‌ها معمولاً بسیار منافق و ریاکارند. نمونه‌اش همین جناب برنی ساندرز که در جریان تور سخنرانی‌هایش بر علیه «الیگارشی» در طی فقط یک ماه ۲۲۱هزار دلار خرج پروازهایش با جت خصوصی شده است.
👍103👎12
رمان‌ها در ادبیات مدرن پر از وراجی‌ها و روده‌درازی‌های بی‌پایان‌اند. پس بیهوده نیست که خیلی‌ها که عادت به اینگونه ادبیات دارند، زبان موجز سعدی را ارج زیادی نمی‌نهند.

سعدی استاد ایجاز در عین فصاحت است. برای مثال، نگاه کنید چگونه در چند جمله کوتاه تصویری تابلومانند از پیادگان حاج و مقایسه آنان با پیاده عاج ( شطرنج) به دست می‌دهد:

سالی نزاعی در پیادگان حجیج افتاده بود و داعی در آن سفر هم پیاده. انصاف در سر و روی هم فتادیم و داد فسوق و جدال بدادیم!
کجاوه‌نشینی را شنیدم که با عدیل خود می‌گفت: «یاللعجب! پیادهٔ عاج چو عرصه شطرنج به سر می‌برد فرزین می‌شود، یعنی بِه از آن می‌گردد که بود، و پیادگان حاج بادیه به سر بردند و بٓتٓر شدند!»

از من بگوی حاجی مردم‌گزای را/
کاو پوستین خلق به آزار می‌درد:

حاجی تو نیستی، شتر است از برای آنک/
بیچاره خار می‌خورد و بار می‌برد!

به مناسبت اول اردیبهشت، روز نگاهبان زبان فارسی، #سعدی شیرین‌سخن.
👍154👎15
اگر دیدید اقتصاددانان «ارزشی» یا بقیه برادران «ارزشی» طرفدار اقتصاد آزاد شدند، حتی یک لحظه هم فکر نکنید که اینها به خاطر احترام به حقوق مالکیت (یا به خاطر شرع و مذهب، با به خاطر آزادی، یا به خاطر رفاه مردمان) است که چنین شده‌اند. خیر! فهمیده‌اند که قدرت اقتصادی یک کشور در گرو مقداری آزادی اقتصادی است. اینها در حقیقت دنبال دولت قوی‌ترند و دولت قوی‌تر اقتصاد قوی‌تر می‌طلبد، و اقتصاد قوی‌تر آزادی اقتصادی در درجاتی را نیاز دارد!

همین نکته در مورد بسیاری دیگر از روشنفکران (از جمله خیلی ملی‌گراها) که اکنون طرفدار آزادی اقتصادی‌اند صادق است. دم خروس‌شان در «ولی» و «اما»های آنها خودش را نشان می‌دهد.

آخر کار، آنچه که برای همه اینها اصل است پرستش دولت است: دیروز در لوای سوسیالیسم، امروز در لوای «اقتصاد آزاد، اما...»!
👍157👎7
جناب گاو
اگر دیدید اقتصاددانان «ارزشی» یا بقیه برادران «ارزشی» طرفدار اقتصاد آزاد شدند، حتی یک لحظه هم فکر نکنید که اینها به خاطر احترام به حقوق مالکیت (یا به خاطر شرع و مذهب، با به خاطر آزادی، یا به خاطر رفاه مردمان) است که چنین شده‌اند. خیر! فهمیده‌اند که قدرت اقتصادی…
آیا شعار حمایت از اقتصاد باز (آزاد) خطری دارد؟

بله، مانند هر شعار و حرف درست دیگر ممکن است مورد سوءاستفاده قدرت‌طلبان واقع شود: یعنی کسانی که واقعا به آزادی معتقد نیستند و به استثمار‌ و انحصار علاقه کامل دارند. این‌ها فقط علاقه و عادت به دوشیدن دارند و اقتصاد و جامعه را گاو شیرده خود فرض می‌کنند و هیچ احترامی برای همنوع خود قائل نیستند، و سوای حفظ قدرت و پرکردن جیب هیچ تعهدی ندارند. این‌ها برای این که گاو شیرده رمقی پیدا کند ممکن است شعار باز کردن اقتصاد و آزاد کردن آن سر دهند و مقداری از زنجیرهای ابلهانه بوروکر‌اتیک را رها کنند. یا برای این که بالا کشیدن پول ملت راحت‌تر شود ممکن است «خصوصی‌سازی» کنند. اما هرگز زنجیرهای اصلی مانند «پول ملی» و بانک مرکزی و نهادها و مدارس و دانشگاه‌ها اموال غصبی و بودجه‌ها و ذهنیت دولت‌محوری و ایدئولوژی‌ها و تاریخ‌سازی دروغین را رها نخواهند کرد. ضمنا به محض این که دوباره جیب‌ها پر شد به اصل خود باز خواهند گشت و تازیانه را محکم‌تر می‌زنند تا کنترل خود را از دست ندهند. این اتفاق مکرر افتاده است. در روسیه و در ایران و در بعضی کشورهای لاتین و آسیایی. ماهیت افراد بسیار مهم‌تر از شعارهای آنان است. در ایران اقشار وابسته به هیات‌های موتلفه اسلامی و طیفی از تکنوکرات‌های دولتخور شعار اقتصاد باز سر داده‌اند بدون کوچکترین تعهد قلبی به آزادی از دولت و حکومت.

تا رابطه مردم با حکومت در چارچوب حقوق مسلم مالکیت تعریف نشود، هر شعاری چیزی نیست جز خیمه‌شب‌بازی و دسیسه. در جایی مثل انگلستان به جای حقوق کذایی بشر و ارزش‌های مسیحی و عدالت اجتماعی و غیره، حقوق سفت و سخت و نقض ناشدنی مالکیت بنای روابط اجتماعی بود. ما در ایران فقط در زمان قاجار به این الگو تا حدی نزدیک شدیم.
👍102👎3

چرا برخی کشورهای خاورمیانه دچار انحطاط شدند و برخی نه؟
فرضیه مرکزی
: ریشه انحطاط نه در "سنت" بلکه در "انقطاع از سنت" است؛ به‌ویژه سنت حقوقی و فقهی مالکیت محور که در تجربه کشورهای باثبات خلیج فارس ادامه یافت و در کشورهای گرفتار روشنفکری مدرن و دولت‌گرایی گسسته شد.
۱. تفکیک دو مسیر تاریخی:
مسیر انقطاعی
: ایران، عراق، مصر، سوریه، افغانستان
👈تجربه دولت‌سازی مدرن با تکیه بر روشنفکرانی که سنت فقهی را ارتجاعی، بازدارنده و نامشروع قلمداد کردند.
👈تلاش برای جایگزینی نظم فقهی-عرفی با نظم حقوقی مدرن دولت‌محور.
👈حذف تدریجی نهادهای واسط بین فرد و دولت: بازار، فقه، اصناف، نهادهای سنتی اعتماد عمومی.
👈غلبه گفتمان‌های توطئه‌محور، ضد بازار، ضد تجارت، و توجیه‌کننده دولت اقتدارگرا.
مسیر تداومی: امارات، قطر، کویت، عمان، عربستان (تا حدی)
👈حفظ نسبی ساختارهای سنتی مانند شریعت فقهی در امور خانوادگی، ارث، قراردادها، تجارت.
👈هم‌زیستی هوشمندانه با نهادهای مدرن بدون طرد یا بی‌اعتباری کامل سنت.
👈حفظ شأن فقها، قبایل، بازار، و سنت‌های محلی به‌عنوان منابع مشروعیت حقوقی.
شکل‌گیری نوعی دولت‌سازی محافظه‌کارانه نه ایدئولوژیک.
۲. سنت فقهی مالکیت محور در مقابل روشنفکری دولت‌گرا
فقه مالکیت محور
:
👈بر اصل رضایت، قرارداد، آزادی تصرف و مالکیت خصوصی تأکید دارد.
👈تحول آن مبتنی بر رقابت میان فقهای اعلم بوده است (نظام داوری خودجوش).
👈بازرگانان و نهادهای بازار نقش میانجی در تفسیر و اجرای فقه داشتند.
روشنفکری دولت‌گرا:
👈ضد بازار، ضد سنت، گاه ضد دین، اغلب تحت تأثیر الگوهای انقلاب فرانسه یا سوسیالیسم.
👈بر دخالت دولت در توزیع عدالت، نوسازی فرهنگی، حذف فقه از عرصه عمومی اصرار داشت.
🤛نتیجه: حذف تدریجی نهادهای خودتنظیم‌گر و واگذاری همه امور به دولت متمرکز.
 
👍49👎16
Forwarded from قجرنامه
آپولوجیا قجرتاری(Apologia Qajartarii)!
بخش ۱

خلاف جریان جامعه رفتن شهامت و شجاعت بسیار زیادی می‌طلبد. افلاطون حق داشت که جامعه را بزرگترین مستبد بخواند.

بنابراین برای ما جماعت «قجرتارین» عجیب نیست که در معرض انواع و اقسام انتقادات و حتی توهین‌ها و فحش‌ها و تهمت‌ها باشیم. معمولاً هم برایمان نیت‌خوانی می‌شود. مانند کورش کبیر و اینشتین و شریعتی که هر روز در آن دنیا اینترنت را چک می‌کنند تا ببینند چه سخن تازه و بدیعی از آنها نقل قول شده، ما قجرتارین‌ها در همین دنیا هر روز چک می‌کنیم ببینیم چه نیت جدیدی پشت حمایت شنیع‌مان از قاجار نهفته است!

حالا، از شوخی بگذریم، معمولاً ما متهم می‌شویم که نگاهی اسطوره‌ای و رمانتیک به دوره قاجار داریم. در اینجا می‌خواهم در این باره، یعنی نگاه اسطوره‌ای، رمانتیک و نوستالژیک به آن دوره و به خصوص به شخص ناصرالدین‌شاه (آن شاهی که برای بسیاری تبدیل به منفورترین چهره تاریخی شده است) بنویسم.

در اینجا فقط از این جهت به مسأله می‌پردازم و فعلاً به ابعاد دیگر کار ندارم: به اینکه دوران قاجار آن دوران تاریکی که ترسیم کرده‌اند نیست، به اینکه بسیاری از مصائب آن دوران (مانند بیماری‌ها) منحصر به ایران نبود و بلکه شرایطی جهانی بود، به اینکه دوران قاجار چه بالیدن‌های فرهنگی و علمی و اقتصادی وسیعی داشت، به سیاست خارجی بسیار معقول‌شان (که بعد از آنها فقط در زمان محمدرضاشاه تکرار شد)، به اینکه تا چه حد تاریخ‌نویسی درباره این دوران مغرضانه و از دیدگاهی کاملاً خصمانه بوده،... اینها مواردی است که کم‌وبیش درباره‌اش صحبت کرده‌ایم و هنوز حرف‌های زیادی هست که فرصت دیگری می‌طلبد.

و اما در مورد اسطوره‌سازی!

۱- اسطوره‌ای در شرق!
در میانه قرن نوزده، در کشوری در جایی که غربی‌ها آن را اورینت (شرق) می‌نامند، پادشاهی بود که توانست در میان دوران استعمار کشورهای غربی کشورش را مستقل نگاه دارد. این شاه که تا حد زیادی دیندار و سنتی بود و مدتی طولانی نیز سلطنت کرد، زن‌های عقدی و صیغه‌ای فراوان داشت (شاید حدود صد تا)، زبان‌های اروپایی بلد بود، به دانش جدید غربی علاقه داشت و در دوران حکومتش، کشورش شاهد حرکتی آرام به سوی تجدد بود. با من باشید تا در انتها به شما بگویم این پادشاه که بود!

۲- شاهی که اسطوره نبود!

از ناصرالدین شاه به هیچ وجه نمی‌شود «اسطوره» ساخت! خیلی از اسطوره‌های معاصر ما معمولاً ترکیبی از درجات مختلفی از ریاکاری و خودبزرگ‌بینی و عوام‌فریبی بودند. مرحوم ناصرالدین‌شاه هیچکدام از اینها نبود. از تصویر کاریکاتوری که از او در ذهن‌هایمان جا افتاده دور شوید و او را دوباره از خلال خاطرات خودش و افراد نزدیکش بشناسید. شاه نه بلد بود برای مستضعفین ناله کند، نه مرتب «ایران، ایران» می‌کرد، و نه تصویر یک ناجی بزرگ از خودش داشت. این نبود که شاه نسبت به کشورش و مردمش بی‌تفاوت باشد، بلکه برعکس! ولی از اهتمامش به مسائل مختلف هیچگاه برای خود فضیلت و برتری نتراشید. در خاطراتش از اشاره به امور کشورداری و نیز مسائل نظری سیاسی می‌پرهیزد (و به همین علت خاطراتش در نزد بسیاری از تاریخ‌پژوهان ارج و قرب زیادی ندارد)، و مثلاً حتی جاهایی که ساعت‌های متمادی را صرف بررسی شکواییه و دادرسی کرده را فقط با یک اشاره کوتاه رد می‌شود. یک سیاستمدار مدرن برای چنین چیزی بیست ساعت فیلم و صد من صفحات روزنامه اختصاص می‌داد!

۳-ناصرالدین‌شاه، استاد ذن!

مریدی در طریقت بودایی ذن از استادش پرسید که آیا او‌ کراماتی هم دارد! جواب داد: «البته که دارم! آنگاه که گرسنه‌ام غذا می‌خورم، تشنه که شوم آب می‌نوشم، چون خسته شوم می‌خوابم....» کرامات ناصرالدین‌شاه نیز دقیقاً از همین نوع بود: انسانی بود به شدت «نرمال». نه قهرمان بود و نه داعیه قهرمانی داشت.  بلکه برعکس، کاملاً از محدودیت‌های خودش (و‌کشورش) آگاه بود. برخلاف تصویر رایج و تصویرسازی‌های کاذب، اطرافیانش نه چندان تملق‌گو بودند و نه خود شاه خیلی به تملق‌گویی‌ها و چاپلوسی‌ها وقعی می‌نهاد. زمانی نقاشی قشنگی کشیده بود، ولی وقتی آن را به درباریان نشان داد، همه بالاتفاق منکر آن شدند که خود شاه توانسته باشد آن را بکشد (چه قدر تملق‌گو!). در خاطراتش نوشت: «به درک که باور نکردند. خودمان می‌دانیم که خودمان کشیده‌ایم!» شاه خودشیفته نیز نبود. معمولاً فقط جاهایی از خودش تعریف می‌کند که در شکار یا در مشق توپخانه توانسته از دور به هدف بزند! خیلی جاها خجالتی می‌شد و حتی با این که تقصیری هم نداشت احساس شرم می‌کرد. با همه اینها، هوش سرشار و نیز طنز زیرپوستی‌اش را می‌شود جا در جا در خاطراتش دید. توصیف‌هایش از مکان‌های مختلف جالب و قضاوت‌هایش در مورد افراد معمولاً خیلی درست است. مثلاً با اولین برخورد، شخصیت نیمه‌خُل پادشاه و ولیعهد بلژیک دستش می‌آید و آن را به نحوی بامزه تعریف می‌کند.

ادامه دارد (در اینجا)

@qajarnameh
👍46👎15
Forwarded from قجرنامه
قجرنامه
آپولوجیا قجرتاری(Apologia Qajartarii)! بخش ۱ خلاف جریان جامعه رفتن شهامت و شجاعت بسیار زیادی می‌طلبد. افلاطون حق داشت که جامعه را بزرگترین مستبد بخواند. بنابراین برای ما جماعت «قجرتارین» عجیب نیست که در معرض انواع و اقسام انتقادات و حتی توهین‌ها و فحش‌ها…
آپولوجیا قجرتاری!
بخش۲

۴- چه کارها که نکرد!
قبلاً این را گفتیم، و باز تکرار می‌کنیم: آن‌چه ما در ناصرالدین‌شاه می‌پسندیم دقیقاً این بود که او تا حد بسیار زیادی پادشاهی به سبک «قدیمی» بود (اگر بگوییم «سنتی»، بعضی دوستان ممکن است رعشه بگیرند!). به شکار و زنان زیبا علاقه داشت و اگرچه در مورد امور مختلف کشور و وضع مردم و اوضاع باران و کشاورزی واقعاً دل‌مشغولی داشت، ولی دنبال ایده‌فروشان و تمرکز قدرت و برنامه‌ریزی متمرکز نیفتاد. تهمت استبداد مطلقه هم کمتر از همه به او‌ می‌چسبد! در تمام سلطنتش سعی کرد که نیروهای تجددخواه و محافظه‌کار را در تعادل نگاه دارد. به نظر می‌رسید که به طور شهودی از خطر هجوم یکباره ایده‌های مدرن کاملاً آگاه بود، ولی احتمالاً  فاقد کلمات و عباراتی بود که بتواند فلسفه خاص محافظه‌کاری را با آنها بیان کند (حتی امروز هم بعد از ۲۰۰ سال تجربه، برای متفکران ما چنین چیزی مشکل است).

۵- اسطوره‌های ما!

اگر ناصرالدین‌شاه و قاجار نه اسطوره‌اند و نه قابل تبدیل به اسطوره، در عوضش اسطوره‌های دیگر در تاریخ معاصر کم نداریم:
➖نادرشاه
➖امیرکبیر،
➖مشروطه،
➖رضاشاه و راه‌آهن و ارتش و چکمه‌اش،
➖محمدرضاشاه و تمدن بزرگش،
➖مصدق و ملی شدن نفت،
➖خمینی و انقلابش.
به اضافه تعداد زیادی خُرده‌اسطوره، چون قائم‌مقام و سیدجمال و شریعتی و ملکم‌خان و شاملو... آنچه بسیاری را می‌آزارد در واقع این است که ما مشغول واکاوی درباره این اسطوره‌ها و بیرون کشیدن اسکلت‌ها از درون کمدهای تاریخ هستیم!

۶- «سنت» روشنفکری

قسمت بسیار سخت کار ما آن است که در ۱۵۰ سال گذشته، جریانات فکری که زمانی سیدجمال‌الدین اسدآبادی و بابی‌ها و روشنفکرانی چون ملکم‌خان و طالبوف و آخوندوف و آقاخان کرمانی علمدارش بودند، به تدریج تبدیل به ذهنیات همه جامعه شدند. این تفکرات به مرور توانستند تمام سدهای جلویشان و نهادهای سنتی مانع‌شان را با نفوذ و یا با تخریب بردارند: آخوندهایمان بابی و بعداً روشنفکر و انقلابی شدند، شاهزاده‌هایمان کمونیست شدند، شاه‌مان سوسیالیست و انقلابی درآمد، بعد هم موج عظیمی از ریاکاری و  تظاهر و واژه‌بازی و پندارفروشی جامعه را بلعید، جهان‌بینی جامعه دچار یک تحول اساسی شد…

حالا هر قدر که بیاییم و با شاهد و مدرک نشان دهیم که آن روشنفکران خیلی مواقع خودشان نمی‌دانستند چه می‌خواهند، هر چقدر استدلال بیاوریم که اینها مشغول واردات بعضاً بدترین ایده‌های مخرب (چون سوسیالیسم و فاشیسم) بودند، هر چقدر که نشان دهیم که چگونه تلاش همین‌ها بود که به ایجاد آخوند سیاسی و قدرت یافتن بلامنازع آخوند انجامید (و نه فقط در جریان انقلاب۵۷)، .... هرچقدر که استدلال و شاهد بیاوریم، باز نمی‌توانیم بر آنچه اسلوب فکری کل جامعه (در میان تقریبا تمام گروه‌ها) شده فائق آییم. ما در میان هیچ یک از گروه‌های سیاسی موجود (حتی در میان خیلی از لیبرترین‌ها یا در میان بازماندگان قاجار) متحدی نداریم! حتی تاریخ‌دانان بسیار منصفی چون عباس امانت (که بسیار وامدار او در مورد تاریخ قاجاریم)، همین ذهنیت غالب روشنفکری را دارند. یا مثال دیگرش را در پادکست بسیار خوب «ماجرای مشروطه» توسط امیر خادم می‌توان دید که از لحاظ پژوهش تاریخی و رجوع به منابع دست اول بسیار عالی است، ولی وقتی که پای ارزشگذاری در کار می‌آید در همان چارچوب و پارادایم غالب جامعه است.

۷- سنت در مقابل مدرنیته؟

در اینجا حرف سر تقابل سنت و مدرنیته نیست. ناصرالدین شاه یا شاهان قبل و بعد از او مشکلی با تکنولوژی جدید و علوم جدید نداشتند و اتفاقا به دنبال اینها بودند. آنها حتی مشکل زیادی هم با خود مفاهیم سیاسی جدید مثل مجلس شورا نداشتند. ناصرالدین شاه شاهی سنتی بود، ولی «سنت‌گرا» به هر معنایی  که امروز از آن منظور می‌شود نبود. حتی اتحاد محمدعلی‌شاه با شیخ فضل‌الله هم یک یارکِشی سیاسی بود و نه یک اتحاد ایدئولوژیک! تجدد سرنوشت محتوم ایران بود. سوال این بود که از چه راهی: راهی شبیه انگلیس یا مراکش و مبتنی بر محافظه‌کاری، یا راهی چون فرانسه و روسیه و مبتنی بر انقلابی‌گری و ویرانگری!
➖➖➖➖
ممکن است بپرسید که «آیا ملت ایران مانند هر ملت دیگری به اسطوره نیاز ندارد؟». جواب‌مان این است که: اسطوره به خودی خود مشکلی ندارد تا وقتی که محمل انواع و اقسام ایدئولوژی‌های مخرب نشود.

این ما را می‌رساند به سوال‌مان در اولین بند این نوشته (اسطوره‌ای در شرق). شخصیت مورد نظر مونکوت، شاه سیام (تایلند) در اواسط قرن نوزده بود که در تایلند نوعی اسطوره و پدر تایلند نوین به شمار می‌رود. او که سال‌هایی یک راهب بودایی بود، بعد از مرگ برادرش به پادشاهی رسید، زنان زیادی اختیار کرد (سوگلی‌اش دختر برادرش بود که از او ولیعهد بعدی متولد شد)، و سال‌ها در میانه قرن ۱۹ کشورش را مستقل نگاه داشت. شخصیتی که خیلی بیشتر به ناصرالدین‌شاه می‌خورد تا هر یک از اسطوره‌های جدید ما.

بخش۱
@qajarnameh
👍52👎19
Forwarded from LiberTorch (Räihan)
با دف و نی، دوش آن مرد عرب،
وه! چه خوش می‌گفت، از روی طرب،

ایهاالقوم الذی فی‌المدرسه،
کلکم حصلتموها وسوسه،

ذکر کم ان کان فی غیر الحبیب،
مالکم فی‌النشاة الاخری نصیب،

فاغسلوا یا قوم عن لوح الفؤاد،
کل علم لیس ینجی فی‌المعاد،

ساقیا! یک جرعه از روی کرم،
بر بهائی ریز، از جام قدم،

تا کند شق، پرده ی پندار را،
هم به چشم یار بیند یار را.

📚مثنوی نان و حلوا، بخش ۵

🕌 یادروز شیخ بهایی و زیبایی خانهٔ تاریخی‌اش نمودی از مطابقت ذهن و دنیای عین است.
👍57👎6