به قول سعدی:

این چه حرامزاده مردمانند؛ سگ را گشاده‌اند و سنگ را بسته!

من نمی‌فهمم چرا چهره آن کاسبکار را شطرنجی کرده‌اند! قاعدتاً آن کسی که باید چهره‌اش شطرنجی باشد آن دو سه تا مامور عقده‌ای، بی‌ادب و لجن ‌اند! اینقدر هم ادب‌ خانوادگی یاد نگرفته‌ که در مغازه تحت مالکیت آن شخص به لجن‌وارترین حالت به او می‌گوید «بجنب!»

در این مملکت، فروشگاه‌های زنجیره‌ای راه می‌اندازند که از شیر مرغ تا جان آدمیزاد می‌فروشند، ولی اگر میوه‌فروش چیز دیگری به غیر از میوه بفروشد، می‌شود تداخل صنفی! بانک مرکزیش با هزاران کارمند مفتخورش هر روز ریال را بیشتر و بیشتر به پشگل تبدیل می‌کنند، ولی به اتیکت قیمت و فاکتور بقال گیر می‌دهند. تمام واردات را تبدیل به رانت‌های بزرگ کرده‌اند، ولی گیر می‌دهند به چند تا جنس وارداتی «قاچاق» در شلف میوه‌فروش!

کارمند دولت در این مملکت در بهترین حالت موجودی منفعل است که وارد دولت شده است. در حالت‌های بدتر همین لجن‌هایند، و در بدترین حالت‌ها می‌شوند مدیر و معاون و وزیر. هیچگاه از دولتی جماعت انتظار دلسوزی برای مردم نداشته باشید.

در زمره کارمندان دولتی باید اساتید دانشگاه را هم لحاظ کرد. نه این‌که همه‌شان آدم‌های بدی باشند. خیلی‌شان مثل همه کارمندهای منفعل دولتی‌اند که دنبال حقوق ماهانه‌شان هستند. ولی در میان اینها هم هیچگاه «فرهیختگی» نجویید! اگر دیده باشید که چطور سر حقیرانه‌ترین چیزها (مثلاً تعداد دانشجویان تحت راهنمایی‌شان) با هم دعوا می‌کنند و چقدر کارمندمسلک اند!

شگفت‌آور است که آنچه که این جوان به تجربه کم خود فهمیده را اساتید اقتصاد دانشگاهی با کوهی از افتخارات و سواد و‌دانش‌ ادعایی‌شان نمی‌فهمند.

در حقیقت، نتایج مخرب این تصمیم بانک مرکزی خیلی بیش از آن است که این جوان با تجربیات خود شرح می‌دهد. توضیحش کمی حوصله می‌خواهد، و ما اینجا فقط به این بسنده می‌کنیم که بپرسیم: آخر مطابق کدام عقل سالمی، سنگ انداختن و اختلال ایجاد کردن در فعالیت‌های اقتصادی برای اقتصاد خوب است؟!

به قول آقای علا:

حالا به این موضوع اشاره کردم که شرایط خنده‌دار و در عین حال تأسف‌بار خودمان را توضیح دهم که فکر نمی‌کنم تاکنون به مغز هیچ رمان‌نویسی در سرتاسر جهان خطور کرده باشد. در اینجا، حکومت و هواداران آن نمی‌گویند شما خیلی خوشبخت هستید، بلکه صدر تا ذیل حکومت به شدت به وضع موجود اعتراض دارند! نه‌تنها اعتراض دارند، گاهی طلبکار هم می‌شوند و به دستاویز یک انتخابات مسخره، هر دوره یکی از جناح‌هایش روبه مردم می‌گویند «این چه وضعی است که درست کرده‌اید!» این دیگر درجه‌ای از بی‌چشم‌ورویی است که حتی به عقل استالین هم نرسیده بود و فکر می‌کنم یکی از محصولات بومی باشد.

حالا این هم مطلب یک میلیارد و دویست میلیون و یکم:

جوان مملکت را در بهترین سال‌های زندگیش، سال‌هایی که بهترین پتانسیل برای رشد دارد، می‌برند دو سال بردگی اجباری (به اسم خدمت به میهن)، تا نماینده رانتدار و رانتخوار و سهمیه‌دار و سهمیه‌بر و دوپینگ شورای نگهبان کرده و شکم‌گنده، بیخود و بی‌جهت، عصبانی شود و به آن جوان سیلی بزند! بعد هم هیچ مجازاتی نشود، بلکه طلبکار هم شود!

چیزی نشده که!

عمر تمام جوانانی که سربازی (بردگی) می‌روند و عمر تمام جوانانی که برای فرار از بردگی اجباری عمر خود را در دانشگاه‌های به‌دردنخور مملکت به باد می‌دهند فدای یک موی نماینده‌ی سر سفره انقلاب نشسته!

حد خود را بشناسید ای بردگان! شما لایق سیلی اربابان خود هم نیستید. باید شما را شلاق بزنند، ولی دل مهربان‌شان راضی نمی‌شود.

◽️ نرخ تورم افغانستان: همچنان منفی

نرخ تورم سالانه افغانستان در سال 2024 منفی یک درصد بود و تخمین نهادهای بین‌المللی نشان از تداوم تورم منفی در اقتصاد افغانستان دارد.

پس از خروج آمریکا و به قدرت رسیدن طالبان در سال 2021، تا سال 2024 میانگین نرخ تورم سالانه افغانستان 2.2 درصد بوده است.

رییس بانک مرکزی افغانستان در این دوره، حاجی محمد ادریس (تصویر بالا) بوده است.

در سابقه حاج محمد ادریس آمده که وی خواندن و نوشتن پشتون را بلد است و پول‌های خلیفه قبلی «ملا اختر منصور» را برایش پنهان و نگهداری کرده است.

◽️@utfinance◽️

از چرخش جناب رائفی‌پور که تعجب نکردید؟! اگر تعجب کردید جای تعجب دارد!

همینجا خدمت‌تان عرض کردم که آقایان اسلامگرا به راحتی آب خوردن سر وقتش ملی‌گرا و ایرانشهری می‌شوند!

در همان اسلامگرا بودنش هم آفتاب‌پرست‌وار است. هر چه را مطابق میلش و مطابق جریان باد باشد می‌گیرد. یک زمان امت‌گرا می‌شود، یک زمان شیعه تندوتیز، یک زمان جزو دنیای شیعه (شامل عراق و لبنان) می‌شود، یک زمان جزو «ایران فرهنگی» (شامل آسیای میانه سنی مذهب)،.....

در مورد اعیاد هم جالب است: آن وقت که دینداران ما «اسلامگرا» و «امت‌گرا» نبودند، عید قربان بود که (مثل همه کشورهای مسلمان) عید اصلی ایرانیان بود، وقتی اسلامگراها و امت‌گراها غالب شدند، روی عید غدیر تاکید کردند، وقتی که هلال شیعی و محور مقاومت مهم شد، عید نوروز اهمیت پیدا کرد. حالا هم یلدا! پس‌فردا هم احتمالا چهارشنبه‌سوری، و اگر لازم شود کریسمس و هالووین را هم تبریک خواهند گفت.

تلاشی برای غرق نشدن

یک نهاد دولتی داریم به اسم مرکز آمار که ادعا می‌کنه هر ماه کارمندانش رو در کل کشور بسیج می‌کنه، می‌فرسته تو دل بازار و خونه‌های مردم تا قیمت اقلام رو دربیارن (راست و دروغش گردن خودشون). بعد می‌شینن با یک‌سری محاسبات، شاخصی به نام CPI می‌سازن تا بگن قیمت‌ها چقدر بالا رفته. طبق فرمایش این عزیزان، شاخص قیمت از ۲۷۹ در آبان پارسال رسیده به ۴۱۷ در آبان امسال؛ یعنی اکثر چیزایی که اینها بررسی کردن حداقل ۵۰ درصد گرون‌تر شده!

بزارید یه لحظه بریم تو یک دنیای تخیلی و فرض کنیم سبد مصرفیِ تو، دقیقاً کپیِ همون سبدیه که مرکز آمار هر ماه بررسی می‌کنه. یعنی دقیقاً با همون نسبت و همون‌قدر که اونا میگن پول اسنپ، آرایشگاه، روغن، بنزین و اجاره میدی. تو این دنیای تخیلی، امسال باید ۵۰ درصد ریالِ بیشتری تو جیبت باشه که زنده بمونی. اگه داری که خوش به حالته، اگه نه، مجبوری سبد مصرفیت رو کوچیک کنی!

البته تو این دنیای فانتزی، ۵۰ درصد رشد دادنِ سرمایه همچین کار سختی هم نیست!

مثلاً فرض کن کل سرمایه‌ت رو سهام خریدی و دقیقاً پا به پای «شاخص کل» سود کردی (می‌دونیم عملاً نمیشه ولی داریم تخیل می‌کنیم). بعد از یک سال صبر، سرمایه‌ت ۴۰ درصد رشد کرده. تبریک میگم! حالا فقط ۱۰ درصد از سفره‌ت کوچیک شده.
یا اصلاً فرض کن تریدر نبودی و فقط تتر خریدی. دلار آبان پارسال ۷۰ تومن بود، آبان امسال ۱۱۲ تومن. سرمایه ریالیت ۶۰ درصد رشد کرد. دمت گرم، ۱۰ درصد هم جلو افتادی.

خب دیگه فانتزی بسه! واقعیتِ لخت و بی‌رحمی که هر روز داره مثل شلاق به صورتت می‌خوره نمی‌گذاره زیاد توی دنیای فانتزی بمونی.

* واقعیت ۱: سبد کالا و خدماتی که شخصِ تو، مصرف می‌کنی نه نیم برابر، بلکه ۲ یا ۳ برابر گرون شده! CPI یک عدد ویترینی برای گزارشات دولتی‌هاست؛ تو با گوشت و پوست و استخونت می‌فهمی که فلان دارو یا قطعه ماشین یا خوراکی تا ۲ برابر هم رشد کرده. شاخص CPI هرگز نشان‌دهنده سبد مصرفی زندگی تو نیست.

* واقعیت ۲: تو نظرسنجی پست قبل دیدیم ۸۵ درصد معامله‌گران حتی تو بازارِ صعودیِ چند ماه اخیر، به گردِ پای شاخص کل نرسیدن، چه برسه به بازارِ متلاطم یک سال اخیر. حتی اگه تریدرِ زرنگی باشی و شاخص را شکست داده باشی (مثلاً ۸۰ درصد سود روی کل سرمایت گرفته باشی)، باز هم سیلیِ واقعیت رو می‌خوری؛ چون وقتی هزینه‌های واقعی زندگیت ۱۰۰ یا ۲۰۰ درصد گرون شده، تو با ۸۰ درصد سود هم عملاً فقیرتر شدی!

* واقعیت ۳: دلار هم دیگه ناجی نیست. بازدهی ۶۰ درصدی دلار زورش به این هیولا نمی‌رسه. دلار داشتن فقط بعنوان یه «ضربه‌گیر» موقته که نگذاره این هیولا صورتت با سرعتِ تمام بکوبه به دیوار فقر، اما راهکارِ رشد دادن سرمایه نیست.

* واقعیت ۴: گواهی شمش طلا از آبان تا آبان حدود ۱۵۰ درصد سود داده. امسال سالِ طلا بود. کسی که «کل» سرمایه‌ش طلا بوده، تازه میشه گفت درجا زده و قدرت خریدش رو حفظ کرده؛ یعنی چیزی از سفره‌ش کم نشده ولی جلو هم نیفتاده!

خب، پس چاره چیه؟
اگه تریدر تازه‌کاری که هیچی؛ فعلاً باید خاک بخوری، ضرر بدی و یاد بگیری.

اما اگه ادعای حرفه‌ای بودن داری، کلاً دو تا راه داری:

۱. مثل شکارچی، تیز و سریع باشی: باید بتونی سرمایه‌ت رو با سرعت بین بازارها بچرخونی. اون «پول بی‌حساب و کتابی» که صنعت بانکی تولید و به اقتصاد عرضه می‌کنه، هم‌زمان به همه جای اقتصاد نمیره (اثر کانتیلون). اگر سریع و باهوش باشی، سودت رو از بازاری که رشد کرده برمی‌داری و می‌بری جایی که هنوز پول بهش تزریق نشده؛ کوچ از سهام به ملک، از ملک به خودرو، به طلا و...

۲. راه عاقلانه‌تر اینه که کلاً از این زمین‌بازی بکشی بیرون: واحد پولی معاملاتت رو عوض کنی. وقتی با ریال معامله می‌کنی، تو زمینی هستی که قوانینش به نفع تو نیست. باید زمین بازی رو عوض کنی تا دیگه نگران ارزشِ رو به زوال ریال نباشی و فقط به خود معامله کردن فکر کنی. با دلار هم به بازارهای عمیق‌تر و ابزارهای بیشتر دسترسی داری، هم طیف متنوع‌تری از دارایی‌ها (از طلا و کریپتو تا سهام جهانی) زیر دستته. قبلاً تو این پست گفتیم چرا موندن تو این بازی اشتباهه. البته لازم نیست فردا انجامش بدی، ولی بهش فکر کن.

در نهایت هر وضعیتی که الان داری، یادت باشه حتی درازترین شبِ سیاه هم با اولین پرتو نور خورشید از بین می‌ره. این فقط یک استعاره نیست واقعیت زندگیه، تاریکی نمی‌تونه دوام بیاره. ناامید نشو، دوام بیار تا اون لحظه‌ی قشنگ رو ببینی.

یلدات مبارک

فوروارد کردن یک مطلب به معنای تایید کامل مطالب آن نیست. بورس بازی و کریپتو بازی و غیره را به عنوان روش امرار معاش توصیه نمی کنم. Speculation یا آینده بازی تاثیرات بدی بر ذهن شما دارد. مراجعه شود به کتاب تورم و اخلاق.

https://t.me/UTfinance/5938

جواد منصوری، یک نظامی، دوره کوتاهی در دوره احمدی‌نژاد (آن برکشنده‌ی هر چه آدم پست) در چین سفیر بود. حالا این اطلاعات را از کجا دارد که چین چنان گفت و روحانی چنان جواب داد و چین چکار کرد؟
جواب: از هیچ جا، فقط از زیر شکمش!

در هشت سال ریاست جمهوری احمدی‌نژاد که ابتدا لاریجانی و سپس جلیلی تمام مذاکرات مربوط به هسته‌ای را پیش می‌بردند و بدترین تحریم‌ها و شدیدترین قطعنامه‌ها در شورای امنیت سازمان ملل علیه ایران وضع شد، چین و‌ روسیه چکار کردند؟ جواب: به همه آنها رای مثبت دادند!

چین و‌ روسیه در جریان جنگ ۱۲روزه چه کردند؟ جواب: هیچ! نشستند و‌ نگاه کردند.

چین و روسیه در مورد جزایر سه‌گانه چه موضعی گرفته‌اند؟ جواب: تا حالا چندین بار مواضع امارات را تایید کرده‌اند.

سوال: چه اصراری دارند جماعت عرزشی که اینقدر سگ دریوره اربابانی باشند که به اندازه انداختن یک استخوان جلویشان برایشان شأنی قائل نیستند؟
جواب: چون برای ایدئولوژی غرب‌ستیزی خود هیچ راه دیگری نمی‌بینند، این نوکران حقیر بی‌مزد و مواجب، و این وطن‌فروشان!

درست می‌گوید! ولی دولت خاتمی (و قبلش رفسنجانی) هم‌ در این مساله و‌ مسائل مشابه بی‌گناه نیستند.

چرا؟ چون وقتی شما یک سیستم شترگاوپلنگ اقتصادی راه می‌اندازید که در آن به نهادهای قدرت (به خصوص در بخش امنیتی و نظامی) اجازه فعالیت اقتصادی می‌دهید، فساد خواه‌ناخواه در راه خواهد بود! حالا در دوران شما نشود، در دوره بعد از شما خواهد شد! وقتی خصوصی‌سازی را بدون آزادسازی اقتصادی انجام می‌دهید، سر برآوردن غول‌های خصولتی که اقتصاد مملکت را گروگان خود می‌گیرند اجتناب‌ناپذیر است. همان ارگان‌هایی که در ابتدا رفسنجانی و سپس خاتمی نخواستند یا نتوانستند یا جسارت نکردند جلوی آنها را بگیرند، همان‌ها همان «برادران قاچاقچی» شدند که احمدی‌نژاد با همه جسارتش نتوانست در قدرت جمع‌شده‌شان کوچکترین خللی ایجاد کند.

کل سیستم کشور ما چنان طراحی شده که فساد در آن اجتناب‌ناپذیر است.

دولت رفسنحانی و سپس اصلاح‌طلبان فقط در اهمال و فشل بودن و انفعال و ترس‌شان نبود که مقصر بودند!

اینها به اسم خصوصی‌سازی و آزادی اقتصادی آمدند، ولی نهایت دیدشان و انتهای آمال‌شان اقتصادی بود به شدت مدیریت‌شده، و با تکیه بر تکنوکرات‌های دانشگاهی. البته از کسانی که خیلی‌شان همان چپی‌های افراطی بودند که اکنون «تعدیل» شده بودند نمی‌شد انتظار لیبرال شدن در امور افتصادی داشت! ولی آن سیاست‌هایشان فقط منجر به انواع مافیاهای خصولتی و سرمایه‌داری رفاقتی شد، و فقط بدنامیش برای «آزادی اقتصادی» و «بخش خصوصی» ماند.

به علاوه، بسیاری از همین‌ها هم در بخور بخورها و سهیم شدن از سفره انقلاب و متنعم شدن از انواع پست‌ها در شرکت‌های خصولتی و دیگر رانت‌ها نقش فعال داشتند. بسیاری از دعواهای اقتصادی امروز در حقیقت بین این بخش از الیگارشی حکومتی است با بخش دیگری که عمدتاً از تازه به دوران رسیده‌های پایداری و مشابه آن تشکیل شده است.

▪️چهل‌وششمین شمارۀ قلم‌یاران منتشر شد.

▫️پروندۀ ویژه این شماره در باب دولت‌مردی که حیف شد، نصرت‌الدوله فیروز، شخصیتی که در معنای حقیقی کلمه، شایستهٔ عنوان «دولت‌مرد» بود. زندگی‌اش هرچند کوتاه شد و با تراژدی پایان یافت، اما در همین دوران مختصر، در دل همهٔ طوفان‌های سیاسی روزگار خویش حضور داشت. باز هم میزبان راجر اسکروتن هستیم، این‌بار در وصف و نقد هایک، که اسکروتن به خلاف خودش او را محافظه‌کار می‌داند. بخش دوم کتاب چودوروف در نقد مالیات آمده است. در دیالوگ تاریخچۀ مفهوم ناسیونالیسم را با متفکران غربی در میان گذاشتیم و به بحث نشستیم. در نقد کتاب سراغ کتاب مشروطیت:قدیم و جدید رفتیم. از آزادی فرهنگی تا بلایای دولت رفاه.ووو بسیاری مقالات و مطالب دیگر...

چهل‌وششمین شمارهٔ قلم‌یاران(در320صفحه) را می‌توانید از کتابفروشی‌ها و دکه‌های روزنامه‌فروشی تهیه بفرمایید.

◾️دوستانی که تمایل دارند مجله را از طریق پست دریافت کنند، می‌توانند تنها با پرداخت هزینه مجله(280000 تومان) با هزینۀ پستی رایگان دریافت کنند.

➖شمارۀ کارت: 6037997321603855 به نام آذر ارکانی

✖️ارسال برگۀ واریز و آدرس به شمارۀ تلگرام ۰۹۳۵۶۶۱۷۹۰۹

امروز داشتم فکر می‌کردم که کمونیست دوآتشه‌ای مثل فریبرز رئیس‌دانا هر چه بود لااقل در عقایدش صادق بود! بی‌درنگ و بی‌شک، منِ مسلمان مذهبی، همنشینی با کمونیست صادقی مثل او را هزار بار، بلکه میلیون‌ها بار، بر همنشینی با جوجه کمونیست‌های مسلمانی چون بیژن عبدالکریمی، یاسر جبرائیلی، سید مجید حسینی، امیرحسین ثابتی و امثال آنها ترجیح می‌دهم. این جوجه کمونیست‌های مسلمان و جیغ‌‌جیغو علاوه بر گناه آمیختن دین‌شان با ضددین‌ترین ایدئولوژی مدرن، گناه نفاق و تزویر و ریا را هم دارند. اینها به انواع رانت دولتی که می‌رسد، در بهره‌وری از آنها یک لحظه درنگ نمی‌کنند. برایشان هیچ مشکلی نیست که حقوق‌های آنچنانی دریافت کنند، با پول بیت‌المال سفر خارج روند، برای پدر و خویشان از بانک‌ها وام‌های بسیار بهره‌پایین بگیرند....

وقتی به قرآن و احادیث و حتی فقه سنتی می‌رسد، دست جوجه‌سوسیالیست‌های مسلمان آنقدر خالی است که مجبورند به هر زحمتی و به هر مصیبتی است چهار تا روایت که در زمینه تاریخی کاملاً متفاوت اتفاق افتاده‌اند را کلی بپیچانند تا بلکه یک چیزی مشابه آنچه می‌خواهند را از آنها استخراج کنند. مثلا روایتی که در مورد تقسیم غنایم است را وظیفه دولت در «افزایش درآمدهای مردم» تفسیر کنند، یا موعظه بازاریان به دروغ نگفتن و فریب ندادن را «نظارت بر بازار و تنظیم آن» بنامند!

رأی عدم اعتماد

مرحوم دیوید گرِیبر (David Graeber)، یکی از چپ‌هایی که زیاد می‌دانست، در فصل دهم از کتاب «بدهی: پنج‌هزار سال نخست» ادّعا می‌کند که احتمالاً زادگاه ایدئولوژی بازار آزاد، ایران قرون وسطی بوده است. از نظر او آدام اسمیت بسیاری از استدلال‌ها و مثال‌هایش را از رساله‌های اقتصادی کسانی مثل غزّالی و خواجه نصیر طوسی اقتباس کرده است.

او معتقد است که در خاورمیانه دوره اسلامی برای نخستین بار در تاریخ شبکه بسیار وسیعی از بازارهای مستقل از دولت شکل گرفت، در حالی که تا پیش از آن بازارها در هر جای جهان که پا می‌گرفتند غالباً به پشتیبانی دولت حجم ویرانگری از بدهکاری و اِعسار و بردگی می‌آفریدند که اساس جامعه را به هم می‌ریخت.

از نگاه گریبر دستکم سه عامل مهم در ایجاد شرایط استثنایی خاورمیانه دوره اسلامی نقش داشته‌اند. اوّل آن که در شرع اسلام بسیاری از انواع رایج بردگی لغو شدند. مثلاً فرد مسلمان حق نداشت خودش یا فرزندش را بفروشد، و اصولاً برده گرفتن از مسلمانان و اهل کتاب جایز نبود. عامل دوم حرمت ربا بود. این حکم بار بدهی را بسیار سبک می‌کرد، در حدّی که طلبکاران نمی‌توانستند آن طور که در بین‌النهرین و روم و چین باستان مرسوم بود، بدهکارانشان (یا حتّی خانواده و ورّاث آن‌ها) را رسماً یا به طور غیر رسمی به بردگی بگیرند.

و امّا عامل سوم شکل‌گیری بازارهای آزاد در خاورمیانه اسلامی، شکافی میان جامعه و دولت بود که با گذشت زمان عمیق‌تر می‌شد. یکی از نشانه‌های این شکاف این است که خلافت اسلامی بردگان را به عنوان سرباز به کار ‌گرفت و به آن‌ها آموزش نظامی ‌داد، در حالی که در جوامع دیگر معمولاً بردگان آخرین کسانی بودند که حق داشتند به سلاح نزدیک شوند. این پدیده عجیب و استثنایی حاکی از آن است که از طرفی مردم این خطّه تمایل زیادی به سربازی برای حکومت نداشتند، و از طرف مقابل هم حکومت به بردگان بیگانه بیش از مردم خودی اعتماد داشت تا شمشیر در دستشان بگذارد. پدیده دیگری که شکاف میان دولت و جامعه را نشان می‌دهد سکّه‌های دوره اسلامی است که از نظر عیار بی‌نظیرند. حکومت اسلامی نمی‌توانست مثل چینی‌های معاصرش اسکناس کاغذی به دست مردم بدهد، یا مانند سلاطین هم‌عصرش در اروپا به راحتی از عیار سکّه بکاهد و به مردم بگوید این همان پول قدیم است چون من که دولت هستم می‌گویم. جامعه اسلامی هرگز دولت را آنقدر قبول نداشت که پول را به اعتبار مهر و نشان او بپذیرد، پس چاره‌ای نبود غیر از این که سکّه‌های طلا و نقره تمام‌ عیار باشند.

و نکته تعیین‌کننده این بود که در این دو قطبی جامعه‌ـ‌دولت، بازار و بازارگانان سمت مردم ایستادند و جهانی را ساختند که در آن معاملات با دست دادن، سبیل گرو گذاشتن، و قولنامه‌های کاغذی انجام می‌شد و تضمینی غیر از صداقت و اعتبار طرفین نداشت؛ بازاری بدون پشتیبانی دولت و قوّه قهریه و زندان. این حسّ عمومی که قیمتها را خدا تعیین می‌کند و دولت نباید در بازار مداخله کند، در چنین جهانی شکل گرفت.

می‌توان به تک تک شواهد و مستندات گریبر اشکال وارد کرد، یا نتیجه‌گیری کلّی‌اش از این شواهد را زیر سؤال برد. ولی این فرضیه که آرمان آزادی بازار در فضای بی‌اعتمادی مردم به دولت شکوفا و فراگیر می‌شود، فرضیه معقول و قابل تأمّلی است. با همین فرضیه می‌توان توضیح داد که چرا در ایران نیم قرن پیش کسی بیرق آزادی بازار را بلند نمی‌کرد، در حالی که ده‌ها گروه و دسته چپ داشتیم که هرکدام خود را برای «اداره» و «کنترل» اقتصاد لایق‌تر از دیگران می‌دانست. و البته رواج تدریجی ایده آزادی بازار در بیست‌ـ‌سی سال اخیر نیز با این فرضیه قابل فهم‌تر می‌شود.

این کلمات را که می‌نویسم قیمت دلار به 130 هزار تومان رسیده و خیلی‌ها نگرانند (یا امیدوارند) که حمله تروریستی استرالیا بهانه اسرائیل را برای حمله دوباره فراهم کند. ایران دیگر به هیچ معنایی اسلامی نیست ولی ساکنانش خیلی بیشتر از مردمان هزار سال قبل به دولت بی‌اعتمادند. و من خوشحالم که دستکم به استناد نتیجه‌گیری‌های یک آنتروپولوژیست چپگرای آمریکایی می‌توانم گفت که آزادی‌خواهی اقتصادی برای ایرانیان غربزدگی و غربگرایی نیست، بلکه بازگشت به خویشتنی اصیل و از یاد رفته است.

https://t.me/AmirrezaAbdolii/

🔹رهبر حزب توده

https://t.me/ReligiousSchool

مثال بدی نیست، الا آنکه در دوران مدرن و دولت مدرن، حکومت (چه خوب و چه بدش) را، نباید مثل «پدر» حساب کرد. بلکه در بهترین حالت حکومت را باید یک «پیمانکار» برای جامعه و‌ مردم در نظر گرفت که مامور به تعدادی «وظائف خاص» (از جمله حفظ امنیت) است. ترویج هیچ ایدئولوژی خاصی مسلماً نباید جزو این وظایف باشد. مالیات‌گیری هم باید فقط برای ایفای همان وظایف باشد.

اما افسوس که در ذات دولت مدرن است که خود را و وظایف خود را و قدرت خود را بسط دهد، و انسان مدرن هم، در غیاب همه نهادهای خودجوش سنتی، تنها پناهش همان دولت است.

البته تمام این ملاحظات برای حکومتی نرمال است، و نه برای الیگارشی فاسد و تا بیخ و بن ایدئولوژیکی که حاکم بر این کشور است.