جناب گاو
14.7K subscribers
647 photos
375 videos
17 files
1.05K links
محافظه کاری در باب اقتصاد و فرهنگ
Download Telegram
جناب گاو
پالوده ایرانی، حمام چینی قسمت اول گویند سلطان محمود غزنوی با وزیرش حسن میمندی برای سیاحت بیرون شهر رفته بودند و پالوده می‌خوردند. صحبتی شد بر سر اینکه آیا همه مردم پالوده را می‌شناسند یا نه. سلطان، بر خلاف وزیرش، باور داشت که همه مردم پالوده را خورده‌اند…
پالوده ایرانی، حمام چینی
قسمت دوم

جناب ترکمانی می‌گوید: "جریان فکری [چپ] هیچ‌گاه، چه پیش از انقلاب ( به جز دوره‌ی نخست وزیری مصدق) و چه پس از انقلاب، در راس قدرت نبوده است."

بگذریم که عوارضِ اقتصاد کاملاً چپی در همان دوران‌ مصدق در عرض یک سال خود را نشان داد و موجب شد که در همان یک سال مصدق کل حمایت مردمی خود را از دست بدهد! ولی این که چون‌ چپ‌های کاملاً چپ (یعنی توده‌ای‌ها و دیگر کمونیست‌های بی‌تعارف) قدرت را در دست نداشته‌اند، چه چیزی را نشان می‌دهد؟ الگوی توسعه دولتی، الگوی دخالت‌های اقتصادی روزافزون دولتی، قیمت‌گذاری دولتی، برنامه‌ریزی دولتی، قانون کار ما، بیمه اجتماعی دولتی ما، همه و همه صد سال است که حکم می‌رانده. زیاد و کم داشته، ولی همیشه بوده. روزنامه‌های دهه پنجاه (در زمان پهلوی)، با تیترهای ضدگرانفروشی و بگیر و ببند دولتی‌اش، همان است که بعد از انقلاب بود. این که چپ کمونیستیِ بی‌تعارف سرکار نبوده مانع از آن نشده که چپِ باتعارف همان کارها را نکند!

البته احتمالاً منظور جناب ترکمانی این بوده باشد که تمایلات و پس‌زمینه‌ی سنتی در انقلابیون و چپ مذهبی موجب شد که آنها هیچ گاه کاملاً دل به مدرنیسم ندهند. شاید اگر دل کاملاً در گرو مدرنیسم نهاده بودند می‌توانستند با همان ایدئولوژی چپ، یا ورژنی تغییر یافته از آن، اقتصادی شکوفا نیز داشته باشند. او، در مقام مقایسه، مثال چین را می‌زند که در نوشتاری به آن خواهیم پرداخت. ولی آیا واقعاً مشکل دولتمردان ما آن بوده که به اندازه کافی دل در مهر مدرنیسم و برنامه‌ریزی مدرن نداده‌اند؟

به غیر از یک لایه ظاهری دینی (آن هم معمولاً از نوعی که به شدت با سنت‌های جاری همین صد سال پیش فاصله گرفته)، آیا تمام تصمیم‌گیران برنامه‌های اقتصادی و توسعه، مگر غیر از آن است که الگویشان از نمونه‌های مشابه در غرب یا کشورهای سوسیالیستی آمده؟

البته من می‌پذیرم که مقدار زیادی از سردرگمی و گیجی روزافزونی که در تمام ارکان حکومت دیده می‌شود، از قانون اساسیش تا قانون‌های عادیش و تا لایه‌های تودرتوی نهادیش، ریشه در تاثیر نحله‌های مختلف فکری تاثیرگذار در آن دارد، که سنت‌ها و بالاخص سنت‌های دینی نیز از زمره آنند (و نیز لیبرالیسم به معانی مختلف آن، آزادیخواهی، ملی‌گرایی....). ولی به نظرم دو نکته را نمی‌توان انکار کرد: اول آنکه تفکر غالب در اقتصاد، در اکثر موارد، یا کاملاً چپ بوده، و یا نوعی "آزادی اقتصادی" کاملاً محدود و هدایت شده توسط دولت (که در واقع اصلاً آزادی نبوده). ثانیاً، از اتفاق، آنچه ایران را از تبدیل به دیکتاتوری خشن چپ مثل شوروی و بلوک شرق و کوبا نجات داد، همین تاثیرات نحله‌های مختلف بود! اگر اسلام فقاهتی اول انقلاب تاثیرگذار نبود، همین مقدار مالکیت خصوصی محدود هم نابود می‌شد و به سرنوشت بقیه مصادره‌ها و دزدی‌های چپ دچار می‌شد.

اما مشکل بزرگ آقای ترکمانی، و خیلی‌های دیگر، آن است که چین را اشتباه فهمیده‌اند! چین دقیقاً در فاصله گرفتن از چپ بود که توانست قدرت اقتصادی بیابد! به این مسئله مهم، یعنی به این فتیش چپ‌ها در مورد چین و توسعه آن، در نوشتار دیگری خواهم پرداخت.
👍3
جناب گاو
پالوده ایرانی، حمام چینی قسمت اول گویند سلطان محمود غزنوی با وزیرش حسن میمندی برای سیاحت بیرون شهر رفته بودند و پالوده می‌خوردند. صحبتی شد بر سر اینکه آیا همه مردم پالوده را می‌شناسند یا نه. سلطان، بر خلاف وزیرش، باور داشت که همه مردم پالوده را خورده‌اند…
فتیش چین
قسمت اول

از انقلابیون قدیم و چپی‌ها و اصولگرایان منبردار (به خصوص غیرمعمم رائفشان)، کم‌ نیستند کسانی که با ذکر نامِ #چین دچار چنان خلسه و شادی می‌شوند، و چنان به رقص و هیجان در می‌آیند، که صد نگارگر چینی هم نمی‌توانند آن را به تصویر کشند! اینان چین را آن کشور و جامعه‌ای می‌دانند که خیلی دوست دارند: یک کولونی از مورچه‌ها، همه برابر ولی خودشان برابرتر، همه‌ی برابرها مشغول کار و خدمت به جامعه و کشور، همه در مسیری که برابرترها برایشان مشخص کرده‌اند، و اگر مورچه‌ای هم بخواهد کمی منحرف شود مورچه‌های سرباز او را به راه راست هدایت می‌کنند.

واقعیتِ چین و مردم آن، اما، بسیار پیچیده‌تر و متفاوت‌تر است. حزب کمونیست چین استیلای کامل سیاسی خود را حفظ کرده، و مسلماً خفقان سیاسی شدیدی وجود دارد. اما رشد اقتصادی سریع چین، که از اواخر دهه ۱۹۷۰ میلادی شروع شد و در دهه ۱۹۹۰ به شدت اوج گرفت، نه ربطی به بوروکراسی چینی دارد، و نه حاصل یک نوع برنامه‌ریزی از سوی بالاست، و مسلماً هم با کنار گذاشتن تمام برنامه‌های چپ کمونیستی حاصل شده است.

بعد از مائو و بعد از دو برنامه‌ی فاجعه‌بار او، یعنی "جهش بزرگ به جلو" و "انقلاب فرهنگی"، که موجب مرگ میلیون‌ها نفر و فلاکت بیش از پیش مردم چین شد، دولت جدید کمونیست چین شروع به تغییر آهسته و دگردیسی کامل کرد. با دادن کمی آزادی عمل در حیطه اقتصاد، در کشوری که تا آن لحظه آزادی اقتصادی کلاً بی‌معنا بود، بلافاصله بازار زیرزمینی (همان بازار سیاه!) جنبش و فعالیتش بیشتر شد. دولت چین در ابتدا با احتیاط، و سپس با جسارت بیشتر، تصمیم گرفت که جلوی این روند را نگیرد. بعد از اینکه آثار مثبت همین آزادی محدود داده شده در آن کشور فلاکت‌زده را دیدند، کم‌کم آزادی‌های بیشتر و بیشتری دادند و نقش دولت را در واحد‌های کوچک و متوسط اقتصادی کم و کم‌تر کردند، گرچه سیطره شدید سیاسی حزب کمونیست کماکان حفظ شد. تا حدود سال ۲۰۰۵ این کوچکتر و کوچکتر شدن نقش مستقیم دولت در اقتصاد ادامه یافت. به علاوه، چین در تمام این سال‌ها مشغول عادی‌سازی روابط با کلیه کشورهای سرمایه‌داری شد، حتی با ژاپن که بینشان دشمنی و عدم اطمینان متقابلی هنوز وجود دارد.

در این سال‌ها شعارهای چپ در حیطه اقتصاد به کناری نهاده شد. مثلاً قانون حداقل حقوق کارگر را در نظر بگیرید: هر استانی به طور مستقل یک حداقل حقوق کارگر تعریف می‌کند، ولی این تقریباً هیچ‌گاه اعمال نمی‌شود. کارگاه‌ها و کارخانه‌ها در عمل آزادی کامل دارند که هر دستمزدی خواستند برای کارگران خود تعیین کنند. تشکیلات مفصلی شبیه به وزارت کار ما اصلاً موجود نیست، و چیزی هم شبیه بیمه تامین اجتماعی وجود ندارد. در حقیقت، در کارگاه‌ها و کارخانه‌های خصوصی، کارفرما مانند یک ارباب مقتدر عمل می‌کند و معمولاً زیردستان به شدت از جناب رئیسشان حساب می‌برند. هیچ اتحادیه کارگری مستقلی نیز وجود ندارد و تنها اتحادیه‌های قانونی آنهایی‌اند که دولتی‌اند. آیا جالب نیست که در حکومتی که هنوز نام کمونیستی را با خود حمل می‌کند، کمترین میزان حمایت دولتی از کارگران وجود دارد؟ با تمام اینها، حقوق کارگران روز به روز افزایش یافته. حداقل حقوق یک‌ کارگر ایرانی در یک دهه گذشته از حدود ۷۰۰ دلار در ماه اکنون به ۷۰ دلار در ماه رسیده، و حقوق یک کارگر معمولی چینی در همین مدت از حدود ۸۰دلار در ماه (یا حتی کمتر!) به ۵۰۰ دلار در ماه رسیده است. (مطمئن باشید که کارفرمای چینی این کار را به خاطر اخلاقیات هم انجام نمی‌دهد!)

یا مالیات‌ها را در نظر بگیرید: قانوناً، و بر روی کاغذ، چینی‌ها مالیات بالایی باید بپردازند. ولی تقریباً همه‌شان مالیات‌هایی بسیار پایین‌تر از میزان قانونی می‌پردازند. تخمین زده می‌شود که فقط ۱۰درصد افرادی که باید مالیاتِ بردرآمد بپردازند، دارند مالیات می‌پردازند. یعنی فرار مالیاتی به شدت شایع است. اخیراً دولت چین دارد سعی می‌کند به این مسئله سروسامانی دهد و مالیات بیشتری وصول کند. مهم‌تر از همه، مالیاتی به اسم تورم وجود ندارد! در همه این سال‌ها چین توانسته ارزش پول خود را کم و بیش ثابت نگه دارد.

ادامه دارد.....
@jenabegav
👍7
جناب گاو
فتیش چین قسمت اول از انقلابیون قدیم و چپی‌ها و اصولگرایان منبردار (به خصوص غیرمعمم رائفشان)، کم‌ نیستند کسانی که با ذکر نامِ #چین دچار چنان خلسه و شادی می‌شوند، و چنان به رقص و هیجان در می‌آیند، که صد نگارگر چینی هم نمی‌توانند آن را به تصویر کشند! اینان چین…
فتیش چین
قسمت دوم

و برخلاف آنچه خیلی‌ها (به خصوص مبتلایان به فتیش چین) می‌پندارند، حجم بوروکراسی چین بسیار پایین‌تر از ایران است.

این مثال را از تجربه مستقیم خود بگویم: چند سال پیش، خواستیم یک کار تولیدی را در ایران شروع کنیم، و برای این‌ کار، سالن بزرگی به مساحت چند هزار متر مربع را در یک مجموعه دوطبقه اجاره کردیم. طبقه دیگر نیز سالن بزرگی بود که یک شرکت دیگر در آن مشغول تولید کالایی دیگر بود. وقتی برای گرفتن پروانه بهره‌برداری به وزارت صنایع مراجعه کردیم، به ما گفتند که برای یک‌ پلاک ثبتی دو پروانه صادر نمی‌شود، و چون برای مالکِ ملک امکان تفکیک سالن‌هایش به دو پلاک نبود، عملاً کاری نمی‌شد کرد و باید دنبال یک سالن جدید می‌گشتیم. حال بگذریم از این که خود پروسه گرفتن پروانه بهره‌برداری و دیگر مجوزها چه پروسه طولانی و سنگینی است.

چند ماه بعد، برای خرید چند ماشین تولیدی به چین رفتیم. در یک ساختمان کوچک، در هر طبقه‌اش، و در هر اتاقش که گاهی بیست متر مربع هم نمی‌شد، داشتند چیزهای کاملاً متفاوتی تولید می‌کردند. در شهرهای مختلف و نقاط صنعتی مختلفی که رفتیم پر بود از این گونه ساختمان‌ها! گاهی خود ما حیرت می‌کردیم از حجم بزرگ تولید که در یک ساختمان کوچک انجام می‌شد. به علاوه، هیچ گونه مجوزی مثل پروانه بهره‌برداری، پروانه ساخت و امثال آن نیاز نبود. شرکت‌ها فقط در جایی ثبت‌نام می‌کردند و تمام! بر تمام این واحدهای کوچک و بزرگ، نه نظارتی بود و نه مجوزی، و نه اداره بهداشت یا استاندارد یا تعزیرات یا صنایع که مواظب آنها باشند و بر آنها نظارت کنند.

نکته دیگر اما، این است که همین بوروکراسی نسبتاً کوچک دولتی چین نیز فاسد است! کسانی که در چین فعالیت تجاری انجام داده‌اند خوب از این نکته آگاهند، و به احتمال زیاد تجربه از باج یا رشوه به کارمندان بعضی بوروکراسی‌ها را داشته باشند. این هم کاملاً مخالف تصور خیلی‌ها از چین است که فکر می‌کنند تنبیه‌های سخت در مورد فساد اداری (گاهی تا حد اعدام!) این کشور را از فساد اداری دور کرده است.

ممکن است کسی بحث سیاست‌های حمایتی چین از صنایعش را پیش بکشد. ولی حتی همین را هم با ایران مقایسه کنید: مثلاً در مورد صنعت اتوموبیل، حقوق گمرکی واردات اتوموبیل در چین حدود ۱۵درصد است. آن را مقایسه کنید با تعرفه بیش از ۱۰۰درصدی ایران برای اتوموبیل! اگر در ایران تعرفه واردات اتوموبیل ۱۵درصد بود، آیا سایپا یا ایران‌خودرویی باقی می‌ماند؟ اگر صنعت اتوموبیل در چین اخیراً رشد کرد (درحالی‌که این صنعت در ایران در سال‌های اخیر همچنان افت کرده) به خاطر تعرفه وارداتی بالا، یا به خاطر مدیریت خوب دولتی، یا به خاطر حمایت دولت چین از این صنعت نبوده! همان آزادی اقتصادی، و رقابتی که این‌آزادی ایجاد می‌کند، موجب شد که چین کم‌کم صنعتی‌تر شود و بتواند در تولید خودرو هم حرفی برای گفتن داشته باشد.

تمام اینها به این‌ معنی نیست که چین از لحاظ آزادی اقتصادی بهشت است. در مورد محدودیت‌های این آزادی، و بالاخص در مورد محدودیت مالکیت خصوصی و مشکلات آن خواهم نوشت. همچنین در مورد این واقعیت که در سال‌های اخیر، مثل خیلی کشورهای دیگر، دخالت دولتی چین در حیطه‌های مختلف اقتصاد بیشتر و بیشتر شده است. ولی آنچه می‌خواهم بر آن تاکید کنم دو نکته است: اول این که دولت مستبد چین، در طی سال‌های رشد اقتصادی سریعش، گویی قراری ناگفته و نانوشته با مردمش گذاشته بود: تا وقتی آن مردم در حیطه سیاسی پای خود را از گلیم خود درازتر نکنند، دولت هم در حیطه اقتصادی خیلی مزاحمشان نخواهد شد! این آزادی نسبی را بگذارید در کنار جمعیت فراوان چین، و امکاناتی که در وجود آزادیِ حتی کم در این جمعیت میلیاردی خود را می‌توانستند بروز داد، و نیز تعامل چین با همه دنیا و حتی دشمنان ایدئولوژبک قبلی، تا دلیل رشد اقتصادی چین را بیابید.

دوم آن که، توسعه اقتصادی چین بر اساس یک برنامه مدون (چیزی شبیه برنامه‌های پنج ساله و ده ساله توسعه) اتفاق نیفتاد. دولتمردان چینی چهل سال پیش یا سی سال پیش یا بیست سال پیش، ابداً نمی‌توانستند تصور کنند که سمت و سوی صنعت و اقتصاد، حتی در پنج سال آینده‌شان، به کدام سو خواهد بود.

خیلی‌ها الان می‌خواهند چین را مدل توسعه ایران قرار دهند (که به نظر من امری احمقانه است). ولی حتی اگر تصمیم گرفتیم چنین کاری بکنیم، لااقل چین را باید درست بفهمیم، والا در "پرش بزرگ رو به جلو" ، به جای چین در کره شمالی فرود خواهیم آمد.


ادامه دارد.....
@jenabegav
👍4
دزدی #قرمز یا دزدی #آبی!
کدام را می‌پسندید؟!

تا وقتی یک تیم ورزشی وابسته به دولت است و از دولت پول می‌گیرد، حقوق (نجومی یا غیرنجومی) بازیکنانش #دزدی است! اگر آن‌ پول از مالیات بیاید، دزدی از مالیات‌دهنده است، و اگر آن پول از افزایش نقدینگی (تورم) بیاید، دزدی از فقیر‌ترین قشرهای جامعه است. فرق هم نمی‌کند چه تعداد طرفدار داشته باشد! یا پیروزیش دل چند نفر را شاد کند!

به همان اندازه دزدی است که پولی برای اعتلای فلان و بهمان فرهنگ‌ خرج می‌شود. به همان اندازه دزدی است که پولی که اختلاس می‌شود! در ذات کار فرق نمی‌کند.

آیا شما حاضرید کسی با پول دزدی برای شما بلیت یک فیلم مفرح یا بلیت یک کنسرت را بخرد؟ آیا شما حاضرید با پول دزدی، آن هم دزدی از فقرا و مفلوکین، برای شادی و تفریحتان فوتبال بازی شود؟

اگر جوابتان "بله" است و مدعی اخلاقید، دارید با تناقض زندگی می‌کنید.
👍7👎1
نابرابری در حماقت‌ها!

زمانی از چند استاد ریاضی دانشگاهی در آمریکا پرسیدم که آیا تا به حال بلیتِ لاتری خریده‌اند. جواب همه‌شان منفی بود. به دید نظریه‌ی احتمال که نگاه کنیم، خرید بلیط لاتری (یا مشابهش در ایران به صورتِ مسابقه پیامکی) کاری بس احمقانه است (به قول احتمال‌دانان، امید ریاضی چنین معامله‌ای برای خریدار منفی است). این کار، یعنی خرید بلیت لاتری، برای فقیر احمقانه است، و برای ثروتمند نیز!

ولی این دو بلاهت #برابر نیستند: بلاهتِ مرد ثروتمند به او ضررِ کمی می‌زند، در حالیکه بلاهتِ مرد فقیر، به خصوص اگر تکرار شود، می‌تواند خانمان‌برانداز شود.

اما دردناک آنجاست که فقرا بیشتر دچارِ این حماقت می‌شوند: شرکت‌های لاتری آمریکا و کازینوهای لاس‌وگاس، مقدار زیادی از ثروتشان را از طبقه فقیر یا متوسطِ رو به پایین آمریکا به دست آورده‌اند. در کشور خودمان، فقرای ایرانی، بیش از همه، در مسابقات پیامکی شرکت می‌کردند و پول خود را تقدیمِ مخابرات و تلویزیون!

همین #نابرابری را در مورد خیلی از حماقت‌های دیگر در دنیای مدرن می‌توان دید. مثلاً، بی‌بندوباری اخلاقی از یک طرف، و ایدئولوژی‌های خانواده‌ستیز از طرف دیگر، و اضمحلال نهادِ خانواده که به همراه می‌آورند، برای همه مخرب است. ولی نابودیِ خانواده به اقشار فقیر صدمه‌ی بیشتری می‌زند و امکان رهایی آنان یا فرزندانشان از چرخه‌ی فقر را بسیار دشوارتر می‌سازد. حال، در آمریکا مثلاً، این بی‌بندوباری و تخریبِ خانواده در قشر فقیر (چه در سیاه‌پوستان، چه در سفیدپوستان)، بسیار بیشتر از طبقه‌ی متوسط رو به بالای جامعه است. این چیزی است که در ایران خودمان نیز دارد اتفاق می‌افتد: اگر تا همین دو دهه پیش، سنت‌ها نهاد خانواده را در قشرهای فقیر و روستایی حفظ می‌کرد، با از بین رفتنِ این سنت‌ها و زیادشدن بی‌بندوباری جنسی، الان آنها بیشتر در معرض از بین رفتنِ خانواده و عوارضِ فقرزای آنند.

انواع و اقسام مداخلاتِ دولتی، مثلا مالیات بالا یا تعیینِ حقوق کارگر، در همه جا مضر است. ولی در کشوری ثروتمند چون آمریکا، این مداخلات می‌تواند سال‌ها ادامه پیدا کند و بیشتر و بیشتر شود، بدون این که عوارض منفی آن خود را چندان بنماید (گرچه روزی بالاخره خود را نشان خواهد داد). ولی در کشورهای فقیر، حتی میزانِ کمتری از مداخلات می‌تواند خیلی سریع‌تر خرابی‌های آشکار به بار آورد. ولی باز هم این کشورهای فقیرند که حجم زیادی از مداخلات دولتی را دارند. مقایسه کنید حجمِ دخالتِ دولت در اقتصاد را در کشوری مثل امارات با کشور خودمان! این را باید به آنهایی گوشزد کرد که همواره علتِ تشویق سیاست‌های خاصی را این ذکر می‌کنند که "حتی در فلان کشور هم اجرا می‌شود!"

نمونه دیگر از یک #حماقت‌_نابرابر را مثلاً در تغییرات گسترده‌ی عَمدی در محیط زیست یک ناحیه می‌بینیم. سدهای بزرگ که اکولوژی یک‌ منطقه را و ساختار تقسیم آب را به طور بنیادی تغییر می‌دهند همه جا مخرب و مضرند. ولی ضرر آنها در جایی مثل ایالت تنسی آمریکا، با حجم بسیار زیاد بارندگی و غنای زیست‌محیطی‌اش، کمتر از کشور خشکی مثل ایران است! ولی این موجب نشد که سدسازی‌های ما که در ابتدا از طرح‌های دره تنسی اقتباس شد، حجم بسیار گسترده‌تری از آنها پیدا نکند. یعنی حماقتی که برای ما مضرتر بود را از آنها بیشتر مرتکب شدیم.

بسیاری از ایسم‌های مدرن حماقت‌ها یا رذالت‌های نابرابرند! و اگر در آن سوی کهکشان‌ها ایسم جدیدی وضع شود، مردان و زنانی از خطه‌ی پارس پیدا خواهند شد که برای آن ایسم گریبان بدرند! حتی بیشتر از مُبدعِ آن!
@jenabegav
👍8
محمدرضا شجریان به دیدار آفریننده‌اش رفت. این مرد خدمت بزرگی به نسل من کرد. با او با موسیقی سنتی ایران انس گرفتیم و اشعار حافظ و سعدی در جانمان نشست.

خدایش بیامرزاد و رحمت کناد!
@jenabegav
👍9
معلمی با هفت درس.pdf
980.5 KB
جان تیلور گتو (John Taylor Gatto) معلمی در ایالت نیویورک و یکی از منتقدان شدید نظام آموزشی است. ترجمه این مقاله از یکی از کتاب‌های او خواندنی است، به خصوص که هر چه می‌گوید با شدت و حدت بیشتری در مورد سیستم ایران نیز صادق است.

📌معلمی با هفت درس
ترجمه: محمدرضا رئوفی.


@jenabegav
👍5
معلمی ‌با هفت درس، بخش۱
✍ جان تیلور گتو
ترجمه: م. رئوفی

نام من گَتو است. سی سال پیش، چون کار بهتری برای خود سراغ نداشتم، خواستم بختم را در شغلِ معلمی ‌بیازمایم. مدرکی که برای اجازه‌ی تدریس دارم، می‌گوید که من معلمِ زبان و ادبیات انگلیسی‌ام. ولی در واقع این چیزی نیست که من‌‌آموزش می‌دهم! من انگلیسی نمی‌آموزم، بلکه من معلم مدرسه‌ام، و به خاطرش جایزه می‌گیرم.
تدریس در جاهای مختلف، معانی مختلفی دارد، ولی هفت درس هست که به طور فراگیر همه جای ‌آمریکا تدریس می‌شود، از‌هارلم در شرق گرفته تا تپه‌های ‌هالیوود در غرب.

این هفت درس یک برنامه ‌آموزشی همگانی را تشکیل می‌دهد. برنامه‌ی درسی که شما به نحوه‌های مختلف، حتی نحوه‌هایی که به ذهنتان خطور نمی‌کند، برایش پول می‌پردازید . پس بهتر است بدانید که این دروس چه‌اند. شما آزادید که هر گونه خواستید درباره ی این دروس فکر کنید، ولی استدعا دارم که باور فرمایید قصد بنده اینجا، هیچ گونه گوشه و کنایه زدنی نیست. این دروس به واقع دروسی‌اند که من تدریس می‌کنم، این‌ها دروسی‌اند که شما به من پول می‌دهید که تدریس کنم. هر آن گونه که می‌خواهید درباره اش فکر کنید.

1- سردرگمی‌
خانمی‌به نام کتی (Kathy)، در این نامه که برایم از ایالت ایندیانا نوشته، گفته است:
«کدام ایده‌ها برای بچه‌ها اساسی‌اند؟ خوب، فکر می‌کنم اساسی ترین ایده‌ای که به آن نیاز دارند این است که آنچه آنها یاد می‌گیرند «هر چی هرچی» و دلخواهی نیست. این ایده که تمام آن چه فرا می‌گیرند دارای یک نظم و سیستم است، و مطالب درسی مانند آبی نیست که برروی آنان پاشیده شود، آبی که آنها به ناچار باید آن را جذب کنند.»
کتی اشتباه می‌کند! اولین درسی که ما می‌دهیم، سردرگمی ‌است. همه‌ی آن‌چه ‌آموزش می‌دهیم، خارج از زمینه است. من نامربوط بودن و ناپیوستگی همه و هر چیز را‌ ‌آموزش می‌دهم. من زیادی به دانش‌آموزانم می‌آموزم، همه چیز و هر چیز را: گشتنِ سیارات، قانونِ اعداد بزرگ، تاریخ برده داری، صفات در دستور زبان، رسم در معماری، رقص، ژیمناستیک، آواز دسته جمعی، و انواع برنامه‌ها شامل گردهمایی‌ها، مهمانان، تمرینات آماده سازی برای آتش نشانی، برنامه نویسی کامپیوتر، جلسه اولیاء و مربیان، راهنمایی توسط غریبه‌هایی که دانش‌آموزان احتمالاً دیگر بار آنان را نخواهند دید،‌ امتحان‌ها و تست‌های استاندارد، و گونه‌ای جداسازی بر حسب سن که هیچ مورد مشابهی در دنیای خارج از مدرسه ندارد.... این‌ها چه ربطی به یکدیگر دارند؟

حتی در بهترین مدارس، اگر دقیق شویم، خواهیم دید که برنامه‌ی درسی و ترتیبش فاقد انسجام است و دارای یک خروار از تناقضات درونی .

خوشبختانه اطفال نمی‌توانند وحشت و عصبانیت خود را ابراز کنند، وحشت و خشمی‌که از نقض مدامِ نظم طبیعی اشیاء احساس می‌کنند. این چیزی است که به عنوان یک ‌آموزشِ باکیفیت به خوردِ آنان داده می‌شود. منطق مدرسه بر این قرار است که بهتر است بچه‌ها در حالی که ذهنشان مانند یک جعبه ابزار شده است (جعبه ابزاری حاوی لغات تخصصی از علوم اقتصادی، اجتماعی، تجربی) مدرسه را ترک کنند، تا آن که شور و شوق واقعی برای یک چیز داشته باشند. حال آنکه ‌‌آموزش با کیفیت واقعی، یادگیری چیزی به صورت عمقی است. در مدارس، سردرگمی‌ و گیجی است که توسط تعداد زیادی افراد بزرگسال غریبه به اطفال تحمیل می‌شود، افرادی که به تنهایی کار خود را انجام می‌دهند،پ کمترین ارتباط کاری با یکدیگر دارند، و غالباً تظاهر به تخصصی می‌کنند که ندارند. انسان عاقل به دنبال معناست و نه تعدادی‌امور و وقایع نامربوط. تربیت واقعی مجموعه‌ای از قواعدی است برای تبدیل داده‌های خام به معنا . جستجوی معنا، جستجویی که به قدمت خود انسان است، در زیر تکه‌تکه‌های تسلسل موارد ‌‌آموزشی در مدرسه، و در زیر وسوسه مدارس در مورد وقایع و نظریه‌ها، مدفون شده است. این‌امر در مدارس ابتدایی کم‌تر قابل لمس است، زیرا که در این مدارس سلسله مراتب تجربه مدرسه به نظر با معنی‌تر می‌رسد و این بدین خاطر است که فرض می‌شود که رابطه ساده و خوب بین انجام «این» و «آن» معنایی دارد.
لحظه ای درباره‌ی روندهای بزرگ طبیعی بیندیشید : چیزهایی مانند روند یادگیری راه رفتن، یا یادگیری حرف زدن در بچه‌ها، مانند حرکت خورشید از طلوع تا غروب، مانند روالِ کار یک کشاورز، یک آهنگر، یک کفاش، یا حتی مانند آماده شدن یک خانواده برای یک عید. اجزای هر کدام در هماهنگی با یکدیگرند و هر عملی دلیلی دارد و با اعمال قبل و بعد از خود رابطه‌ی منطقی دارد.
برنامه درسی، در مدارس اینگونه نیست، نه برنامه درسی یک درس خاص، و نه برنامه روزانه دروس برای کلاس. برنامه مدارس دیوانه‌وار است. ....
(ادامه دارد!)
👍6
معلمی ‌با هفت درس، بخش۲
✍ جان تیلور گتو
ترجمه: م. رئوفی

...برنامه مدارس دیوانه‌وار است. هیچ دلیل منطقی خاصی، در پشت این روند و تسلسل برنامه‌ها نیست. کمتر معلمی ‌پیدا می‌شود که جرات کند ابزار فکریی را بیاموزد که به واسطه ی آنها دانش‌اموز بتواند عقاید و راه و روش معلم خود و مدرسه خود را زیر سوال ببرد. دانش‌آموزان همانگونه موارد درسی را یاد می‌گیرند که یک بچه کاتولیک، اصول دین خود را حفظ می‌کند.
آن چه من می‌آموزم، این است که همه چیز غیرمرتبط‌اند. یک تکه سازی بی‌حد را، عدم انسجام را. آن چه من انجامش می‌دهم بیشتر به برنامه‌های تلویزیونی که یکی بعد از دیگری می‌آید، می‌ماند، تا به چیزی با منطق و نظم. در جهانی که خانه و خانواده از معنی تهی شده است، زیرا هر دو والدین در بیرون خانه کار می‌کنند یا مجبورند مرتب نقل مکان کنند، یا مجبورند مرتب شغل عوض کنند، یا به علت جاه طلبی والدین که آنها را تا ساعت‌های متمادی در کار نگاه می‌دارد، یا به علت اینکه همه آنقدر سر درگم‌اند که روابط خانوادگی درست فراموش شده است؛ در چنین جهانی است که من و سایر معلمان به دانش‌آموزان یاد می‌دهیم که قبول کنند که سردرگمی‌ سرنوشتشان است. این اولین درسی است که ما معلمان به بچه‌ها می‌دهیم.

2- موقعیت کلاسی
درس دومی‌ که ما در کلاس یاد می‌دهیم، موقعیت کلاسی است. من به دانش‌آموزانم می‌آموزم که هر کدام آنها به یک طبقه و یک رده‌ی خاص تعلق دارند. به بچه‌ها نمره داده می‌شود تا هر کدام بدانند در چه رده و طبقه‌ای هستند. طی سال‌ها راه‌هایی که بچه‌ها نمره گذاری می‌شوند چنان افزایش یافته‌ است که سخت است افراد را بدون بار نمرات و کارنامه‌هایشان دید. نمره دادن به بچه‌هامی‌تواند پول آور و پرمنفعت برای اشخاصی باشد . ولی این که این راهبرد چه چیزی را بناست تحقق بخشد، خیلی واضح نیست . من حتی نمی‌دانم که چرا والدین بدون هیچ اعتراضی می‌گذارند که این بلا سر بچه‌هایشان بیاید.
به هر حال، این به من مربوط نیست. شغل من آن است که بچه‌ها را طوری بار بیاورم که این نکته را که بر اساس نمره‌هایشان طبقه‌بندی شوند، دوست بدارند، یا لااقل آن را با روی خوش بپذیرند.
اگر وظیفه‌ام را درست انجام بدهم، بچه‌ها حتی تصورش را هم نمی‌کنند که می‌توانند بیرون از رده و طبقه بایستند، زیرا من به آنها یاد داده‌ام که به رده‌ی بهترِ کلاس رشک بورزند و یا به رده‌ی پایین به چشم تحقیر نگاه کنند.
تحت این نظام انضباطی موثر، دانش‌آموزان به خودی خود به صورت سربازان مطیع ‌امر درخواهند‌ آمد. این درسِ حقیقی هر رقابتِ تصنعی ( مانند آنچه در مدرسه می‌گذرد) است: شما اینجایید تا موقعیت و رده خود را بدانید!
علیرغم آنکه در کلاس از ابتدا فرض بر آن است که ۹۹درصد بچه‌ها در رده‌هایی که هستند می‌مانند، با این وجود، ما معلمان این گونه نمایش می‌دهیم که سعی داریم بچه‌ها را به اخذ رده‌های بالاتر موفقیت در ‌امتحان‌ها تشویق کنیم. ما همیشه و مکرراً به بچه‌ها گوشزد می‌کنیم که روزی خواهد‌ آمد که آنها براساس نمرات و رتبه‌بندی تستی‌شان استخدام خواهند شد. گرچه تجربه من به من‌ آموخته که شرکت‌های استخدام کننده نسبت به نمرات و رتبه بندی کلاسی بی‌تفاوتند( و حق دارند که چنین باشند ).
نه اینکه صاف و پوست کنده دروغ بگوییم، ولی یاد گرفته‌ایم که در واقعِ ‌امر، معلمی ‌مدرسه (به عنوان یک شغل) با حقیقت چندان سازگار نیست (نکته‌ای که سقراط ۲۴۰۰ سال پیش با آن پی برده بود). آنچه دانش‌آموزان از این نمره‌گذاری و رتبه‌بندی می‌آموزند آن است که هر شخص رتبه‌ای و توانایی در هرمِ وضعیتی دارد و تنها راهِ برون‌رفت از وضعیت و طبقه، جادوی نمرات است. اگر نمره کم آوردید، در همان رده ای که هستید بمانید.

3- بی‌تفاوتی
درس سومی‌که ما می‌دهیم بی‌تفاوتی است.
من به بچه‌ها می‌آموزم که هیچ چیز را مهم نشمارند و در عین حال تظاهر کند که آن را مهم می‌شمارند. در این که چگونه این را یاد می‌دهم، ظرافتی هست. از آنها می‌خواهم که کاملاً جذب درسی که می‌دهم شوند. هوشیارانه آن چه می‌گویم بشنوند، و به شدت با همدیگر رقابت کنند که توجه مرا به خود جلب کنند.
چنین چیزی برای معلم بسیار لذت بخش است و همه (حتی من را) تحت تاثیر قرار می‌دهد. وقتی خوب کارم را انجام می‌دهم، درسم را طوری طراحی می‌کنم که این نمایش شور و شوق به خودی خود تولید شود. ولی وقتی که زنگ می‌خورد من از آنها می‌خواهم که هر آنچه تا به حال با شور و شوق انجام می‌دادند را خاتمه دهند و به سراغ درس بعدی بروند. مانند یک کلید برق، دانش‌آموزان مرتب باید روشن و خاموش شوند. هیچ چیز مهمی ‌هرگز به اتمام نمی‌رسد. نه در کلاس من و نه در هر کلاسی که تا به حال دیده‌ام. دانش‌آموزان هیچ چیزی را به طور کامل تجربه نمی‌کند مگر به صورت اقساط.....
(ادامه دارد)
👍1
معلمی ‌با هفت درس، بخش۳
✍ جان تیلور گتو
ترجمه: م. رئوفی

دانش‌آموزان هیچ چیزی را به طور کامل تجربه نمی‌کند مگر به صورت اقساط.
در واقع، درسی که زنگ‌های‌ به ما می‌دهند آن است که هیچ کاری ارزش اتمام آن را ندارد، پس چرا باید به هیچ چیزی اهمیت داد؟ سال‌های مداوم شنیدنِ زنگ مدرسه هر ذهنی را (مگر قوی‌ترین آنان را) به نحوه‌ای شکل می‌دهد که هیچ کار مهمی‌برای انجام شدن برایشان متصور نیست. منطق زنگ‌ها هیچ انعطافی ندارد. زنگ کلاس، گذشته و آینده را بی‌معنی می‌کند، و هر بازه زمانی را مانند یکدیگر می‌سازد، همانگونه که تجرید یک نقشه هر کوه و هر رودی را یکسان می‌کند، با وجود اینکه کوه‌ها متفاوتند و رودخانه‌ها نیز. زنگ‌ها هر وظیفه ای را و هر مسئولیتی را با بی‌تفاوتی واکسینه می‌کند.

۴. وابستگی احساسی
چهارمین درسی که ما به دانش‌آموزان می‌آموزیم وابستگی عاطفی و احساسی است. با ستاره دادن و منفی گذاشتن، با لبخند و اخم، با جوایز و نشان‌ها، با تنبیه و تشویق، با این‌ها به بچه‌ها یاد می‌دهند که مطیع و منقادِ اوامرِ مافوق باشند.
مسئولان مدرسه می‌توانند به دلخواه حق و حقوقی را برای یک دانش‌آموز مشخص کنند، زیرا حقی به خودی خود برای یک دانش‌اموز متصور نیست (حتی حق آزادی بیان، که دادگاه عالی آمریکا آن را در مدارس محدود کرد). به عنوان یک معلم مدرسه، من در تصمیمات شخصی بسیاری دخالت می‌کنم، چیزهایی را که دوست داشته باشم، اجازه می‌دهم، و آنچه کنترل من را تهدید کند ممنوع می‌سازم و با آن مقابله می‌کنم. فردیت همواره خود را در میان بچه‌ها و نوجوانان بروز می‌دهد، بنابراین قضاوت من باید سریع و قاطع باشد. فردیت با هر طبقه بندی و با هر دستگاه رده‌بندی در تناقض است.
گاهی فردیت را تحمل می‌کنم: مثلاً وقتی بچه‌ای به بهانه‌ی دستشویی رفتن، یا به بهانه آب خوردن برای لحظه‌ای جیم فنگ می‌شود. من می‌دانم که این‌ها بهانه است، ولی این مقدار را به آنها اجازه می‌دهم که مرا فریب دهند. ولی اگر اراده‌ی آزاد از سوی جمعی از بچه‌ها بروز کند، بچه‌هایی که از چیزی که من از آن سر در نمی‌آورم عصبانی‌اند یا افسرده‌اند یا خوشحالند، من باید مواظب باشم.
یک معلم مدرسه در چنین شرایطی، نباید حقوقی برای دانش‌آموزان قایل باشد، بلکه فقط به آنها لطف می‌کند، لطفی که البته بستگی به رفتار خوب بچه‌ها دارد.

۵. وابستگی فکری
پنجمین درسی که به بچه‌ها می‌دهیم وابستگی فکری است. یک دانش‌اموز خوب باید صبر کند تا معلم به او بگوید که چه کند. این مهم‌ترین درسی است که در مدارس آموخته می‌شود. ما باید صبر کنیم تا افراد دیگر، آنانی که تحصیلاتشان از ما بهتر است، راه و روش زندگی ما را معین کنند. متخصصان باید هر آن تصمیمی که مهم است را بگیرند. فقط من، منِ معلم، می‌توانم تعیین کند که دانش‌آموزانم چه بخوانند، یا دقیق تر بخواهیم بگوییم، آن کسی که مزدِ تدریس مرا می‌دهد، تصمیم می‌گیرد و من این تصمیمات را عملی می‌کنم. اگر مثلاً به من گفته شود که تکامل داروینی یک واقعیت است نه یک نظریه، من این عقیده را به دانش‌آموزانم منتقل می‌کنم وهر که از این عقیده تخلف ورزد را مجازات می‌کنم. این قدرت کنترل بر آنچه دانش‌آموزان باید فکر کنند، به من اجازه می‌دهد که بچه‌های موفق را از بچه‌های ناموفق به راحتی جدا سازم.
بچه‌ی موفق آن است که آنچه را به آنها می‌گویم، با کمترین مقاومت بپذیرد و کمی‌هم شور و شوق نشان دهد. از میلیون‌ها چیزی که برای مطالعه ارزش دارند، منم که تصمیم میگیرم کدام یک را انتخاب کنم. درواقع‌ اما، این بروکرات‌های دولت‌اند که تصمیم می‌گیرند چه تدریس شود. من چه کاره‌ام که اعتراض کنم؟ کنجکاوی جایگاهی در کار من ندارد، بلکه فقط و فقط هم‌شکلی و هماهنگی.
بچه‌های بد مقاومت می‌ورزند، گرچه نمی‌توانند بیان کنند که در مقابل چه مقاومت می‌ورزند. این بچه‌ها می‌خواهند خودشان تصمیم بگیرند که چه چیزی را میخواهند یاد بگیرند، و کی و کجا می‌خواهند آن را یاد بگیرند. مگر می‌شود چنین چیزی را اجازه داد و معلم مدرسه باقی ماند؟
خوشبختانه راه‌هایی وجود دارد که اراده‌ی آن که مقاومت می‌کند را درهم شکست. البته چنین چیزی سخت‌تر خواهد بود اگر دانش‌آموز والدینی داشته باشد که از بچه‌شان حمایت کنند، ولی چنین چیزی علی رغم شهرت بد مدارس خیلی کم اتفاق می‌افتد.
من در طول سالهای متمادی تدریس، هیچ پدر و مادری از طبقه متوسط ندیده‌ام،که فکر کند مدرسه‌ی بچه شان مدرسه‌ی بدی است. این نکته‌ی شگفت‌آوری است و نشان می‌دهد که، وقتی پدر و مادر خود تحصیل کرده باشند و هفت درس ما را خوب فرا گرفته باشند، چه اتفاقی می‌افتد.

اشخاص خوب و سر به راه منتظر می‌مانند تا متخصصی به آنها بگوید که چه کنند. ....
(ادامه دارد )
👍1
معلمی ‌با هفت درس، بخش۴ و نهایی
✍ جان تیلور گتو
ترجمه: م. رئوفی

اشخاص خوب و سر به راه منتظر می‌مانند تا متخصصی به آنها بگوید که چه کنند. اغراق نیست اگر بگوئیم کل اقتصاد ما بستگی به این نکته دارد. لحظه ای تامل کنید در این نکته که، چه اتفاقی می‌افتاد اگر بچه‌ها برای وابسته بودن تربیت نشده بودند! خدمات اجتماعی نمی‌توانستند بقا کنند، خدماتی که فقط دوران تاریخی متاخر آنها را تولید کرد. مشاوران و درمانگران روانی با وحشت می‌دیدند که تعداد روان‌پریشان کاهش می‌یابد و دیگر کاری برایشان وجود ندارد. سرگرمی‌های تجاری، مانند تلویزیون، کمتر و کمتر می‌شد زیرا که مردم یاد می‌گرفتند چگونه خود شاد باشند. رستوران‌ها و فست فودها و غذاهای‌ آماده مشتری‌های خود را از دست می‌دادند، زیرا که مردم دوباره غذاهای خودشان را خودشان درست می‌کردند. اینها و بسیاری چیزهای دیگر در پزشکی، مهندسی و قوانین مدنی جدید. همچنین خودِ شغل معلمی ‌مدرسه بستگی به این دارد که هر سال در مدارس اشخاص بی عرضه تولید شوند.
اگر می‌خواهید سر برج حقوق ماهیانه‌تان را بگیرید، به فکر اصلاح مدارس نباشید. ما طریق زندگیی را پایه نهاده‌ایم که بر این اساس کار کند که به اشخاص گفته شود که چه کنند و چه نکنند. چون که خودشان بلد نیستند برای خودشان تصمیم بگیرند.

۶. اعتماد به نفس مشروط
ششمین درس اعتماد به ‌نفس مشروط است. سخت است قالب کردن چیزی به بچه ای که پدر و مادرش به او یاد داده‌اند که ارزش به بیش از تعدادی نمره و رتبه‌بندی است. دنیای ما نمی‌تواند تعداد زیادی از افراد که اعتماد به نفس دارند را تحمل کند. بنابراین من به بچه‌ها می‌آموزم که عقیده‌ی یک بچه در مورد خودش باید پیرو عقیده‌ی متخصص باشد. بنابراین بچه‌ها مرتب ارزش گذاری و رتبه‌بندی می‌شوند و در معرض قضاوت قرار می‌گیرند.
هر ماه یک کارنامه که تر و تمیز آماده شده است برای والدین فرستاده می‌شود. کارنامه‌ای که با دقت یک‌دهم نمره به والدین می‌گوید که چه قدر از بچه شان راضی یا ناراضی باشند! نارضایتی والدین از بچه‌شان چیزی است که نظام مدرسه برای بقاء خود به آن نیازمند است، همانگونه که اقتصاد مصرفی به واسطه نارضایتی مردم از زندگیشان بقا می‌یابد. کارنامه‌ها، که همچون سندی عینی و واقعی به نظر می‌رسند که حقیقتی را آشکار می‌کنند، چنان بار معنایی می‌یابند و چنان پرونده ای برای شخص می‌شوند که خواه ناخواه بچه‌ها خود را بر اساس کارنامه‌ها ارزیابی می‌کنند؛ کارنامه‌هایی که تصمیم و قضاوت یک غریبه (یک معلم) درباره دانش‌اموز است.‌ اما اصل و اساس هر سیستم فلسفی بزرگ که بر روی زمین به وجود آورده است ارزیابی خود بر اساس دانش شخص از خود و آزمودن خود است، و این چیزی است که هیچگاه در مدارس منظور نمی‌شود.
درسی که کارنامه‌ها و نمرات و تست‌ها می‌دهند آن است که بچه‌ها نباید به خودشان یا والدینشان برای ارزیابی‌شان اعتماد کنند. خیر، آنها باید متکی به معلمان و دفترداران و کارمندان رسمی ‌باشند تا به آنها بگویند چه ارزشی دارند.

۷. جایی برای پنهان شدن نیست
هفتمین درس آن است که جایی برای قایم شدن نیست. به دانش‌آموزان می‌آموزیم که همیشه مراقب اعمال و رفتارش آنهاییم و آنها همواره در معرض دید مایند. جای خصوصی و زمان خصوصی برای دانش‌آموز وجود ندارد. زنگ تفریح دقیقا ۳۰۰ ثانیه طول می‌کشد تا رفاقت‌ها در کمترین حد نگه داشته شود. بچه‌ها تشویق می‌شوند که خبرچینی یکدیگر و حتی خبرچینی والدینشان را کنند. البته والدین نیز تشویق می‌شوند که شکایتِ اعمال بچه‌هایشان را به مدرسه آورند. کمتر محتمل است که خانواده‌ای که خبرچینی یکدیگر را می‌کنند رازی را، که خطری برای سیستم دارد، پنهان کنند.
👍2
جناب گاو pinned «معلمی ‌با هفت درس، بخش۱ ✍ جان تیلور گتو ترجمه: م. رئوفی نام من گَتو است. سی سال پیش، چون کار بهتری برای خود سراغ نداشتم، خواستم بختم را در شغلِ معلمی ‌بیازمایم. مدرکی که برای اجازه‌ی تدریس دارم، می‌گوید که من معلمِ زبان و ادبیات انگلیسی‌ام. ولی در واقع…»
امان از دست آن بیشعورهایی (در میان چپی‌ها، اقتصاددانان، اهل حکومت....) که مشکلات فعلی اقتصاد را به گردن تولیدکننده و سرمایه‌دارِ سودجو، یا مقولاتی چون لیبرالیسم و بازار آزاد، می‌اندازند.

وضعیتی شده که هر تولید‌کننده و سرمایه‌گذاری در کشورمان متحیر و انگشت‌به‌دهان مانده چه کند و چه خاکی بر سرش کند! بیشترشان، بیشترین امیدی که دارند این است که بتوانند این دوران را طی کنند، بدون اینکه ورشکست شوند یا مجبور شوند تعطیل کنند.
@jenabegav
نهضت‌های چپی برای توزیع عادلانه ثروت می‌آیند.
اگر پیروز شوند، در انتها فقر و فلاکت را به تساوی توزیع خواهند کرد. البته برای برابرها! برابرترها مستثنا خواهند بود.

هر که بهشت روی زمین را به شما وعده داد، جهنم را برایتان به ارمغان خواهد آورد.

هر که به وعده پول مفت (یا بنزین مفت یا نفت مفت یا دلار مفت) رای شما را خرید، در آخر به شما شلاق مفت خواهد زد.

هر که حرف‌های قشنگ زد و برنامه‌های قشنگ برای حل همه مشکلات داد، بر شما سوار خواهد شد!

@jenabegav
👍8
همه‌ی شکوه ملتم!

جنگلی زیبا می‌بینید و از زیبایی آن مبهوت می‌شوید! جنگل، گرچه یک واحد زیبا و باشکوه به نظر می‌رسد، ولی شما می‌دانید که، در حقیقت، این جنگل تشکیل یافته از انواع و اقسام درختان، بوته‌ها، علف‌ها، چرندگان و درندگان، و پرندگان و حشرات و کرم‌ها؛ حتی شاید از موجودات نامریی چون جن و پری که در لای تخته سنگ‌ها جایی پنهان شده‌اند؛ نیز از رودها، و جویبارها و شیارها و پشته‌ها و... از مارهای گزنده و کژدم‌ها و گرگ‌ها و خرس‌ها و حیوان خطرناک دیگر.

شما جنگل را دوست دارید و می‌خواهید حفظ شود. برای این کار آیا برنامه برای بهینه‌سازی جنگل می‌ریزید؟ آیا حکم می‌کنید که تمام درختان جنگل باید برگ‌هایشان به نحوِ مطلوب شما رشد کند؟ آیابرخی درختان را ریشه‌کن می‌کنید و جای آن درختان مطلوب خود را می‌کارید؟ آیا حکم به قتل‌عامِ همه‌ی گرگ‌ها و مارها می‌دهید؟ آیا جریان رودخانه‌ی مارپیچ وسط جنگل را بهینه و آن را مستقیم می‌کنید؟

برخی از این کارها را انسانِ مدرن انجام داد و نتیجه‌اش را دید! در آلمان، جنگل‌داری علمی راه انداختند (منبع) و جنگل‌ها را مرتب کردند، با چند نوع درختِ خاص که در ردیف‌های منظم کاشته بودند تا بیشترین صرفه اقتصادی را داشته باشد. تا صد سالی هم خوب جواب داد؛ بعد یکباره بعضی جنگل‌ها دچار مرگی برگشت‌ناپذیر شد. واژه Waldsterben (مرگ جنگل) از آن موقع وارد واژگان آلمانی شد.

در همان آلمان، گویا هیتلر زمانی تصمیم گرفت که مسیر پیچ‌پیچ بعضی رودها را مستقیم کند که موجب سیل شد!

در آمریکا، گرگ‌ها را قلع و قمع کردند. و نتیجه‌اش این شد که در جایی مثل پارک ملی یلواستون، تا سالها پارک حالت بیماری داشت، تا آن‌که دوباره گرگ‌ها را به آن‌جا برگرداندند.

حتی خیلی ساده‌تر از آن: در آفریقا، بر روی درختی که در دشت‌های آفریقا می‌روید و معمولاً زرافه‌ها برگ‌های آن را می‌خورند، آزمایشی انجام دادند. خیلی ساده حصاری دور آن کشیدند تا زرافه‌ها به آن دسترسی پیدا نکنند. نتیجه آن شد که آن درختِ موردِ آزمایش خشکید! چرا؟ چون وقتی زرافه‌ها از برگ درختان می‌خوردند برگ‌ها شیره خاصی ترشح می‌کردند که غذای مورچه‌ای خاص بود، که یکی از کارهای آن نوع مورچه حفاظت از آن درختان در مقابل نوعی آفت بود!

خواهید گفت: «ولی می‌شود جنگل را از بعضی خطرات حفظ کرد، مثلاً از آتش!» کاری که در قرن گذشته در خیلی از جاهای دنیا کردند. نتیجه‌اش آن شد که چوب و شاخه و برگِ خشکیده‌ی درختان جمع شد، و به جای آتش های کوچکِ موضعی، آتش های بزرگی را موجب شد که کلِ هستی جنگل تهدید می کرد. معلوم شد جنگل برای حیات خود به آتش نیازمند است!

حال #ملت، مردم یک کشور، مانند یک جنگل باشکوه است. اگر حتی واحدی باشکوه و زیبا به نظر رسد، آن‌چه آن را تشکیل می‌دهد هزاران هزار، نه، بلکه میلیون‌ها و میلیاردها، جزء کوچک و بزرگ است که در تکاپوی‌اند و هرکدام شکل خود را و خاصیت خود و نوع زندگی خود را دارد.

ملت را نمی‌توان بهینه‌سازی کرد! نمی‌شود برایش برنامه‌ریزی کرد. حتی خطرناک است برای آن هویتی غیر از اجزایش در نظر گفت (به خصوص که مرزهای کشورها تصنعی و حاصل داد و ستدهای سیاسی- نظامی است).

بسیار طبیعی به نظر می‌رسد وقتی می‌گوییم جنگل را نمی‌شود بهینه کرد، نمی‌شود درختانش را همشکل یا حتی مشابه کرد، نمی‌شود برایش برنامه ریخت!

ولی یک ملت هزاران بار از یک جنگل پیچیده‌تر است. با این وجود، از زمان مشروطه به بعد، سعی شد برای ملت ایران، به اسم ملی‌گرایی، برنامه‌ریزی مرکزی کنند، لباسش را متحدالشکل کنند، زبانش را متحد کنند! و این قدر الان این‌ها طبیعی به نظر می‌رسد که افراد از شنیدن حرفی غیر از این تعجب می‌کنند!

از رضاخان و برنامه یکسان کردن لباس‌هایش بگیر تا امروز! روزی به دانشجویی می‌گفتم که خیلی زشت است که در دانشگاه‌ها مانتوی ملهم از چین کمونیست لباس رسمی است، ولی به دختران اجازه استفاده از لباس‌های محلی و قومی خود را نمی‌دهند! با تعجب گفت: «شما چگونه می‌خواهید اجازه دهید که دانشجویان هر کدام لباس محلی خود را داشته باشند! این به هرج و مرج می‌انجامد!»

یا در مورد زبان! چیزی به اسم زبان ملی اختراع فرانسوی‌هاست در دوره انقلاب کبیر فرانسه، زمانی که اکثریت این کشور زبان فرانسوی صحبت نمی‌کردند! اما مقوله زبانِ ملی الان به عنوان یک اصل خدشه‌ناپذیر و مقدس تلقی می‌شود.

اما واقعیت آن است که زبان‌های مختلف، اقوام مختلف، شکل‌های مختلف، فرهنگ‌های مختلف، حتی مذاهب مختلف، خواست خداوندند. یکسان‌سازی (مطلوب مدرنیسم و ایدئولوژی‌های مدرن) چیزی نیست مگر حرکتی برخلاف طبیعتِ الهی و ملهَم از شیطان!

خداوند در ذات خود بی‌نهایت است و بی‌نهایتیِ شکل‌ها و فرم‌ها و گونه‌ها را دوست دارد. یگانگی فقط ورای شکل‌ها و فرم‌ها و گونه‌هاست! در سطحِ دنیای صور، دنبال کردنِ همشکلی فقط طغیانی است در برابر بی‌حدی خداوند و نیت خلاقانه او!
👍10
آقای اکبرپور، عضو دانشگاه استنفورد، نوشته‌ای جالب در مورد مسئله نابرابری دارد که خواندنش را توصیه می‌کنم. آقای اولاد در کانالِ خود نوشته ایشان را آورده، و سپس در مورد شاخص‌های مختلف عددی مورد استفاده‌ی اقتصاددانان، مثل ضریب جینی، مطلبی را ذکر کرده‌اند. ایشان اشاره کرده‌اند که اقتصاددانانی که این شاخص‌ها را معرفی می‌کنند، معمولاً به محدودیت‌های زیاد این شاخص‌ها نیک واقفند، اما این شاخص‌ها به دست سیاستگذاران یا پوپولیست‌ها که می‌افتد، آنها را بدون توجه به این محدودیت‌ها به کار می‌برند که مسئله‌ساز می‌شود. نمونه همین #ضریب_جینی، که الان به عنوان شاخص مهمِ #نابرابری در توزیع ثروت به کار می‌رود.

آقای اولاد از زمره اقتصاددان‌هایی است که بسیار واقع‌بین است و همواره رابطه خود و علم اقتصادی خود را با واقعیت‌ها حفظ می‌کند. من مطمئنم ایشان، در کار کردن با این شاخص‌ها، محدودیت‌های گفته‌شده را در نظر می‌گیرد. ولی دیدگاه من نسبت به این موضوع بدبینانه‌تر از نگاه ایشان است. یک مسئله کوچک، و یک مسئله بسیار بزرگتر در مورد این شاخص‌ها وجود دارد.

مسئله کوچک‌تر تکنیکال است: برخلاف خوشبینی جناب اولاد، دیده‌ایم که بسیاری از اقتصاددانان این شاخص‌ها را، بی‌محابا و بدون توجه به محدودیت‌ها و بدون توجه به پس‌زمینه‌ای که در آن این شاخص‌ها تعریف شده‌اند، به کار می‌برند. یا مثلاً در مورد شاخص‌های آماری، بدون توجه به خواص توزیع احتمالی مربوطه شاخص را به کار می‌برند. یا عوض در نظر گرفتن یک سری زمانی (یعنی تغییراتی که در زمان رخ می‌دهد)، چیزها را به نحوه‌ای استاتیک می‌بینند......

اما مسئله بزرگتر، خیلی بزرگتر، از جنس معرفت‌شناسانه است. شاخص‌های عددی، بر عکس ظاهر مظلوم و بیطرفشان، موجوداتی خبیث و حقه‌بازند. آنها حتی اهل فن را هم دچار توهم دانش می‌کنند، سیاستگذاران و سیاستمداران که جای خود دارد! در این مقاله‌ی ساده به این‌نکته اشاره‌ای گذرا شده است.

مثلاً همین ضریبِ جینی، که الان شهرتش با کفر ابلیس در رقابت است، را در نظر بگیرید. تاثیری که این شاخص بر مفهوم نابرابری و اهمیت آن در فهم اقتصاددانان و سیاستگذاران و حتی عامه مردم داشته بی‌حد است.

بله! قبلاً هم "مسئله" نابرابری برای بعضی مسئله‌ای مهم در اقتصاد بود. ولی آن چه از "نابرابری" برداشت می‌شد، ثروتمند بودن عده‌ای در مقابل فقرِ بعضی دیگر بود، فقری که اغلب همسایه‌ی فلاکت بود. این که، در جامعه‌ای که همه یا اکثریتِ قریب به اتفاقِ مردم مرفهند، مسئله‌ی نابرابری هنوز مهم باشد به نظرم عمدتاً به خاطرِ معرفی ضریب جینی در مورد ثروت بود! ضریب جینی اولاً مفهومی از نابرابری ارائه کرد که وسعتی جدید و مفهومی نو به "مسئله" نابرابری داد، در ثانی به آن ظاهری علمی و دقیق داد، و ثالثاً آن را مهم و اساسی کرد!

هدف از ایجادِ شاخص‌های عددی در مواردی مثلِ این، خوانا کردنِ امری به غایت پیچیده (مثل نابرابری) است. برای این "خوانا کردن" آن را به زبانِ عدد در می‌آورند، و این خود لاجرم در خود یک ساده‌سازی گسترده دارد. اما تقریباً بلافاصله دو چیز اتفاق می‌افتد: اولاً فراموش می‌شود که در اینجا ساده‌سازی رخ داده، ثانیاً این توهم پدیدار می‌شود که بر امری پیچیده تسلط معرفتی پیدا شده! (به خصوص اگر چند همبستگی بالا یا پایین با چند شاخص آماری و عددی دیگر پیدا شود، یا چند خط رگرسیون به نظر موجه رسم گردیده آید!!) قدمِ بعدی، خواه ناخواه، استفاده از این دانش واقعی یا موهومیِ جدید برای برنامه‌ریزی و کنترل خواهد بود. این را مثلاً در داستان شاخص آی‌کیو (ضریب هوشی) نیز به خوبی دیده‌ایم.

ولی واقعاً چرا باید نابرابری، که اکنون با بزرگ و کوچک بودن ضریب جینی سنجیده می‌شد، مهم باشد؟ همین الان اگر به هر شخصی از یک‌ کشور فقیر اجازه دهی که به هر کشوری مهاجرت کند، چه چیزی در مورد انتخاب کشور مقصد در تصمیم‌گیریش اهمیت دارد؟ احتمالاً امنیت، رفاه و آزادی! بعید می‌دانم که حتی یک در میلیون نفر هم بخواهد بداند آیا ضریب جینی، یا نابرابری در تقسیم ثروت، در آن کشور بالاست یا پایین!

اما به یُمنِ این ضریب، الان ما اقتصاددانان فعال در زمینه نابرابری داریم و تحقیقات در مورد نابرابری، و کتاب‌های محبوب و مشهور جهانی با هشتصد صفحه‌، که قسمت اعظمش تجویز سیاست‌های مداخله‌جویانه دولتی برای کاهش نابرابری است!

شاخص‌های عددی در علوم اجتماعی و انسانی از ویروس‌ کرونا موذی‌تر، مخرب‌تر و مسری‌ترند. اگر کسی هم با آنها سر و کله زد، هر چه قدر هم محتاط و مراقب باشد بالاخره مبتلا خواهد شد!
👍2
جناب گاو
همه‌ی شکوه ملتم! جنگلی زیبا می‌بینید و از زیبایی آن مبهوت می‌شوید! جنگل، گرچه یک واحد زیبا و باشکوه به نظر می‌رسد، ولی شما می‌دانید که، در حقیقت، این جنگل تشکیل یافته از انواع و اقسام درختان، بوته‌ها، علف‌ها، چرندگان و درندگان، و پرندگان و حشرات و کرم‌ها؛…
ملی‌گرایی نامتعارف

پرسش: یعنی شما معتقدید که دولت مرکزی نمی‌تواند با برنامه‌ریزی مناسب به مردم استان‌های مختلف کمک کند؟!

پاسخ: ما هنوز در این توهمیم که ملت ایران یک واحد یکپارچه است که سران مملکت و چهار تا بوروکرات مرکزنشین می‌توانند برای آن برنامه دهند و موجبات سعادت آن را فراهم کنند! بگذریم که این بوروکرات‌ها برای خود تهران هم نمی‌توانند برنامه دهند، چه برسد به فلان روستای ایلام! بگذریم از این که این تمرکز چه فسادهایی را موجب می‌شود، بگذریم که در این عقیده، چه خودبزرگ‌بینی زیادی نهفته است ....

واقعیت آن است که بهترین کاری که مسئولین می‌توانند بکنند رهاسازی و آزاد سازی مردم است، نه برنامه‌ریزی برای آنها! و نه حتی دلسوزی برای آنها!

پرسش: این حرفتان خیلی عجیب است! منظورتان چیست؟! آیا نباید به عنوان هموطن برای هموطنان دیگر دلسوزی کرد؟

پاسخ: من ایران و ایرانی را، از ترک و فارس و کرد و بلوچ و عرب و ارمنی و لر و لک و سیستانی و... دوست دارم، کما آن‌که زرتشتی و مسلمان و مسیحی و یهودی و... را.

ولی، حتی در باب کمک بشردوستانه، ترجیحم آن است که به هم شهری خود، در حقیقت به هم محله‌ای خود، کمک کنم، حتی اگر بدانم مرد سیستانی یا زن بلوچ به کمک من بیشتر احتیاج دارد! (نه به این خاطر که مرد بلوچ مذهبش از من جداست! چون اگر همسایه‌ام بود حتماً کمکش می‌کردم! اگر چه این را هم کاملاً مشروع می‌دانم اگر اشخاص دیگر، در هنگام کمک مالی و صدقه، حتی مذهب گیرنده را نیز لحاظ کند). من گاه شده‌ است به ترکمن یا کُرد، موقعی که بلای طبیعی ناگهانی آمده، کمک کرده‌ام، ولی آن از استثنائات بوده . کمکِ واقعی من به یک بلوچ این می‌تواند باشد که از دخالت در کارهایش بپرهیزم، در آتش تنش و جنگ بین او و هموطنان دیگرش به بهانه‌های مختلف (مذهبی، یا مبارزه با قاچاق) ندَمم، بگذارم تجارت کند، بگذارم مسلط به بندر چابهار باشد، بگذارم از تمام ظرفیت‌های محیطش برای زندگی بهتر استفاده کند، دعایش کنم، و اول هر سال شمسی برایش پیام تبریک بفرستم (اگر با او آشنایی حاصل شده باشد). و مهم‌تر از همه آن‌که با او تجارت کنم، با او دادوستد مالی داشته باشم....

این که سنت‌های او یا مذهب او و عادات او با من فرق دارد، ممکن است موجب شود که نروم میان آنها زندگی کنم. اما اگر روزی خواستم به واقع کمکی درخور مثلاً به مردمان سیستان بکنم، ترجیحم این است که لااقل چند وقتی به میانشان بروم و چندی در میانشان بزیم. بدون "پوست در بازی" دل سوزاندن برای دیگران، حتی اگر صادقانه باشد، خیلی موثر نخواهد بود! از نگاه به مردم و اقوام، طوری که انگار که آنها صغارِ محتاج به کمک همیشگی فرزانگانِ مرکزنشین‌اند، باید پرهیز کرد!

اگر به مردمان #اجازه‌ی_کسب‌وکار و #آزادی_عمل دادید، بهترین کمک را به آنها کرده‌اید. این بهترین هدیه دولت به تمام اقوام است!
👍5👎1
دو کلمه هم از رئیس‌جمهور بعدی

این هم از رئیس‌جمهور احتمالی بعدی‌مان! البته ایشان هم نباشد، هر کس دیگری از "رجل سیاسی" مملکت هم باشد خیلی توفیری ندارد. اینها تماماً عمرشان را یا در مناصب مختلف حکومتی گذرانده‌اند یا در دانشگاه‌ها. تمام محتوای ذهنشان را که بچلانی دو چیز بیشتر در نمی‌آید: بوروکراسی‌گرایی و دولت‌مداری!

تشکیل اتاق، تشکیل سندیکا، تشکیل پنجره..... این‌ جوک‌ها همه اسم رمزند برای #تخصیص_رانت از یک طرف، و #مداخله بیشتر دولت در کسب‌و‌کارها از طرف دیگر (حتی اگر این حضراتِ بوروکراتِ دولت‌مدار نیتشان هم این نباشد!). به احتمال زیاد، بیشتر ذهن معیوب شده‌شان (و کمتر شخصیت فاسدشان) است که این برنامه‌های عالی و هوشمندانه را می‌چیند.

@jenabegav
جلد شماره جدید مجله Time

عنوان تیتر The great reset برای تصویر روی جلد است، به معنی "تنظیم مجدد بزرگ!"

ولی شاید عنوان بهتر این بود: "غایتِ توهمات مدرنیسم". یا حتی بهتر: "دجال وارد می‌شود!"

@jenabegav
👍2