جناب گاو
14.7K subscribers
647 photos
375 videos
17 files
1.05K links
محافظه کاری در باب اقتصاد و فرهنگ
Download Telegram
جناب گاو pinned «مهم‌ترین چیز در مورد سلامت! بخش۱ (از ۵)، فیل در اتاق @jenabegav (این نوشته و چند نوشته بعدی نکات عملی مهمی را در مورد سلامتی دربردارند! لطفاً این مطالب را هر چه بیشتر نشر دهید. بازنشر این مطالب حتی تحت نام دیگران نیز کاملاً مجاز است!) مهمترین نکته برای…»
کتابی که باید خواند!
#معرفی_کتاب

خواندن این‌ کتاب جزو بایدهاست:
"حکومت‌ها چگونه به دنیا می‌نگرند"، نوشته جیمز اسکات و با ترجمه‌ی خوبِ اصلان قودجانی. ناشر و مترجم محترم هم کتاب را به صورت چاپ شده روانه‌ی بازار کرده‌اند، و هم فایل pdf آن را به صورت رایگان در اختیار همگان قرار داده‌اند (لینک دانلود از تلگرام اینجا، و از سایت اینترنتی اینجا ). عنوان کتاب ممکن است سیاسی به نظر رسد، ولی مطالب کتاب در واقع سیاسی به معنی روزمره آن نیستند، بلکه دایره وسیعی از مسائل دنیای ما را شامل می‌شوند.

سال‌ها پیش بود که این‌ کتاب را در زبان اصلی خواندم، و امیدوار بودم که به فارسی ترجمه شود. کتاب راحتی برای ترجمه نبود، ولی انصافاً جناب قودجانی با قلم خوب و شیوایش به خوبی از عهده‌ی این کار برآمده است.

این کتاب درک و منظری بدیع و غیرمنتظره از مدرنیسم و به خصوص دولت مدرن به من داد. یکباره بسیاری از چیزهایی که به نظر تصادفی و بی‌معنی به نظر می‌رسیدند، قابل فهم شدند. جیمز اسکات، که در زمان نگارش کتاب استاد دانشگاه بسیار معروف ییل (Yale University) بود، در مقدمه‌‌ی کتاب شرح می‌دهد که چگونه تحقیقاتش در مورد "اقوام کناری" (آن مردمانی که با رفتن به گوشه‌ و کنارِ امپراتوری‌ها سعی می‌کردند خود را از سیطره آنها حفظ کنند) او را به راهی غیرمنتظره رهنمون‌ کرد که نتایجش این کتاب شد. او در این کتاب نشان داده که چگونه سعیِ انسان (به خصوص انسان عصر جدید) در خوانا کردن امور طبیعت یا انسان یا جامعه، به ساده‌سازی‌ها از امورِ ذاتاً پیچیده می‌انجامد (خوانا کردن یعنی ساده‌کردن، از راز و رمز خالی کردن، قابل پیش‌بینی کردن)؛ ساده‌سازی‌هایی که اولاً توهم دانش و فهم می‌دهد، و در ثانی، خواه‌ناخواه به تلاش برای کنترل و برنامه‌ریزی برای اینها خواهد انجامید.

نمی‌خواهم از مطالب کتاب خلاصه‌ای اینجا بگویم، چون اولاً می‌ترسم حق مطلب را ادا نکنم، و ثانیاً نمی‌خواهم به مطالب کتاب از لنز و نگاه خاص من نگریسته شود. کتاب به خودی خود بسیار گویاست، گرچه خواندنش (مانند هر کتاب جدی دیگر!) حوصله می‌خواهد. ولی اگر وقت بگذارید و کتاب را بخوانید، شاید دیگر هرگز نتوانید همچون قبل به مسائل زیستی و فرهنگی و اجتماعی و سیاسی (و حتی شهرسازی و شهرنشینی!) بنگرید. این از معدود کتاب‌هایی است که می‌تواند دید آدم را به کلی عوض کند یا به آن عمق زیادی بخشد.

مترجم پیشگفتاری خوب و محکم و گاه شاعرانه‌ بر این ترجمه نوشته که خواندنی است و من با تک‌تک جملات این پیشگفتارِ مترجم موافقم. مع‌هذا ممکن است کسانی باشند که با نوع نگاه مترجم (و اینجانب) موافق نباشند! این چیزی نیست که بخواهد از ارزش کتاب برای آنها بکاهد. خود من این کتاب را برای بار اول از سایت کافه هایک پیدا کردم، سایتی که وبلاگ‌نویسِ لیبرترینِ این سایت (که بسیار از این‌کتاب تعریف و تمجید کرده بود)، احتمالاً در خیلی موارد با مترجم (و اینجانب!) موافقت نداشته باشد.

امیدوارم برنامه این آخر هفته شما خواندن این کتاب باشد!

آدرس دانلود کتاب از اینترنت:
http://ppdc.ir/Publishers/Books/Hokomatha-chegone-be-donya-minegarand.pdf
👍9
وقتی مرزهای واقعیت، جُک و تراژدی کاملاً مبهم می‌شود!
#انتخابات_ریاست‌جمهوری نزدیک است، ولی به نظر نمی‌رسد افراد زیادی تمایل به رای دادن داشته باشند. بنده البته اگر کاندیدای مورد نظرم بیاید رای خواهم داد.
کاندیدای مورد نظر من کاندیدایی است که مصاحبه انتخاباتی‌اش چیزی شبیه به مصاحبه تخیلی زیر باشد:

#اقدامات_فرهنگی
پرسش مصاحبه‌گر: در صورتِ رئیس‌جمهور شدن چه اقدامات فرهنگی انجام خواهید داد؟

پاسخ کاندیدا: سعی می‌کنم نمازم را بیشتر از قبل سر موقع بخوانم و به بچه‌هایم هم همین را توصیه کنم. همچنین به پسر و دخترم توصیه می‌کنم از ابتذال در موسیقی، لباس پوشیدن و دیگر امور زندگی بپرهیزند.

پرسش: همین؟!!
پاسخ: نه البته! وزارت ارشاد و گشت ارشاد را هم تعطیل خواهم کرد و همه بودجه‌های فرهنگی را هم قطع خواهم کرد.
➖➖➖➖➖➖➖➖
#اقدامات_اقتصادی
پرسش: اقدامات اقتصادی شما چه خواهد بود؟
پاسخ: برنامه مخارج خانواده‌ام را طوری تنظیم می‌کنم که حقوق دریافتی کفایت زندگی و مهمانداری‌مان را بدهد.

پرسش: منظورمان اقدامات اقتصادی در سطح کشور بود!
پاسخ: آها! از آن‌جهت می‌فرمایید! خیلی اقدامِ اقتصادی انجام نخواهم داد، مگر رفع موانع دولتی اقتصاد. مثلاً وزارت صنعت و معدن و تجارت و سازمان‌های مربوط به آن، مثل سازمان حمایت از تولید‌کننده و مصرف‌کننده را تعطیل خواهم کرد. همچنین وزارت کار و وزارت رفاه را!
➖➖➖➖➖➖➖➖➖
#مستمندان
پرسش: در حمایت از فقرا چه کار خواهید کرد؟
پاسخ: البته گفتنش درست نیست، ولی من همیشه مقداری از درآمدم را صدقه و زکات داده‌ام، و از خدا می‌خواهم که قبول کند و یاری دهد که بتوانم همین کار را ادامه دهم!

پرسش: منظورمان حمایت دولتی از فقرا بود!
پاسخ: آها! مسلماً دولت من بزرگترین حامی فقرا خواهد بود. با عدم دخالت در اقتصاد و با حذف انواع رانت اجازه می‌دهیم جامعه ثروتمندتر شود و فقرا بتوانند راه‌های برون‌رفت از فقر را بیابند.
➖➖➖➖➖➖➖➖➖
#آموزش‌و‌پرورش
پرسش: در مورد آموزش چه کارهایی خواهید کرد؟
پاسخ: منظورتان آموزش بچه‌های خودم است؟

پرسش: نه! مسئله آموزش در کل کشور!
پاسخ: آموزش در کل کشور را که کسی نمی‌تواند کاری کند. من فقط آموزش و پرورش و آموزش عالی را تعطیل خواهم کرد و به پدر و مادرها و معلمان این آزادی را خواهم داد که هر طور بخواهند بچه‌هایشان را آموزش دهند. به دانشگاه‌ها هم استقلال تصمیم‌گیری خواهم داد و بساط تصمیم‌گیری دولتی در آموزش را برخواهم انداخت!
➖➖➖➖➖➖➖➖➖
#کشاورزی
پرسش: حمایت از کشاورزان؟
پاسخ: من چه‌کاره‌ام که از کشاورزان، این قشر زحمتکش و مستقل، حمایت کنم؟! من فقط در مقام رئیس‌جمهور می‌توانم وزارت کشاورزی را تعطیل کنم، و از طرف دیگر انواع قوانین دست و پاگیر گمرکی برای واردات سم و بذر و کود و صادرات محصولات کشاورزی را برطرف کنم، و نیز مقرراتی که اجازه نمی‌دهد بازارهای کارآمدتری (مثل بازارهای آتی) برای کشاورزان شکل بگیرد. یعنی مزاحمت‌ها و آزارها را از سر این عزیزان کم‌ خواهم کرد......

@jenabegav

مطالب مرتبط:
https://t.me/jenabegav/336

https://t.me/jenabegav/323
👍4
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
دوستانی دارم که این شخص را از نزدیک می‌شناسند و بر فقر بی‌حسابش در کودکی و بر خیراندیشی‌اش در این ایام دارایی گواهی می‌دهند.

این نمونه خوبی از یک آنتروپرونور است. پشت لهجه ساده و دهاتیش، پشت ظاهر زمخت خودش و کاسبی‌اش، هزاران تجربه و هوش نهفته است، هوشی که نخبگان رانت‌خواه و تیزهوشان مدیریت‌خوانده و اقتصاددانان برنامه‌ریز و دولتخواه از فهمش عاجزند.

به جاست در این ایام روزه‌داری دعا کنیم که خدا به این مرد قوت و به کارش برکت و به رزقش وسعت دهد.

درد و بلایش بخورد بر سر هر چپی دروغگو و دزد، هر دولتی رانتدار، هر حکومتیِ فاحشه، و هر ایدئولوگی که زندگی مردم را فدای ایدئولوژی خودش می‌کند!

@jenabegav
هیئت نظارت

می‌دانستید وقتی اینشتین، در آلمانِ پیش از جنگ جهانی دوم، نظریه‌های شگرف خود را در فیزیک ارائه می‌کرد، کشور آلمان هیئتی را تعیین کرده بود تا بر کارهای اینشتین نظارت کند. اعضای این هیئت اکثراً یا چیزی در مورد فیزیک نمی‌دانستند، مگر دو سه تاشان که دانشجویان اخراجی دانشکده فیزیک بودند. چند تایشان حتی فرق فیزیک و شیمی را نمی‌دانستند. بیشتر اعضای این هیئت هم با اینشتین بد بودند و از او بدشان می‌آمد، چون‌فکر می‌کردند اینشتین بیهوده و بیخودی این قدر مشهور شده. به خصوص دانشجویان اخراجی دانشکده فیزیک که در آن هیئت بودند فکر می‌کردند در این مسئله اینشتین حق آنها را خورده!

این نکته عجیب را نشنیده بودید؟ خوب، نباید هم شنیده باشید، چون چنین چیزی صحت ندارد و ساخته تخیل بنده است! ولی چیزی در کشورمان واقعیت دارد که کمتر عجیب نیست! آن واقعیت این است: ما سازمان‌های مختلف و نهادهای مختلف دولتی و حکومتی داریم که وظیفه‌شان هدایت کردن و نظارت بر کاسبکاران و فعالین‌اقتصادی است (افراد پرجربزه‌ای مانند آنکه در پست پیش مثال زدیم). در این سازمان‌ها تعدادی بوروکرات فشل و تکنوکرات مغرور مشغول کارند. اینها کسانی‌اند که اگر یک ماه کار دولتی را ازشان بگیری زندگیشان منهدم می‌شود. اکثراً افرادی‌اند که یا از اول عقده‌ای بوده‌اند یا سیستم دولتی آنها را عقده‌ای کرده است. خیلی‌شان از بازاری‌جماعت و از سرمایه‌دار و سرمایه‌گذار متنفرند. تخصصشان بیشتر در آمارسازی و آمار دادن است و جشن‌شان هر سال موقع اجرای مناسک "ارزیابی عملکرد" اداره‌جاتشان که می‌توانند قدرت خود در آمارسازی را به منصه ظهور برسانند. اینها را گذاشته‌ایم که بقیه مردم، به خصوص فعالان اقتصادی را بپایند!! به جان خودم این کمتر از داستان تخیلی من درباره اینشتین عجیب و غریب نیست!

سئوالی که از هر کسی، که خواهان مداخلات بیشتر و بیشتر دولت در این امر و آن امر است، باید پرسیده شود این پرسش است: آیا مگر دولت چیزی جز همین سیاستمداران نزدیک‌بین و یا احمق و یا فاسد، و خیل بوروکرات‌های متوقع و بی‌عرضه است؟

@jenabegav
👍3
اعداد دروغگو و طائفه‌ی دزدان

جمله زیر از متنی است که افزایش نقدینگی را در دوره روحانی و احمدی‌نژاد مقایسه کرده بود:
"از ابتدای دولت روحانی تاکنون ۳۵۹ هزار میلیارد تومان به پایه پولی اضافه شده است که ۹ برابر پولی است که دولت دهم برای ساخت مسکن مهر چاپ کرد و با آن ۲ میلیون واحد مسکن مهر برای مردم ساخت."

جمله فوق (این که افزایش نقدینگی در دوره روحانی از لحاظ مقداری چندین برابر دوره احمدی‌نژاد بوده)، گرچه جمله‌ای درست، ولی خدعه‌آمیز و فریبکارانه است. نیز اگر کسی بگوید که مقدار افزایش نقدینگی در دوره احمدی‌نژاد، از لحاظ مقداری، چند برابر دوران خاتمی بوده، باز هم جمله‌ای درست، ولی فریبکارانه گفته! چرا؟

در رشد نقدینگی یا پایه پولی آنچه مهم است درصد افزایش (نرخ افزایش) است. فرض کنید در کشوری هر سال مقدار نقدینگی دو برابر شود (یعنی رشدِ صددرصد). در چنین کشوری قیمت‌ها هر سال تقریبا دوبرابر می‌شود. اما اگر سال اول ۱۰۰۰ واحد نقدینگی موجود باشد، در سال دوم ۲۰۰۰ واحد خواهد بود، در سال سوم ۴۰۰۰ واحد، و در سال چهارم ۸۰۰۰ واحد! یعنی سال چهارم چهار برابر سال دوم به نقدینگی اضافه شده (۴×۱۰۰۰=۴۰۰۰)! آیا این نشان می‌دهد که سال چهارم بدتر از سال دوم بوده؟ خیر! چون ارزش پول در این سال‌ها افت کرده و بنابراین، از لحاظ ارزش واقعی پول، هزار واحد سال دوم همان ارزشی را دارد که چهارهزار واحد سال چهارم!

واقعیت این است که از سال ۱۳۵۰ به بعد هر سال حدود ۲۵ الی ۳۰ درصد افزایش نقدینگی داشته‌ایم! در این‌مسئله همه دولت‌هایمان به یک اندازه مزخرف و بی‌مسئولیت بوده‌اند. دولت احمدی‌نژاد نیز، چه در چهار سال اولش (با وجود آن‌حجم بی‌سابقه درآمد نفتی، و با نبود تحریم‌های فلج‌کننده)، و چه در چهار سال دومش!

نکته دیگر: آیا فرق می‌کند که تورم پولی ایجاد شده برای چه کاری به کار رفته؟ یادمان باشد که تورم #دزدی دولت از جیب مردم است، و اگر جناب احمدی‌نژاد پول دزدی را خرج صدقه کرده باشد (حتی اگر با نیت کاملاً خیر و نه برای تبلیغات شخص خودش بوده باشد)، آنگونه که امام صادق فرمود صدقه دادن پول دزدی فقط گناه دزدی را دو برابر می‌کند!

و اما نکته آخر آنکه، وقتی بیش از چهل سال در هر نوع دولتی با هر نوع مجلسی تورم دورقمی داشته‌ایم، و نیز وقتی خیلی از بریز و بپاش‌ها و خیلی از عوامل افزایش نقدینگی خارج از حیطه دولت‌ها و در لایه‌های دیگر حکومت اتفاق می‌افتد، مشکل تورم را دیگر نباید فقط مشکل این دولت و آن دولت دانست! تورم (=دزدی) گناهِ بزرگ‌ِ کلِ نظامِ حاکم است.

@jenabegav

https://t.me/jenabegav/516
👍1
مثلاً من الان چه بگویم! بخندم؟! بگریم؟!!
ما و اسراییل و نفرین ایدئولوژی‌ها

دو قرن اخیر، یعنی از زمان انقلاب فرانسه به بعد را، می‌توان دوران نفرین ایدئولوژی‌ها نامید: دورانی که ایدئولوژی‌های مختلف مدرن، چون سوسیالیسم و ناسیونالیسم و فاشیسم، جهان را جولانگاه خود کردند و بسیار فجایع آفریدند. مارکسیسم نصف جهان را در زیر قدرت خود گرفت، و وقتی هم شکست خورد، به صورت ایده‌های سوسیالیستی و مارکسیسم فرهنگی (مثلاً در غالب فمینیسم) به حیات خود ادامه داد. در آلمان، هیتلر با حزب ناسیونال-سوسیال قدرت را در دست گرفت. فاشیسم در بسیاری از کشورهای اروپایی قدرت گرفت. در ترکیه‌ حزب "ترک‌های جوان" قدرت گرفتند و خلافت عثمانی را پایان دادند، و ناسیونالیسم شدید ترکی، و نیز مدرنیسم را به اهالی آن خطه تحمیل کردند (و نفوس بسیاری از ارمنیان بی‌گناه را هم به هلاکت دادند). در ایران مشروطه‌طلبان با همپالکی‌های بلشویک خود در روسیه روابط نزدیکی داشتند و از آنها خط می‌گرفتند....

تقریباً تمام این ایدئولوژی‌ها در یک نکته مشترک بودند: تصوری ایده‌آل برای جامعه (یک کشور یا کل جهان)، و تلاش برای گرفتن قدرت و به کاربردن قدرت دولت مدرن برای تحقق آن ایده‌آل.

#صهیونیسم هم حاصل همین دوران بود. پایه‌گذاران کشور #اسراییل تعدادی یهودی سکولار و حتی ضددین با گرایشات شدید چپی-مارکسیستی و نیز ناسیونالیستی بودند. بعضی از آنان چنان با سنت یهودی دشمن بودند که روزهای شنبه جلوی کنیسه‌ ساندویچ گوشت خوک می‌خوردند. اکثریت یهودیان ارتدوکس و سنتی تا قبل از جنگ جهانی دوم با صهیونیسم مخالف بودند (در حقیقت، این فجایع جنگ جهانی دوم و تعقیب و آزار یهودیان در این دوره بود که بسیاری از یهودیان را به دامن صهیونیسم راند).

اما دنیای اسلام هم از هجوم ایدئولوژی‌ها کم‌بهره نبود. سیدجمال‌الدین اسدآبادی (افغانی)، مردی که عضو چند لژ فراماسونری بود و اهمیت چندانی هم به شرایع اسلامی نمی‌داد، در پی یک پان‌اسلامیسم و تجدد دنیای اسلام بود. ریشه‌ی نهضت اخوان‌المسلمین و نهضت‌های سلفی دیگر را می‌توان به او رساند.

در تقریباً هر یک از کشورهای اسلامی، گروه‌های اخوانی و سلفی، گروه‌های چپی و کمونیستی، و ایدئولوژی‌های ناسیونالیستی با هم در رقابت بودند، ولی همه‌شان در تمایل به چپ و سوسیالیسم اشتراک داشتند. عقبه‌ی تقریباً تمام "نهضت‌های اسلامی" منطقه، اعم از القاعده، حماس، داعش و غیره را می‌توان به ایدئولوژی‌های ضدسنتِ سلفی-اخوانی و سیدقطب رساند. ناسیونالیسم عربی عبدالناصر در مصر و حزب ملی‌گرا و سوسیالیست بعث در سوریه (به رهبری حافظ اسد) تلاش کردند جریان سلفی-اخوانی سیدقطب و طرفدارانش را (به شکلی خونین) نابود کنند. نهضت آزادیبخش فلسطین کاملاً در ایدئولوژی چپی و همراه شوروی بود.

قسمت عمده جنگ و دعوای اسراییل و اعراب به خاطر حقوق از دست رفته فلسطینیان نبود، بلکه دشمنی طرفداران یک ایدئولوژی با طرفداران ایدئولوژی مشابه در سوی دیگر بود، و نیز حاصل غروری شکست خورده از حریف! در جنگ سرد بین بلوک غرب و شرق، اسراییلی‌ها، از بخت خوششان و یا شاید از زرنگیشان، طرف بلوک غرب را گرفتند که در آخر کار پیروز کارزار درآمد؛ در حالیکه طرف دیگر کاملاً خود را تسلیم شوروی کرد. کمونیست‌ها هرگز اسراییل را به خاطر اتحاد استراتژیکش با دنیای سرمایه‌داری نبخشیدند!
➖➖➖➖➖➖
در چند سال گذشته در ایران، به یُمنِ داعش و القاعده و دولت مُرسی در مصر، تفکرات اخوانی و گروههای اخوانی تا حد زیادی تخطئه شدند. ولی عادت ذهنی تمرکز بر اسراییل و دشمنی با آن می‌بایستی ادامه پیدا کند! بنابراین نوعی ناسیونالیسم زشت ایرانی را علم کردند، نه فقط در مقابل اسراییل، بلکه در دشمنی با کل یهودیان! داستان استر از کتاب مقدس را گرفتند (داستانی غیرتاریخی به زعم اکثر مورخین) و به آن تعبیری کاملاً جدید دادند و ناگهان یهودیان شدند دشمن ایران! انگار نه انگار که یهودیان دوهزار و پانصد سال است که به عنوان اقلیتی بزرگ در ایران همراه با بقیه زیسته‌اند، شهرهای بزرگ کشورمان تا چند دهه پیش جمعیت‌های نسبتاً بزرگی از یهودیان داشت، بسیاری‌شان در طول تاریخ و به تدریج مسلمان شدند (در قرون اولیه اسلام، یهودیان، به خاطر شباهت دینی، دین اسلام را راحت‌تر از بقیه پذیرفتند و بسیاری از پایگاه‌های اسلامی اولیه در ایران در میان یهودیان گرویده به اسلام شکل گرفت) و انگار نه انگار که بسیاری از ایرانیان نسب‌شان به یهودی‌ها می‌رسد (به خصوص در جایی مثل اصفهان). یهودیان قسمت بزرگی از درس‌خوانده‌های جندی‌شاپور چه قبل و چه بعد از اسلام‌بودند! بسیاری از مشخصه‌های فرهنگیِ یهود واردِ جوامع ایرانی دیگر شد. قرن‌ها یهودیان، با اخلاق و مشخصات خوب و بدشان، در این بوم با بقیه زیسته‌اند و با خوب و بد بقیه شریک شده‌اند.

این یهودی‌ستیزی جدید، در قامت ناسیونالیسم ایرانی، چیزی است بسیار زشت که باید با آن مبارزه کرد (فارغ از نظرمان نسبت به اسراییل)!
👍4
دقت کرده‌اید چه تعداد "اقتصاددان" در این مملکت داریم؟ منظورم کسانی است که مدرک اقتصاد از جایی دارند. داشتن عنوان "اقتصاددان" به شخص این اجازه را می‌دهد که چرندترین خزعبلات ممکن، که مرغ پخته را به خنده می‌اندازد، با لحنی جدی بگوید، و مردم هم که فکر می‌کنند پشت این عنوان‌ها چیزی عمیق نهفته است و طرف واقعاً چیزی حالیش است.

بدتر آنکه مطالبی که تحت عنوان اقتصاد خوانده‌اند هم بد جور بهشان توهم دانش داده است.

در سیاستگزاری اقتصادی چیزهای واقعاً لازم، ضروری و اجتناب‌ناپذیر مواردی‌اند که اکثر اوقات از عقل سلیم و از مبانی روشن اخلاقی نتیجه می‌شوند. اما متاسفانه عقل سلیم و مبانی اخلاقی چیزهایی‌اند که امروز بیش از همیشه کمیابند. مشکل اینجاست، و نه اجرا نکردن فرمایشات و برنامه‌ریزی‌های فلان یا بهمان اقتصاددان.
شاخص‌ها خرند!

در روزگار قدیم، علی‌قلی‌خان برای خودش دو پارچه آبادی داشت و کلی باغ و دام و اصطبل. بنابر همان سبک قدیم، اکثر مایحتاج علی‌قلی‌خان و رعیت‌های زیر دستش از خود همان محصولات ده تامین می‌شد، مگر چیزهایی که باید از جای دیگر تامین می‌کردند، مثل چینی‌جات که آن روزها نادر و گرانبها بود. این بود که قسمتی از محصولات زاید را می‌فروختند و خرج خرید این چیزها می‌کردند.

در همسایگی او، حجت‌میرزا اما فقط یک‌کشتزار جو داشت و دو تا گاو. او مجبور بود برای تامین آنچه نیاز داشت، قسمت عمده جو خود را بفروشد و با آن چیزهای مختلف بخرد.

اما حجت‌میرزا چند واحد اقتصادسنجی هم پاس کرده بود. بنابراین یک بار نشست و محاسبه کرد: دید که مجموع چیزهایی که دهات علی‌قلی‌خان با خارج از خودِ این دهات داد و ستد می‌کند حدود ۲۰ درصد کل تولیداتِ این دهات است. اما برای خودش این رقم ۸۵درصد است. حجت‌میرزا که همیشه به وضعیت بهتر دهات همسایه حسودیش می‌شد، تصمیم گرفت او هم از آن سال فقط ۲۰درصد محصولاتش را بفروشد و نه بیشتر.

از آخر عاقبت حجت‌میرزا خبری نیست، ولی شایع شد که دو گاوش بس‌که جو خوردند ترکیدند و مردند!
➖➖➖➖➖➖➖
یک بحث اقتصادی بود بین دو "اقتصاددان"، دکتر نیلی و دکتر #عبدالملکی. تا اینکه بحث می‌رسد به مبحث باز بودن اقتصاد (باز بودن در این مکالمه یعنی باز بودن نسبت به تجارت با دنیای خارج، و نه آزادی اقتصادی در بُعد داخلی). این محاوره شکل گرفت:

حجت‌الله عبدالمالكی: "ما (ایران) به لحاظ باز بودن اقتصاد از چین بازتریم."
فرهاد نیلی (با تعجب): "ما دو اقتصاددانیم! (شما می‌گویی) اقتصاد ایران از چین بازتر است؟!!!!"

بعداً عبدالملکی در توییترش پیروزمندانه سند آورد که در شاخصِ باز بودن اقتصاد، واقعاً ایران از چین جلوتر است! ایران مقام ۱۱۶ دارد، درحالیکه چین مقام ۱۵۸.

اما #شاخص_باز_بودن اقتصاد چیست؟ مجموع واردات و صادرات یک سال کشور را محاسبه می‌کنند و آن را تقسیم می‌کنند بر تولید ناخالص داخلی در یک سال. و اینگونه شاخص عددی دیگری می‌سازند برای اینکه با آن اقتصاددانان خودارضایی کنند و توهم بزنند!

چین حجم بسیار بالایی از مبادلات تجاری و بانکی با کل دنیا دارد، تعرفه‌های گمرکیش کمتر از تعرفه‌های ماست، قوانین وارداتش ساده‌تر از قوانین ما، و در مورد صادرات تقریباً هیچ محدودیتی قائل نمی‌شود و برعکس، مشوق‌های بسیاری نیز دارد، بانک‌هایش بدون مشکل با کل دنیا در ارتباطند، در هر نمایشگاه بین‌المللی تجاری که بروید معمولاً بیش از ۲۵درصد غرفه‌ها مال چینی‌هاست..... به روشنی، چین اقتصاد بازتری دارد تا حتی خیلی از کشورهای اروپایی.

اگر شخصی با معیارهای واقعی "باز بودن اقتصاد" به مسئله بپردازد (معیارهایی چون قوانین و تعرفه‌های گمرکی، سهولت مراودات بانکی و مالی با خارج، فضایی که معامله و تجارت با خارج را تسهیل و تشویق می‌کند....)، به راحتی می‌تواند ببیند که اقتصاد چین اقتصادی به مراتب باز است. اقتصاد آمریکا و ژاپن نیز. ولی در رتبه‌بندی شاخص باز بودن اقتصاد این کشورها از کشورهای اروپایی و ایران هم پایین‌ترند!

چرا چنین است؟ چون این شاخص، مثل بسیاری دیگر از شاخص‌های عددی و آماری علوم اجتماعی و اقتصاد کلان، گول‌زننده است! چون این گونه شاخص‌ها فقط برای متوهم شدن، برای ادعای بی‌مورد دانش، و برای فریب ساخته شده‌اند.

اقتصادهای بسیار بزرگی چون آمریکا و چین دارای تولید ناخالص داخلی بسیار بالایند (دو تای اول در دنیا). طبیعی است که مقدار قابل توجهی از اقتصاد این دو کشور در داخل و در بعد خدمات است. وقتی در مخرج یک‌ کسر عدد بزرگی (تولید ناخالص داخلی این کشورها) را قرار دهید، مسلماً نسبت کوچکی به دست می‌آورید. ایران اما تولید ناخالص داخلی کوچکی دارد، و مقدار قابل توجهی از آن هم حاصل خام‌فروشی (صادرات نفت و ....) است که در صورتِ این کسر هم خودشان را نشان می‌دهند. یعنی کوچک و بزرگ بودن این عدد چندان ربطی به "سیاست"های باز و بسته این حکومت‌ها ندارد. داستان، همان داستان علی‌قلی‌خان و حجت‌میرزاست!

ولی ببینید چه گونه با خلق یک شاخص عددی و دادن اسمی مناسب (در حقیقت نامناسب!) به آن می‌شود کل بحث را (که بحثی مهم است) به کل مبتذل کرد. واقعاً اعداد و شاخص‌های عددی خطرناک‌اند.

از اقتصاددانان بپرهیزید، به خصوص از آنهایی که فوری برای شما شاخص عددی می‌آورند. به خصوص اگر آن شاخص عددی حاصل جمع سن شقایق‌خانم با تعداد موهایش تقسیم بر تعداد ماشین‌های همسرش گودرزخان باشد! (این شاخص به عنوان شاخص مناسبت زن و شوهر نامیده می‌شود و در علوم اجتماعی کاربرد وسیعی دارد!!)
👍16
تراژدیهایی که تکرار می‌شوند!

https://www.instagram.com/tv/CPIYixFB9lv/?utm_medium=copy_link

وَقَالَ لَأَتَّخِذَنَّ مِنْ عِبَادِكَ نَصِيبًا مَّفْرُوضًا ‎﴿١١٨﴾‏ وَلَأُضِلَّنَّهُمْ وَلَأُمَنِّيَنَّهُمْ وَلَآمُرَنَّهُمْ فَلَيُبَتِّكُنَّ آذَانَ الْأَنْعَامِ وَلَآمُرَنَّهُمْ فَلَيُغَيِّرُنَّ خَلْقَ اللَّهِ ۚ وَمَن يَتَّخِذِ الشَّيْطَانَ وَلِيًّا مِّن دُونِ اللَّهِ فَقَدْ خَسِرَ خُسْرَانًا مُّبِينًا

و [شیطان] گفت: «بى‌گمان، از ميان بندگانت نصيبى معين [براى خود] برخواهم گرفت. (۱۱۸) و آنان را سخت گمراه و دچار آرزوهاى دور و دراز خواهم كرد، و امرشان مى‌كنم تا گوشهاى دامها را شكاف دهند، و امرشان مى‌كنم تا آفريده خدا را دگرگون سازند.»

و هر كس به جاى خدا، شيطان را دوست گيرد، قطعاً دستخوش زيان آشكارى شده است. 

سوره نساء
👍5
در عرصه "اقتصاددانان"، از خرفت‌هایی چون راغفر و سبحانی و سلطانی بگذریم. از رانت‌جویان نادانی نیز چون عبدالملکی و سیاح و قاطبه فارغ‌التحصیلان اقتصاد مدرسه امام صادق!

آنها را رها کن و این مدعیان طرفداری از اقتصاد آزاد را بچسب! این ابلهان هنوز در این توهمند که مشکل مملکت و اقتصادش از نوع مهندسی، و راه حلش از سنخ بهینه‌سازی است! البته این توهم برایشان آب و نان هم داشته: بالاخره حضرات برای بهینه کردن بهره‌وری و برای ایجاد توسعه اینجا و آنجا منصبی و پستی می‌گیرند، در زمین غصبی در جای خوش آب و هوا، برای ترویج "اقتصاد آزاد" و پرورش مدیران آینده، موسسه می‌زنند، و به دعوت این یا آن ارگان برای سخنرانی هم دعوت می‌شوند و پول خوبی هم برای سخنرانی‌های پر از حکمتشان می‌گیرند، تا به جماعت بوروکرات نحوه‌های درست مدیریت و بالابردن بهره‌وری را یاد دهند و ذهنِ بی‌خرد بوروکرات‌جماعت را پر از باد نخوت و غرور و توهم‌ دانایی کنند!

#توسعه، #بهره‌وری، #مدیریت..... خدای‌ناکرده فکر نکنید بدون متخصصینِ این چیزها مردم می‌توانند زندگیشان را بکنند! بدون این کارشناسان و علمشان، ما مردمان قادر نخواهیم بود بند تنبانمان را ببندیم!
@jenabegav
👍3👎1
صد درجه خباثت، هزار درجه حماقت، یک‌میلیون درجه دنائت

این هم یک "اقتصاددان" دیگر، این بار از دانشکده اقتصاد علامه طباطبایی و نماینده مجلس!

خباثتش درجه صد است، چون دولت است که تورم ایجاد می‌کند و پول را بی‌ارزش می‌کند، و این شخص می‌خواهد کسی که پول دولتی را نگاه نداشته و با آن طلا یا ملک یا چیز دیگری خریده تا ارزش مالش حفظ شود را جریمه کند. تصورش را بکن: دولت با تورم می‌دزدد، و این شریکِ خبیثِ دزدِ خبیث کسی که توانسته تا حدی مالش را از دزدی دولت محفوظ دارد را به این جرم جریمه می‌کند!

اما هزار درجه حماقتش در این است که فکر می‌کند اینجوری می‌شود مسیر سرمایه‌ها را کنترل کرد! فکر می‌کند فکری بدیع کرده تا پول‌ها به سمت تولید رود! احمق نمی‌داند که حتی اگر موفق به چنین مالیات‌گیریی شود، پول‌ها از جای دیگر سر در می‌آورند، مثلاً از املاک دبی و ترکیه! این قدر احمق است که هنوز می‌خواهد اقتصاد را "مدیریت" کند!

و اما یک‌ میلیون درجه دنائت و پستی می‌رسد به آنهایی که زیر توییت آقا کلی به‌به و چه‌چه کرده‌اند و این کار را ستوده‌اند! اینها فقط برده بودن، برده دولت بودن، را دوست دارند و از آزادی و آزادگی بیزارند.
👍9
حالا که گیر داده‌ایم به "اقتصاددانان" بگذارید تا تکمیلش کنیم. نوع دیگری از "اقتصاددانان" هم هستند که هر مسئله‌ای در اقتصاد را یک مسئله تکنیکال می‌بینند! آیا باید از اموال اشخاصی که واجد شرط ایکس می‌شوند مالیات گرفت؟ آیا باید برای فلان کار پول عمومی را خرج کرد؟ آیا ایجاد تورم بعضی وقت‌ها لازم است؟ آیا دولت باید در فلان چیز مردم، هر چه قدر هم که خصوصی باشد، دخالت کند؟

این تعداد از اقتصاددانان همواره آماده‌اند که برای سئوالات فوق چهار تا چارت و پنج تا نمودار بدهند و اثرات آن را بر فلان شاخص اقتصادی نشان دهند، و اگر لازم شد وسیله‌های لازم برای این کارها را هم طراحی کنند! انگار نه انگار که اصول و اخلاق هم اهمیتی دارند!انگار نه انگار که مثلاً تورم در هر صورت گرفتن از یکی و دادن به دیگری است، و هیچ فایده‌گرایی نمی‌تواند آن را توجیه کند!

حال اگر این "فایده‌گرایی" رادیکال که انسان از ماتریالیست‌ترین آدم‌ها انتظار دارد، از اقتصاددان "مومن" بیاید، چه باید گفت؟!

به قول پدربزرگم: برویم از دینداریمان توبه کنیم!
👍2
پند روز جمعه:

هر کس از کلمات "انقلاب" و "انقلابی" به عنوان واژه‌هایی مثبت در حوزه سیاست استفاده کرد (برای هر کشوری در دنیا)، در عقلش شک نکنید!

بلکه مطمئن باشید بی‌عقل است!

@jenabegav
👍8
از موقع فروریزیی که، نه تنها برای طبیعتِ سلسله‌مراتبیِ جامعه، بلکه برای تقریباً تمام صورت‌های سنتی رخ داده، انسانِ آگاهانه‌محافظه‌کار انگاری که در یک خلاء ایستاده است. او در جهانی تنها ایستاده که، با تمام بردگی تارش، لافِ آزادی می‌زند، و با تمام یکشکلی تباه‌کننده‌اش، لافِ فراوانی می‌زند. در گوشش همواره داد می‌زنند که انسانیت دارد پیوسته صعود می‌کند و طبیعت انسانی، بعد از میلیون‌ها سال پیشرفت، اکنون تبدیلی قطعی یافته که به واسطه آن به پیروزی نهاییش بر ماده خواهد رسید. انسانِ آگاهانه‌محافظه‌کار در میان اشخاصِ آشکارا مست تنها ایستاده، و در میان مردمانی که در خواب راه می‌روند و رویاهایشان را به جای واقعیت می‌گیرند تنها بیدار است. از فهمش و از تجربه‌اش نیک می‌داند که انسان، علیرغم شهوتش برای چیزهای نو، اساساً تغییری نکرده، حالا خوب یا بد! می‌داند که سئوالات اساسی زندگی انسانی همان‌اند که همیشه بوده‌اند و جوابهایش هم همیشه شناخته شده بوده‌اند، و تا آنجایی که این‌جواب‌ها بتوانند در کلام درآیند، از نسلی به نسل بعد منتقل شده‌اند! انسانِ آگاهانه‌محافظه‌کار نگران این میراث است.

تیتوس بورکهارت
مقاله "محافظه‌کاری چیست؟"
👍10👎1
تارنوازی ملا

گویند ملانصرالدین سه‌تاری در دست گرفته بود و مرتب بر یک‌ تار آن زخمه می‌زد، ولی دست دیگرش بر روی یک نقطه روی آن سیم روی دسته تار ثابت بود. گفتند: "ملاجان! آنها که سه‌تار می‌زنند دستشان مرتب بر روی دسته تار بالا و پایین می‌رود تا نغمات مختلف از آن درآید!" ملا جواب داد: "آنها دارند نوت صحیح را می‌جویند! من آن را یافته‌ام، پس لازم نیست انگشتانم بالا و پایین شود!"

حالا نقل بعضی از اقتصاددانان است، به خصوص آنهاییشان که در عمرشان کار آزاد و خصوصی واقعی و مستقل نکرده‌اند! یک‌ چیزی را در اقتصاد می‌یابند و می‌چسبند به همان!

مثلاً بعضیشان که دنبال "اقتصاد مقاومتی"اند، شنیده‌اند که موانع کسب‌وکار باید رفع شود! ولی سوزنشان (یا دستشان، یا مخشان) گیر کرده مثلاً روی مجوزهای کسب و تولید! البته این مجوزها عبث و بیهوده، و به خصوص برای افراد یا شرکت‌های تازه‌وارد، بسیار مزاحم‌اند. ولی این مجوزها فقط یک قسمت بسیار کوچک از مشکلات کسب و کارند! افراد و شرکت‌ها بالاخره راه گرفتن مجوز مورد نیاز را پیدا می‌کنند (که البته به معنای بی‌ضرربودن این‌مجوزها نیست!). ولی آن قدر موانع و نااطمینانی‌های دیگر زیادند که حد و حساب ندارند!

چند مثال بزنم:
👈 تورم مزمن که همراه با سرکوب نرخ ارز در مقاطعی، و پرش فنرگونه قیمت ارز در مواقع دیگر به خاطر این سرکوب، از بدترین مشکلاتند. سرکوب نرخ ارز در سیستم تورمی صادرات را منکوب و واردات را تشویق می‌کند، و نااطمینانی از اینکه ارزش ریال در برابر ارزهای خارجی در یک یا دوسال آینده چه خواهد بود کلی نااطمینانی در بخش تولید ایجاد می‌کند.
👈قانون کار و قانون بیمه اجتماعی که به کارآفرین همواره به چشم متهم و حتی محکوم و گناهکار نگاه می‌کند.
👈انواع اقسام ادارات دولتی و حکومتی، و روسا و کارمندان و مسئولین عادی‌شان که با استفاده از اهرم‌های قانونی انواع فشارها و عقده‌خالی‌کردن‌ها و اخاذی‌ها را می‌توانند بکنند (حتی گاهی یک‌مامور معمولی اداره برق....).
👈قوانینی که‌امروز تا فردا تغییر می‌کنند، با تبصره‌ها و استثنائاتی که برای عده‌ای رانت ایجاد می‌کنند.
👈سامانه‌هایی که هر روز تعدادشان زیاد می‌شود.
👈 تعرفه‌های گمرکی که عامل رانت عده‌ای شده‌اند.
👈قوانین عجیب و غریب گمرکی، مثلاً در باب واردات سموم و کودها و بذر (همیشه البته به دلیل حمایت از تولید داخلی)، و قوانین همیشه متغیر صادرات (همیشه البته به دلیل حمایت از مصرف‌کننده).
👈شرکت‌های دولتی و حکومتی و خصولتی که با داشتن رانت‌های مختلف بخش خصوصی را از رقابت حذف می‌کنند.
👈ایجاد رانت برای دارندگان مدارک تحصیلی که موجب کمبود نیروی کار واقعاً متخصص در بخش خصوصی شده.
👈انحصار تلویزیون ملی، با قیمت‌های سرسام‌آورش برای تبلیغات، که فقط شرکت‌های خیلی بزرگ‌ پس آن بر می‌آیند.
👈 سخت‌گیری‌های مالیاتی که هر روز زیادتر می‌شود.
👈مناسبات بد خارجی با کشورهای مختلف که داد و ستد و ارتباط را سخت و حتی غیرممکن می‌کند.
👈هزار جور نااطمینانی سیاسی و اقتصادی....

خلاصه اگر بنا باشد دستم روی دسته تار بالا و پایین رود می‌توانم از امروز تا دو هفته دیگر برایتان تار بنوازم، اما نه به سبک ملا! و با آهنگی جانسوزتر از ناله لیلا!

@jenabegav
👍4
از تکنوکرات‌های برنامه‌ریز تا ایدئولوگ‌های شلخته!

از زمان مصدق به این‌طرف، کشور ما جولانگاه رقابت و نیز عرصه‌ی همکاری این دو فکر و این دو گروه بوده: یک دسته ایدئولوگ‌های شلخته، که فکر می‌کنند ایده‌ها و شعار‌های ایدئولوژیک یا پوپولیستی می‌تواند جای عقل سلیم و حزم و احتیاط و دوراندیشی را بگیرد، و تکنوکرات‌هایی که فکر می‌کنند که عقل‌محوری صُنع‌گرا (سازه‌پرست) و برنامه‌ریزی و مهندسی می‌تواند جای عقل سلیم و سنت‌ها و عُرف و حَزم و احتیاط و حکمرانی درست و حقوق طبیعی (مثل حق مالکیت) را بگیرد!

مهم‌ترین مسئله امروزه‌مان، یعنی مسئله #محیط_زیست و به ویژه حکمرانی آب، را در نظر بگیرید. این مسئله مسئله‌ی پیچیده‌ایست، ولی پیچیدگی آن اکثراً از سنخ "مهندسی" نیست! بلکه عمدتاً مسئله حقوقی از یک طرف (مثلاً در مسئله مالکیت منابع آب یا همان حق‌آبه و یا مالکیت مراتع)، و حکمرانی با حزم و احتیاط از طرف دیگر است،! و راه حل آن هم تواضع می‌طلبد: تواضع در مقابل طبیعت، تواضع در اتکا به دانشمان، و تواضع در استفاده از ابزارهای بشری.

زمانی ابوالحسن ابتهاج، تکنوکرات اعظم و قبله و مقصود تکنوکرات‌ها، بدون آنکه حتی سفری به خوزستان کرده باشد، نشست و با کمک شرکت‌های مشاور آمریکایی که کمتر از یک سال روی این‌ پروژه کار کرده بودند نقشه برای خوزستان کشیدند و کل ساختار محیط زیستی و کشاورزی آن منطقه را از نو طراحی کردند. سدسازی کردند، جنگل‌های طبیعی را نابود کردند، حقوق مالکیت افراد را با کمترین توجیه حقوقی خدشه‌دار کردند و وادارشان کردند که زمین‌هایشان را بفروشند، تا در منطقه‌ای که برای کشت نیشکر چندان مناسب نبود نیشکر بکارند و واحدهای بزرگ کشت و صنعت راه بیندازند. محیط زیست خوزستان از آن زمان در سراشیبی سقوط افتاد. بعداً شلختگی ایدئولوژیک، و نیز منافع شخصی و گروهی، به این خودبزرگ‌بینی و تکبر تکنوکراتیک اضافه شد تا بدترین فجایع، چون سدهای بیشمار در این خطه گرم و فاجعه‌ی سدِ گتوند، را رقم بزنند.

یا تراژدی زاینده رود اصفهان و باتلاق گاوخونی که الان نابود و خشکیده است! در منطقه کویری که تبخیر سطحی آب بسیار بالاست سد بزرگی زدند با مخزن پشت سد با سطح تبخیری بسیار بالا. بعد هم در حالی‌که جای مناسبِ صنایع فولاد باید کنار دریا باشند (نزدیکی به بندر برای سهولت دسترسی مواد اولیه وارداتی و محصولات صادراتی)، ذوب‌آهن و صنایع بسیار آب‌برِ دیگر را در کنار زاینده‌رود ساختند و آب کشاورزان را غصب کردند، و با آلودگی‌های بیشمار، کشاورزی سرزمین‌های اطراف را نابود کردند و باعث بیماری افراد بیشماری شدند. کمتر کسی از این نکته آگاه است که آبی که از زاینده‌رود برای یزد می‌رود (یزدی که در آن تعداد دیگری صنایع آب‌بر احداث شده) و موجب آزردگی بسیاری از کشاورزان پایین‌دست زاینده‌رود شده، کمتر از آبی است که برای صنایع فولاد اصفهان مصرف می‌شود. تیر آخر و مهلک را اما شلختگی پوپولیستی احمدی‌نژاد زد که بدون رعایت حق سنتی مالکیت آب برای کشاورزان پایین دست، با یک سخنرانی اجازه برداشت آب برای احداث باغ‌های جدید در تپه‌های بالادست را داد.

به همین منوال، نمونه‌های بسیار دیگری در حیطه اقتصاد و فرهنگ و سیاست می‌توان آورد.

وجوه مشترک برنامه‌ریزی تکنوکراتیک و شلختگی پوپولیستی بیشتر از آن است که در وهله اول به نظر می‌رسد: تکبر و خودبزرگ‌بینی، بیزاری از سنت‌ها و اصول طبیعی، بیزاری از عقلِ احتیاط‌اندیش، تمرکزگرایی و دشمنی با #لوکالیسم، مصون بودن از عواقب تصمیمات و اشتباهات.....

همه اینها به تقلیل حکمرانی درست به مهندسی (با هارت و پورت)، و در نهایت به تخریب اقتصاد و فرهنگ و جامعه، می‌انجامد.

@jenabegav
👍3