تهران؛ غرق در تاکتیک
شاید ابلیس، یا برعکس همه فرشتگان خدا هم، نمی‌توانستند تصور کنند روزی ائتلافی مستقیم و غیرمستقیم میان عربستان، ترکیه، پاکستان، مصر، اردن، کویت، بحرین، قطر، جیبوتی، سومالی، سودان، بنگلادش، کومور، یمن، آمریکا، بریتانیا، فرانسه، ایتالیا، یونان، اسرائیل و... شکل بگیرد.
شگفت‌آورتر اینکه این دیگر صرفا ائتلافی برای مقابله با حوثی‌ها نیست و شاید به‌زودی هم نباشد؛ بلکه در حال تبدیل شدن به آرایشی چندلایه و بین‌المللی برای امنیت و کنترل باب‌المندب، دریای سرخ و خلیج عدن است.
ترکیب این کشورها خود گویای عمق تحول است: کشورهای عربی در کنار ترکیه و پاکستان؛ قدرت‌های اروپایی در کنار آمریکا؛ اسرائیل در کنار شماری از کشورهای مسلمان؛ و کشورهای ساحلی آفریقا و دریای سرخ در کنار قدرت‌های بزرگ فرامنطقه‌ای.
بنابراین، اهمیت ماجرا بسیار فراتر از سرنوشت جنگ یمن و حتی سرنوشت حوثی‌هاست. مسئله اصلی، معماری جدید امنیت دریایی در یکی از مهمترین گلوگاه‌های تجارت جهانی است؛ معماری‌ای که اگر تثبیت شود، معادلات ژئوپلیتیک دریای سرخ و باب‌المندب را برای سال‌ها تغییر خواهد داد.
ولی پرسش بزرگ‌تر این است: ایران در این میان کجاست؟ پاسخ چندان خوشایند نیست:
تهران تا اینجای کار بازی استراتژیک را باخته؛ شاید چون بیش از حد در تاکتیک‌ها غرق شده، از تغییرات صفحه بازی غافل مانده است.
در سیاست بین‌الملل، گاهی شکست از آنجا آغاز میشود که دشمن هنوز حمله نکرده، اما دیگران مشغول ساختن نظمی نو هستند.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
شاید ابلیس، یا برعکس همه فرشتگان خدا هم، نمی‌توانستند تصور کنند روزی ائتلافی مستقیم و غیرمستقیم میان عربستان، ترکیه، پاکستان، مصر، اردن، کویت، بحرین، قطر، جیبوتی، سومالی، سودان، بنگلادش، کومور، یمن، آمریکا، بریتانیا، فرانسه، ایتالیا، یونان، اسرائیل و... شکل بگیرد.
شگفت‌آورتر اینکه این دیگر صرفا ائتلافی برای مقابله با حوثی‌ها نیست و شاید به‌زودی هم نباشد؛ بلکه در حال تبدیل شدن به آرایشی چندلایه و بین‌المللی برای امنیت و کنترل باب‌المندب، دریای سرخ و خلیج عدن است.
ترکیب این کشورها خود گویای عمق تحول است: کشورهای عربی در کنار ترکیه و پاکستان؛ قدرت‌های اروپایی در کنار آمریکا؛ اسرائیل در کنار شماری از کشورهای مسلمان؛ و کشورهای ساحلی آفریقا و دریای سرخ در کنار قدرت‌های بزرگ فرامنطقه‌ای.
بنابراین، اهمیت ماجرا بسیار فراتر از سرنوشت جنگ یمن و حتی سرنوشت حوثی‌هاست. مسئله اصلی، معماری جدید امنیت دریایی در یکی از مهمترین گلوگاه‌های تجارت جهانی است؛ معماری‌ای که اگر تثبیت شود، معادلات ژئوپلیتیک دریای سرخ و باب‌المندب را برای سال‌ها تغییر خواهد داد.
ولی پرسش بزرگ‌تر این است: ایران در این میان کجاست؟ پاسخ چندان خوشایند نیست:
تهران تا اینجای کار بازی استراتژیک را باخته؛ شاید چون بیش از حد در تاکتیک‌ها غرق شده، از تغییرات صفحه بازی غافل مانده است.
در سیاست بین‌الملل، گاهی شکست از آنجا آغاز میشود که دشمن هنوز حمله نکرده، اما دیگران مشغول ساختن نظمی نو هستند.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
با ترامپ به توافق می رسند
رویکرد نبویان «ابداع یک دین جدید» نیست؛ او قرائتی صریح از فقه حکومتی ارائه می دهد. از دیدگاه امام خمینی، حفظ حکومت و مصلحت نظام، در موارد تعارض، می‌تواند بر برخی احکام مانند نماز و روزه و حتی پرهیز از دروغ مقدم شود. در ادبیات رسمی حکومت نیز با استناد به نامه سال ۱۳۶۷، از امکان توقف موقت برخی احکام، از جمله نماز، روزه و حج، سخن گفته شده است.
چنانچه حفظ نظام بتواند نماز و روزه را، ولو موقت، تعطیل کند، مرزش تا کجاست؟
اگر بدین منظور بتوان واجباتی را ترک کرد و برخی حرمت‌ها را موقتا تعطیل نمود، منطقا نمی‌توان گفت مذاکره، تفاهم و توافق با آمریکا ضداسلامی است. وقتی حفظ نظام از وسیله اجرای دین به غایت دین تبدیل میشود، نظام سیاسی معیار تشخیص مصلحت دینی خواهد شد.
بنابراین به اغلب احتمال،در آینده نزدیک، همین مبنا می‌تواند به مهمترین توجیه برای توافق با آمریکا تبدیل شود؛ یعنی تهران، با استناد به این منطق، با واشنگتن به تفاهم خواهد رسید.
چون حفظ نظام از اوجب واجبات است، توافق با آمریکاو بلکه ترک محو اسراییل نیز، دستکم موقتا به اوجب واجبات تبدیل میشود.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
رویکرد نبویان «ابداع یک دین جدید» نیست؛ او قرائتی صریح از فقه حکومتی ارائه می دهد. از دیدگاه امام خمینی، حفظ حکومت و مصلحت نظام، در موارد تعارض، می‌تواند بر برخی احکام مانند نماز و روزه و حتی پرهیز از دروغ مقدم شود. در ادبیات رسمی حکومت نیز با استناد به نامه سال ۱۳۶۷، از امکان توقف موقت برخی احکام، از جمله نماز، روزه و حج، سخن گفته شده است.
چنانچه حفظ نظام بتواند نماز و روزه را، ولو موقت، تعطیل کند، مرزش تا کجاست؟
اگر بدین منظور بتوان واجباتی را ترک کرد و برخی حرمت‌ها را موقتا تعطیل نمود، منطقا نمی‌توان گفت مذاکره، تفاهم و توافق با آمریکا ضداسلامی است. وقتی حفظ نظام از وسیله اجرای دین به غایت دین تبدیل میشود، نظام سیاسی معیار تشخیص مصلحت دینی خواهد شد.
بنابراین به اغلب احتمال،در آینده نزدیک، همین مبنا می‌تواند به مهمترین توجیه برای توافق با آمریکا تبدیل شود؛ یعنی تهران، با استناد به این منطق، با واشنگتن به تفاهم خواهد رسید.
چون حفظ نظام از اوجب واجبات است، توافق با آمریکاو بلکه ترک محو اسراییل نیز، دستکم موقتا به اوجب واجبات تبدیل میشود.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
نه راه پس، نه راه پیش
حکومت بعث جمهوری عراق به رهبری صدام حسین، از سال ۱۹۹۱ در وضعیت ترکیبی شگفت‌انگیزی قرار گرفت:
۱- انزوای استراتژیک بین‌المللی؛
۲- تحریم‌های خردکننده؛
۳- رویارویی با دشمنان خارجی توانمند؛
۴- نارضایتی عمیق و گسترده داخلی؛
۵- و در واکنش به آن، سرکوب سخت و فراگیر.
صدام و یارانش برای تداوم قدرت، بیش از پیش به ارتش، گارد جمهوری، دستگاه‌های امنیتی و شبکه‌ها و میلیشیاهای حزبی متکی شدند. تقریبا همه گروه‌های مهم اجتماعی، از شیعیان و کردها تا حتی مخالفان سنی، در دوره‌هایی هدف سرکوب قرار گرفتند. صدام خود را قهرمان جهان عرب و اسلام، فاتح جنگ و مدافع «ضد امپریالیسم» و «ضد اسرائیل» معرفی می‌کرد؛ ولی در عمل، بقای حکومت بیش از هر چیز به بعثیسم، وفاداری سازمانی و قدرت سرکوب وابسته شده بود.
از سوی دیگر، حکومت هنوز از نظر نظامی خود را قدرتی قابل‌اعتنا می‌دانست: ارتشی با ده‌ها لشکر، صدها هواپیمای جنگی، انبارهای موشک اسکاد و دستگاه امنیتی گسترده که مدعی توان مقابله موثر با آمریکا بود. ولی این قدرت نظامی نتوانست خلا فزاینده میان حکومت و جامعه را جبران کند.
سرانجام، آن شد که انتظار می‌رفت: در سال ۲۰۰۳ رژیم بعث متلاشی شد؛ و نکته مهمتر اینکه حمایت گسترده و تعیین‌کننده‌ای از سوی مردم برای حفظ حکومت صورت نگرفت. زیرا صدام و مدیرانش تمرکزی بر کسب حمایت مردم نداشتند.
تجربه عراق نشان می‌دهد که وقتی یک حکومت همزمان پایگاه اجتماعی، مشروعیت داخلی و متحدان استراتژیک خارجی خود را از دست می‌دهد، ممکن است برای مدتی با اتکا به دستگاه امنیتی ـ نظامی همچنان پابرجا بماند؛ ولی این اتکا لزوما به معنای برخورداری از قدرت پایدار نیست. گاه حکومتی از بیرون قدرتمند و از درون شکننده است.
از همین منظر، مطالعه سرنوشت حکومت‌هایی که در سال‌های پایانی حکمرانی خود به چنین وضعیتی رسیده‌اند، می‌تواند برای پژوهشگران بسیار آموزنده باشد: حکومت‌هایی که نه توان اصلاح مسیر را دارند، نه امکان عقب‌نشینی، نه متحدان قابل اتکا در بیرون و نه پشتوانه اجتماعی کافی در درون؛ یعنی در نهایت، در وضعیتی قرار می‌گیرند که می‌توان آن را «نه راه پس، نه راه پیش» یا «آچمز ژئوپلیتیکی ـ داخلی» نامید.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
حکومت بعث جمهوری عراق به رهبری صدام حسین، از سال ۱۹۹۱ در وضعیت ترکیبی شگفت‌انگیزی قرار گرفت:
۱- انزوای استراتژیک بین‌المللی؛
۲- تحریم‌های خردکننده؛
۳- رویارویی با دشمنان خارجی توانمند؛
۴- نارضایتی عمیق و گسترده داخلی؛
۵- و در واکنش به آن، سرکوب سخت و فراگیر.
صدام و یارانش برای تداوم قدرت، بیش از پیش به ارتش، گارد جمهوری، دستگاه‌های امنیتی و شبکه‌ها و میلیشیاهای حزبی متکی شدند. تقریبا همه گروه‌های مهم اجتماعی، از شیعیان و کردها تا حتی مخالفان سنی، در دوره‌هایی هدف سرکوب قرار گرفتند. صدام خود را قهرمان جهان عرب و اسلام، فاتح جنگ و مدافع «ضد امپریالیسم» و «ضد اسرائیل» معرفی می‌کرد؛ ولی در عمل، بقای حکومت بیش از هر چیز به بعثیسم، وفاداری سازمانی و قدرت سرکوب وابسته شده بود.
از سوی دیگر، حکومت هنوز از نظر نظامی خود را قدرتی قابل‌اعتنا می‌دانست: ارتشی با ده‌ها لشکر، صدها هواپیمای جنگی، انبارهای موشک اسکاد و دستگاه امنیتی گسترده که مدعی توان مقابله موثر با آمریکا بود. ولی این قدرت نظامی نتوانست خلا فزاینده میان حکومت و جامعه را جبران کند.
سرانجام، آن شد که انتظار می‌رفت: در سال ۲۰۰۳ رژیم بعث متلاشی شد؛ و نکته مهمتر اینکه حمایت گسترده و تعیین‌کننده‌ای از سوی مردم برای حفظ حکومت صورت نگرفت. زیرا صدام و مدیرانش تمرکزی بر کسب حمایت مردم نداشتند.
تجربه عراق نشان می‌دهد که وقتی یک حکومت همزمان پایگاه اجتماعی، مشروعیت داخلی و متحدان استراتژیک خارجی خود را از دست می‌دهد، ممکن است برای مدتی با اتکا به دستگاه امنیتی ـ نظامی همچنان پابرجا بماند؛ ولی این اتکا لزوما به معنای برخورداری از قدرت پایدار نیست. گاه حکومتی از بیرون قدرتمند و از درون شکننده است.
از همین منظر، مطالعه سرنوشت حکومت‌هایی که در سال‌های پایانی حکمرانی خود به چنین وضعیتی رسیده‌اند، می‌تواند برای پژوهشگران بسیار آموزنده باشد: حکومت‌هایی که نه توان اصلاح مسیر را دارند، نه امکان عقب‌نشینی، نه متحدان قابل اتکا در بیرون و نه پشتوانه اجتماعی کافی در درون؛ یعنی در نهایت، در وضعیتی قرار می‌گیرند که می‌توان آن را «نه راه پس، نه راه پیش» یا «آچمز ژئوپلیتیکی ـ داخلی» نامید.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
ایران ۲۰۰ میلیون شد!!!
روزهاست بر آنم که جمعیت ادعایی احزاب، سازمان‌ها و لیدرهای قومی ایران را پژوهش کنم و چند و چون آن را بکاوم. سراغ منابع و مأخذ معتبر هر کدام رفتم؛ حتی‌الامکان معتبر. مثلاً درباره آذری ـ ترک‌ها، به آمارهای ارائه‌شده از سوی ابوالفضل ایلچی‌بیگ، رئیس‌جمهور پیشین جمهوری آذربایجان، الله‌شکور پاشازاده، رئیس اداره مسلمانان قفقاز، محمدعلی چهرگانی، الهام علی‌اف، برآوردهای دانشگاه باکو و قس‌علی‌هذا مراجعه کردم؛ همچنین به ادعاهای لیدرها و احزاب کرد، بلوچ، عرب و...
چکیده این ادعاها درباره برخی، فقط برخی، از اقوام ایران در حالت حداکثری چنین است:
۱- آذری/ترک: ۵۰ میلیون
۲- کرد: ۱۸ میلیون
۳- عرب: ۷ میلیون
۴- لر: ۶ میلیون
۵- بلوچ: ۴/۸ میلیون
۶- گیلک: ۴/۸ میلیون
۷- مازندرانی: ۴ میلیون
۸- قشقایی: ۳ میلیون
۹- ترکمن: ۳ میلیون
۱۰- سیستانی: ۲ میلیون
۱۱- لک: ۲ میلیون
۱۲- بختیاری: ۲ میلیون
۱۳- تالش: ۱ میلیون
۱۴- اچمی/لارستانی: ۱ میلیون
۱۵- تات: حدود ۰/۵ میلیون
جمع این ارقام ≈ ۱۰۵ میلیون نفر.
این در حالی است که در یکی از برآوردهای سیا، فارسی‌زبانان ایران حدود ۵۷ درصد جمعیت برآورد شده‌اند؛ یعنی با فرض جمعیت ۹۰ میلیونی، حدود ۵۱/۳ میلیون نفر. بنابراین، با همان محاسبات، جمع دو رقم به ۱۵۶/۳ میلیون نفر می‌رسد!
ولی این فقط درباره ادعاهای حداکثری ۱۵ گروه است؛ آن هم فقط برخی از گروه‌های قومی و زبانی ایران.
ایران نشیمن دستکم ده‌ها گروه قومی، زبانی، گویشی و مذهبی دیگر نیز هست. پس اگر قرار باشد جمعیت ادعایی همه آنها را هم جداگانه به این ارقام نیفزاییم، چه خواهد شد؟
آن‌گاه منِ بهبهانی که نه ترکم، نه کرد، نه فارس، نه عرب، نه لر و نه...، اصلا در آمار جمعیتی ایران کجا قرار می‌گیرم؟!
و ایضا تکلیف یارسان‌ها، کولی‌ها/غربتی‌ها، چرکس‌ها، زرتشتیان، منداییان، گرجی‌ها، یهودیان، آشوریان، ارمنی‌ها، بندرلنگه‌ای‌ها، رودانی‌ها، مینابی‌ها، بشاگردی‌ها، بندری‌ها، الوندی‌ها، فراهانی‌ها، دلیجانی‌ها، تفرشی‌ها، آمره‌ای‌ها، وفسی‌ها، آشتیانی‌ها، محلاتی‌ها، خوانساری‌ها، جرقویه‌ای‌ها، اردستانی‌ها، نایینی‌ها، نطنزی‌ها، گزی‌ها، لاسگردی‌ها، سرخه‌ای‌ها، شهمیرزادی‌ها، سنگسری‌ها، ابیوردی‌ها، قره‌داغی‌ها، قراگوزلوها، خلج‌ها، افشارها، دامغانی‌ها، سمنانی‌ها، کاشانی‌ها، یزدی‌ها، شوشتری‌ها و ده‌ها گروه دیگر چه میشود؟
باور کنید اگر مجموع جمعیت ادعایی هر گروه قومی، زبانی، گویشی و... را به این ۱۵۶/۳ میلیون نفر بیفزاییم، جمعیت ایران همین حالا باید از ۲۰۰ میلیون نفر هم فراتر رفته باشد!
خب، دیگر جمهوری اسلامی چه غمی و هراسی از کاهش رشد زایش دارد؟کریمی‌پور جمعیت مملکتش را یک‌روزه به حد انتظارشان رساند!
ای وای بر ایران خسته و پژمرده شده، با این همه «پان»!
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
روزهاست بر آنم که جمعیت ادعایی احزاب، سازمان‌ها و لیدرهای قومی ایران را پژوهش کنم و چند و چون آن را بکاوم. سراغ منابع و مأخذ معتبر هر کدام رفتم؛ حتی‌الامکان معتبر. مثلاً درباره آذری ـ ترک‌ها، به آمارهای ارائه‌شده از سوی ابوالفضل ایلچی‌بیگ، رئیس‌جمهور پیشین جمهوری آذربایجان، الله‌شکور پاشازاده، رئیس اداره مسلمانان قفقاز، محمدعلی چهرگانی، الهام علی‌اف، برآوردهای دانشگاه باکو و قس‌علی‌هذا مراجعه کردم؛ همچنین به ادعاهای لیدرها و احزاب کرد، بلوچ، عرب و...
چکیده این ادعاها درباره برخی، فقط برخی، از اقوام ایران در حالت حداکثری چنین است:
۱- آذری/ترک: ۵۰ میلیون
۲- کرد: ۱۸ میلیون
۳- عرب: ۷ میلیون
۴- لر: ۶ میلیون
۵- بلوچ: ۴/۸ میلیون
۶- گیلک: ۴/۸ میلیون
۷- مازندرانی: ۴ میلیون
۸- قشقایی: ۳ میلیون
۹- ترکمن: ۳ میلیون
۱۰- سیستانی: ۲ میلیون
۱۱- لک: ۲ میلیون
۱۲- بختیاری: ۲ میلیون
۱۳- تالش: ۱ میلیون
۱۴- اچمی/لارستانی: ۱ میلیون
۱۵- تات: حدود ۰/۵ میلیون
جمع این ارقام ≈ ۱۰۵ میلیون نفر.
این در حالی است که در یکی از برآوردهای سیا، فارسی‌زبانان ایران حدود ۵۷ درصد جمعیت برآورد شده‌اند؛ یعنی با فرض جمعیت ۹۰ میلیونی، حدود ۵۱/۳ میلیون نفر. بنابراین، با همان محاسبات، جمع دو رقم به ۱۵۶/۳ میلیون نفر می‌رسد!
ولی این فقط درباره ادعاهای حداکثری ۱۵ گروه است؛ آن هم فقط برخی از گروه‌های قومی و زبانی ایران.
ایران نشیمن دستکم ده‌ها گروه قومی، زبانی، گویشی و مذهبی دیگر نیز هست. پس اگر قرار باشد جمعیت ادعایی همه آنها را هم جداگانه به این ارقام نیفزاییم، چه خواهد شد؟
آن‌گاه منِ بهبهانی که نه ترکم، نه کرد، نه فارس، نه عرب، نه لر و نه...، اصلا در آمار جمعیتی ایران کجا قرار می‌گیرم؟!
و ایضا تکلیف یارسان‌ها، کولی‌ها/غربتی‌ها، چرکس‌ها، زرتشتیان، منداییان، گرجی‌ها، یهودیان، آشوریان، ارمنی‌ها، بندرلنگه‌ای‌ها، رودانی‌ها، مینابی‌ها، بشاگردی‌ها، بندری‌ها، الوندی‌ها، فراهانی‌ها، دلیجانی‌ها، تفرشی‌ها، آمره‌ای‌ها، وفسی‌ها، آشتیانی‌ها، محلاتی‌ها، خوانساری‌ها، جرقویه‌ای‌ها، اردستانی‌ها، نایینی‌ها، نطنزی‌ها، گزی‌ها، لاسگردی‌ها، سرخه‌ای‌ها، شهمیرزادی‌ها، سنگسری‌ها، ابیوردی‌ها، قره‌داغی‌ها، قراگوزلوها، خلج‌ها، افشارها، دامغانی‌ها، سمنانی‌ها، کاشانی‌ها، یزدی‌ها، شوشتری‌ها و ده‌ها گروه دیگر چه میشود؟
باور کنید اگر مجموع جمعیت ادعایی هر گروه قومی، زبانی، گویشی و... را به این ۱۵۶/۳ میلیون نفر بیفزاییم، جمعیت ایران همین حالا باید از ۲۰۰ میلیون نفر هم فراتر رفته باشد!
خب، دیگر جمهوری اسلامی چه غمی و هراسی از کاهش رشد زایش دارد؟کریمی‌پور جمعیت مملکتش را یک‌روزه به حد انتظارشان رساند!
ای وای بر ایران خسته و پژمرده شده، با این همه «پان»!
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
در غار ماندگان
افلاطون در تمثیل غار، انسان‌هایی را به تصویر می کشد که از کودکی در غاری زنجیر شده و پشت به دهانه غار و نور مختصر تابیده به درون، تنها سایه‌های افتاده شده روی دیوار را تمام واقعیت می‌پندارند. باالاخره یکی از آنان از غار بیرون می‌رود، جهان واقعی را می‌بیند و برای آگاه کردن دیگران بازمی‌گردد؛ اما با ناباوری و حتی دشمنی غارنشینان روبه‌رو میشود.
به گمانم، بخش مهمی از ساختار تصمیم‌گیری جمهوری اسلامی نیز در چنین غاری و چنین‌فضایی گرفتارند؛ غاری از پیش‌فرض‌های ایدئولوژیک، دشمن‌پنداری مزمن و روایت‌های گزینشی از جهان. در این غار، توانایی‌های خودی گاه بزرگنمایی و قدرت رقبا کوچک نمایی میشود؛ واقعیت‌هایی که با باورهای مسلط سازگار نیستند، نادیده گرفته می‌شوند و منتقدان، به‌جای روشنگری، تهدید پنداشته می شوند.
ولی مسئله فقط ناآگاهی نیست؛ گاه برخی واقعیت‌ها شناخته می‌شوند، اما پذیرش آنها با منافع صاحبان قدرت و هزینه‌های اعتراف به خطا تعارض دارد.
در ژئوپلیتیک، آرزو جای واقعیت را نمی‌گیرد. موقعیت استراتژیک ایران و تسلط بر تنگه هرمز، بدون اقتصاد نیرومند، دیپلماسی فعال و شناخت درست توازن قدرت، به‌تنهایی ضامن امنیت ملی نیست. روسیه و چین نیز پیش از آنکه متحدان ایدئولوژیک باشند، دولت‌هایی تابع منافع ملی خویش‌اند.
تراژدی غار آنجاست که حاکمان، سایه‌ها را با واقعیت اشتباه بگیرند، بیرون‌رفتگان را دشمن بدانند و هزینه ماندن در غار را از جیب جامعه بپردازند. خطرناک‌ترین وضعیت برای هر حکومتی آن نیست که در غار بماند؛ آن است که غار را تمام جهان بپندارد و خروج از آن را تهدیدی علیه بقای خود بداند.
کاش تصمیم گیران در غار وجودی مانده خویش، دستکم راهی برای نهادینه کردن ارزیابی های مستقل و غیر ایدئولوژیک و حزبی از سیاست های کلان ایجاد می کردند؛ و خود را موظف به پاسخگویی علنی در برابر داده های قابل راستی آزمایی و نه روایت های ایدئولوژیک می کردند. رویایی حداقلی و به اغلب احتمال دست نیافتنی.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
افلاطون در تمثیل غار، انسان‌هایی را به تصویر می کشد که از کودکی در غاری زنجیر شده و پشت به دهانه غار و نور مختصر تابیده به درون، تنها سایه‌های افتاده شده روی دیوار را تمام واقعیت می‌پندارند. باالاخره یکی از آنان از غار بیرون می‌رود، جهان واقعی را می‌بیند و برای آگاه کردن دیگران بازمی‌گردد؛ اما با ناباوری و حتی دشمنی غارنشینان روبه‌رو میشود.
به گمانم، بخش مهمی از ساختار تصمیم‌گیری جمهوری اسلامی نیز در چنین غاری و چنین‌فضایی گرفتارند؛ غاری از پیش‌فرض‌های ایدئولوژیک، دشمن‌پنداری مزمن و روایت‌های گزینشی از جهان. در این غار، توانایی‌های خودی گاه بزرگنمایی و قدرت رقبا کوچک نمایی میشود؛ واقعیت‌هایی که با باورهای مسلط سازگار نیستند، نادیده گرفته می‌شوند و منتقدان، به‌جای روشنگری، تهدید پنداشته می شوند.
ولی مسئله فقط ناآگاهی نیست؛ گاه برخی واقعیت‌ها شناخته می‌شوند، اما پذیرش آنها با منافع صاحبان قدرت و هزینه‌های اعتراف به خطا تعارض دارد.
در ژئوپلیتیک، آرزو جای واقعیت را نمی‌گیرد. موقعیت استراتژیک ایران و تسلط بر تنگه هرمز، بدون اقتصاد نیرومند، دیپلماسی فعال و شناخت درست توازن قدرت، به‌تنهایی ضامن امنیت ملی نیست. روسیه و چین نیز پیش از آنکه متحدان ایدئولوژیک باشند، دولت‌هایی تابع منافع ملی خویش‌اند.
تراژدی غار آنجاست که حاکمان، سایه‌ها را با واقعیت اشتباه بگیرند، بیرون‌رفتگان را دشمن بدانند و هزینه ماندن در غار را از جیب جامعه بپردازند. خطرناک‌ترین وضعیت برای هر حکومتی آن نیست که در غار بماند؛ آن است که غار را تمام جهان بپندارد و خروج از آن را تهدیدی علیه بقای خود بداند.
کاش تصمیم گیران در غار وجودی مانده خویش، دستکم راهی برای نهادینه کردن ارزیابی های مستقل و غیر ایدئولوژیک و حزبی از سیاست های کلان ایجاد می کردند؛ و خود را موظف به پاسخگویی علنی در برابر داده های قابل راستی آزمایی و نه روایت های ایدئولوژیک می کردند. رویایی حداقلی و به اغلب احتمال دست نیافتنی.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
جنگ هنوز هم بعید است
با وجود فراگیری فضای تهدید و تنش، بازهم احتمال جنگ همه‌جانبه تا پایان سال خورشیدی نزدیک به صفر است؛ حتی احتمال از سرگیری مجدد نبردهای هوا پایه هم چندان بالا نیست. چرا؟
۱. التهاب منطقه‌ای: تشدید تنش در شبه‌جزیره عربستان، دو تنگه استراتژیک بین المللی و جنوب لبنان، ظرفیت مدیریت بحران را کاهش داده است. گشودن جبهه‌ای تازه می‌تواند بحران‌های موجود را به جنگی کمتر مهارشدنی تبدیل کند.
۲. انتخابات حساس: نزدیکی انتخابات آمریکا و اسرائیل، هزینه سیاسی تصمیم‌های پرریسک را افزایش می‌دهد؛ هرچند نمی‌توان احتمال بهره‌برداری انتخاباتی از تنش نظامی را کاملا منتفی دانست.
۳. ابهام در نتیجه جنگ: حمله نظامی حتی با برتری هوایی آمریکا- اسرائیل، تضمینی برای تسلیم سیاسی تهران نیست. پاسخ متقابل ایران و گسترش درگیری می‌تواند هزینه‌های سنگینی بر مهاجمان تحمیل کند.
۴. اهرم فشار به‌جای جنگ: تهدید نظامی، تحریم و محاصره، همچنان ابزارهایی کارامد و بس موًثر، برای واداشتن تهران به عقب‌نشینی یا توافق هستند، بدون اجبار به جنگ تمام‌عیار.
تجربه نشان می‌دهد بن‌بست فرسایشی و فشار کنترل‌شده محتمل‌تر از تشدید همه‌جانبه است. احتمال توافق محدود یا آتش‌بس پایدار نیز بیشتر شده، زیرا هیچ‌طرفی مسیر روشنی به پیروزی قطعی نمی‌بیند.
(این رویکرد تا ۱۳ آبان معتبر است)
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
با وجود فراگیری فضای تهدید و تنش، بازهم احتمال جنگ همه‌جانبه تا پایان سال خورشیدی نزدیک به صفر است؛ حتی احتمال از سرگیری مجدد نبردهای هوا پایه هم چندان بالا نیست. چرا؟
۱. التهاب منطقه‌ای: تشدید تنش در شبه‌جزیره عربستان، دو تنگه استراتژیک بین المللی و جنوب لبنان، ظرفیت مدیریت بحران را کاهش داده است. گشودن جبهه‌ای تازه می‌تواند بحران‌های موجود را به جنگی کمتر مهارشدنی تبدیل کند.
۲. انتخابات حساس: نزدیکی انتخابات آمریکا و اسرائیل، هزینه سیاسی تصمیم‌های پرریسک را افزایش می‌دهد؛ هرچند نمی‌توان احتمال بهره‌برداری انتخاباتی از تنش نظامی را کاملا منتفی دانست.
۳. ابهام در نتیجه جنگ: حمله نظامی حتی با برتری هوایی آمریکا- اسرائیل، تضمینی برای تسلیم سیاسی تهران نیست. پاسخ متقابل ایران و گسترش درگیری می‌تواند هزینه‌های سنگینی بر مهاجمان تحمیل کند.
۴. اهرم فشار به‌جای جنگ: تهدید نظامی، تحریم و محاصره، همچنان ابزارهایی کارامد و بس موًثر، برای واداشتن تهران به عقب‌نشینی یا توافق هستند، بدون اجبار به جنگ تمام‌عیار.
تجربه نشان می‌دهد بن‌بست فرسایشی و فشار کنترل‌شده محتمل‌تر از تشدید همه‌جانبه است. احتمال توافق محدود یا آتش‌بس پایدار نیز بیشتر شده، زیرا هیچ‌طرفی مسیر روشنی به پیروزی قطعی نمی‌بیند.
(این رویکرد تا ۱۳ آبان معتبر است)
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
به گمانم پنجره محدود تصمیم‌گیری استراتژیک برای تهران حدود ۴۵ تا ۶۰ روز است.حکومت برای توافق قابل‌قبول با آمریکا یا دستیابی به دستاوردی استراتژیک که موازنه را به سودش تغییر دهد، با این فرصت روبه‌روست. این برآورد بر پایه فرسایش اقتصادی و افزایش هزینه‌های تقابل استوار است.
فشار ارزی و تجاری، توان تامین ارز برای واردات را کاهش می‌دهد. محدودیت‌های وارداتی تامین کالاهای اساسی، دارو و نهاده‌ها را دشوارتر می‌کند و تورم را تشدید می‌نماید. فشار اقتصادی الزاما به تسلیم نمی‌انجامد و ممکن است مقاومت یا تشدید تقابل را برانگیزد، ولی هزینه‌های اقتصادی و اجتماعی را بدون دستاورد متناسب بالا می‌برد.
فرصت نامحدود نیست. توافقی محدود با محوریت کاهش فشار دریایی، تسهیل صادرات نفت و تضمین مبادلات تجاری دست‌یافتنی‌تر از توافق جامع است. بدون پیشرفت در این پنجره، حتی بدون احیای جنگ، بحران ژرف تر خواهد شد. این ۶۰ روز، سرنوشت سازترین روزهای ۴۷ ساله جمهوری اسلامی است.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
فشار ارزی و تجاری، توان تامین ارز برای واردات را کاهش می‌دهد. محدودیت‌های وارداتی تامین کالاهای اساسی، دارو و نهاده‌ها را دشوارتر می‌کند و تورم را تشدید می‌نماید. فشار اقتصادی الزاما به تسلیم نمی‌انجامد و ممکن است مقاومت یا تشدید تقابل را برانگیزد، ولی هزینه‌های اقتصادی و اجتماعی را بدون دستاورد متناسب بالا می‌برد.
فرصت نامحدود نیست. توافقی محدود با محوریت کاهش فشار دریایی، تسهیل صادرات نفت و تضمین مبادلات تجاری دست‌یافتنی‌تر از توافق جامع است. بدون پیشرفت در این پنجره، حتی بدون احیای جنگ، بحران ژرف تر خواهد شد. این ۶۰ روز، سرنوشت سازترین روزهای ۴۷ ساله جمهوری اسلامی است.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
https://t.me/Karimipour_K/1631
شش یادداشت پشت سرهم است که از ۱۱ فوریه ۲۰۲۰(۵ سال پیش) در همین کانال پست شده است.
شش یادداشت پشت سرهم است که از ۱۱ فوریه ۲۰۲۰(۵ سال پیش) در همین کانال پست شده است.
Telegram
یدالله کریمی پور
شاه جنگهای ایرانیان: نبرد کاره(۱)
@KARIMIPOUR_K
هالیوود با همه توانمندی ها، ترفندها و سیستم شگفت انگیز علم سینمایش و با وجود خلق شاهکارهایی چونان ژولیوس سزار، بن هور، گلادیاتور و...هنوز نتوانسته از عهده نمایش چشم انداز عظمت روم بر آید. در واقع بین امپراتوری…
@KARIMIPOUR_K
هالیوود با همه توانمندی ها، ترفندها و سیستم شگفت انگیز علم سینمایش و با وجود خلق شاهکارهایی چونان ژولیوس سزار، بن هور، گلادیاتور و...هنوز نتوانسته از عهده نمایش چشم انداز عظمت روم بر آید. در واقع بین امپراتوری…
تاملی بر ۱۱ تهدید ترامپ
پس از نبرد ۳۹روزه تا امروز ۲۳ مهر، ترامپ به‌تنهایی ۱۱ بار جمهوری اسلامی را تهدید به حمله کرده است. او ماهرانه جنگ روانی را با سه هدف راه انداخته است: وادار کردن تهران به پذیرش توافقی با امتیازهای بیشتر برای واشنگتن؛ حفظ گزینه ی حمله و آماده نگه داشتن توان عملیاتی برای زمانی که تصمیم سیاسی به اجرای آن منجر شود؛ و فرسایش روحیه و افزایش احساس ناامنی در ایران.
این اهداف همزمان دنبال می‌شوند. البته از دیدگاه دانش جنگ، نه عقب‌نشینی از تهدید نشانهٔ ناتوانی است و نه تکرار تهدید نشانگر قطعیت جنگ. باید پیش از آنکه بر سخنان ترامپ تمرکز شود، تحرکات نظامی، وضعیت مذاکرات، آمادگی لجستیکی و تصمیم‌های عملی کاخ سفید در کانون‌توجه قرار گیرد.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
پس از نبرد ۳۹روزه تا امروز ۲۳ مهر، ترامپ به‌تنهایی ۱۱ بار جمهوری اسلامی را تهدید به حمله کرده است. او ماهرانه جنگ روانی را با سه هدف راه انداخته است: وادار کردن تهران به پذیرش توافقی با امتیازهای بیشتر برای واشنگتن؛ حفظ گزینه ی حمله و آماده نگه داشتن توان عملیاتی برای زمانی که تصمیم سیاسی به اجرای آن منجر شود؛ و فرسایش روحیه و افزایش احساس ناامنی در ایران.
این اهداف همزمان دنبال می‌شوند. البته از دیدگاه دانش جنگ، نه عقب‌نشینی از تهدید نشانهٔ ناتوانی است و نه تکرار تهدید نشانگر قطعیت جنگ. باید پیش از آنکه بر سخنان ترامپ تمرکز شود، تحرکات نظامی، وضعیت مذاکرات، آمادگی لجستیکی و تصمیم‌های عملی کاخ سفید در کانون‌توجه قرار گیرد.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
بر پایه گزارش مؤسسه پژوهشی صلح استکهلم (سیپری)، درآمد کمپانی های بزرگ تسلیحاتی جهان در سال ۲۰۲۴ با رشدی حدود ۶ درصدی، به ۶۷۹ میلیارد دلار رسید. این رقم در سال ۲۰۲۵ با افزایشی نزدیک به ۱۱ درصد، از مرز ۷۰۰ میلیارد دلار گذشت.
اکنون پیش‌بینی میشود که تشدید جنگ در خلیج فارس طی هشت ماه گذشته، فروش تسلیحات در سال ۲۰۲۶ را به سطحی بی‌سابقه برساند. بدین ترتیب این‌کمپانی ها همه رکوردهای تاریخ را خواهند شکست؛ حتی عبور از مرز فروش یک تریلیون دلاری بعید نیست. اگر چنین شود، جهان در پایان سال جاری شاهد جهشی چشمگیر در فعالیت و درآمد غول‌های صنعت دفاعی، از جمله «لاکهید مارتین» آمریکا و «راین‌متال» آلمان، خواهد بود.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
اکنون پیش‌بینی میشود که تشدید جنگ در خلیج فارس طی هشت ماه گذشته، فروش تسلیحات در سال ۲۰۲۶ را به سطحی بی‌سابقه برساند. بدین ترتیب این‌کمپانی ها همه رکوردهای تاریخ را خواهند شکست؛ حتی عبور از مرز فروش یک تریلیون دلاری بعید نیست. اگر چنین شود، جهان در پایان سال جاری شاهد جهشی چشمگیر در فعالیت و درآمد غول‌های صنعت دفاعی، از جمله «لاکهید مارتین» آمریکا و «راین‌متال» آلمان، خواهد بود.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
لر بی سواد دائم الخمر
این مرد را می شناسم؛ بارها در همین جا توضیح داده ام که چقدر پرت و پلا می گوید. امروز در باره کریم خان زند گفت: لر بی سواد دائم الخمر. لیلاز را می گویم. من تاریخدان نیستم، ولی دوست و دشمن و خودی و بیگانه، کریم خان و... را از جهات زیر برترین حاکم ایران طی ۵۰۰ سال اخیر می دانند. چرا؟
کریم‌خان زند از معدود فرمانروایان ایران است که پس از سال‌ها آشوب و جنگ داخلی، توانست ثبات نسبی، رونق اقتصادی و آرامش اجتماعی را به بخش بزرگی از کشور بازگرداند. برترین امتیازهای حکومت‌داری او عبارت بودند از:
۱. کریم خان تنها فرمانروایی بود که از پذیرفتن عنوان شاه خودداری کرد و عنوان «وکیل‌الرعایا» را برای خود به کار برد؛ عنوانی که بر نمایندگی مردم تأکید داشت.
۲. در عصر کریم خانی مردم نسبت به گذشته در محیطی امن تر، مرفه تر و پر از کسب و کار می زیستند.
۳. کریم خاندر قحطی وحشتناک سال ۱۷۷۵، دستور داد غله ی انبارهای نظامی برای کمک به مردم عرضه شود؛ حتی به بهای تحمل هزینه سنگین حکومت.
۴. کریم خان سیاست اقتصادی اش را بر احیای تولید و تجارت استوار کرد، نه صرفا افزایش درآمد خزانه از راه فشار بر مردم.
۵. کریم خان امنیت و تسهیلات لازم را برای بازرگانان داخلی و خارجی فراهم کرد و بازرگانان هندی، ارمنی و اروپایی را به فعالیت اقتصادی کشاند. ایران کریم خان به قطب تجارت تبدیل شد
۶.کریم خان در توافق تجاری سال ۱۷۶۳ با کمپانی هند شرقی بریتانیا، کوشید مانع خروج تمام درآمد تجارت به شکل پول نقد از ایران شود؛ اقدامی برای جلوگیری از تهی‌شدن ذخایر نقدی کشور.
۷. کریم خان شیراز را به مرکز سیاسی و اقتصادی حکومت تبدیل کرد و با ساخت بازار، مسجد، حمام، کاروانسرا و تأسیسات شهری، شکوفا و در خاورمیانه کم مانند کرد.
۸. در دوره این لر بی سواد پناهندگان، از جمله ارامنه و یهودیان به ایران بازگشتند، و فعالیت اقتصادی انان به اوج رسید.
۹. کریم خان برخلاف بسیاری از فرمانروایان، به تجملات درباری علاقه افراطی نداشت و در روایت‌های تاریخی به ساده‌پوشی و پرهیز از انباشت شخصی ثروت شهرت یافته است.
۱۰. کریم خان در همه منابع تاریخی، با انصاف ترین و انسان‌دوست ترین فرمانروا شناخته شده است؛ هرچند حکومتش نیز از مجازات‌های سخت و برخوردهای خشونت‌آمیز کاملاً خالی نبود.
۱۱. کریم خان در اداره مناطق مختلف از سران محلی و مدیران دیوانی بهره می‌گرفت و می‌کوشید میان قدرت ایلات و تجربه اداری شهرها پیوند برقرار کند.
۱۲. کریم خان پس از ترور ناجوانمردانه نادرشاه و سال‌ها کشمکش بر سر قدرت، توانست بخش بزرگی از ایران غربی و مرکزی را زیر اقتدار خود درآورد و شرایط مناسبی برای بازسازی اقتصادی فراهم کند.
مهمترین امتیاز کریم‌خان زند، ترکیب اقتدار سیاسی با توجه به معیشت مردم، رونق تجارت، ساده‌زیستی و مدارا بود. البته حکومت او از نظر جغرافیایی تمام ایران را دربرنمی‌گرفت و در زمینه نهادسازی اداری نیز به نظامی پایدار و مستقل از شخص فرمانروا دست نیافت. بااین‌حال، کارنامه او در مقایسه با آشوب‌های پیش و پس از حکومتش، جایگاهی برجسته در تاریخ حکمرانی ایران دارد.
با این حساب کاش همه فرمانروایان ایران مانند کریم خان و...بی سواد و ... بودند.
منبع: دانشنامه ایرانیکا، مدخل کریم‌خان.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
این مرد را می شناسم؛ بارها در همین جا توضیح داده ام که چقدر پرت و پلا می گوید. امروز در باره کریم خان زند گفت: لر بی سواد دائم الخمر. لیلاز را می گویم. من تاریخدان نیستم، ولی دوست و دشمن و خودی و بیگانه، کریم خان و... را از جهات زیر برترین حاکم ایران طی ۵۰۰ سال اخیر می دانند. چرا؟
کریم‌خان زند از معدود فرمانروایان ایران است که پس از سال‌ها آشوب و جنگ داخلی، توانست ثبات نسبی، رونق اقتصادی و آرامش اجتماعی را به بخش بزرگی از کشور بازگرداند. برترین امتیازهای حکومت‌داری او عبارت بودند از:
۱. کریم خان تنها فرمانروایی بود که از پذیرفتن عنوان شاه خودداری کرد و عنوان «وکیل‌الرعایا» را برای خود به کار برد؛ عنوانی که بر نمایندگی مردم تأکید داشت.
۲. در عصر کریم خانی مردم نسبت به گذشته در محیطی امن تر، مرفه تر و پر از کسب و کار می زیستند.
۳. کریم خاندر قحطی وحشتناک سال ۱۷۷۵، دستور داد غله ی انبارهای نظامی برای کمک به مردم عرضه شود؛ حتی به بهای تحمل هزینه سنگین حکومت.
۴. کریم خان سیاست اقتصادی اش را بر احیای تولید و تجارت استوار کرد، نه صرفا افزایش درآمد خزانه از راه فشار بر مردم.
۵. کریم خان امنیت و تسهیلات لازم را برای بازرگانان داخلی و خارجی فراهم کرد و بازرگانان هندی، ارمنی و اروپایی را به فعالیت اقتصادی کشاند. ایران کریم خان به قطب تجارت تبدیل شد
۶.کریم خان در توافق تجاری سال ۱۷۶۳ با کمپانی هند شرقی بریتانیا، کوشید مانع خروج تمام درآمد تجارت به شکل پول نقد از ایران شود؛ اقدامی برای جلوگیری از تهی‌شدن ذخایر نقدی کشور.
۷. کریم خان شیراز را به مرکز سیاسی و اقتصادی حکومت تبدیل کرد و با ساخت بازار، مسجد، حمام، کاروانسرا و تأسیسات شهری، شکوفا و در خاورمیانه کم مانند کرد.
۸. در دوره این لر بی سواد پناهندگان، از جمله ارامنه و یهودیان به ایران بازگشتند، و فعالیت اقتصادی انان به اوج رسید.
۹. کریم خان برخلاف بسیاری از فرمانروایان، به تجملات درباری علاقه افراطی نداشت و در روایت‌های تاریخی به ساده‌پوشی و پرهیز از انباشت شخصی ثروت شهرت یافته است.
۱۰. کریم خان در همه منابع تاریخی، با انصاف ترین و انسان‌دوست ترین فرمانروا شناخته شده است؛ هرچند حکومتش نیز از مجازات‌های سخت و برخوردهای خشونت‌آمیز کاملاً خالی نبود.
۱۱. کریم خان در اداره مناطق مختلف از سران محلی و مدیران دیوانی بهره می‌گرفت و می‌کوشید میان قدرت ایلات و تجربه اداری شهرها پیوند برقرار کند.
۱۲. کریم خان پس از ترور ناجوانمردانه نادرشاه و سال‌ها کشمکش بر سر قدرت، توانست بخش بزرگی از ایران غربی و مرکزی را زیر اقتدار خود درآورد و شرایط مناسبی برای بازسازی اقتصادی فراهم کند.
مهمترین امتیاز کریم‌خان زند، ترکیب اقتدار سیاسی با توجه به معیشت مردم، رونق تجارت، ساده‌زیستی و مدارا بود. البته حکومت او از نظر جغرافیایی تمام ایران را دربرنمی‌گرفت و در زمینه نهادسازی اداری نیز به نظامی پایدار و مستقل از شخص فرمانروا دست نیافت. بااین‌حال، کارنامه او در مقایسه با آشوب‌های پیش و پس از حکومتش، جایگاهی برجسته در تاریخ حکمرانی ایران دارد.
با این حساب کاش همه فرمانروایان ایران مانند کریم خان و...بی سواد و ... بودند.
منبع: دانشنامه ایرانیکا، مدخل کریم‌خان.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
از شمار خرد هزاران بیش: در سوگ پیروز مجتهد زاده
دیشب پیروز مجتهدزاده در انگلستان درگذشت و ژئوپولیتیک ایران را تنها گذاشت. دلش پردرد بود؛ همواره اندوهی سنگین با خود حمل می‌کرد: غم رنج‌های بی‌پایان وطن. از همین رو، کافی بود دهان باز کند تا مرثیه‌های ایران آغاز شود. چند باری دیدار داشتیم، هر بار هنگام بازگفتن مصیبت‌های میهن، چنان می‌گریست که هق‌هق گریه امانش نمی‌داد.
پیروز بخش بزرگی از زندگی علمی خود را صرف دفاع از هویت تاریخی و حقوق سرزمینی ایران کرد؛ با رویکردی آکادمیک، خردمندانه و در عین حال میهن‌گرایانه.
۱. فراتر از نقشه‌ها
مجتهدزاده جغرافیای سیاسی و ژئوپولیتیک را به مطالعه مرزها و سرزمین‌ها محدود نمی‌کرد. او در پی شناخت پیوند پیچیده قدرت، تاریخ، جغرافیا و منافع ملی بود. پژوهشگری برخوردار از دانش، تجربه و قدرت استدلال.
۲. خلیج فارس؛ نامی به بلندای تاریخ
پیروز از پژوهشگرانی بود که برای تثبیت نام تاریخی خلیج فارس و مقابله با تحریف آن، پیگیرانه به میدان پژوهش و کنشگری علمی و رسانه‌ای آمد. برای او، خلیج فارس فقط یک پهنه آبی نبود؛ بخشی از حافظه تاریخی، هویت جغرافیایی و میراث ملی ایرانیان بود. در این زمینه، دانش را به دفاع از میهن پیوند زد.
۳. جزایر سه‌گانه؛ حقوق سرزمینی ایران
بخش مهمی از کارنامه علمی او به تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی اختصاص داشت. پژوهش‌هایش درباره این جزایر، ابعاد تاریخی، جغرافیایی و حقوقی حاکمیت ایران را به بحث گذاشت و در برابر ادعاهای امارات متحده عربی، بر اهمیت اسناد و استدلال‌های مستند تأکید کرد. دفاع از حقوق سرزمینی ایران برای او نه تعارفی سیاسی، بلکه مسئولیتی علمی و ملی بود.
۴. تاریخ در خدمت فهم ژئوپولیتیک
پژوهش‌های استاد درباره مرزهای خاوری ایران و رقابت روسیه و بریتانیا نشان می‌داد که چگونه بازی قدرت‌های بزرگ می‌تواند سرنوشت ملت‌ها و قلمروها را دگرگون کند. کتاب بازیگران کوچک بازی بزرگ از آثار شناخته‌شده این حوزه است. او به ما یادآوری می‌کرد که برای فهم جغرافیای سیاسی امروز، نمی‌توان تاریخ را نادیده گرفت.
۵. ایران؛ دغدغه همیشگی
برای پیروز، ایران تنها موضوع پژوهش نبود؛ دغدغه زندگی و فعالیت سیاسی‌اش بود. تمامیت سرزمینی، هویت تاریخی و منافع ملی ایران در کانون توجه او قرار داشت. در روزگاری که مسائل سرزمینی گاه قربانی مصلحت‌اندیشی‌های زودگذر سیاسی می‌شوند، او بر ضرورت شناخت عمیق تاریخ و جغرافیای کشور پافشاری می‌کرد.
۶. استقلال فکری
دیدگاه‌های سیاسی مجتهدزاده در بسیاری از زمینه‌ها با روایت رسمی جمهوری اسلامی تفاوت داشت. او از انقلاب ۱۳۵۷ و پیامدهای آن انتقاد می‌کرد و در ارزیابی بخش‌هایی از تاریخ ایران پیش از انقلاب، رویکردی متفاوت از روایت رسمی داشت. من، مستقل از داوری درباره درستی یا نادرستی برخی نوشته‌ها و تفسیرهای تاریخی او، مجذوب استقلال فکری‌اش بودم. برای من، توانایی اندیشیدن بیرون از چارچوب‌های مسلط و ایستادگی بر سر دیدگاه خویش، ویژگی کوچکی نبود.
۷. دانشگاه جهانی
تحصیلات و تجربه دانشگاهی بین‌المللی، از جمله در بریتانیا، تسلط بر زبان و آشنایی با روش‌های پژوهش دانشگاهی، به پیروز امکان داد مسائل ژئوپولیتیک ایران را در محیط‌های علمی فراتر از مرزهای کشور مطرح کند. آثار فارسی و انگلیسی او در گسترش مطالعات مربوط به مرزها، جزایر و خلیج فارس سهم داشتند. از همه مهمتر پیروز از شاگردان استاد گنجی افسانه ای بود.
در کنار استادانی چون دره میرحیدر و پاپلی یزدی، مجتهدزاده از چهره‌هایی بود که چراغ کم‌فروغ جغرافیای سیاسی ایران را روشن نگه داشتند.
۸. نقد علمی، نه نفی شخصیت
البته ارج‌گذاری به مجتهدزاده به معنای مصون دانستن آثار و دیدگاه‌هایش از نقد نیست. من نیز منتقد برخی تفسیرهای تاریخی و سیاسی او بوده‌ام و همچنان میان دوستی و احترام شخصی با داوری علمی تفاوت قائلم. اتفاقاً ارزش جامعه علمی در همین است که بتواند اختلاف‌نظر را تحمل کند، بی‌آنکه شخصیت و جایگاه علمی صاحب‌نظر را انکار کند.
پیروز رفت، ولی پرسش او باقی است: با ایران چه کرده‌ایم و با ایران چه می‌کنیم؟
من در سوگ انسانی می‌نویسم که با همه اختلاف‌نظرهایم با او، درد ایران را از نزدیک در چشمان گریانش دیده بودم. برخی آدم‌ها را باید از ورای اختلاف‌ها شناخت؛ از آنچه دوست می‌دارند، برایش رنج می‌کشند و تا پایان عمر از آن دل نمی‌کنند.
در باره او به حق توان‌گفت:
از شمار دو چشم یک‌تن کم
وز شمار خرد، هزاران بیش
مردی که ایران را با همه زخم‌هایش دوست می‌داشت.
یادش گرامی و نام و عظمت ایران پایدار باد.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
دیشب پیروز مجتهدزاده در انگلستان درگذشت و ژئوپولیتیک ایران را تنها گذاشت. دلش پردرد بود؛ همواره اندوهی سنگین با خود حمل می‌کرد: غم رنج‌های بی‌پایان وطن. از همین رو، کافی بود دهان باز کند تا مرثیه‌های ایران آغاز شود. چند باری دیدار داشتیم، هر بار هنگام بازگفتن مصیبت‌های میهن، چنان می‌گریست که هق‌هق گریه امانش نمی‌داد.
پیروز بخش بزرگی از زندگی علمی خود را صرف دفاع از هویت تاریخی و حقوق سرزمینی ایران کرد؛ با رویکردی آکادمیک، خردمندانه و در عین حال میهن‌گرایانه.
۱. فراتر از نقشه‌ها
مجتهدزاده جغرافیای سیاسی و ژئوپولیتیک را به مطالعه مرزها و سرزمین‌ها محدود نمی‌کرد. او در پی شناخت پیوند پیچیده قدرت، تاریخ، جغرافیا و منافع ملی بود. پژوهشگری برخوردار از دانش، تجربه و قدرت استدلال.
۲. خلیج فارس؛ نامی به بلندای تاریخ
پیروز از پژوهشگرانی بود که برای تثبیت نام تاریخی خلیج فارس و مقابله با تحریف آن، پیگیرانه به میدان پژوهش و کنشگری علمی و رسانه‌ای آمد. برای او، خلیج فارس فقط یک پهنه آبی نبود؛ بخشی از حافظه تاریخی، هویت جغرافیایی و میراث ملی ایرانیان بود. در این زمینه، دانش را به دفاع از میهن پیوند زد.
۳. جزایر سه‌گانه؛ حقوق سرزمینی ایران
بخش مهمی از کارنامه علمی او به تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی اختصاص داشت. پژوهش‌هایش درباره این جزایر، ابعاد تاریخی، جغرافیایی و حقوقی حاکمیت ایران را به بحث گذاشت و در برابر ادعاهای امارات متحده عربی، بر اهمیت اسناد و استدلال‌های مستند تأکید کرد. دفاع از حقوق سرزمینی ایران برای او نه تعارفی سیاسی، بلکه مسئولیتی علمی و ملی بود.
۴. تاریخ در خدمت فهم ژئوپولیتیک
پژوهش‌های استاد درباره مرزهای خاوری ایران و رقابت روسیه و بریتانیا نشان می‌داد که چگونه بازی قدرت‌های بزرگ می‌تواند سرنوشت ملت‌ها و قلمروها را دگرگون کند. کتاب بازیگران کوچک بازی بزرگ از آثار شناخته‌شده این حوزه است. او به ما یادآوری می‌کرد که برای فهم جغرافیای سیاسی امروز، نمی‌توان تاریخ را نادیده گرفت.
۵. ایران؛ دغدغه همیشگی
برای پیروز، ایران تنها موضوع پژوهش نبود؛ دغدغه زندگی و فعالیت سیاسی‌اش بود. تمامیت سرزمینی، هویت تاریخی و منافع ملی ایران در کانون توجه او قرار داشت. در روزگاری که مسائل سرزمینی گاه قربانی مصلحت‌اندیشی‌های زودگذر سیاسی می‌شوند، او بر ضرورت شناخت عمیق تاریخ و جغرافیای کشور پافشاری می‌کرد.
۶. استقلال فکری
دیدگاه‌های سیاسی مجتهدزاده در بسیاری از زمینه‌ها با روایت رسمی جمهوری اسلامی تفاوت داشت. او از انقلاب ۱۳۵۷ و پیامدهای آن انتقاد می‌کرد و در ارزیابی بخش‌هایی از تاریخ ایران پیش از انقلاب، رویکردی متفاوت از روایت رسمی داشت. من، مستقل از داوری درباره درستی یا نادرستی برخی نوشته‌ها و تفسیرهای تاریخی او، مجذوب استقلال فکری‌اش بودم. برای من، توانایی اندیشیدن بیرون از چارچوب‌های مسلط و ایستادگی بر سر دیدگاه خویش، ویژگی کوچکی نبود.
۷. دانشگاه جهانی
تحصیلات و تجربه دانشگاهی بین‌المللی، از جمله در بریتانیا، تسلط بر زبان و آشنایی با روش‌های پژوهش دانشگاهی، به پیروز امکان داد مسائل ژئوپولیتیک ایران را در محیط‌های علمی فراتر از مرزهای کشور مطرح کند. آثار فارسی و انگلیسی او در گسترش مطالعات مربوط به مرزها، جزایر و خلیج فارس سهم داشتند. از همه مهمتر پیروز از شاگردان استاد گنجی افسانه ای بود.
در کنار استادانی چون دره میرحیدر و پاپلی یزدی، مجتهدزاده از چهره‌هایی بود که چراغ کم‌فروغ جغرافیای سیاسی ایران را روشن نگه داشتند.
۸. نقد علمی، نه نفی شخصیت
البته ارج‌گذاری به مجتهدزاده به معنای مصون دانستن آثار و دیدگاه‌هایش از نقد نیست. من نیز منتقد برخی تفسیرهای تاریخی و سیاسی او بوده‌ام و همچنان میان دوستی و احترام شخصی با داوری علمی تفاوت قائلم. اتفاقاً ارزش جامعه علمی در همین است که بتواند اختلاف‌نظر را تحمل کند، بی‌آنکه شخصیت و جایگاه علمی صاحب‌نظر را انکار کند.
پیروز رفت، ولی پرسش او باقی است: با ایران چه کرده‌ایم و با ایران چه می‌کنیم؟
من در سوگ انسانی می‌نویسم که با همه اختلاف‌نظرهایم با او، درد ایران را از نزدیک در چشمان گریانش دیده بودم. برخی آدم‌ها را باید از ورای اختلاف‌ها شناخت؛ از آنچه دوست می‌دارند، برایش رنج می‌کشند و تا پایان عمر از آن دل نمی‌کنند.
در باره او به حق توان‌گفت:
از شمار دو چشم یک‌تن کم
وز شمار خرد، هزاران بیش
مردی که ایران را با همه زخم‌هایش دوست می‌داشت.
یادش گرامی و نام و عظمت ایران پایدار باد.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
خوزستان تجزیه طلب
از دورهٔ شیخ خزعل تا امروز، دو برداشت درباره خوزستان و به ویژه عرب‌های ایرانی بارها تکرار شده است: اینکه خوزستان استانی «عرب» است و عرب‌ها هم گرایش تجزیه‌طلبانه دارند. هر دو برداشت معیوب و با واقعیت‌های تاریخی و جمعیتی ناسازگارند.
نخست، عرب‌ها حدود ۳۳٫۶٪ جمعیت استان را تشکیل می‌دهند؛ فارس‌ها و لرهای بختیاری نیز هر کدام نزدیک به یکسوم جمعیت را دارند. بنابراین تصویر «استان عرب» بیشتر یک برساخته سیاسی است تا توصیف جمعیتی دقیق.
دوم، برای سنجش گرایش‌های سیاسی واقعی عرب ها، واقعی‌ترین آزمون، جنگ ایران و عراق بود. صدام حسین با پروپاگاندای «آزادسازی عربستان» وارد خوزستان شد و انتظار استقبال داشت. ولی ایرانیان عرب‌زبان سوسنگرد، بستان، هویزه، حمیدیه، شوش، شادگان و...، نه تنها به او نپیوستند، بلکه همراه با سایر هم‌وطنان، ایستادگی کردند. این وفاداری در شرایطی رخ داد که جنگ بیشترین آسیب را به همین مناطق وارد کرد. مطالعات بعدی نیز نشان داده‌اند که جنگ نه تنها وفاداری ملی را تضعیف نکرد، بلکه در بسیاری موارد پیوند هویت قومی و هویت ملی را تقویت کرد.
دوره شیخ خزعل نیز باید در بستر خود فهمیده شود: تلاش یک قدرت محلی برای حفظ خودمختاری در برابر تمرکزگرایی به حق رضاشاه در آن دوره فهم پذیر است. البته با حمایت منافع بریتانیا، نه جنبش توده‌ای تجزیه‌طلبانه پایدار. بنابراین تعمیم آن به کل تاریخ معاصر خوزستان، تحریف است.
مساله اصلی امروز خوزستان، فرض «تجزیه‌طلبی جمعی» نیست. مسئله نسبت میان تعلق ملی، مطالبات محلی مشروع و کیفیت حکمرانی است. مردم این استان، عرب و غیرعرب، مانند بسیاری از ایرانیان دیگر، از محرومیت نسبی، آلودگی شدید محیطی، بحران آب، بیکاری و احساس تبعیض رنج می‌برند؛ در حالی که جلگه خوزستان و پیرامونش، از دیدگاه ارزش های ترکیبی در ردیف یازدهمین جلگه برتر جهان محسوب می شود. ترکیبی از منابع آبی سرشار، ذخایر هیدروکرینی، توپوگرافی ممتاز، جمعیت کافی و...آن را به جغرافیایی بی مانند تبدیل کرده است. ولی شوربختانه طی پنج دهه گذشته، دچار افت و بلکه پسرفت در توسعه شده است. در واقع نارضایتی غالب خوزستانی ها از جنس بقیه ایرانیان است. تبدیل این نارضایتی‌های واقعی به اتهام «واگرایی» یا «تجزیه‌طلبی»، نه تحلیل دقیقی است و نه کمکی به فهم یا حل مسئله می‌کند.
همبستگی و پیوستگی ملی اکثریت مردم خوزستان، از جمله عرب‌های ایرانی، بارها به اثبات رسیده است. آنچه نیاز است، نه انکار هویت قومی و نه اتهام‌زنی، بلکه حکمرانی عادلانه‌تر، توسعه متوازن و پاسخگویی به مطالبات محلی است. وحدت ملی با نادیده گرفتن دردهای محلی تضعیف میشود، نه با به رسمیت شناختن آنها.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
از دورهٔ شیخ خزعل تا امروز، دو برداشت درباره خوزستان و به ویژه عرب‌های ایرانی بارها تکرار شده است: اینکه خوزستان استانی «عرب» است و عرب‌ها هم گرایش تجزیه‌طلبانه دارند. هر دو برداشت معیوب و با واقعیت‌های تاریخی و جمعیتی ناسازگارند.
نخست، عرب‌ها حدود ۳۳٫۶٪ جمعیت استان را تشکیل می‌دهند؛ فارس‌ها و لرهای بختیاری نیز هر کدام نزدیک به یکسوم جمعیت را دارند. بنابراین تصویر «استان عرب» بیشتر یک برساخته سیاسی است تا توصیف جمعیتی دقیق.
دوم، برای سنجش گرایش‌های سیاسی واقعی عرب ها، واقعی‌ترین آزمون، جنگ ایران و عراق بود. صدام حسین با پروپاگاندای «آزادسازی عربستان» وارد خوزستان شد و انتظار استقبال داشت. ولی ایرانیان عرب‌زبان سوسنگرد، بستان، هویزه، حمیدیه، شوش، شادگان و...، نه تنها به او نپیوستند، بلکه همراه با سایر هم‌وطنان، ایستادگی کردند. این وفاداری در شرایطی رخ داد که جنگ بیشترین آسیب را به همین مناطق وارد کرد. مطالعات بعدی نیز نشان داده‌اند که جنگ نه تنها وفاداری ملی را تضعیف نکرد، بلکه در بسیاری موارد پیوند هویت قومی و هویت ملی را تقویت کرد.
دوره شیخ خزعل نیز باید در بستر خود فهمیده شود: تلاش یک قدرت محلی برای حفظ خودمختاری در برابر تمرکزگرایی به حق رضاشاه در آن دوره فهم پذیر است. البته با حمایت منافع بریتانیا، نه جنبش توده‌ای تجزیه‌طلبانه پایدار. بنابراین تعمیم آن به کل تاریخ معاصر خوزستان، تحریف است.
مساله اصلی امروز خوزستان، فرض «تجزیه‌طلبی جمعی» نیست. مسئله نسبت میان تعلق ملی، مطالبات محلی مشروع و کیفیت حکمرانی است. مردم این استان، عرب و غیرعرب، مانند بسیاری از ایرانیان دیگر، از محرومیت نسبی، آلودگی شدید محیطی، بحران آب، بیکاری و احساس تبعیض رنج می‌برند؛ در حالی که جلگه خوزستان و پیرامونش، از دیدگاه ارزش های ترکیبی در ردیف یازدهمین جلگه برتر جهان محسوب می شود. ترکیبی از منابع آبی سرشار، ذخایر هیدروکرینی، توپوگرافی ممتاز، جمعیت کافی و...آن را به جغرافیایی بی مانند تبدیل کرده است. ولی شوربختانه طی پنج دهه گذشته، دچار افت و بلکه پسرفت در توسعه شده است. در واقع نارضایتی غالب خوزستانی ها از جنس بقیه ایرانیان است. تبدیل این نارضایتی‌های واقعی به اتهام «واگرایی» یا «تجزیه‌طلبی»، نه تحلیل دقیقی است و نه کمکی به فهم یا حل مسئله می‌کند.
همبستگی و پیوستگی ملی اکثریت مردم خوزستان، از جمله عرب‌های ایرانی، بارها به اثبات رسیده است. آنچه نیاز است، نه انکار هویت قومی و نه اتهام‌زنی، بلکه حکمرانی عادلانه‌تر، توسعه متوازن و پاسخگویی به مطالبات محلی است. وحدت ملی با نادیده گرفتن دردهای محلی تضعیف میشود، نه با به رسمیت شناختن آنها.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
کلیپ حاوی گفته حمید رسایی در مهر ۱۴۰۱ است.
ولی ایشان آگاه نیستند که در بخش بزرگی از تاریخ ایران، استمرار قدرت و پایداری نظم حکومتی، ارزشی بنیادین بوده است. در تاریخ ایران شاهنشاهی، سلطنت موروثی، خلافت و ولایت هر یک بر حفظ نظم مستقر تاکید داشته‌اند.
ایرانیان بارها نظام سیاسی را تغییر داده‌اند، ولی تغییر صورت حکومت به معنای گسست از الگوهای پیشین قدرت نبوده است. انقلاب اسلامی سلطنت را برانداخت و جمهوری را جایگزین کرد؛ بااین‌حال تمرکز اقتدار در جایگاه رهبری، شخص‌محوری قدرت قدسی را حفظ کرد.
ولایت فقیه از نظر حقوقی با سلطنت موروثی متفاوت است، ولی این تفاوت مانع تاثیرپذیری مناسبات قدرت از میراث سیاسی ایران نمی‌شود. در ساختاری با قدرت متمرکز، جانشینی فرزند رهبر از نظر مناسبات قدرت ناممکن نیست.
خطای رسایی خنده‌دار دانستن احتمالی است که ریشه‌های آن در پیوند تمرکز قدرت، میل به استمرار نظم مستقر و میراث تاریخی سیاست ایران نهفته است. تغییر عنوان حکومت، الزاما به معنای دگرگونی فرهنگ سیاسی نیست.
با این برهان، بر فرض فروپاشی جمهوری اسلامی، خواه و ناخواه، رژیم جانشین، موروثی خواهد بود.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
ولی ایشان آگاه نیستند که در بخش بزرگی از تاریخ ایران، استمرار قدرت و پایداری نظم حکومتی، ارزشی بنیادین بوده است. در تاریخ ایران شاهنشاهی، سلطنت موروثی، خلافت و ولایت هر یک بر حفظ نظم مستقر تاکید داشته‌اند.
ایرانیان بارها نظام سیاسی را تغییر داده‌اند، ولی تغییر صورت حکومت به معنای گسست از الگوهای پیشین قدرت نبوده است. انقلاب اسلامی سلطنت را برانداخت و جمهوری را جایگزین کرد؛ بااین‌حال تمرکز اقتدار در جایگاه رهبری، شخص‌محوری قدرت قدسی را حفظ کرد.
ولایت فقیه از نظر حقوقی با سلطنت موروثی متفاوت است، ولی این تفاوت مانع تاثیرپذیری مناسبات قدرت از میراث سیاسی ایران نمی‌شود. در ساختاری با قدرت متمرکز، جانشینی فرزند رهبر از نظر مناسبات قدرت ناممکن نیست.
خطای رسایی خنده‌دار دانستن احتمالی است که ریشه‌های آن در پیوند تمرکز قدرت، میل به استمرار نظم مستقر و میراث تاریخی سیاست ایران نهفته است. تغییر عنوان حکومت، الزاما به معنای دگرگونی فرهنگ سیاسی نیست.
با این برهان، بر فرض فروپاشی جمهوری اسلامی، خواه و ناخواه، رژیم جانشین، موروثی خواهد بود.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
آینده بازی استراتژیک
در رویارویی مستقیم ایران و آمریکا، تهران با فرض تداوم رویکرد کنونی، به خواسته‌هایش نخواهد رسید؛ نه به این دلیل که از نظر قدرت نظامی ضعیف‌تر و در موضع پدافندی است؛ نه. بلکه به این دلیل که بر موضوعات متمرکز است، نه اهداف راهبردی.
تنگه هرمز، مساله هسته‌ای، تحریم‌ها و محاصره دریایی و هوایی، همگی موضوع مذاکره‌اند، نه لزوما اهداف نهایی. پس هدف اصلی چیست؟ به گمانم، تهران باید در مذاکرات بر همان موضوعی تمرکز کند که کما بیش همه رقبای منطقه‌ای ایران، از روسیه، ترکیه و جمهوری آذربایجان تا طالبان، امارات و بحرین، از طرح جدی آن بیم دارند: تعیین تکلیف مناسبات تهران ـ واشنگتن و ترسیم چشم‌انداز روابط دو کشور.
بسیاری از بحران‌های کنونی، مستقیم یا غیرمستقیم، از وضعیت این مناسبات تاثیر می‌پذیرند. بااین‌حال، بسیار بعید است تهران چنین رویکردی را بیازماید. من فقط آرزوهایم را بیان کردم.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
در رویارویی مستقیم ایران و آمریکا، تهران با فرض تداوم رویکرد کنونی، به خواسته‌هایش نخواهد رسید؛ نه به این دلیل که از نظر قدرت نظامی ضعیف‌تر و در موضع پدافندی است؛ نه. بلکه به این دلیل که بر موضوعات متمرکز است، نه اهداف راهبردی.
تنگه هرمز، مساله هسته‌ای، تحریم‌ها و محاصره دریایی و هوایی، همگی موضوع مذاکره‌اند، نه لزوما اهداف نهایی. پس هدف اصلی چیست؟ به گمانم، تهران باید در مذاکرات بر همان موضوعی تمرکز کند که کما بیش همه رقبای منطقه‌ای ایران، از روسیه، ترکیه و جمهوری آذربایجان تا طالبان، امارات و بحرین، از طرح جدی آن بیم دارند: تعیین تکلیف مناسبات تهران ـ واشنگتن و ترسیم چشم‌انداز روابط دو کشور.
بسیاری از بحران‌های کنونی، مستقیم یا غیرمستقیم، از وضعیت این مناسبات تاثیر می‌پذیرند. بااین‌حال، بسیار بعید است تهران چنین رویکردی را بیازماید. من فقط آرزوهایم را بیان کردم.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
لهستان؛ نامی که بیشتر خواهید شنید
در سال‌های پیش رو، نام لهستان را بسیار خواهید شنید. این کشور از زمان جدایی از بلوک شرق، یکی از پرشتاب ترین جهش‌های اقتصادی اروپا را تجربه کرده است. درآمد سرانه‌ی آن طی حدود ۳۵ سال از نزدیک به ۱۷۰۰ دلار به حدود ۲۹۰۰۰ دلار رسیده، یعنی رشدی نزدیک به ۱۷ برابر [بانک جهانی / صندوق بین‌المللی پول]. تولید ناخالص داخلی آن نزدیک به ۱۰۰۰ میلیارد دلار است و در سال ۲۰۲۵ به ششمین اقتصاد اتحادیه‌ی اروپا تبدیل شد. رشد بیش از ۳ درصد آن نیز در میان بالاترین‌های اتحادیه است. از نظر نظامی هم در میان بیست قدرت برتر جهان جای می‌گیرد [شاخص: Global Firepower یا SIPRI].
ریشه‌ی این جهش روشن است: گذار از اقتصاد متمرکز به بازار، جذب سرمایه‌ی خارجی، عضویت در اتحادیه‌ی اروپا و دسترسی به بازار آلمان، بهره‌گیری از کمک‌های اروپایی، توسعه‌ی زیرساخت، نیروی کار ماهر، صادرات صنعتی، ثبات نسبی سیاست‌های اقتصادی و بازار داخلی نزدیک به ۳۸ میلیون نفری.
اما نکته‌ی کمتر دیده‌شده، رویکرد ورشو به مهاجرت است. لهستان با وجود نیاز جدی به نیروی کار، نزدیک به دو میلیون پناهنده‌ی اوکراینی را پذیرفته و از دیگر کشورها نیز مهاجر جذب کرده، اما در پذیرش مهاجران از کشورهای مسلمان سخت‌گیر است. جمعیت مسلمان آن حدود ۴۰ تا ۵۰ هزار نفر است، در حالی که در بریتانیا بیش از ۴ میلیون، در آلمان بیش از ۵ میلیون و در فرانسه حدود ۶ میلیون مسلمان زندگی می‌کنند. در سال ۲۰۲۵ از حدود ۱۲۱، ۲۳۷ و ۱۸۱ درخواست پناهندگی از سوریه، سومالی و افغانستان تقریباً هیچ‌کدام پذیرفته نشد.
نتیجه، جامعه‌ای همگن‌تر و با تنش‌های اجتماعی کمتر از چند همتای غربی‌اش است. البته این تنها یکی از عوامل ثبات است و در کنار رشد اقتصادی، اجماع امنیتی در برابر روسیه و همگنی تاریخی جامعه باید دید. این مسیر هزینه هم دارد: پیری جمعیت و کمبود نیروی کار ممکن است ورشو را در سال‌های آینده به بازنگری در سیاست مهاجرت وادارد، و منتقدان حقوق بشری نیز این سخت‌گیری را به چالش می‌کشند. با این همه، هم اکنون لهستان نمونه‌ای است که رشد سریع و ثبات داخلی را همزمان نشان داده است.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
در سال‌های پیش رو، نام لهستان را بسیار خواهید شنید. این کشور از زمان جدایی از بلوک شرق، یکی از پرشتاب ترین جهش‌های اقتصادی اروپا را تجربه کرده است. درآمد سرانه‌ی آن طی حدود ۳۵ سال از نزدیک به ۱۷۰۰ دلار به حدود ۲۹۰۰۰ دلار رسیده، یعنی رشدی نزدیک به ۱۷ برابر [بانک جهانی / صندوق بین‌المللی پول]. تولید ناخالص داخلی آن نزدیک به ۱۰۰۰ میلیارد دلار است و در سال ۲۰۲۵ به ششمین اقتصاد اتحادیه‌ی اروپا تبدیل شد. رشد بیش از ۳ درصد آن نیز در میان بالاترین‌های اتحادیه است. از نظر نظامی هم در میان بیست قدرت برتر جهان جای می‌گیرد [شاخص: Global Firepower یا SIPRI].
ریشه‌ی این جهش روشن است: گذار از اقتصاد متمرکز به بازار، جذب سرمایه‌ی خارجی، عضویت در اتحادیه‌ی اروپا و دسترسی به بازار آلمان، بهره‌گیری از کمک‌های اروپایی، توسعه‌ی زیرساخت، نیروی کار ماهر، صادرات صنعتی، ثبات نسبی سیاست‌های اقتصادی و بازار داخلی نزدیک به ۳۸ میلیون نفری.
اما نکته‌ی کمتر دیده‌شده، رویکرد ورشو به مهاجرت است. لهستان با وجود نیاز جدی به نیروی کار، نزدیک به دو میلیون پناهنده‌ی اوکراینی را پذیرفته و از دیگر کشورها نیز مهاجر جذب کرده، اما در پذیرش مهاجران از کشورهای مسلمان سخت‌گیر است. جمعیت مسلمان آن حدود ۴۰ تا ۵۰ هزار نفر است، در حالی که در بریتانیا بیش از ۴ میلیون، در آلمان بیش از ۵ میلیون و در فرانسه حدود ۶ میلیون مسلمان زندگی می‌کنند. در سال ۲۰۲۵ از حدود ۱۲۱، ۲۳۷ و ۱۸۱ درخواست پناهندگی از سوریه، سومالی و افغانستان تقریباً هیچ‌کدام پذیرفته نشد.
نتیجه، جامعه‌ای همگن‌تر و با تنش‌های اجتماعی کمتر از چند همتای غربی‌اش است. البته این تنها یکی از عوامل ثبات است و در کنار رشد اقتصادی، اجماع امنیتی در برابر روسیه و همگنی تاریخی جامعه باید دید. این مسیر هزینه هم دارد: پیری جمعیت و کمبود نیروی کار ممکن است ورشو را در سال‌های آینده به بازنگری در سیاست مهاجرت وادارد، و منتقدان حقوق بشری نیز این سخت‌گیری را به چالش می‌کشند. با این همه، هم اکنون لهستان نمونه‌ای است که رشد سریع و ثبات داخلی را همزمان نشان داده است.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
رقابت آنکارا ـ پکن در آسیای مرکزی
با تمرکز استراتژیک مسکو و تهران بر جبهه های جنگ، آسیای مرکزی به میدان رقابت پنهان چین- ترکیه تبدیل شده است.
این رویارویی اقتصادی، زیرساختی، فرهنگی و ژئوپلیتیک ی است. در این رقابت چین با برتری اقتصادی و مالی، دست بالا را دارد؛ در ۲۰۲۴، مبادلات بازرگانی چین با پنج کشور آسیای مرکزی به ۹۴٫۸ میلیارد دلار رسید؛ این رقم در۲۰۲۵ از ۱۰۶ میلیارد دلار گذشت. در حالی که در ۲۰۲۳، چین، مبدا تنها ۳۸ درصد واردات این منطقه بود. براورد ۲۰۲۶ بیش از ۱۲۵ میلیارد است. این ارقام، برتری اقتصادی نزدیک به محض پکن نسبت به آنکارا است.
این در حالی است که سازمان کشورهای ترک، همکاری آموزشی، رسانه‌ای و فرهنگی و پیوندهای قومی، ابزارهای مهم آنکارا هستند.
هم چنین در میدان حمل‌ونقل، چین از خطوط ریلی، جاده‌ای، پایانه‌های مرزی و کریدورهای انرژی بهره می‌برد. راه‌آهن چین ـ قرقیزستان ـ ازبکستان نیز می‌تواند پیوندهای تجاری پکن با منطقه را تقویت کند. ترکیه بر کریدور میانی تکیه دارد: مسیری از چین و آسیای مرکزی، از راه دریای خزر، جمهوری آذربایجان و گرجستان، به ترکیه و اروپا. بار عبوری این کریدور در سال ۲۰۲۴ به ۴٫۵ میلیون تن رسید. که نسبت به دالان خاوری با درصد بسیار بالا پایین تر است.
در مجموع، چین در سرمایه، تجارت و زیرساخت برتر است؛ ترکیه در هویت‌سازی و پیوندهای فرهنگی مزیت دارد. بنابراین، محتمل‌ترین چشم‌انداز، برتری اقتصادی چین و رقابت سیاسی ـ فرهنگی پایدار آنکاراست.
البته تا امروز کشورهای منطقه سیاست چندبرداری را حفظ کرده‌اند. قزاقستان و ازبکستان نه چین را جایگزین کامل روسیه می‌خواهند و نه ترکیه را به سطح قدرت مسلط ارتقا می‌دهند. امروزه روز روسیه همچنان در حوزه امنیتی و بخشی از تجارت حضور دارد و افول نسبی‌اش پس از جنگ اوکراین، فضای بیشتری برای هر دو بازیگر ایجاد کرده بدون آنکه خلأ کامل پدید آورد.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
با تمرکز استراتژیک مسکو و تهران بر جبهه های جنگ، آسیای مرکزی به میدان رقابت پنهان چین- ترکیه تبدیل شده است.
این رویارویی اقتصادی، زیرساختی، فرهنگی و ژئوپلیتیک ی است. در این رقابت چین با برتری اقتصادی و مالی، دست بالا را دارد؛ در ۲۰۲۴، مبادلات بازرگانی چین با پنج کشور آسیای مرکزی به ۹۴٫۸ میلیارد دلار رسید؛ این رقم در۲۰۲۵ از ۱۰۶ میلیارد دلار گذشت. در حالی که در ۲۰۲۳، چین، مبدا تنها ۳۸ درصد واردات این منطقه بود. براورد ۲۰۲۶ بیش از ۱۲۵ میلیارد است. این ارقام، برتری اقتصادی نزدیک به محض پکن نسبت به آنکارا است.
این در حالی است که سازمان کشورهای ترک، همکاری آموزشی، رسانه‌ای و فرهنگی و پیوندهای قومی، ابزارهای مهم آنکارا هستند.
هم چنین در میدان حمل‌ونقل، چین از خطوط ریلی، جاده‌ای، پایانه‌های مرزی و کریدورهای انرژی بهره می‌برد. راه‌آهن چین ـ قرقیزستان ـ ازبکستان نیز می‌تواند پیوندهای تجاری پکن با منطقه را تقویت کند. ترکیه بر کریدور میانی تکیه دارد: مسیری از چین و آسیای مرکزی، از راه دریای خزر، جمهوری آذربایجان و گرجستان، به ترکیه و اروپا. بار عبوری این کریدور در سال ۲۰۲۴ به ۴٫۵ میلیون تن رسید. که نسبت به دالان خاوری با درصد بسیار بالا پایین تر است.
در مجموع، چین در سرمایه، تجارت و زیرساخت برتر است؛ ترکیه در هویت‌سازی و پیوندهای فرهنگی مزیت دارد. بنابراین، محتمل‌ترین چشم‌انداز، برتری اقتصادی چین و رقابت سیاسی ـ فرهنگی پایدار آنکاراست.
البته تا امروز کشورهای منطقه سیاست چندبرداری را حفظ کرده‌اند. قزاقستان و ازبکستان نه چین را جایگزین کامل روسیه می‌خواهند و نه ترکیه را به سطح قدرت مسلط ارتقا می‌دهند. امروزه روز روسیه همچنان در حوزه امنیتی و بخشی از تجارت حضور دارد و افول نسبی‌اش پس از جنگ اوکراین، فضای بیشتری برای هر دو بازیگر ایجاد کرده بدون آنکه خلأ کامل پدید آورد.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
اروپا به کجا می‌رود؟
دیروز بیش از ۴۰۰ هزار نفر در پاریس به خیابان‌ها ریختند. ناآرامی‌ها به ایتالیا، بلژیک، اسپانیا و آلبانی نیز کشیده شده است. گرچه این اعتراض‌ها جنبشی واحد نیستند و نشانه فروپاشی قریب‌الوقوع حکومت‌های اروپایی به شمار نمی‌روند، ولی ریشه‌های مشترکی دارند:
۱- نخست آن که بسیاری، به‌ویژه جوانان، احساس می‌کنند توان تأمین مسکن، تشکیل خانواده و تضمین آینده را ندارند. هزینه مسکن در اسپانیا و پرتغال کانون نارضایتی شده و نسل جوان سیستم رفاهی قبلی را دیگر حفظ پذیر نمی‌بیند.
۲- دوم آن که افزایش هزینه‌های زندگی بدون بهبود آموزش و درمان، اعتماد را فرسوده کرده است. سیاست‌های انرژی پس از قطع گاز روسیه نیز فشار را بیشتر کرده است.
۳- سوم آن که بخشی از جامعه احزاب سنتی را پاسخگو نمی‌داند. راست افراطی نارضایتی را به مهاجرت و هویت پیوند می‌زند، ولی اعتراض‌ها لزوما به سود آن نیست؛ اولتراچپ نیز در خشونت‌ها نقش داشته و ناتوانی هر دو جریان می‌تواند نارضایتی را عمیق‌تر کند.
۴- چهارم آنکه نگرانی درباره ادغام مهاجران و امنیت در برخی کشورها قطبی‌شدن را تشدید کرده، هرچند علت اصلی همه اعتراض‌ها نیست.
۵- و پنجم آنکه جنگ اوکراین و هزینه‌های دفاعی توان دولت‌ها را محدود کرده است. مشکل در فرانسه، ایتالیا و اسپانیا حادتر و در شمال اروپا کمتر است.
کوتاه آن که اروپا در آستانه فروپاشی نیست، ولی با فرسایش اعتماد و انسجام روبه‌روست. اگر دولت‌ها نتوانند میان رفاه، امنیت و رشد تعادل برقرار کنند و قرارداد اجتماعی بین نسل‌ها را بازتعریف نکنند، تقویت جریان‌های پوپولیست و تضعیف تدریجی نهادهای اروپایی محتمل‌تر خواهد شد. خطر اصلی فروپاشی ناگهانی نیست؛ فرسایش توان حکمرانی است.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
دیروز بیش از ۴۰۰ هزار نفر در پاریس به خیابان‌ها ریختند. ناآرامی‌ها به ایتالیا، بلژیک، اسپانیا و آلبانی نیز کشیده شده است. گرچه این اعتراض‌ها جنبشی واحد نیستند و نشانه فروپاشی قریب‌الوقوع حکومت‌های اروپایی به شمار نمی‌روند، ولی ریشه‌های مشترکی دارند:
۱- نخست آن که بسیاری، به‌ویژه جوانان، احساس می‌کنند توان تأمین مسکن، تشکیل خانواده و تضمین آینده را ندارند. هزینه مسکن در اسپانیا و پرتغال کانون نارضایتی شده و نسل جوان سیستم رفاهی قبلی را دیگر حفظ پذیر نمی‌بیند.
۲- دوم آن که افزایش هزینه‌های زندگی بدون بهبود آموزش و درمان، اعتماد را فرسوده کرده است. سیاست‌های انرژی پس از قطع گاز روسیه نیز فشار را بیشتر کرده است.
۳- سوم آن که بخشی از جامعه احزاب سنتی را پاسخگو نمی‌داند. راست افراطی نارضایتی را به مهاجرت و هویت پیوند می‌زند، ولی اعتراض‌ها لزوما به سود آن نیست؛ اولتراچپ نیز در خشونت‌ها نقش داشته و ناتوانی هر دو جریان می‌تواند نارضایتی را عمیق‌تر کند.
۴- چهارم آنکه نگرانی درباره ادغام مهاجران و امنیت در برخی کشورها قطبی‌شدن را تشدید کرده، هرچند علت اصلی همه اعتراض‌ها نیست.
۵- و پنجم آنکه جنگ اوکراین و هزینه‌های دفاعی توان دولت‌ها را محدود کرده است. مشکل در فرانسه، ایتالیا و اسپانیا حادتر و در شمال اروپا کمتر است.
کوتاه آن که اروپا در آستانه فروپاشی نیست، ولی با فرسایش اعتماد و انسجام روبه‌روست. اگر دولت‌ها نتوانند میان رفاه، امنیت و رشد تعادل برقرار کنند و قرارداد اجتماعی بین نسل‌ها را بازتعریف نکنند، تقویت جریان‌های پوپولیست و تضعیف تدریجی نهادهای اروپایی محتمل‌تر خواهد شد. خطر اصلی فروپاشی ناگهانی نیست؛ فرسایش توان حکمرانی است.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
توافق یا جنگ؟
علی مطهری گفته است: "با توجه با مشکلاتی که آمریکا دارد، این احتمال بیشتر است که آنان در نهایت به سمت توافق بیایند و بسیاری از شروط ایران را بپذیرند". وی افزوده است: ترامپ تا زمان برگزاری انتخابات به ایران حمله نخواهد کرد و احتمال حمله پس از انتخابات هم بسیار ضعیف است.
از منظر استراتژی بزرگ، مهمترین پرسش این نیست که ترامپ توافق را ترجیح می دهد یا جنگ را؛ بلکه این است که آیا توافقی وجود دارد که ترامپ بتواند آن را پیروزی اعلام کند و تهران نیز آن را بدون احساس تسلیم بپذیرد؟ ته نوشت بحران تا حدودی به پاسخ این پرسش بستگی دارد.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
علی مطهری گفته است: "با توجه با مشکلاتی که آمریکا دارد، این احتمال بیشتر است که آنان در نهایت به سمت توافق بیایند و بسیاری از شروط ایران را بپذیرند". وی افزوده است: ترامپ تا زمان برگزاری انتخابات به ایران حمله نخواهد کرد و احتمال حمله پس از انتخابات هم بسیار ضعیف است.
از منظر استراتژی بزرگ، مهمترین پرسش این نیست که ترامپ توافق را ترجیح می دهد یا جنگ را؛ بلکه این است که آیا توافقی وجود دارد که ترامپ بتواند آن را پیروزی اعلام کند و تهران نیز آن را بدون احساس تسلیم بپذیرد؟ ته نوشت بحران تا حدودی به پاسخ این پرسش بستگی دارد.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
چه در پیش است: توافق محتمل‌تر از تغییر رژیم
چنین به نظر می‌رسد که فشار برای پایان یافتن جنگ و دستیابی به گونه‌ای توافق رو به اوج‌گیری خواهد نهاد. نه به این دلیل که آمریکا و اسرائیل از مهار جمهوری اسلامی صرف‌نظر کرده‌اند؛ نه. بلکه چون تغییر رژیم از راه حملات نظامی دشوار، پرهزینه و از نظر سیاسی کم‌بازده است. ادامه جنگ لزوما دستاورد سیاسی متناسبی ایجاد نمی‌کند.
سه عامل اصلی این روند را تقویت می‌کنند:
۱. در صورت به قدرت رسیدن گادی آیزنکوت، رویکرد او تغییر رژیم با ابزار نظامی نخواهد بود و اولویت‌های امنیتی‌اش عمل‌گرایانه‌تر از نتانیاهو است. به هر روی همه چیز به نتیجه انتخابات امروز اسراییل گره خورده است.
۲. با احتمال از دست رفتن مجلس نمایندگان برای جمهوری‌خواهان به موازات کنار رفتن بیبی، هزینه داخلی ادامه جنگ برای ترامپ به‌طور محسوسی بالا می‌رود.
۳. افزایش فشارهای امنیتی و اقتصادی منطقه‌ای، به‌ویژه تهدیدهای متوجه عربستان و بازار انرژی، سومین عامل در بالا رفتن احتمال پایان جنگ هستند.
با این همه، اگر ترامپ تصور کند با یک دور حمله بسیار سخت می‌تواند امتیازهایی کسب کند که در مذاکره به دست نمی‌آورد، ممکن است پیش از حرکت به سوی توافق، یک دور عملیات نظامی را از سر بگیرد. این سناریو را نمی‌توان نادیده گرفت.
به هر روی، احتمال پایان جنگ از مسیر توافق و توقف عملیات، بیشتر از احتمال دستیابی به تغییر رژیم از راه نظامی است. پیروزی آیزنکوت و تضعیف موقعیت جمهوری‌خواهان در کنگره می‌تواند این روند را تسریع کند.
ولی اگر قرار باشد بر یک متغیر تعیین‌کننده‌تر از بقیه تکیه کنم، تصمیم ترامپ است: آیا به هدف محدود و دست‌یافتنی بسنده می‌کند، یا همچنان در پی پیروزی حداکثری است؟
البته این احتمال هم هست که بیبی در صورت شکست در انتخابات، تا پیش از تحویل دولت جدید، جمهوری اسلامی را مورد حمله قرار دهد.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
چنین به نظر می‌رسد که فشار برای پایان یافتن جنگ و دستیابی به گونه‌ای توافق رو به اوج‌گیری خواهد نهاد. نه به این دلیل که آمریکا و اسرائیل از مهار جمهوری اسلامی صرف‌نظر کرده‌اند؛ نه. بلکه چون تغییر رژیم از راه حملات نظامی دشوار، پرهزینه و از نظر سیاسی کم‌بازده است. ادامه جنگ لزوما دستاورد سیاسی متناسبی ایجاد نمی‌کند.
سه عامل اصلی این روند را تقویت می‌کنند:
۱. در صورت به قدرت رسیدن گادی آیزنکوت، رویکرد او تغییر رژیم با ابزار نظامی نخواهد بود و اولویت‌های امنیتی‌اش عمل‌گرایانه‌تر از نتانیاهو است. به هر روی همه چیز به نتیجه انتخابات امروز اسراییل گره خورده است.
۲. با احتمال از دست رفتن مجلس نمایندگان برای جمهوری‌خواهان به موازات کنار رفتن بیبی، هزینه داخلی ادامه جنگ برای ترامپ به‌طور محسوسی بالا می‌رود.
۳. افزایش فشارهای امنیتی و اقتصادی منطقه‌ای، به‌ویژه تهدیدهای متوجه عربستان و بازار انرژی، سومین عامل در بالا رفتن احتمال پایان جنگ هستند.
با این همه، اگر ترامپ تصور کند با یک دور حمله بسیار سخت می‌تواند امتیازهایی کسب کند که در مذاکره به دست نمی‌آورد، ممکن است پیش از حرکت به سوی توافق، یک دور عملیات نظامی را از سر بگیرد. این سناریو را نمی‌توان نادیده گرفت.
به هر روی، احتمال پایان جنگ از مسیر توافق و توقف عملیات، بیشتر از احتمال دستیابی به تغییر رژیم از راه نظامی است. پیروزی آیزنکوت و تضعیف موقعیت جمهوری‌خواهان در کنگره می‌تواند این روند را تسریع کند.
ولی اگر قرار باشد بر یک متغیر تعیین‌کننده‌تر از بقیه تکیه کنم، تصمیم ترامپ است: آیا به هدف محدود و دست‌یافتنی بسنده می‌کند، یا همچنان در پی پیروزی حداکثری است؟
البته این احتمال هم هست که بیبی در صورت شکست در انتخابات، تا پیش از تحویل دولت جدید، جمهوری اسلامی را مورد حمله قرار دهد.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k