سرنوشت انتخابات و این مرد
شاید هر دو بلوک راست و چپ میانه، به ۶۱ کرسی لازم نرسند. در این صورت، قدرت تعیین‌کننده به دو حزب عربی با حدود ۱۹ تا ۲۰ کرسی منتقل می‌شود.
هر دو از نظر ایدئولوژیک با حضور احزاب عرب در ائتلاف ها مخالف‌اند. اعراب تا پیش از انتخابات خواهان پایان دولت نتانیاهو بودند. آیا پس از انتخابات، عملگرایی جایگزین شعارهای انتخاباتی می‌شود؟
فهرست مشترک، شامل حدش، تعال و بلد، با گرایش چپ و ملیگرایی فلسطینی، بیشترین کرسی را هدف گرفته و رعم به رهبری منصور عباس(عکس بالا)، با وجود مخالفت با ادامه دولت نتانیاهو، پیشینه عملگرایی و همکاری با احزاب یهودی را دارد.
آیزنکوت برای تشکیل دولت به حمایت بیرونی هر دو حزب عربی نیازمند است؛ ولی برای نتانیاهو شاید حمایت منصور عباس بس باشد.
حال پرسش اصلی این است: آیا عباس حاضر است برای کسب امتیازهای عملی برای جامعه عرب، با نتانیاهو معامله کند؟ ماهر بودن بیبی در ائتلاف سازی و فرصت طلبی منصور عباس، راه را کوتاه می کند. به هر روی سرنوشت دولت آینده اسرائیل شاید نه در اردوگاه‌های یهودی، بلکه شاید در دست عباس باشد. ممکن است بیبی آنرا برنتابد.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
شاید هر دو بلوک راست و چپ میانه، به ۶۱ کرسی لازم نرسند. در این صورت، قدرت تعیین‌کننده به دو حزب عربی با حدود ۱۹ تا ۲۰ کرسی منتقل می‌شود.
هر دو از نظر ایدئولوژیک با حضور احزاب عرب در ائتلاف ها مخالف‌اند. اعراب تا پیش از انتخابات خواهان پایان دولت نتانیاهو بودند. آیا پس از انتخابات، عملگرایی جایگزین شعارهای انتخاباتی می‌شود؟
فهرست مشترک، شامل حدش، تعال و بلد، با گرایش چپ و ملیگرایی فلسطینی، بیشترین کرسی را هدف گرفته و رعم به رهبری منصور عباس(عکس بالا)، با وجود مخالفت با ادامه دولت نتانیاهو، پیشینه عملگرایی و همکاری با احزاب یهودی را دارد.
آیزنکوت برای تشکیل دولت به حمایت بیرونی هر دو حزب عربی نیازمند است؛ ولی برای نتانیاهو شاید حمایت منصور عباس بس باشد.
حال پرسش اصلی این است: آیا عباس حاضر است برای کسب امتیازهای عملی برای جامعه عرب، با نتانیاهو معامله کند؟ ماهر بودن بیبی در ائتلاف سازی و فرصت طلبی منصور عباس، راه را کوتاه می کند. به هر روی سرنوشت دولت آینده اسرائیل شاید نه در اردوگاه‌های یهودی، بلکه شاید در دست عباس باشد. ممکن است بیبی آنرا برنتابد.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
بیبی ماندگار شد؟!
در حالی که جبهه مخالفان، به ویژه چپ و میانه، با محوریت گادی آیزنکوت و پشتیبانی احتمالی بازیگران منطقه‌ای پیش می‌رفت، نتانیاهو همچنان دست بالا را دارد؛ هرچند پیروز قطعی نیست.
پیروز واقعی احزاب عربی‌اند که با ۱۹ کرسی به جایگاه تاریخی رسیده‌اند و می‌توانند در تعیین نخست‌وزیر نقش تعیین‌کننده داشته باشند. شانس آیزنکوت، پشتیبانی بیرونی این احزاب است؛ سناریویی ممکن ولی بسیار دشوار، نه فقط به‌خاطر مخالفت لیبرمن، بلکه به دلیل مقاومت بخش بزرگی از بلوک مخالفان.
سه مسیر برای ماندگاری نتانیاهو قابل تصور است:
۱. دولت وحدت ملی با آیزنکوت؛
۲. جلب حمایت محدود رعم؛
۳. توافق پیچیده با رعم و لیبرمن.
هیچکدام تضمینی نیست، ولی بن‌بست مخالفان به سود بیبی تمام می‌شود. او تا تشکیل دولت جدید در جایگاه نخست‌وزیر و فرمانده واقعی کل قوا باقی می‌ماند و انتخابات زودهنگام نیز محتمل است.
عصر چیرگی مطلق نتانیاهو به پایان رسیده، ولی هنوز نمی‌توان از پایان کامل دوران او سخن گفت. موازنه نهایی را توافق‌های پس از انتخابات تعیین خواهد کرد و بیبی همچنان قدرتمندترین بازیگر میدان است. این مدت ممکن است تا میانه ها و بلکه پایان زمستان به درازا کشد. در انتخابات متعاقب هم شانس بیبی کمتر نخواهد شد.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
در حالی که جبهه مخالفان، به ویژه چپ و میانه، با محوریت گادی آیزنکوت و پشتیبانی احتمالی بازیگران منطقه‌ای پیش می‌رفت، نتانیاهو همچنان دست بالا را دارد؛ هرچند پیروز قطعی نیست.
پیروز واقعی احزاب عربی‌اند که با ۱۹ کرسی به جایگاه تاریخی رسیده‌اند و می‌توانند در تعیین نخست‌وزیر نقش تعیین‌کننده داشته باشند. شانس آیزنکوت، پشتیبانی بیرونی این احزاب است؛ سناریویی ممکن ولی بسیار دشوار، نه فقط به‌خاطر مخالفت لیبرمن، بلکه به دلیل مقاومت بخش بزرگی از بلوک مخالفان.
سه مسیر برای ماندگاری نتانیاهو قابل تصور است:
۱. دولت وحدت ملی با آیزنکوت؛
۲. جلب حمایت محدود رعم؛
۳. توافق پیچیده با رعم و لیبرمن.
هیچکدام تضمینی نیست، ولی بن‌بست مخالفان به سود بیبی تمام می‌شود. او تا تشکیل دولت جدید در جایگاه نخست‌وزیر و فرمانده واقعی کل قوا باقی می‌ماند و انتخابات زودهنگام نیز محتمل است.
عصر چیرگی مطلق نتانیاهو به پایان رسیده، ولی هنوز نمی‌توان از پایان کامل دوران او سخن گفت. موازنه نهایی را توافق‌های پس از انتخابات تعیین خواهد کرد و بیبی همچنان قدرتمندترین بازیگر میدان است. این مدت ممکن است تا میانه ها و بلکه پایان زمستان به درازا کشد. در انتخابات متعاقب هم شانس بیبی کمتر نخواهد شد.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
بیبی تا کی می‌ماند؟ سقف ۱۹۵ روز؟
در خصوصی می پرسند نتانیاهو از نظر قانونی تا کی می تواند نخست وزیر بماند؟ از دیدگاه ماده ۳۰ قانون پایه اسرائیل، در صورت شکست همه تلاش‌ها برای تشکیل دولت جدید، بنیامین نتانیاهو می‌تواند تا تشکیل دولت تازه، در مقام نخست‌وزیر دولت انتقالی باقی بماند. ۱۹۵ روز، معادل شش ماه و نیم؛ البته این یک سناریوی احتمالی است، نه سقف قطعی قانونی. یعنی اگر تلاش‌ها برای تشکیل دولت ناکام بماند، روند انحلال کنست، برگزاری انتخابات مجدد و مذاکرات پس از انتخابات برای تشکیل دولت جدید، ممکن است مدت حضور نتانیاهو در قدرت از این بازه نیز فراتر ببرد. ولی کمتر نخواهد بود. بنابراین، شکست در تشکیل دولت الزاما به معنای پایان فوری نخست‌وزیری بیبی نیست.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
در خصوصی می پرسند نتانیاهو از نظر قانونی تا کی می تواند نخست وزیر بماند؟ از دیدگاه ماده ۳۰ قانون پایه اسرائیل، در صورت شکست همه تلاش‌ها برای تشکیل دولت جدید، بنیامین نتانیاهو می‌تواند تا تشکیل دولت تازه، در مقام نخست‌وزیر دولت انتقالی باقی بماند. ۱۹۵ روز، معادل شش ماه و نیم؛ البته این یک سناریوی احتمالی است، نه سقف قطعی قانونی. یعنی اگر تلاش‌ها برای تشکیل دولت ناکام بماند، روند انحلال کنست، برگزاری انتخابات مجدد و مذاکرات پس از انتخابات برای تشکیل دولت جدید، ممکن است مدت حضور نتانیاهو در قدرت از این بازه نیز فراتر ببرد. ولی کمتر نخواهد بود. بنابراین، شکست در تشکیل دولت الزاما به معنای پایان فوری نخست‌وزیری بیبی نیست.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
قطر در یک نگاه
قطر پیگیرانه و سمج در پی میانجیگری است. علایق و اهداف استراتژیک و حتی حیاتی این دولت، آن را به تداوم چنین رویکردی وادار کرده است: پایان دادن به جنگ میان ایران و آمریکا.
پیش از آنکه دلایل این رویکرد را باز کنم، بهتر است دریک نگاه قطر و شاخص های جغرافیایی و ساختار قطر را معرفی کنم:
۱. قطر شبه‌جزیره‌ای در جنوب خلیج فارس است. مساحتش حدود ۱۱٬۵۰۰ کیلومترمربع است (تقریباً هم‌اندازه استان قم). مساحت ایران حدود ۱۴۳ برابر قطر است.
۲. جمعیت قطر در ۲۰۲۵ حدود ۳ میلیون نفر برآورد می‌شود. جمعیت ایران حدود ۳۰ برابر آن است.
۳. تنها حدود ۱۰ تا ۱۲ درصد جمعیت شهروند قطری‌اند و بقیه مهاجر و کارگر خارجی‌اند.
۴. تراکم جمعیت قطر حدود ۲۶۰ نفر در کیلومترمربع است (در برابر حدود ۵۵ نفر در ایران). تقریباً همه ساکنان شهرنشین‌اند و حدود ۹۰٪ آنان در دوحه و حومه آن زندگی می‌کنند. بنابراین تراکم واقعی شهری بسیار بالاتر است.
۵. اقلیم قطر بسیار گرم و خشک است. میانگین بارش سالانه حدود ۷۰ میلی‌متر است (ایران حدود ۲۴۰ میلی‌متر) و هیچ رود دائمی وجود ندارد. تقریباً همه آب آشامیدنی از آب‌شیرین‌کن‌ها تأمین می‌شود و حدود ۹۰ درصد غذا وارداتی است.
۶. تولید ناخالص داخلی اسمی قطر در ۲۰۲۴–۲۰۲۵ حدود ۲۱۵ تا ۲۲۰ میلیارد دلار بود (ایران حدود ۴۰۰ میلیارد دلار، بسته به منبع و نرخ ارز).
۷. درآمد سرانه اسمی قطر حدود ۷۰ هزار دلار است و ایران حدود ۴ تا ۵ هزار دلار؛ یعنی نسبتی حدود ۱۵ برابر.
۸. تورم قطر در ۲۰۲۴ حدود ۱ تا ۱٫۵ درصد و نرخ بیکاری حدود ۰٫۱ درصد بود.
۹. شهروندان قطری از خدمات درمانی و آموزشی رایگان و حمایت‌های گسترده مسکن و ازدواج برخوردارند.
۱۰. قطر سومین دارنده ذخایر گاز جهان است (حدود ۱۳ درصد ذخایر جهانی) و از بزرگ‌ترین صادرکنندگان گاز طبیعی مایع (LNG) به شمار می‌رود. ظرفیت صادراتی آن در حال افزایش از حدود ۷۷ به ۱۲۰ تا ۱۴۰ میلیون تن در سال تا پایان دهه جاری است.
۱۱. این گاز از میدان گنبد شمالی (نورث دوم) استخراج می‌شود که همان میدان پارس جنوبی ایران است؛ بزرگ‌ترین میدان گازی جهان که دو کشور به‌طور مشترک از آن بهره می‌برند. هر ناامنی در این میدان مستقیم به منبع اصلی ثروت قطر ضربه می‌زند.
۱۲. تمام صادرات LNG قطر از تنگه هرمز می‌گذرد. قطر راه جایگزین دریایی ندارد و بسته شدن یا ناامنی این تنگه یعنی توقف شریان اقتصادی کشور.
۱۳. پایگاه هوایی العدید در قطر بزرگ‌ترین پایگاه نظامی آمریکا در منطقه است و حدود ده هزار نیرو در آن مستقرند. قطر هم میزبان آمریکاست و هم همسایه ایران، و در صورت درگیری مستقیم، خاکش ممکن است هدف قرار گیرد. نمونه آن حمله ایران به این پایگاه در ژوئن ۲۰۲۵ بود.
۱۴. نیروهای مسلح قطر کوچک‌اند (حدود ۱۷ تا ۲۰ هزار نفر) و امنیت کشور بیش از هر چیز به چتر امنیتی آمریکا، همکاری با ترکیه و دیپلماسی متکی است.
۱۵. صندوق ثروت ملی قطر (QIA) بیش از ۵۰۰ میلیارد دلار دارایی دارد. این ثروت در کنار بی‌طرفی ظاهری، قطر را به میانجی توانا و جدی تبدیل کرده است. پیشینه این نقش شامل مذاکرات آمریکا و طالبان، میانجیگری میان حماس و اسرائیل و پرونده‌های انسانی در جنگ اوکراین است.
۱۶. میانگین دستمزد ماهیانه شهروندان زن شاغل در حرفه‌های آموزشی حدود ۷٬۵۰۰ دلار، مردان حدود ۸٬۳۰۰ دلار و بالاترین ارقام رسمی نزدیک به ۹٬۹۰۰ دلار گزارش شده است (البته ارقام واقعی بسته به تجربه، نوع مدرسه و مزایای جانبی مانند مسکن متفاوت است).
۱۷. شهروندان قطری از خدمات درمانی و آموزشی رایگان و حمایت‌های گسترده مسکن و ازدواج برخوردارند.
کوتاه آن که قطر کشوری کوچک، بسیار ثروتمند، آسیب‌پذیر در آب و غذا و انرژی، و در حاشیه یک میدان گازی مشترک و یک تنگه حساس. برای چنین کشوری جنگ میان ایران و آمریکا خطر وجودی دارد و میانجیگری نوعی بیمه استراتژیک است.
ادامه دارد
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
قطر پیگیرانه و سمج در پی میانجیگری است. علایق و اهداف استراتژیک و حتی حیاتی این دولت، آن را به تداوم چنین رویکردی وادار کرده است: پایان دادن به جنگ میان ایران و آمریکا.
پیش از آنکه دلایل این رویکرد را باز کنم، بهتر است دریک نگاه قطر و شاخص های جغرافیایی و ساختار قطر را معرفی کنم:
۱. قطر شبه‌جزیره‌ای در جنوب خلیج فارس است. مساحتش حدود ۱۱٬۵۰۰ کیلومترمربع است (تقریباً هم‌اندازه استان قم). مساحت ایران حدود ۱۴۳ برابر قطر است.
۲. جمعیت قطر در ۲۰۲۵ حدود ۳ میلیون نفر برآورد می‌شود. جمعیت ایران حدود ۳۰ برابر آن است.
۳. تنها حدود ۱۰ تا ۱۲ درصد جمعیت شهروند قطری‌اند و بقیه مهاجر و کارگر خارجی‌اند.
۴. تراکم جمعیت قطر حدود ۲۶۰ نفر در کیلومترمربع است (در برابر حدود ۵۵ نفر در ایران). تقریباً همه ساکنان شهرنشین‌اند و حدود ۹۰٪ آنان در دوحه و حومه آن زندگی می‌کنند. بنابراین تراکم واقعی شهری بسیار بالاتر است.
۵. اقلیم قطر بسیار گرم و خشک است. میانگین بارش سالانه حدود ۷۰ میلی‌متر است (ایران حدود ۲۴۰ میلی‌متر) و هیچ رود دائمی وجود ندارد. تقریباً همه آب آشامیدنی از آب‌شیرین‌کن‌ها تأمین می‌شود و حدود ۹۰ درصد غذا وارداتی است.
۶. تولید ناخالص داخلی اسمی قطر در ۲۰۲۴–۲۰۲۵ حدود ۲۱۵ تا ۲۲۰ میلیارد دلار بود (ایران حدود ۴۰۰ میلیارد دلار، بسته به منبع و نرخ ارز).
۷. درآمد سرانه اسمی قطر حدود ۷۰ هزار دلار است و ایران حدود ۴ تا ۵ هزار دلار؛ یعنی نسبتی حدود ۱۵ برابر.
۸. تورم قطر در ۲۰۲۴ حدود ۱ تا ۱٫۵ درصد و نرخ بیکاری حدود ۰٫۱ درصد بود.
۹. شهروندان قطری از خدمات درمانی و آموزشی رایگان و حمایت‌های گسترده مسکن و ازدواج برخوردارند.
۱۰. قطر سومین دارنده ذخایر گاز جهان است (حدود ۱۳ درصد ذخایر جهانی) و از بزرگ‌ترین صادرکنندگان گاز طبیعی مایع (LNG) به شمار می‌رود. ظرفیت صادراتی آن در حال افزایش از حدود ۷۷ به ۱۲۰ تا ۱۴۰ میلیون تن در سال تا پایان دهه جاری است.
۱۱. این گاز از میدان گنبد شمالی (نورث دوم) استخراج می‌شود که همان میدان پارس جنوبی ایران است؛ بزرگ‌ترین میدان گازی جهان که دو کشور به‌طور مشترک از آن بهره می‌برند. هر ناامنی در این میدان مستقیم به منبع اصلی ثروت قطر ضربه می‌زند.
۱۲. تمام صادرات LNG قطر از تنگه هرمز می‌گذرد. قطر راه جایگزین دریایی ندارد و بسته شدن یا ناامنی این تنگه یعنی توقف شریان اقتصادی کشور.
۱۳. پایگاه هوایی العدید در قطر بزرگ‌ترین پایگاه نظامی آمریکا در منطقه است و حدود ده هزار نیرو در آن مستقرند. قطر هم میزبان آمریکاست و هم همسایه ایران، و در صورت درگیری مستقیم، خاکش ممکن است هدف قرار گیرد. نمونه آن حمله ایران به این پایگاه در ژوئن ۲۰۲۵ بود.
۱۴. نیروهای مسلح قطر کوچک‌اند (حدود ۱۷ تا ۲۰ هزار نفر) و امنیت کشور بیش از هر چیز به چتر امنیتی آمریکا، همکاری با ترکیه و دیپلماسی متکی است.
۱۵. صندوق ثروت ملی قطر (QIA) بیش از ۵۰۰ میلیارد دلار دارایی دارد. این ثروت در کنار بی‌طرفی ظاهری، قطر را به میانجی توانا و جدی تبدیل کرده است. پیشینه این نقش شامل مذاکرات آمریکا و طالبان، میانجیگری میان حماس و اسرائیل و پرونده‌های انسانی در جنگ اوکراین است.
۱۶. میانگین دستمزد ماهیانه شهروندان زن شاغل در حرفه‌های آموزشی حدود ۷٬۵۰۰ دلار، مردان حدود ۸٬۳۰۰ دلار و بالاترین ارقام رسمی نزدیک به ۹٬۹۰۰ دلار گزارش شده است (البته ارقام واقعی بسته به تجربه، نوع مدرسه و مزایای جانبی مانند مسکن متفاوت است).
۱۷. شهروندان قطری از خدمات درمانی و آموزشی رایگان و حمایت‌های گسترده مسکن و ازدواج برخوردارند.
کوتاه آن که قطر کشوری کوچک، بسیار ثروتمند، آسیب‌پذیر در آب و غذا و انرژی، و در حاشیه یک میدان گازی مشترک و یک تنگه حساس. برای چنین کشوری جنگ میان ایران و آمریکا خطر وجودی دارد و میانجیگری نوعی بیمه استراتژیک است.
ادامه دارد
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
نتانیاهو و دشمنانش
در قدرت ماندن نتانیاهو و به‌اغلب احتمال، تداوم نخست‌وزیری‌اش طی چهار سال آتی، می‌تواند موجی از ناخشنودی، عقیم ماندن سناریوها و ناکامی آرزوها را برای برخی دولت‌های مخالف یا دشمن اسرائیل به راه اندازد.
۱- ترکیه
برای اردوغان با اندیشه نوعثمانی‌گری، بقای بیبی و طرح هایش مانعی جدی است. مخالفت آنکارا با سیاست‌های اسرائیل در غزه و طرح‌های جابه‌جایی فلسطینیان، شکاف دو کشور را ژرف تر کرده است. نتانیاهو سد محکمی در برابربلندپروازی‌های منطقه‌ای اردوغان است.
۲-جمهوری اسلامی
با اینکه همسایه اسراییل نیست، به دلایل غیر ژئوپلیتیک خواهان نابودی اسراییل است. این هدف با تقابل سخت این دولت به ویژه بیبی مواجه شده است. استمرار فشار بر برنامه هسته ای و توان موشکی و احتمال تکرار رویارویی نظامی، هر دوطرف را به دشمنان فعال یکدیگر تبدیل کرده است.
۳- سوریه
نتانیاهو به پیشینه احمد الشرع (جولانی) و پیوندهای او با آنکارا بی‌اعتماد است. حفظ مواضع اسرائیل در ارتفاعات جولان، حمایت از دروزی‌های سویدا و مخالفت با گسترش حضور نظامی ترکیه، دست الشرع را برای تثبیت حاکمیتش دشوارتر می‌کند. البته میزان حمایت عملی اسرائیل از کردها و دروزی‌ها، تابع محاسبات امنیتی تل‌آویو است.
۴-حزب‌الله لبنان
تداوم نتانیاهو، به معنای استمرار فشار نظامی و امنیتی بر حزب‌الله و محدود شدن امکان بازسازی توان نظامی آن است. برای این سازمان، بقای دولتی که خلع سلاح و تضعیفش را هدف گرفته، چشم‌اندازی نگران‌کننده دارد.
۵- انصارالله یمن
حوثی‌ها نیز با تداوم حملات اسرائیل و احتمال گسترش تقابل در دریای سرخ روبه‌رو هستند. ماندن نتانیاهو می‌تواند تنش با این گروه و فشار بر شبکه متحدان منطقه‌ای ایران را استمرار بخشد.
۶- قطر
دوحه که در میانجیگری برای آتش‌بس غزه و آزادی گروگان‌ها نقش داشته، ممکن است با تداوم سیاست‌های سختگیرانه نتانیاهو، با دشواری بیشتری در پیشبرد دیپلماسی خود مواجه شود. بااین‌حال، قطر همچنان می‌تواند از روابطش با واشینگتن برای حفظ نقش میانجی‌گرانه بهره ببرد.
۷-مصر
مصر قاهره با هرگونه کوچ اجباری فلسطینیان به سینا مخالف است. تداوم دولت نتانیاهو و مخالفت آن با تشکیل کشور مستقل فلسطین، خطر بی‌ثباتی مرزهای مصر و افزایش فشار امنیتی بر این کشور را زنده نگه می‌دارد.
۸-اردن
اردن برای پادشاهی اردن، طرح‌های انتقال فلسطینیان از غزه و کرانه باختری تهدیدی مستقیم علیه امنیت ملی و حتی توازن جمعیتی کشور است. تداوم سیاست‌های نتانیاهو می‌تواند روابط دو طرف را بحرانی‌تر کند.
۹-کرانه باختری
فلسطینیان و تشکیلات خودگردان ادامه شهرک‌سازی، تضعیف تشکیلات خودگردان و مخالفت با تشکیل کشور فلسطینی، چشم‌انداز راه‌حل دوکشوری را تیره‌تر می‌کند.
تداوم بقای نتانیاهو می‌تواند محاسبات تهران، آنکارا، دوحه و دیگر بازیگران منطقه‌ای را برهم زند. ولی میزان موفقیت نتانیاهو به توان او در تبدیل برتری نظامی به دستاورد سیاسی و نیز مناسباتش با واشینگتن بستگی دارد.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
در قدرت ماندن نتانیاهو و به‌اغلب احتمال، تداوم نخست‌وزیری‌اش طی چهار سال آتی، می‌تواند موجی از ناخشنودی، عقیم ماندن سناریوها و ناکامی آرزوها را برای برخی دولت‌های مخالف یا دشمن اسرائیل به راه اندازد.
۱- ترکیه
برای اردوغان با اندیشه نوعثمانی‌گری، بقای بیبی و طرح هایش مانعی جدی است. مخالفت آنکارا با سیاست‌های اسرائیل در غزه و طرح‌های جابه‌جایی فلسطینیان، شکاف دو کشور را ژرف تر کرده است. نتانیاهو سد محکمی در برابربلندپروازی‌های منطقه‌ای اردوغان است.
۲-جمهوری اسلامی
با اینکه همسایه اسراییل نیست، به دلایل غیر ژئوپلیتیک خواهان نابودی اسراییل است. این هدف با تقابل سخت این دولت به ویژه بیبی مواجه شده است. استمرار فشار بر برنامه هسته ای و توان موشکی و احتمال تکرار رویارویی نظامی، هر دوطرف را به دشمنان فعال یکدیگر تبدیل کرده است.
۳- سوریه
نتانیاهو به پیشینه احمد الشرع (جولانی) و پیوندهای او با آنکارا بی‌اعتماد است. حفظ مواضع اسرائیل در ارتفاعات جولان، حمایت از دروزی‌های سویدا و مخالفت با گسترش حضور نظامی ترکیه، دست الشرع را برای تثبیت حاکمیتش دشوارتر می‌کند. البته میزان حمایت عملی اسرائیل از کردها و دروزی‌ها، تابع محاسبات امنیتی تل‌آویو است.
۴-حزب‌الله لبنان
تداوم نتانیاهو، به معنای استمرار فشار نظامی و امنیتی بر حزب‌الله و محدود شدن امکان بازسازی توان نظامی آن است. برای این سازمان، بقای دولتی که خلع سلاح و تضعیفش را هدف گرفته، چشم‌اندازی نگران‌کننده دارد.
۵- انصارالله یمن
حوثی‌ها نیز با تداوم حملات اسرائیل و احتمال گسترش تقابل در دریای سرخ روبه‌رو هستند. ماندن نتانیاهو می‌تواند تنش با این گروه و فشار بر شبکه متحدان منطقه‌ای ایران را استمرار بخشد.
۶- قطر
دوحه که در میانجیگری برای آتش‌بس غزه و آزادی گروگان‌ها نقش داشته، ممکن است با تداوم سیاست‌های سختگیرانه نتانیاهو، با دشواری بیشتری در پیشبرد دیپلماسی خود مواجه شود. بااین‌حال، قطر همچنان می‌تواند از روابطش با واشینگتن برای حفظ نقش میانجی‌گرانه بهره ببرد.
۷-مصر
مصر قاهره با هرگونه کوچ اجباری فلسطینیان به سینا مخالف است. تداوم دولت نتانیاهو و مخالفت آن با تشکیل کشور مستقل فلسطین، خطر بی‌ثباتی مرزهای مصر و افزایش فشار امنیتی بر این کشور را زنده نگه می‌دارد.
۸-اردن
اردن برای پادشاهی اردن، طرح‌های انتقال فلسطینیان از غزه و کرانه باختری تهدیدی مستقیم علیه امنیت ملی و حتی توازن جمعیتی کشور است. تداوم سیاست‌های نتانیاهو می‌تواند روابط دو طرف را بحرانی‌تر کند.
۹-کرانه باختری
فلسطینیان و تشکیلات خودگردان ادامه شهرک‌سازی، تضعیف تشکیلات خودگردان و مخالفت با تشکیل کشور فلسطینی، چشم‌انداز راه‌حل دوکشوری را تیره‌تر می‌کند.
تداوم بقای نتانیاهو می‌تواند محاسبات تهران، آنکارا، دوحه و دیگر بازیگران منطقه‌ای را برهم زند. ولی میزان موفقیت نتانیاهو به توان او در تبدیل برتری نظامی به دستاورد سیاسی و نیز مناسباتش با واشینگتن بستگی دارد.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
تب مالتی؛ نه انفجار، نه صلح
کاخ سفید در پرونده تهران میان سه گزینه سرگردان است: توافق، حمله یا استمرار فشار اقتصادی.
گویا ونس و ویتکاف خواهان توافق‌اند، هگست و بیبی طرفدار جنگ، و بسنت، رتکلیف و روبیو هوادار حفظ وضع موجود «نه جنگ، نه توافق». مذاکرات تاکنون به نتیجه نرسیده و عراقچی هم می‌گوید توافق به پاسخ واشنگتن به پرسش‌های ایران بسته است.
حمله هوایی، هرچند سنگین، تسلیم سیاسی نمی‌آورد. فشار اقتصادی هم مانند تب مالت است: طولانی و فرساینده، ولی کشنده نیست. با این حال این وضع نمی تواند پایدار بماند. ترامپ پیش‌تر هم همزمان با مذاکره آماده حمله شده بود و بیبی، عبور از انتخابات میان‌دوره‌ای را زمان عالی ضربه می‌خواهد. پس سه گزینه، سه در بسته نیستند؛ سه مسیر موازی‌اند که می‌توانند پشت سر هم بیایند.
توافقِ ناقص هم با محاصره یکی نیست: تحریم‌ها، نفت و تنگه هرمز را تغییر می‌دهد. تهران نیز تا کنون بازیگر ۱۰۰٪ منفعل نبوده است؛ پزشکیان از اختیار دولت برای گفتگو گفته و تهران در پی بهایی است که بتواند بپذیرد.
کوتاه آنکه استراتژیست های معتبر در کاخ، برآنند محتمل‌ترین مسیر نه جنگ بی‌پایان است نه توافق یکباره، بلکه ترکیبی از فشار، مذاکره و ضربه‌های محدود. هزینه‌ها فقط وقتی طرفین را به توافق می‌رسانند که هر دو راهی برای حفظ آبرو بیابند. بیبی می‌تواند آتش را برافروزد، ولی زمان و مقیاسش را ترامپ می‌سنجد، و این تهران است که تعیین می‌کند تب به مذاکره ختم شود یا انفجار.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
کاخ سفید در پرونده تهران میان سه گزینه سرگردان است: توافق، حمله یا استمرار فشار اقتصادی.
گویا ونس و ویتکاف خواهان توافق‌اند، هگست و بیبی طرفدار جنگ، و بسنت، رتکلیف و روبیو هوادار حفظ وضع موجود «نه جنگ، نه توافق». مذاکرات تاکنون به نتیجه نرسیده و عراقچی هم می‌گوید توافق به پاسخ واشنگتن به پرسش‌های ایران بسته است.
حمله هوایی، هرچند سنگین، تسلیم سیاسی نمی‌آورد. فشار اقتصادی هم مانند تب مالت است: طولانی و فرساینده، ولی کشنده نیست. با این حال این وضع نمی تواند پایدار بماند. ترامپ پیش‌تر هم همزمان با مذاکره آماده حمله شده بود و بیبی، عبور از انتخابات میان‌دوره‌ای را زمان عالی ضربه می‌خواهد. پس سه گزینه، سه در بسته نیستند؛ سه مسیر موازی‌اند که می‌توانند پشت سر هم بیایند.
توافقِ ناقص هم با محاصره یکی نیست: تحریم‌ها، نفت و تنگه هرمز را تغییر می‌دهد. تهران نیز تا کنون بازیگر ۱۰۰٪ منفعل نبوده است؛ پزشکیان از اختیار دولت برای گفتگو گفته و تهران در پی بهایی است که بتواند بپذیرد.
کوتاه آنکه استراتژیست های معتبر در کاخ، برآنند محتمل‌ترین مسیر نه جنگ بی‌پایان است نه توافق یکباره، بلکه ترکیبی از فشار، مذاکره و ضربه‌های محدود. هزینه‌ها فقط وقتی طرفین را به توافق می‌رسانند که هر دو راهی برای حفظ آبرو بیابند. بیبی می‌تواند آتش را برافروزد، ولی زمان و مقیاسش را ترامپ می‌سنجد، و این تهران است که تعیین می‌کند تب به مذاکره ختم شود یا انفجار.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
شکست در خانه، تشدید جنگ در خارج
جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای، هم نمایندگان و هم سنا را از دست دادند؛ با این همه و برخلاف سیاست داخلی و قانون‌گذاری، دست رئیس‌جمهور آمریکا در سیاست خارجی و به‌ویژه فرماندهی نیروهای نظامی، بسیار بازتر است. او از اختیارات اجرایی گسترده‌ای برخوردار است و کنگره ابزارهای محدودتری برای کنترل مستقیم و فوری تصمیمات خارجی او دارد.
یک الگوی شناخته‌شده در سیاست آمریکا این است که وقتی رئیس‌جمهور در داخل کشور با محدودیت، تحقیقات کنگره، احتمال استیضاح و بن‌بست قانون‌گذاری روبه‌رو می‌شود، ممکن است برای نمایش قدرت، احیای اعتبار سیاسی یا تغییر کانون توجه افکار عمومی، به سیاست خارجی روی آورد. به بیان دیگر، شکست در داخل می‌تواند انگیزه‌ای برای تحرک بیشتر در خارج ایجاد کند.
در شرایط کنونی، دموکرات‌ها با در اختیار گرفتن هر دو مجلس، از حدود دو ماه دیگر و با آغاز به کار کنگره جدید، ابزارهای مؤثرتری برای فشار بر ترامپ خواهند داشت: محدود کردن یا مشروط ساختن بودجه دفاعی، نظارت و تحقیق درباره جنگ با ایران، اعمال محدودیت بر کمک‌های نظامی به اسرائیل و افزایش حمایت از اوکراین. البته این ابزارها به معنای کنترل مستقیم و فوری عملیات نظامی نیستند. ترامپ همچنان می‌تواند از اختیارات اجرایی، اقدامات نظامی محدود و دیپلماسی یک‌جانبه استفاده کند. کاخ سفید نیز می‌تواند با ابزارهای اجرایی، بخشی از سیاست‌های خود را بدون همراهی کنگره پیش ببرد.
با این همه، به گمانم شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای به مهار سیاست خارجی ترامپ و کاهش خطر جنگ با ایران منجر نخواهد شد؛ حتی ممکن است نتیجه معکوس داشته باشد. بنابراین، برای نخستین بار در کانال، احتمال می‌دهم رویارویی نظامی آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی شدت بگیرد.
البته این تنها سناریوی ممکن نیست؛ هرچند به اقل احتمال، ممکن است ترامپ برای جبران شکست داخلی، در پی یک توافق سریع و نمایشی نیز باشد. ولی من فعلاً سناریوی تشدید رویارویی را جدی‌تر می‌دانم.
در ادبیات سیاسی آمریکا، این منطق را می‌توان چنین خلاصه کرد: «محدود در خانه، فعال‌تر در خارج».
این بار، من و این تحلیل؛ حتی اگر برخلاف انتظار بسیاری از تحلیلگران مخالف باشد!
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای، هم نمایندگان و هم سنا را از دست دادند؛ با این همه و برخلاف سیاست داخلی و قانون‌گذاری، دست رئیس‌جمهور آمریکا در سیاست خارجی و به‌ویژه فرماندهی نیروهای نظامی، بسیار بازتر است. او از اختیارات اجرایی گسترده‌ای برخوردار است و کنگره ابزارهای محدودتری برای کنترل مستقیم و فوری تصمیمات خارجی او دارد.
یک الگوی شناخته‌شده در سیاست آمریکا این است که وقتی رئیس‌جمهور در داخل کشور با محدودیت، تحقیقات کنگره، احتمال استیضاح و بن‌بست قانون‌گذاری روبه‌رو می‌شود، ممکن است برای نمایش قدرت، احیای اعتبار سیاسی یا تغییر کانون توجه افکار عمومی، به سیاست خارجی روی آورد. به بیان دیگر، شکست در داخل می‌تواند انگیزه‌ای برای تحرک بیشتر در خارج ایجاد کند.
در شرایط کنونی، دموکرات‌ها با در اختیار گرفتن هر دو مجلس، از حدود دو ماه دیگر و با آغاز به کار کنگره جدید، ابزارهای مؤثرتری برای فشار بر ترامپ خواهند داشت: محدود کردن یا مشروط ساختن بودجه دفاعی، نظارت و تحقیق درباره جنگ با ایران، اعمال محدودیت بر کمک‌های نظامی به اسرائیل و افزایش حمایت از اوکراین. البته این ابزارها به معنای کنترل مستقیم و فوری عملیات نظامی نیستند. ترامپ همچنان می‌تواند از اختیارات اجرایی، اقدامات نظامی محدود و دیپلماسی یک‌جانبه استفاده کند. کاخ سفید نیز می‌تواند با ابزارهای اجرایی، بخشی از سیاست‌های خود را بدون همراهی کنگره پیش ببرد.
با این همه، به گمانم شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای به مهار سیاست خارجی ترامپ و کاهش خطر جنگ با ایران منجر نخواهد شد؛ حتی ممکن است نتیجه معکوس داشته باشد. بنابراین، برای نخستین بار در کانال، احتمال می‌دهم رویارویی نظامی آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی شدت بگیرد.
البته این تنها سناریوی ممکن نیست؛ هرچند به اقل احتمال، ممکن است ترامپ برای جبران شکست داخلی، در پی یک توافق سریع و نمایشی نیز باشد. ولی من فعلاً سناریوی تشدید رویارویی را جدی‌تر می‌دانم.
در ادبیات سیاسی آمریکا، این منطق را می‌توان چنین خلاصه کرد: «محدود در خانه، فعال‌تر در خارج».
این بار، من و این تحلیل؛ حتی اگر برخلاف انتظار بسیاری از تحلیلگران مخالف باشد!
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
حکایت همچنان باقی است
پرزیدنت ترامپ گفته است ایالات متحده فعلا برنامه فوری برای حمله به جمهوری اسلامی ندارد. این سخن می‌تواند درست باشد؛ ولی نبود برنامه فوری نظامی به معنای پایان ریشه‌های بحران نیست.
هنوز تکلیف رفت‌وآمد آزاد از تنگه هرمز، وضعیت برنامه هسته‌ای ایران، تحریم‌ها و فشارهای چندجانبه روشن نشده است. مسئله گروه‌های نیابتی، امنیت اسرائیل، توازن قوای منطقه‌ای و به‌ویژه بحران ارز و اقتصاد ایران نیز همچنان پابرجاست.
ممکن است شمارش معکوس حمله نظامی فعلا متوقف شده باشد، ولی خود درگیری نه. واشنگتن می‌تواند به‌جای عملیات نظامی گسترده، از محاصره، فشار اقتصادی و ابزارهای سیاسی استفاده کند. مذاکرات غیرمستقیم ادامه دارد و ترامپ مدعی است «تقریبا هر آنچه می‌خواهیم را داریم می‌گیریم»، ولی مسایل بنیادین حل‌نشده باقی مانده‌اند.
حکایت همچنان باقی است؛ تنها فصل بعد آن هنوز نوشته نشده است.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
پرزیدنت ترامپ گفته است ایالات متحده فعلا برنامه فوری برای حمله به جمهوری اسلامی ندارد. این سخن می‌تواند درست باشد؛ ولی نبود برنامه فوری نظامی به معنای پایان ریشه‌های بحران نیست.
هنوز تکلیف رفت‌وآمد آزاد از تنگه هرمز، وضعیت برنامه هسته‌ای ایران، تحریم‌ها و فشارهای چندجانبه روشن نشده است. مسئله گروه‌های نیابتی، امنیت اسرائیل، توازن قوای منطقه‌ای و به‌ویژه بحران ارز و اقتصاد ایران نیز همچنان پابرجاست.
ممکن است شمارش معکوس حمله نظامی فعلا متوقف شده باشد، ولی خود درگیری نه. واشنگتن می‌تواند به‌جای عملیات نظامی گسترده، از محاصره، فشار اقتصادی و ابزارهای سیاسی استفاده کند. مذاکرات غیرمستقیم ادامه دارد و ترامپ مدعی است «تقریبا هر آنچه می‌خواهیم را داریم می‌گیریم»، ولی مسایل بنیادین حل‌نشده باقی مانده‌اند.
حکایت همچنان باقی است؛ تنها فصل بعد آن هنوز نوشته نشده است.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
بزرگ‌ترین بازنده انتخابات
ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، شاید بزرگ‌ترین بازنده خارجی انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا باشد. امروز روزنامه تایمز به‌درستی به ناخشنودی مسکو از نتایج انتخابات اشاره کرد.
ترامپ برای پیشبرد مصالحه با پوتین، از پشتوانه جمهوری‌خواهان در سنا و کنگره برخوردار بود؛ ولی با تقویت موقعیت دموکرات‌ها، این پشتوانه سیاسی تضعیف شده است. دموکرات‌ها بی‌تردید برای افزایش کمک‌های نظامی و مالی به اوکراین و بازگرداندن یا تشدید برخی تحریم‌های روسیه فشار خواهند آورد.
البته سیاست خارجی آمریکا همچنان در اختیار گسترده رئیس‌جمهور است؛ ولی دست ترامپ برای معامله با مسکو دیگر به اندازه گذشته باز نیست.
شاید مهم‌ترین پیام این انتخابات برای کرملین این باشد: ترامپ همچنان در کاخ سفید است، ولی پشتوانه سیاسی او در واشنگتن دیگر همان پشتوانه دیروز نیست.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، شاید بزرگ‌ترین بازنده خارجی انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا باشد. امروز روزنامه تایمز به‌درستی به ناخشنودی مسکو از نتایج انتخابات اشاره کرد.
ترامپ برای پیشبرد مصالحه با پوتین، از پشتوانه جمهوری‌خواهان در سنا و کنگره برخوردار بود؛ ولی با تقویت موقعیت دموکرات‌ها، این پشتوانه سیاسی تضعیف شده است. دموکرات‌ها بی‌تردید برای افزایش کمک‌های نظامی و مالی به اوکراین و بازگرداندن یا تشدید برخی تحریم‌های روسیه فشار خواهند آورد.
البته سیاست خارجی آمریکا همچنان در اختیار گسترده رئیس‌جمهور است؛ ولی دست ترامپ برای معامله با مسکو دیگر به اندازه گذشته باز نیست.
شاید مهم‌ترین پیام این انتخابات برای کرملین این باشد: ترامپ همچنان در کاخ سفید است، ولی پشتوانه سیاسی او در واشنگتن دیگر همان پشتوانه دیروز نیست.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
ایالات متحده ایران
این اندیشه که با برقراری توازن در سیاست خارجی، احیای مناسبات با واشنگتن، رفع کامل تحریم‌ها، بازگشت کشور به جامعه بین‌المللی و حتی غربگرایی یا خلاصه با سدزدایی از مسیر توسعه، موتور رشد و پیشرفت ایران روشن خواهد شد و کشور در مقیاس منطقه‌ای، از نظر رفاه، آزادی و آبادانی، جهشی چشمگیر خواهد کرد، ساده‌انگاری است.
دستکم ۴۰ سال است که در نوشته‌هایم بر این باور تاکید داشته ام تا هنگامی که ساختار مدیریت ایران متمرکز باقی بماند، کشور رنگ پیشرفت پایدار را نخواهد دید. تنها راه ایجاد سکوی پرش برای ایران، عبور از ساختار تمرکزگرای ۱۰۵ ساله و حرکت به سوی فدرالیسم گونه ایرانی است؛ الگویی که دستکم در برخی وجوه، به شیوه تفویض اختیار ژاپن شباهت داشته باشد.
ایران از پیشگامان کهن نظام‌های فدرالی در تاریخ بشریت بوده است؛ ولی از سال ۱۳۰۰، بر پایه استدلال‌هایی که در آن زمان کاملا منطقی به نظر می‌رسیدند، این ساختار را کنار گذاشت. ولی اکنون بسیاری از آن دلایل، موضوعیت خود را از دست داده‌اند و زمان بازاندیشی در بازگشت به اصل و ماهیت الگوی فدرالی ویژه ایران فرا رسیده است.
چراکه هر شیوه توسعه‌ای را که در پیش بگیریم، با تمرکزگرایی موجود، فقط ترمزهای کشور به‌خوبی کار می‌کنند. در ساختار کنونی، ترمزها ممتازند؛ ولی هرقدر بر پدال گاز بفشاریم، شتاب‌بخشی به حرکت توسعه‌ای بی‌فایده خواهد بود.
در یادداشت‌های بعدی، برهان‌های قدیمی‌ام را بار دیگر طرح و تشریح خواهم کرد.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
این اندیشه که با برقراری توازن در سیاست خارجی، احیای مناسبات با واشنگتن، رفع کامل تحریم‌ها، بازگشت کشور به جامعه بین‌المللی و حتی غربگرایی یا خلاصه با سدزدایی از مسیر توسعه، موتور رشد و پیشرفت ایران روشن خواهد شد و کشور در مقیاس منطقه‌ای، از نظر رفاه، آزادی و آبادانی، جهشی چشمگیر خواهد کرد، ساده‌انگاری است.
دستکم ۴۰ سال است که در نوشته‌هایم بر این باور تاکید داشته ام تا هنگامی که ساختار مدیریت ایران متمرکز باقی بماند، کشور رنگ پیشرفت پایدار را نخواهد دید. تنها راه ایجاد سکوی پرش برای ایران، عبور از ساختار تمرکزگرای ۱۰۵ ساله و حرکت به سوی فدرالیسم گونه ایرانی است؛ الگویی که دستکم در برخی وجوه، به شیوه تفویض اختیار ژاپن شباهت داشته باشد.
ایران از پیشگامان کهن نظام‌های فدرالی در تاریخ بشریت بوده است؛ ولی از سال ۱۳۰۰، بر پایه استدلال‌هایی که در آن زمان کاملا منطقی به نظر می‌رسیدند، این ساختار را کنار گذاشت. ولی اکنون بسیاری از آن دلایل، موضوعیت خود را از دست داده‌اند و زمان بازاندیشی در بازگشت به اصل و ماهیت الگوی فدرالی ویژه ایران فرا رسیده است.
چراکه هر شیوه توسعه‌ای را که در پیش بگیریم، با تمرکزگرایی موجود، فقط ترمزهای کشور به‌خوبی کار می‌کنند. در ساختار کنونی، ترمزها ممتازند؛ ولی هرقدر بر پدال گاز بفشاریم، شتاب‌بخشی به حرکت توسعه‌ای بی‌فایده خواهد بود.
در یادداشت‌های بعدی، برهان‌های قدیمی‌ام را بار دیگر طرح و تشریح خواهم کرد.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
سوئیس و فدرالیسم
سوئیس با ۴۱ هزار کیلومتر مربع، یک چهلم ایران یا حدود ۱/۷ مازندران است؛ با ۹ میلیون جمعیت حدود یک‌دهم ایران. با تراکم نسبی چهار برابر(۲۲۸ در برابر ۵۶).
کشوری کوچک، کوهستانی، چندزبانه و برخوردار از تنوع فرهنگی و مذهبی.
ولی شگفتی اصلی سوئیس، ساختار سیاسی آن است. این کشور ۱۷۸ سال است دارای نظام فدرالی است. و قدرت را میان سه سطح تقسیم کرده است: دولت مرکزی، ۲۶ کانتون و حدود ۲۱۰۰ کمون یا واحد خودگردان محلی.
هر کانتون قانون اساسی، پارلمان، دولت، دادگاه و اختیارات گسترده خود را دارد. آموزش، بهداشت، پلیس، فرهنگ و بخش مهمی از مالیات‌ستانی در اختیار کانتون‌هاست. کمون‌ها نیز در اداره مدارس، خدمات اجتماعی، آتش‌نشانی و برنامه‌ریزی محلی نقش دارند. حتی هر کانتون در مجلس سنای فدرال دو نماینده دارد، فارغ از جمعیت و وسعت آن. کارکردش چگونه است؟
نخست، جلوگیری از تمرکز قدرت در پایتخت و نزدیک کردن تصمیم‌گیری به شهروندان. دوم، مدیریت تنوع زبانی و فرهنگی؛ سوئیس چهار زبان رسمی دارد و فدرالیسم امکان همزیستی آلمانی‌زبانان(۶۲٪)، فرانسوی‌زبانان، ایتالیایی‌زبانان و رومانش‌زبانان را فراهم کرده است. سوم، افزایش مشارکت سیاسی از طریق دموکراسی مستقیم و همه‌پرسی. چهارم، رقابت و ابتکار کانتون‌ها در اداره امور و در عین حال، همبستگی مالی میان مناطق برخوردار و کم‌برخوردار.
درس سوئیس روشن است: وحدت ملی الزاما به تمرکز سیاسی و اداری نیاز ندارد. گاه واگذاری قدرت، تضمین خودگردانی و احترام به تفاوت‌های منطقه‌ای، از تمرکزگرایی در حفظ انسجام سرزمینی کارآمدتر است.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
سوئیس با ۴۱ هزار کیلومتر مربع، یک چهلم ایران یا حدود ۱/۷ مازندران است؛ با ۹ میلیون جمعیت حدود یک‌دهم ایران. با تراکم نسبی چهار برابر(۲۲۸ در برابر ۵۶).
کشوری کوچک، کوهستانی، چندزبانه و برخوردار از تنوع فرهنگی و مذهبی.
ولی شگفتی اصلی سوئیس، ساختار سیاسی آن است. این کشور ۱۷۸ سال است دارای نظام فدرالی است. و قدرت را میان سه سطح تقسیم کرده است: دولت مرکزی، ۲۶ کانتون و حدود ۲۱۰۰ کمون یا واحد خودگردان محلی.
هر کانتون قانون اساسی، پارلمان، دولت، دادگاه و اختیارات گسترده خود را دارد. آموزش، بهداشت، پلیس، فرهنگ و بخش مهمی از مالیات‌ستانی در اختیار کانتون‌هاست. کمون‌ها نیز در اداره مدارس، خدمات اجتماعی، آتش‌نشانی و برنامه‌ریزی محلی نقش دارند. حتی هر کانتون در مجلس سنای فدرال دو نماینده دارد، فارغ از جمعیت و وسعت آن. کارکردش چگونه است؟
نخست، جلوگیری از تمرکز قدرت در پایتخت و نزدیک کردن تصمیم‌گیری به شهروندان. دوم، مدیریت تنوع زبانی و فرهنگی؛ سوئیس چهار زبان رسمی دارد و فدرالیسم امکان همزیستی آلمانی‌زبانان(۶۲٪)، فرانسوی‌زبانان، ایتالیایی‌زبانان و رومانش‌زبانان را فراهم کرده است. سوم، افزایش مشارکت سیاسی از طریق دموکراسی مستقیم و همه‌پرسی. چهارم، رقابت و ابتکار کانتون‌ها در اداره امور و در عین حال، همبستگی مالی میان مناطق برخوردار و کم‌برخوردار.
درس سوئیس روشن است: وحدت ملی الزاما به تمرکز سیاسی و اداری نیاز ندارد. گاه واگذاری قدرت، تضمین خودگردانی و احترام به تفاوت‌های منطقه‌ای، از تمرکزگرایی در حفظ انسجام سرزمینی کارآمدتر است.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
استرالیا؛ یکپارچگی ملی در سایه تمرکززدایی
استرالیا ششمین کشور پهناور جهان است؛ با ۷.۶۹ میلیون کیلومتر مربع پهناوری(۴/۸ ایران) و جمعیتی نزدیک به ۲۸ میلیون تن(کمتر از یک سوم ایران). یعنی در هر کیلومتر مربعش تنها ۳/۶ تن می زیند (میانگین).
با این همه، استرالیا از نظام‌های فدرالی قدرتمند و ریشه‌دار جهان برخوردار است. این کشور از شش ایالت و دو قلمرو خودگردان تشکیل شده است. هر شش ایالت، پارلمان، دولت، قوانین و ساختار اجرایی مستقل خود را دارند. در حوزه‌هایی چون آموزش، بهداشت، پلیس، حمل‌ونقل، کشاورزی و مدیریت منابع طبیعی، اختیارات گسترده‌ای در دست دولت‌های ایالتی است و اداره امور داخلی آنها به تصمیمات روزمره کانبرا(پایتخت) وابسته نیست.
حتی برخی ایالت‌ها وزیر یا مسئول روابط بین‌الملل و تجارت خارجی دارند و در کشورهای دیگر دفاتر اقتصادی و تجاری دایر کرده‌اند؛ هرچند سیاست خارجی رسمی، دیپلماسی و دفاع ملی در اختیار دولت فدرال است. چرا چنین ساختاری؟!
۱. ضرورت تاریخی: استرالیا در سال ۱۹۰۱ از اتحاد شش مستعمره خودگردان بریتانیا شکل گرفت. این واحدها حاضر نبودند با تشکیل کشور واحد، اختیارات داخلی و نهادهای سیاسی خود را از دست بدهند. بنابراین، اتحاد ملی بر پایه تقسیم قدرت و تضمین قانون اساسی شکل گرفت.
۲. تسهیل اداره امور: اداره سرزمینی به وسعت استرالیا از یک مرکز سیاسی، نه منطقی است و نه کارآمد. تمرکززدایی، تصمیم‌گیری را به نیازها و شرایط محلی نزدیک می‌کند و از انباشت وظایف در دولت مرکزی می‌کاهد.
۳. تفاوت‌های جغرافیایی و اقتصادی: نیازهای کوئینزلند گرمسیری، استرالیای غربی پهناور و معدنی، تاسمانی جزیره‌ای و ویکتوریای صنعتی یکسان نیست. مدیریت ایالتی امکان سیاست‌گذاری متناسب با ویژگی‌های هر منطقه را فراهم می‌آورد.
۴. توزیع و مهار قدرت: فدرالیسم تنها یک روش اداری نیست؛ سازوکاری برای جلوگیری از تمرکز بیش از اندازه قدرت سیاسی است. ایالت‌ها در چارچوب قانون اساسی از اختیارات تضمین‌شده برخوردارند و دولت مرکزی نمی‌تواند در همه امور جایگزین آنها شود.
۵. برابری ایالت‌ها در ساختار ملی: یکی از جلوه‌های جالب فدرالیسم استرالیا، مجلس سناست. هر یک از شش ایالت، صرف‌نظر از جمعیت و وسعت خود، ۱۲ سناتور دارد. به این ترتیب، ایالت‌های پرجمعیت نمی‌توانند صرفاً با اتکا به جمعیت بیشتر، بر تمام تصمیمات مجلس سنا مسلط شوند.
تجربه استرالیا نشان می‌دهد که وحدت ملی تنها به معنای تمرکز اداری- سیاسی نیست. می‌توان در سیاست خارجی، دفاع، پول ملی و امور حاکمیتی یکپارچه بود، ولی در اداره داخلی، اختیارات گسترده‌ای به واحدهای سرزمینی واگذار کرد.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
استرالیا ششمین کشور پهناور جهان است؛ با ۷.۶۹ میلیون کیلومتر مربع پهناوری(۴/۸ ایران) و جمعیتی نزدیک به ۲۸ میلیون تن(کمتر از یک سوم ایران). یعنی در هر کیلومتر مربعش تنها ۳/۶ تن می زیند (میانگین).
با این همه، استرالیا از نظام‌های فدرالی قدرتمند و ریشه‌دار جهان برخوردار است. این کشور از شش ایالت و دو قلمرو خودگردان تشکیل شده است. هر شش ایالت، پارلمان، دولت، قوانین و ساختار اجرایی مستقل خود را دارند. در حوزه‌هایی چون آموزش، بهداشت، پلیس، حمل‌ونقل، کشاورزی و مدیریت منابع طبیعی، اختیارات گسترده‌ای در دست دولت‌های ایالتی است و اداره امور داخلی آنها به تصمیمات روزمره کانبرا(پایتخت) وابسته نیست.
حتی برخی ایالت‌ها وزیر یا مسئول روابط بین‌الملل و تجارت خارجی دارند و در کشورهای دیگر دفاتر اقتصادی و تجاری دایر کرده‌اند؛ هرچند سیاست خارجی رسمی، دیپلماسی و دفاع ملی در اختیار دولت فدرال است. چرا چنین ساختاری؟!
۱. ضرورت تاریخی: استرالیا در سال ۱۹۰۱ از اتحاد شش مستعمره خودگردان بریتانیا شکل گرفت. این واحدها حاضر نبودند با تشکیل کشور واحد، اختیارات داخلی و نهادهای سیاسی خود را از دست بدهند. بنابراین، اتحاد ملی بر پایه تقسیم قدرت و تضمین قانون اساسی شکل گرفت.
۲. تسهیل اداره امور: اداره سرزمینی به وسعت استرالیا از یک مرکز سیاسی، نه منطقی است و نه کارآمد. تمرکززدایی، تصمیم‌گیری را به نیازها و شرایط محلی نزدیک می‌کند و از انباشت وظایف در دولت مرکزی می‌کاهد.
۳. تفاوت‌های جغرافیایی و اقتصادی: نیازهای کوئینزلند گرمسیری، استرالیای غربی پهناور و معدنی، تاسمانی جزیره‌ای و ویکتوریای صنعتی یکسان نیست. مدیریت ایالتی امکان سیاست‌گذاری متناسب با ویژگی‌های هر منطقه را فراهم می‌آورد.
۴. توزیع و مهار قدرت: فدرالیسم تنها یک روش اداری نیست؛ سازوکاری برای جلوگیری از تمرکز بیش از اندازه قدرت سیاسی است. ایالت‌ها در چارچوب قانون اساسی از اختیارات تضمین‌شده برخوردارند و دولت مرکزی نمی‌تواند در همه امور جایگزین آنها شود.
۵. برابری ایالت‌ها در ساختار ملی: یکی از جلوه‌های جالب فدرالیسم استرالیا، مجلس سناست. هر یک از شش ایالت، صرف‌نظر از جمعیت و وسعت خود، ۱۲ سناتور دارد. به این ترتیب، ایالت‌های پرجمعیت نمی‌توانند صرفاً با اتکا به جمعیت بیشتر، بر تمام تصمیمات مجلس سنا مسلط شوند.
تجربه استرالیا نشان می‌دهد که وحدت ملی تنها به معنای تمرکز اداری- سیاسی نیست. می‌توان در سیاست خارجی، دفاع، پول ملی و امور حاکمیتی یکپارچه بود، ولی در اداره داخلی، اختیارات گسترده‌ای به واحدهای سرزمینی واگذار کرد.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
نمی دانم چرا پیشرفته ترین، قدرتمندترین و منسجم و متحدین ترین کشورهای جهان مانند سوییس، آلمان، اتریش، استرالیا، کانادا، آمریکا، بلژیک، اسپانیا، ژاپن، هلند، کشورهای اسکاندیناوی و...با سیستم فدرال مدیریت می شوند. حتی کشورهایی مانند هند، امارات و دهها نمونه دیگر، بدون هراس از تجزیه طلبی و واگرایی، همین رویه را در پیش گرفته اند.
پشت دیوارهای درگیری چه می گذرد
درگیری ایران و آمریکا به پرونده هسته‌ای یا رفتار منطقه‌ای تهران محدود نمی شود. ایران جای تلاقی چند محور استراتژیک است:
۱. محدود کردن دسترسی استراتژیک پکن به انرژی خلیج فارس و تضعیف ابتکار کمربند و جاده
۲. کاستن از عمق نفوذ مسکو در خزر، قفقاز و آسیای مرکزی و تضعیف ظرفیت همکاری استراتژیک تهران و مسکو.
۳. شکل‌دادن به نظمی که در آن اسرائیل و متحدان عرب آمریکا جایگاه امنیتی و استراتژیک متفاوتی داشته باشند.
۴.اثرگذاری بر مسیرهای ترانزیتی خاوری-باختری و شمالی-جنوبی، به‌ویژه در قفقاز، خزر و پیوند هند با اروپا.
۵. تثبیت برتری آمریکا در اقیانوس هند، خلیج فارس و آبراه‌های انرژی و جلوگیری از گسترش نفوذ دریایی چین و روسیه.
۶. جلوگیری از همگرایی چین، روسیه و ایران در بلوکی مستقل که بتواند با نظم تحت رهبری آمریکا رقابت کند.
۷. ممانعت از اینکه ایران به قدرتی مستقل با نگاه به شرق، قفقاز، آسیای مرکزی و اقیانوس هند تبدیل شود.
البته پکن و مسکو از کاهش نفوذ آمریکا استقبال می‌کنند، ولی هیچکدام خواهان جنگی نیستند که اقتصاد جهانی، صادرات انرژی و ثبات پیرامونشان را مختل کند. چین به‌ویژه از تعهد نظامی مستقیم به جمهوری اسلامی پرهیز کرده و پرهیز خواهد کرد.
به اغلب احتمال، مشکل تنها مهار ایران نیست؛ تعیین جایگاه ایران در نظم آینده اوراسیاست. پرسش اصلی این است که ایران با جغرافیای کلیدی‌اش حلقه‌ای از نظم تحت رهبری آمریکا خواهد شد، یا همچنان قطبی مستقل و شرق‌گرا در توازن قدرت میان شرق و غرب باقی می‌ماند.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
درگیری ایران و آمریکا به پرونده هسته‌ای یا رفتار منطقه‌ای تهران محدود نمی شود. ایران جای تلاقی چند محور استراتژیک است:
۱. محدود کردن دسترسی استراتژیک پکن به انرژی خلیج فارس و تضعیف ابتکار کمربند و جاده
۲. کاستن از عمق نفوذ مسکو در خزر، قفقاز و آسیای مرکزی و تضعیف ظرفیت همکاری استراتژیک تهران و مسکو.
۳. شکل‌دادن به نظمی که در آن اسرائیل و متحدان عرب آمریکا جایگاه امنیتی و استراتژیک متفاوتی داشته باشند.
۴.اثرگذاری بر مسیرهای ترانزیتی خاوری-باختری و شمالی-جنوبی، به‌ویژه در قفقاز، خزر و پیوند هند با اروپا.
۵. تثبیت برتری آمریکا در اقیانوس هند، خلیج فارس و آبراه‌های انرژی و جلوگیری از گسترش نفوذ دریایی چین و روسیه.
۶. جلوگیری از همگرایی چین، روسیه و ایران در بلوکی مستقل که بتواند با نظم تحت رهبری آمریکا رقابت کند.
۷. ممانعت از اینکه ایران به قدرتی مستقل با نگاه به شرق، قفقاز، آسیای مرکزی و اقیانوس هند تبدیل شود.
البته پکن و مسکو از کاهش نفوذ آمریکا استقبال می‌کنند، ولی هیچکدام خواهان جنگی نیستند که اقتصاد جهانی، صادرات انرژی و ثبات پیرامونشان را مختل کند. چین به‌ویژه از تعهد نظامی مستقیم به جمهوری اسلامی پرهیز کرده و پرهیز خواهد کرد.
به اغلب احتمال، مشکل تنها مهار ایران نیست؛ تعیین جایگاه ایران در نظم آینده اوراسیاست. پرسش اصلی این است که ایران با جغرافیای کلیدی‌اش حلقه‌ای از نظم تحت رهبری آمریکا خواهد شد، یا همچنان قطبی مستقل و شرق‌گرا در توازن قدرت میان شرق و غرب باقی می‌ماند.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
چرا قطر دست از میانجیگری برنمی‌دارد؟
قطر دولتی جوان است؛ عمر استقلالش از عمر یدالله کریمی‌پور بسیار کوتاه‌تر است! در ۱۹۷۱، هنگام استقلال، جمعیتش تنها حدود ۱۳۱ هزار نفر و تولید ناخالص داخلی‌اش کمتر از ۴۰۰ میلیون دلار بود. در ۲۰۲۵، جمعیت به حدود ۳ میلیون نفر، GDP به ۲۱۵ میلیارد دلار و GDP سرانه به بیش از ۷۲ هزار دلار رسید. یعنی GDP اش حدود ۲۵ برابر و در آمد سرانه اش ۵۵۶ برابر شد. جمعیتش نیز ۲۳ برابر. جهشی خیره‌کننده و بی مانند در سراسر گیتی.
یکی از عوامل مهم این تحول، بهره‌برداری از میدان گازی پارس جنوبی (گنبدشمالی قطر خوانده)، یعنی میدان مشترک با ایران. توسعه این ثروت مشترک، در کنار سرمایه‌گذاری، مدیریت و صادرات LNG، قطر را به غول جهانی گاز تبدیل کرد.
ولی مساله تنها اقتصاد نیست. عربستان مهم‌ترین تهدید تاریخی استقلال سیاسی قطر در میان همسایگان بوده است. محاصره چهار‌ساله ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۱ این واقعیت را آشکار کرد.
برای دوحه، جمهوری اسلامی تنها یک همسایه نیست؛ شریک میدان عظیم گازی و یکی از ارکان موازنه ژئوپلیتیکی ی خلیج فارس است. حمایت تهران از قطر حتی سریعتر از آنکارا و واشنگتن بوده است.
از این منظر، میانجیگری مستمر قطر، با وجود حملات سنگین موشک ی تهران، برای پایان جنگ، تنها دیپلماسی نیست؛ دفاع از ثروت، امنیت، استقلال و موازنه منطقه‌ای خویش است. بی‌ثباتی یا فروپاشی جمهوری اسلامی می‌تواند برای دوحه هزینه‌ای راهبردی داشته باشد.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
قطر دولتی جوان است؛ عمر استقلالش از عمر یدالله کریمی‌پور بسیار کوتاه‌تر است! در ۱۹۷۱، هنگام استقلال، جمعیتش تنها حدود ۱۳۱ هزار نفر و تولید ناخالص داخلی‌اش کمتر از ۴۰۰ میلیون دلار بود. در ۲۰۲۵، جمعیت به حدود ۳ میلیون نفر، GDP به ۲۱۵ میلیارد دلار و GDP سرانه به بیش از ۷۲ هزار دلار رسید. یعنی GDP اش حدود ۲۵ برابر و در آمد سرانه اش ۵۵۶ برابر شد. جمعیتش نیز ۲۳ برابر. جهشی خیره‌کننده و بی مانند در سراسر گیتی.
یکی از عوامل مهم این تحول، بهره‌برداری از میدان گازی پارس جنوبی (گنبدشمالی قطر خوانده)، یعنی میدان مشترک با ایران. توسعه این ثروت مشترک، در کنار سرمایه‌گذاری، مدیریت و صادرات LNG، قطر را به غول جهانی گاز تبدیل کرد.
ولی مساله تنها اقتصاد نیست. عربستان مهم‌ترین تهدید تاریخی استقلال سیاسی قطر در میان همسایگان بوده است. محاصره چهار‌ساله ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۱ این واقعیت را آشکار کرد.
برای دوحه، جمهوری اسلامی تنها یک همسایه نیست؛ شریک میدان عظیم گازی و یکی از ارکان موازنه ژئوپلیتیکی ی خلیج فارس است. حمایت تهران از قطر حتی سریعتر از آنکارا و واشنگتن بوده است.
از این منظر، میانجیگری مستمر قطر، با وجود حملات سنگین موشک ی تهران، برای پایان جنگ، تنها دیپلماسی نیست؛ دفاع از ثروت، امنیت، استقلال و موازنه منطقه‌ای خویش است. بی‌ثباتی یا فروپاشی جمهوری اسلامی می‌تواند برای دوحه هزینه‌ای راهبردی داشته باشد.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
نامه ۲۵ تیر ۱۳۶۷ و پرسش ناتمام امروز
ولی فقیه در نامه پذیرش قطعنامه ۵۹۸ نوشت: «مسئولین نظامی ما صریحاً اعتراف می‌کنند که ارتش اسلامی به این زودی‌ها هیچ پیروزی به دست نخواهند آورد. فرمانده سپاه نوشته اگر قدرت ساخت سلاح‌های لیزری و اتمی را داشته باشیم، می‌توان گفت به امید خدا بتوانیم عملیات آفندی انجام دهیم.» و ادامه داد: «آقای نخست‌وزیر از قول وزرای اقتصاد و بودجه، وضع مالی نظام را زیر صفر اعلام کرده‌اند... مسئولین جنگ می‌گویند تنها سلاح‌هایی را که در شکست‌های اخیر از دست داده‌ایم، به اندازه تمام بودجه سال جاری سپاه و ارتش است... مسئولین سیاسی می‌گویند شوق رفتن به جبهه کم شده است.» سپس افزود: «این تصمیم برای من چون زهر کشنده است ولی راضی به رضای خداوند متعال هستم و برای صیانت از دین او و حفاظت از جمهوری اسلامی اگر آبرویی داشته باشیم خرج می‌کنیم.»
میان آن روز و امروز تفاوتی استراتژیک وجود دارد: ایران اکنون در ابزارهای آفندی( به‌ویژه موشکی و پهپادی) بسیار توانمندتر است. ولی در برابر قدرت هوایی، اطلاعاتی و لجستیکی آمریکا و اسرائیل، همچنان توازنی برقرار نیست. بنابراین حکومت نه در موقعیت پدافندی محض است و نه از برتری آفندی برخوردار؛ موقعیتش را باید «دفاع استراتژیک همراه با ظرفیت آفندی نامتقارن» توصیف کرد.
و شاید مهم‌ترین پرسش سیاسی امروز همین باشد:
آیا هدف باید پیروزی نظامی به هر قیمت باشد، یا حفظ یکپارچگی سرزمینی، استقلال، ظرفیت ملی و دستیابی به موازنه‌ای پایدار از ترکیب قدرت نظامی و دیپلماسی؟
به گمانم نامه ۲۵ تیر ۱۳۶۷، هنوز برای پاسخ به این پرسش، اهمیتی تاریخی دارد.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
ولی فقیه در نامه پذیرش قطعنامه ۵۹۸ نوشت: «مسئولین نظامی ما صریحاً اعتراف می‌کنند که ارتش اسلامی به این زودی‌ها هیچ پیروزی به دست نخواهند آورد. فرمانده سپاه نوشته اگر قدرت ساخت سلاح‌های لیزری و اتمی را داشته باشیم، می‌توان گفت به امید خدا بتوانیم عملیات آفندی انجام دهیم.» و ادامه داد: «آقای نخست‌وزیر از قول وزرای اقتصاد و بودجه، وضع مالی نظام را زیر صفر اعلام کرده‌اند... مسئولین جنگ می‌گویند تنها سلاح‌هایی را که در شکست‌های اخیر از دست داده‌ایم، به اندازه تمام بودجه سال جاری سپاه و ارتش است... مسئولین سیاسی می‌گویند شوق رفتن به جبهه کم شده است.» سپس افزود: «این تصمیم برای من چون زهر کشنده است ولی راضی به رضای خداوند متعال هستم و برای صیانت از دین او و حفاظت از جمهوری اسلامی اگر آبرویی داشته باشیم خرج می‌کنیم.»
میان آن روز و امروز تفاوتی استراتژیک وجود دارد: ایران اکنون در ابزارهای آفندی( به‌ویژه موشکی و پهپادی) بسیار توانمندتر است. ولی در برابر قدرت هوایی، اطلاعاتی و لجستیکی آمریکا و اسرائیل، همچنان توازنی برقرار نیست. بنابراین حکومت نه در موقعیت پدافندی محض است و نه از برتری آفندی برخوردار؛ موقعیتش را باید «دفاع استراتژیک همراه با ظرفیت آفندی نامتقارن» توصیف کرد.
و شاید مهم‌ترین پرسش سیاسی امروز همین باشد:
آیا هدف باید پیروزی نظامی به هر قیمت باشد، یا حفظ یکپارچگی سرزمینی، استقلال، ظرفیت ملی و دستیابی به موازنه‌ای پایدار از ترکیب قدرت نظامی و دیپلماسی؟
به گمانم نامه ۲۵ تیر ۱۳۶۷، هنوز برای پاسخ به این پرسش، اهمیتی تاریخی دارد.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
ترکیه فردا ساکت‌ترین کشور جهان است
فردا، ساعت ۹:۰۵ بامداد، لحظه‌ای شگفت در جمهوری ترکیه رقم می‌خورد. آژیرها در سراسر کشور، از شهر و روستا تا کوی و برزن، به صدا درمی‌آیند. زندگی روزمره برای دو دقیقه متوقف می‌شود؛ خودروها، عابران، فعالیت‌های عمومی و بسیاری از محیط‌های کار و آموزش به احترام مردی که ۸۸ سال پیش درگذشت، سکوت می‌کنند. گویی ترکیه برای ۱۲۰ ثانیه به کشوری بی‌صدا تبدیل می‌شود.
این آیین محدود به آنکارا و نهادهای دولتی نیست؛ مدارس، دانشگاه‌ها، کارخانه‌ها، فروشگاه‌ها و خیابان‌های شهرهای کوچک و بزرگ و روستاها و حتی عابران پیاده و دوچرخه سواران و موتور سوران را دربرمی‌گیرد. همه ترکیه میخکوب می شود.
آرامگاه آتاتورک، آنیت‌کابیر، صرفاً یک بنای یادبود نیست؛ مکانی برای تجدید پیوند نسل‌ها با تاریخ استقلال و تأسیس جمهوری ترکیه است. تصویر او در خانه‌ها، ادارات، مدارس و میدان‌ها حضور دارد؛ نه صرفاً به حکم دستور و تحکم حکومتی پیونگ‌یانگ مابانه؛ بلکه به‌مثابه بخشی از حافظه ملی و دلبستگی عمیق. نامش بر خیابان‌ها، دانشگاه‌ها و مراکز فرهنگی نشسته است.
راز این ماندگاری چیست؟ پیوند نام او با استقلال، یکپارچگی سرزمینی، دولت ملی، نوسازی و هویت مشترک ترکیه. حتی اختلاف‌نظر درباره برخی سیاست‌های او نیز نتوانسته جایگاه تاریخی‌اش را از میان ببرد.
اما چرا چنین سرمایه‌ای از احترام ملی (بالای ۹۲٪) برای رهبران فقید سوریه، عراق و بسیاری از کشورهای همسایه ترکیه دیده نمی‌شود؟ سهل است که در مواردی، نام آنان نه با سپاس، بلکه با خشم و انزجار و نفرت پنهان و آشکار همراه است؟
قدرت با مرگ پایان می‌یابد؛ ولی اعتبار تاریخی، اگر ریشه در حافظه و رضایت ملت داشته باشد، می‌تواند از مرز قرن ها نیز بگذرد.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
فردا، ساعت ۹:۰۵ بامداد، لحظه‌ای شگفت در جمهوری ترکیه رقم می‌خورد. آژیرها در سراسر کشور، از شهر و روستا تا کوی و برزن، به صدا درمی‌آیند. زندگی روزمره برای دو دقیقه متوقف می‌شود؛ خودروها، عابران، فعالیت‌های عمومی و بسیاری از محیط‌های کار و آموزش به احترام مردی که ۸۸ سال پیش درگذشت، سکوت می‌کنند. گویی ترکیه برای ۱۲۰ ثانیه به کشوری بی‌صدا تبدیل می‌شود.
این آیین محدود به آنکارا و نهادهای دولتی نیست؛ مدارس، دانشگاه‌ها، کارخانه‌ها، فروشگاه‌ها و خیابان‌های شهرهای کوچک و بزرگ و روستاها و حتی عابران پیاده و دوچرخه سواران و موتور سوران را دربرمی‌گیرد. همه ترکیه میخکوب می شود.
آرامگاه آتاتورک، آنیت‌کابیر، صرفاً یک بنای یادبود نیست؛ مکانی برای تجدید پیوند نسل‌ها با تاریخ استقلال و تأسیس جمهوری ترکیه است. تصویر او در خانه‌ها، ادارات، مدارس و میدان‌ها حضور دارد؛ نه صرفاً به حکم دستور و تحکم حکومتی پیونگ‌یانگ مابانه؛ بلکه به‌مثابه بخشی از حافظه ملی و دلبستگی عمیق. نامش بر خیابان‌ها، دانشگاه‌ها و مراکز فرهنگی نشسته است.
راز این ماندگاری چیست؟ پیوند نام او با استقلال، یکپارچگی سرزمینی، دولت ملی، نوسازی و هویت مشترک ترکیه. حتی اختلاف‌نظر درباره برخی سیاست‌های او نیز نتوانسته جایگاه تاریخی‌اش را از میان ببرد.
اما چرا چنین سرمایه‌ای از احترام ملی (بالای ۹۲٪) برای رهبران فقید سوریه، عراق و بسیاری از کشورهای همسایه ترکیه دیده نمی‌شود؟ سهل است که در مواردی، نام آنان نه با سپاس، بلکه با خشم و انزجار و نفرت پنهان و آشکار همراه است؟
قدرت با مرگ پایان می‌یابد؛ ولی اعتبار تاریخی، اگر ریشه در حافظه و رضایت ملت داشته باشد، می‌تواند از مرز قرن ها نیز بگذرد.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
عدم قطعیت؛ آستانه توافق یا نبرد سوم؟!
سخنگوی وزارت خارجه قطر گفته است: «بدون خستگی برای پایان دادن به وضعیت عدم قطعیت درباره بحران میان واشنگتن و تهران تلاش می‌کنیم.»
درست است که عدم قطعیت بر فضای رویارویی دو کشور چیره شده، ولی از منظر محاسبات استراتژیک، سدهای بزرگی در مسیر تکوین نبرد سوم وجود دارد:
۱- کابینه ترامپ و فضای سیاسی درونی ایالات متحده پرتنش بوده و ترامپ نیز سرگرم مهار پیامدهای شکست انتخاباتی جمهوری‌خواهان‌است. گشودن یک جبهه جنگی تازه، به پیچیدگی‌های داخلی می‌افزاید.
۲-جمهوری اسلامی در چنبره سخت ترین تحریم‌ها کمتر بازسدنی گرفتار شده است.
۳- احتمال فروپاشی جمهوری اسلامی با اتکا به نبردهای هواپایه ناچیز است.
۴- دامنه و جغرافیای واکنش احتمالی ایران و متحدانش قابل پیش‌بینی کامل نیست. پایگاه‌های آمریکا، مسیرهای دریایی و تأسیسات انرژی کشورهای منطقه در معرض مخاطره قرار می‌گیرند؛ وضعیتی که برای متحدان منطقه‌ای واشنگتن ناخوشایند است.
۵-بازار جهانی انرژی ظرفیت تحمل یک شوک بزرگ دیگر را ندارد. هرگونه اختلال جدی در تنگه هرمز، حتی بدون انسداد طولانی‌مدت، می‌تواند قیمت نفت، گاز، بیمه دریایی و هزینه حمل‌ونقل را به‌شدت افزایش دهد.
۶- نبرد سوم می‌تواند پای قدرت‌های بزرگ، به‌ویژه چین و روسیه، را به اشکال مختلف به بحران باز کند. پکن به امنیت انرژی و مسکو به حفظ اهرم‌های نفوذ منطقه‌ای خود حساس است. هیچ‌یک نیز لزوما خواهان یک جنگ منطقه‌ای خارج از کنترل نیستند.
۷- واشنگتن هنوز پاسخ روشنی برای این پرسش ندارد که پس از حملات گسترده، چه وضعیتی را جایگزین شرایط موجود خواهد کرد. تغییر رفتار تهران، محدودسازی توان موشکی، مهار نفوذ منطقه‌ای یا تغییر ساختار سیاسی، اهدافی متفاوت و با هزینه‌های متفاوت‌اند. تحقق همزمان آنها با قدرت هوایی بسیار بعید است.
۸- گستردگی سرزمینی ایران، پراکندگی زیرساخت‌های نظامی، عمق راهبردی و دشواری کنترل جغرافیای کشور، امکان دستیابی سریع به یک نتیجه قاطع نظامی را محدود می‌کند. تنها برتری هوایی به معنای تسلط بر سرزمین یا کنترل رفتار سیاسی طرف مقابل نیست.
۹- بیشتر کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس، برخلاف ظاهر مناسبات امنیتی‌شان با واشنگتن، علاقه‌ای به تبدیل قلمرو و زیرساخت‌های خود به میدان جنگ ندارند.
۱۰- فعال بودن قطر، عمان و پاکستان نشان می‌دهد که هنوز کانال‌های ارتباطی و ظرفیت دیپلماسی از میان نرفته است.
۱۱- تجربه رویارویی‌های گذشته نشان داده است که پیروزی تاکتیکی در میدان، لزوما به پیروزی سیاسی منجر نمی‌شود.
۱۲- هدف پایدار و بلکه همیشگی جمهوری اسلامی حفظ خود بوده است. بنابراین از ورود به جنگی بی پایان پرهیز دارد.
لب کلام انکه به نظر می‌رسد هر دو طرف در موقعیتی قرار گرفته‌اند که ادامه وضع موجود برایشان پرهزینه، ولی ورود به نبرد فراگیر سوم نیز برایشان پرمخاطره است. واشنگتن از جنگی بدون افق روشن برای پایان بیم دارد و تهران نیز با محدودیت‌های فزاینده اقتصادی و امنیتی و احتمال شورش فراگیر درونی روبه‌روست.
بنابراین، عدم قطعیت کنونی را بیش از آنکه مقدمه قطعی جنگ بدانیم، باید محصول بن‌بست راهبردی و ناتوانی طرفین در تحمیل اراده خود ارزیابی کنیم.
از این منظر، احتمال توافقی محدود، مرحله‌ای و احتمالاً ناپایدار، بیش از آغاز نبرد سوم کم نیست. البته نباید خطای محاسباتی، حادثه نظامی یا تصمیم ناگهانی بازیگران را نادیده گرفت.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_kپ
سخنگوی وزارت خارجه قطر گفته است: «بدون خستگی برای پایان دادن به وضعیت عدم قطعیت درباره بحران میان واشنگتن و تهران تلاش می‌کنیم.»
درست است که عدم قطعیت بر فضای رویارویی دو کشور چیره شده، ولی از منظر محاسبات استراتژیک، سدهای بزرگی در مسیر تکوین نبرد سوم وجود دارد:
۱- کابینه ترامپ و فضای سیاسی درونی ایالات متحده پرتنش بوده و ترامپ نیز سرگرم مهار پیامدهای شکست انتخاباتی جمهوری‌خواهان‌است. گشودن یک جبهه جنگی تازه، به پیچیدگی‌های داخلی می‌افزاید.
۲-جمهوری اسلامی در چنبره سخت ترین تحریم‌ها کمتر بازسدنی گرفتار شده است.
۳- احتمال فروپاشی جمهوری اسلامی با اتکا به نبردهای هواپایه ناچیز است.
۴- دامنه و جغرافیای واکنش احتمالی ایران و متحدانش قابل پیش‌بینی کامل نیست. پایگاه‌های آمریکا، مسیرهای دریایی و تأسیسات انرژی کشورهای منطقه در معرض مخاطره قرار می‌گیرند؛ وضعیتی که برای متحدان منطقه‌ای واشنگتن ناخوشایند است.
۵-بازار جهانی انرژی ظرفیت تحمل یک شوک بزرگ دیگر را ندارد. هرگونه اختلال جدی در تنگه هرمز، حتی بدون انسداد طولانی‌مدت، می‌تواند قیمت نفت، گاز، بیمه دریایی و هزینه حمل‌ونقل را به‌شدت افزایش دهد.
۶- نبرد سوم می‌تواند پای قدرت‌های بزرگ، به‌ویژه چین و روسیه، را به اشکال مختلف به بحران باز کند. پکن به امنیت انرژی و مسکو به حفظ اهرم‌های نفوذ منطقه‌ای خود حساس است. هیچ‌یک نیز لزوما خواهان یک جنگ منطقه‌ای خارج از کنترل نیستند.
۷- واشنگتن هنوز پاسخ روشنی برای این پرسش ندارد که پس از حملات گسترده، چه وضعیتی را جایگزین شرایط موجود خواهد کرد. تغییر رفتار تهران، محدودسازی توان موشکی، مهار نفوذ منطقه‌ای یا تغییر ساختار سیاسی، اهدافی متفاوت و با هزینه‌های متفاوت‌اند. تحقق همزمان آنها با قدرت هوایی بسیار بعید است.
۸- گستردگی سرزمینی ایران، پراکندگی زیرساخت‌های نظامی، عمق راهبردی و دشواری کنترل جغرافیای کشور، امکان دستیابی سریع به یک نتیجه قاطع نظامی را محدود می‌کند. تنها برتری هوایی به معنای تسلط بر سرزمین یا کنترل رفتار سیاسی طرف مقابل نیست.
۹- بیشتر کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس، برخلاف ظاهر مناسبات امنیتی‌شان با واشنگتن، علاقه‌ای به تبدیل قلمرو و زیرساخت‌های خود به میدان جنگ ندارند.
۱۰- فعال بودن قطر، عمان و پاکستان نشان می‌دهد که هنوز کانال‌های ارتباطی و ظرفیت دیپلماسی از میان نرفته است.
۱۱- تجربه رویارویی‌های گذشته نشان داده است که پیروزی تاکتیکی در میدان، لزوما به پیروزی سیاسی منجر نمی‌شود.
۱۲- هدف پایدار و بلکه همیشگی جمهوری اسلامی حفظ خود بوده است. بنابراین از ورود به جنگی بی پایان پرهیز دارد.
لب کلام انکه به نظر می‌رسد هر دو طرف در موقعیتی قرار گرفته‌اند که ادامه وضع موجود برایشان پرهزینه، ولی ورود به نبرد فراگیر سوم نیز برایشان پرمخاطره است. واشنگتن از جنگی بدون افق روشن برای پایان بیم دارد و تهران نیز با محدودیت‌های فزاینده اقتصادی و امنیتی و احتمال شورش فراگیر درونی روبه‌روست.
بنابراین، عدم قطعیت کنونی را بیش از آنکه مقدمه قطعی جنگ بدانیم، باید محصول بن‌بست راهبردی و ناتوانی طرفین در تحمیل اراده خود ارزیابی کنیم.
از این منظر، احتمال توافقی محدود، مرحله‌ای و احتمالاً ناپایدار، بیش از آغاز نبرد سوم کم نیست. البته نباید خطای محاسباتی، حادثه نظامی یا تصمیم ناگهانی بازیگران را نادیده گرفت.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_kپ
نبرد سومی در کار هست؟
به اغلب احتمال تا افقی کوتاه، واشنگتن گزینه‌ی نبردهای مستقیم را به جمهوری اسلامی حذف کرده و بر ابزارهای تحریم متمرکز شده است. ولی این انتخاب را نباید به معنای بسته‌شدن کامل پرونده‌ی نظامی تعبیر کرد؛ در صورت نزدیک‌شدن تهران به آستانه‌ی فشار اقتصادی غیرقابل‌تحمل وقوع واکنش های نامتقارن گسترده، حتمی است.
پرسش آن است که جمهوری اسلامی تا چه حد قادر به تحمل محاصره‌ی چندلایه‌ی دریایی، هوایی و مالی است. تجربه نشان می‌دهد رژیم تهران از ظرفیت‌هایی برای دور زدن تحریم‌ها، فروش نفت از طریق چین و اتکا به شبکه‌های غیررسمی برخوردار است، ولی این تاب‌آوری هزینه‌های داخلی سنگینی به همراه دارد. در چنین شرایطی، محتمل‌ترین الگوی رفتاری تهران ترکیبی از مقاومت اقتصادی، تحرک دیپلماتیک و عملیات نامتقارن خواهد بود.
تنگه‌ی هرمز همچنان مهم‌ترین اهرم فشار ایران باقی می‌ماند؛ نه تنها برای بستن کامل، بلکه برای بالا بردن هزینه‌ی تداوم محاصره برای آمریکا و شرکای منطقه‌ای‌اش، بدون عبور از آستانه‌ی جنگ تمام‌عیار.
از سوی دیگر، اسرائیل این وضعیت را مطلوب نمی‌داند. تل‌آویو فشار اقتصادی را فرصتی برای فرسایش تدریجی توان جمهوری اسلامی می‌بیند، ولی همزمان نگران بازسازی توان نظامی و شبکه‌ی نفوذ منطقه‌ای تهران در این فاصله است. از این‌رو، تداوم عملیات اطلاعاتی، سایبری و خرابکارانه موساد، همراه با تلاش برای بازگرداندن گزینه‌ی نظامی به دستورکار واشنگتن، منطقی به نظر می‌رسد. حتی احتمال کنش‌های مستقل اسرائیل که بتواند آستانه‌ی کنترل اوضاع را پایین آورد، نباید نادیده گرفته شود.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
به اغلب احتمال تا افقی کوتاه، واشنگتن گزینه‌ی نبردهای مستقیم را به جمهوری اسلامی حذف کرده و بر ابزارهای تحریم متمرکز شده است. ولی این انتخاب را نباید به معنای بسته‌شدن کامل پرونده‌ی نظامی تعبیر کرد؛ در صورت نزدیک‌شدن تهران به آستانه‌ی فشار اقتصادی غیرقابل‌تحمل وقوع واکنش های نامتقارن گسترده، حتمی است.
پرسش آن است که جمهوری اسلامی تا چه حد قادر به تحمل محاصره‌ی چندلایه‌ی دریایی، هوایی و مالی است. تجربه نشان می‌دهد رژیم تهران از ظرفیت‌هایی برای دور زدن تحریم‌ها، فروش نفت از طریق چین و اتکا به شبکه‌های غیررسمی برخوردار است، ولی این تاب‌آوری هزینه‌های داخلی سنگینی به همراه دارد. در چنین شرایطی، محتمل‌ترین الگوی رفتاری تهران ترکیبی از مقاومت اقتصادی، تحرک دیپلماتیک و عملیات نامتقارن خواهد بود.
تنگه‌ی هرمز همچنان مهم‌ترین اهرم فشار ایران باقی می‌ماند؛ نه تنها برای بستن کامل، بلکه برای بالا بردن هزینه‌ی تداوم محاصره برای آمریکا و شرکای منطقه‌ای‌اش، بدون عبور از آستانه‌ی جنگ تمام‌عیار.
از سوی دیگر، اسرائیل این وضعیت را مطلوب نمی‌داند. تل‌آویو فشار اقتصادی را فرصتی برای فرسایش تدریجی توان جمهوری اسلامی می‌بیند، ولی همزمان نگران بازسازی توان نظامی و شبکه‌ی نفوذ منطقه‌ای تهران در این فاصله است. از این‌رو، تداوم عملیات اطلاعاتی، سایبری و خرابکارانه موساد، همراه با تلاش برای بازگرداندن گزینه‌ی نظامی به دستورکار واشنگتن، منطقی به نظر می‌رسد. حتی احتمال کنش‌های مستقل اسرائیل که بتواند آستانه‌ی کنترل اوضاع را پایین آورد، نباید نادیده گرفته شود.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
آتش‌بس در سایه نبردها؛ پایانش کجاست؟
آری؛ در افقی کوتاه، واشنگتن و تل‌آویو کارآمدی محاصره اقتصادی سختگیرانه علیه جمهوری اسلانی را خواهند آزمود. بس بعید است این آزمون به نتیجه دلخواه آنان بینجامد. بنابراین به اغلب احتمال دور تازه‌ای از رویارویی، این‌بار گسترده‌تر، شکل خواهد گرفت.
جمهوری اسلامی نمی‌تواند بایکوت کامل واردات و صادرات را تحمل کند؛ چنین وضعیتی موجودیت اقتصادی و توان حکمرانی‌اش را تهدید می‌کند. از این رو، دیر یا زود ناگزیر خواهد شد با ابزارهای آفندی، هزینه محاصره را برای طرف مقابل افزایش دهد. تنگه هرمز نیز همچنان در معرض اختلال خواهد بود. نمی‌توان پذیرفت که صادرات نفت دیگران آزاد باشد و تهران از حق تجارت محروم بماند؛ این معادله نامتوازن، بالقوه زمینه‌ساز برخورد نظامی است.
مسئله هسته‌ای همچنان پابرجاست. تهران به‌سادگی از ظرفیت غنی‌سازی و حقوق مورد ادعای خود دست برنمی‌دارد و برای اسرائیل تداوم این وضعیت تهدید حیاتی تلقی می‌شود. آتش‌بس بدون حل این مسئله، بیشتر به تعلیق جنگ شباهت دارد تا پایان آن. افزون بر این، استفاده آمریکا از پایگاه‌ها و امکانات برخی کشورهای عربی، آنها را در معرض واکنش متقابل قرار می‌دهد. تهران نیز هشدار داده که در صورت گسترش دامنه عملیات، کشورهای اروپایی پشتیبان نیز ممکن است هدف واقع شوند.
اسرائیل نیز لزوما به محاصره اقتصادی بسنده نخواهد کرد و ممکن است این دوره را فرصتی برای بازسازی توان نظامی و آماده‌سازی اقدام پیش‌دستانه بداند. مهم‌تر از همه، فشار اقتصادی خود می‌تواند به بحران امنیتی تبدیل شود و انگیزه تغییر وضع موجود را در هر دو سو تقویت کند.
بنابراین، توقف جنگ را نباید با پایان منازعه یکی دانست. تا زمانی که سه گره اصلی( تحریم و محاصره، امنیت کشتیرانی در هرمز و مناقشه هسته‌ای) گشوده نشوند، منطقه در وضعیت آتش‌بس ناپایدار باقی می‌ماند. احتمال دور سوم نبرد را در قالب جنگی با شدت ۵ برابری نمی‌توان نادیده گرفت؛ هرچند تحقق و دامنه آن به متغیرهای متعددی وابسته است.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
آری؛ در افقی کوتاه، واشنگتن و تل‌آویو کارآمدی محاصره اقتصادی سختگیرانه علیه جمهوری اسلانی را خواهند آزمود. بس بعید است این آزمون به نتیجه دلخواه آنان بینجامد. بنابراین به اغلب احتمال دور تازه‌ای از رویارویی، این‌بار گسترده‌تر، شکل خواهد گرفت.
جمهوری اسلامی نمی‌تواند بایکوت کامل واردات و صادرات را تحمل کند؛ چنین وضعیتی موجودیت اقتصادی و توان حکمرانی‌اش را تهدید می‌کند. از این رو، دیر یا زود ناگزیر خواهد شد با ابزارهای آفندی، هزینه محاصره را برای طرف مقابل افزایش دهد. تنگه هرمز نیز همچنان در معرض اختلال خواهد بود. نمی‌توان پذیرفت که صادرات نفت دیگران آزاد باشد و تهران از حق تجارت محروم بماند؛ این معادله نامتوازن، بالقوه زمینه‌ساز برخورد نظامی است.
مسئله هسته‌ای همچنان پابرجاست. تهران به‌سادگی از ظرفیت غنی‌سازی و حقوق مورد ادعای خود دست برنمی‌دارد و برای اسرائیل تداوم این وضعیت تهدید حیاتی تلقی می‌شود. آتش‌بس بدون حل این مسئله، بیشتر به تعلیق جنگ شباهت دارد تا پایان آن. افزون بر این، استفاده آمریکا از پایگاه‌ها و امکانات برخی کشورهای عربی، آنها را در معرض واکنش متقابل قرار می‌دهد. تهران نیز هشدار داده که در صورت گسترش دامنه عملیات، کشورهای اروپایی پشتیبان نیز ممکن است هدف واقع شوند.
اسرائیل نیز لزوما به محاصره اقتصادی بسنده نخواهد کرد و ممکن است این دوره را فرصتی برای بازسازی توان نظامی و آماده‌سازی اقدام پیش‌دستانه بداند. مهم‌تر از همه، فشار اقتصادی خود می‌تواند به بحران امنیتی تبدیل شود و انگیزه تغییر وضع موجود را در هر دو سو تقویت کند.
بنابراین، توقف جنگ را نباید با پایان منازعه یکی دانست. تا زمانی که سه گره اصلی( تحریم و محاصره، امنیت کشتیرانی در هرمز و مناقشه هسته‌ای) گشوده نشوند، منطقه در وضعیت آتش‌بس ناپایدار باقی می‌ماند. احتمال دور سوم نبرد را در قالب جنگی با شدت ۵ برابری نمی‌توان نادیده گرفت؛ هرچند تحقق و دامنه آن به متغیرهای متعددی وابسته است.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k