‍ | پیتر آوری
/ تاریخ معاصر ایران

‏توجه بیش از حد پادشاهان قاجار به بازرگانان از جمله عواملی مهمی بود که درنهایت منجر به تضعیف قدرت حکومت شد. ناظران اروپایی از همان اوایل قرن نوزدهم به سیاست های تشویقیِ سلاطین قاجار در مورد معاف کردن بازرگانان از پرداخت کلیه مالیات ها بجز عوارض گمرکی اشاره کرده اند ‏این سیاست با رویهٔ سلاطین زند تفاوت داشت در دوران زندیه بازرگانان مجبور بودند کمک هایی مالی به خزانه دولت اختصاص دهند. اما در دوران قاجار، تجار از حیطه عمل وسیعتری برخوردار شدند. آقامحمدخان دستور داده بود که هرکس را که مزاحم بازرگانان شود بشدت مجازات نمایند او توانسته بود مرو ‏را مرکز تجاری ایران در آسیای مرکزی قرار دهد و شهرهای مرزی را به پایگاه عمده تجارت خارجی بدل سازد. اشتیاق سلاطین قاجار به ایجاد شهرهای تجاری تمایل به شهرنشینی را فزونی داد و به تشکیل یک اقتصاد پولی سرعت بخشید و مهم تر همه با افزایش تماسهای خارجی موجب رواج افکار روشنگری شد
‏بطوریکه از اواخر سلطنت ناصرالدین شاه یک طبقه اجتماعی جدید نازپرورده از اشراف که بخاطر تجارت خارجی ثروتمند شده بودند بوجود آمد. این طبقه که در اثر تماس با اروپایی ها به نیروی خود پی برده بودند با انقلاب مشروطه قدرت خود را به منصهٔ ظهور رسانیدند.

تصویر: مسجد سلطانی وکیل

✅ @karkhone

جزییات جالبی در مورد شکل‌گیری اصل ۴۴ هست (بخش پنجم)

جالبتر اینکه که معمم‌ها بیشتر طرفدار مالکیت خصوصی بودند تا مکلاها

| حسین حقگو

۳ـ در این مورد که چگونه اعضای مجلس خبرگان، اصل ۴۴ را به آن صورت که تصویب شد با دیدگاه اسلامی همسو دانستند، می‌توان به بخشی از صحبت‌های فرشاد مؤمنی در همایشی اشاره کرد که در تیر ماه ۱۳۸۷ در دانشگاه امیرکبیر تهران برگزار شد. در این همایش فرشاد مؤمنی به نقل این خاطره می‌پردازد که «در یکی از جلسات، یکی از شرکت‌کنندگان که معان وزیر یکی از وزارتخانه‌های اقتصادی بود از ایشان [دکتر بهشتی] پرسید باتوجه به جو فکری مجلس خبرگان‌، ‌شما چگونه توانستید در حوزه اصول اقتصادی این نوع جهت‌گیری‌ها را در مجلس مطرح و دیگران را در جهت تصویب آن اصول متقاعد کنید‌؟» به گفتة فرشاد مؤمنی، معاون وزیر گفته بود که «ما در حوزه تجارت خارجی خود را اینگونه توجیه می‌کنیم که شما با تکیه بر قاعده‌های فقهی پذیرفته شده مانند قاعده 'نفی سبیل' می‌توانید آقایان را قانع کنید که مثلاً دولت در عرصة سیاست خارجی، حضور فعال و مؤثر داشته باشد، اما این دوستان می‌گفتند ما هیچگاه نتوانستیم بفهیم چگونه شهید بهشتی توانسته بود سایر اصول را به ویژه در حوزه اقتصاد برای مجلس خبرگان توجیه کند که به لحاظ علمی و شرعی، آن جهت‌گیری پذیرفته شود. مثلاً قرار گرفتن فعالیت‌های بیمه‌ای در حیطه مسئولیت‌های دولت و در کار اصل ۴۴ قانون اساسی» فرشاد مؤمنی خود عنوان می‌دارد که «شهید بهشتی علاوه بر مطالعات منظم و روشمند شخصی‌، با برخی از برجسته‌ترین اقتصادشناسان آن روز کشور نیز جلسات مستمر، هوشمند و با برنامه‌ای داشتند» .
اما عزت‌الله سحابی این نظر را تائید نمی‌کند. وی در گفتگویی با بهمن احمدی و در پاسخ به این سوال که آیا بحث اقتصادی اسلامی تا آن زمان مطرح شده بود‌، می‌گوید: «خیر به هیچ وجه اسمی از اقتصاد اسلامی در آن جلسات [جلسات شورای انقلاب] نبود. مرحوم بهشتی و آقای هاشمی هم این بحث را مطرح نکردند» . البته وی نیز به نقش اساسی دکتر بهشتی در شکل‌گیری اصل ۴۴ اشاره می‌کند و می‌گوید « مسئلة بعد، تقسیم اقتصاد کشور به سه بخش خصوصی، دولتی و تعاونی بود و بعد هم اصل ۴۴ که رسیدگی به ثروت‌های بادآورده بود. تمام این تغییرات با نظر دکتر بهشتی بود و البته آقای الویری و باهنر هم موافق بودند تنها مخالف آن آقای مهدوی‌کنی بود. مخالفت ایشان هم به این صورت نبود که جلوی آن بایستد بلکه تنها اظهارنظر می‌کرد» . در واقع به نظر می‌رسد که پذیرش اصل ۴۴ در این شکل و پذیرفتنِ اینکه این اصل با مبانی اسلامی مغایرتی ندارد،‌ بیشتر به این بر می‌گردد که مفهوم «اقتصاد اسلامی» مفهوم روشنی در ذهنِ مسئولان وقت نبود. منابع مهم در این زمینه عبارت بودند از کتاب اقتصادنا نوشتة سیدمحمدباقر صدر و دیگری اقتصاد توحیدی ابوالحسن بنی‌صدر. البته کتاب مالکیت در اسلام آیت‌الله طالقانی و نوشته‌های آیت‌الله مطهری هم تا حدی مطرح بودند. همچنین دکتر نیلی به «میزگردها و سخنرانی‌هایی که عمدتاً به موضوع بهره‌کشی انسان از انسان و یا به موضوع ربا و نرخ بهره و یا به نقد و تحلیل اقتصاد سرمایه‌داری و اقتصاد مبتنی بر کمونیسم می‌پرداختند»، اشاره می‌کند، اما یادآور می‌شود که «در ابتدای انقلاب مجموعه مکتوب و مدونی که بتواند چارچوب تفکر اجرایی برای کشور تعیین کند وجود نداشت».

ادامه مطلب

✅ @karkhone

تاریخ اقتصاد ایران آکنده از سیاست‌ها و تصمیمات غلط اقتصادی است. بسیاری از سیاست‌‌های اشتباهی که اکنون اتخاذ می‌شود در گذشته نیز بارها تکرار گردیده و با نگاهی اجمالی به تاریخ می‌توان نتایج زیانبار آن‌ها را مشاهده کرد.

در این قسمت برشی از مصاحبه قاسم لاجوردی، مدیر عامل گروه صنعتی بهشهر و معاون رئیس اتاق بازرگانی و صنایع و معادن در پروژه تاریخ شفاهی ایران دانشگاه هاروارد را خواهیم دید. ایشان در مورد قیمت‌گذاری دستوری و بودجه دولت نکات بسیار مهم و عبرت‌آموزی را مطرح کرده‌اند.
ناشر: پادکست سکه

✅ @karkhone

با اندکی تلخیص و تغییر:

گهی پشتِ زین و گهی پشتِ زین

✅ @karkhone

سیاستمداران آویزان به بنگاه‌های متصل

| محسن جلال‌پور

احمد مشفق استاد دانشگاه ییل در مقاله‌ای نشان داده که در کشورهای در حال توسعه، سیاستمداران صاحب قدرت، بیشتر علاقه‌مند به محافظت از منافع تجاری افراد خاص «متصل» به خود هستند، و نه صنایع به‌طور کلی. به همین دلیل انواع مجوزها را بر اساس روابط شخصی و دوستانه با صاحبان بنگاه‌ها، اختصاص می‌دهند. آقای مشفق این تحقیق را درباره بنگاه‌های اندونزی و در دوران حضور سوهارتو در قدرت انجام داده اما به نظر می‌رسد نتایج آن به اقتصادهایی نظیر اقتصاد ایران نیز قابل تعمیم است.


اقتصاد ما اقتصادی مبتنی بر قواعد تیولداری است. در گذشته گستره زمین در تیول افراد قرار می‌گرفت، امروز بنگاه در تیول سیاستمداران قرار دارد. شما بنگاهی را می‌بینید که تعدادی کارگر و مقداری ماشین‌آلات و زمین دارد اما نمی‌بینید که پشت این بنگاه بده‌بستان‌های سیاسی زیادی در جریان است. از یک سو، بنگاه اگر مورد حمایت سیاستمداری قرار نگیرد، دریده می‌شود بنابراین برای ادامه حیات خود نیاز به پدرخوانده دارد و سیاستمداران قدرتمند و ذی‌نفوذ، پدرخواندگان بنگاه هستند.

وقتی سیاستمدار پدرخوانده بنگاه شود، همه روابطش را صرف گرفتن رانت بیشتر برای بنگاه می‌کند. این اتفاق زمینه‌ساز شکل‌گیری انحصار می‌شود. از آنجا که در اقتصاد ایران هر بنگاهی بتواند چانه‌زنی کرده و به دولت فشار بیشتری وارد کند، امتیاز بیشتری می‌گیرد، بنگاه‌های دیگر هم در چرخه رانت گرفتار می‌شوند و به استخدام سیاستمداران رو می‌آورند چون اگر چنین کاری نکنند، قادر به رقابت با بنگاه‌های تحت مالکیت سیاستمداران نخواهند بود. به این ترتیب بنگاه‌های ما در تله فساد و زد‌و‌بند گرفتار می‌شوند و چون قدرت سیاسی را هم پشت سر خود دارند، مدافع انحصار می‌شوند.
از آن‌طرف، سیاستگذار در کشور ما به‌طور مستمر سیاست‌های رانت‌زا خلق می‌کند. جز این، مواردی مثل تحریم و سهمیه‌بندی ارزی یا تنظیم غیرمنطقی تعرفه باعث گسترش روزافزون اقتصاد غیررسمی می‌شود و به مناسبات ناسالم دامن می‌زند. به این ترتیب رقابتی که باید حول و حوش تولید و تجارت شکل می‌گرفت، برای دریافت رانت اطلاعاتی و انواع سهمیه ایجاد شده است. به همین دلیل متاسفانه در کشور ما بنگاه سالم نمی‌تواند کار کند و تعداد بنگاه‌های مستقل بسیار کم است.

هرچه بنگاه بزرگ‌تر باشد، برای بقا نیاز به مراقبت دارد. چه کسانی از کیان بنگاه مراقبت می‌کنند؟ یا سیاستمداران سهامدار بنگاه هستند یا بنگاه، سیاستمداران را به خدمت می‌گیرد تا حمایتش کنند. منظورم بنگاه کوچک و متوسط نیست، بنگاه‌های بزرگ شرکای پنهان زیادی دارند که در افکار عمومی نامی از آنها برده نمی‌شود اما از فروش و سود بنگاه سهم برمی‌دارند.
در عصر پهلوی تعدادی از بنگاه‌ها به‌طور مستقیم تحت حمایت دربار قرار داشتند و اشخاص رده‌بالای مملکت حامی‌شان بودند. نقش نفت که پررنگ شد، نقش سیاست هم افزایش یافت و در نتیجه فسادها و لابی‌ها برای دریافت رانت بیشتر شد. متاسفانه این رویه غلط پس از انقلاب با وجود آرمان‌های سیاستمداران مبنی بر خشکاندن ریشه فساد، از بین نرفت و ما امروز بنگاه‌های زیادی داریم که بدون حمایت سیاسی قادر به ادامه حیات نیستند. البته همه بنگاه‌ها این‌گونه نیستند اما متاسفانه ساختار به گونه‌ای است که نفع بنگاه‌ها در سالم بودن امور نیست.

مثال‌های زیادی در ذهن دارم و می‌توانم چندین بنگاه معروف را مثال بزنم که با رفتن این دولت و آمدن آن دولت وضعیتشان تغییر کرد. بنگاهی را سراغ دارم که پس از پایان عمر سیاسی یکی از دولت‌ها و قطع رانت ارز، رو به زوال رفت و برعکس بنگاهی را می‌شناسم که با روی کار آمدن دولت جدید چشم‌انداز رو به رشدی پیدا کرده است. البته همان‌طور که اشاره شد، بنگاه در اصل باید روی پای بهره‌وری خود بایستد نه اینکه متکی به قدرت سیاستمداران باشد.
ایراد اصلی اتصال بنگاه به سیاست این است که با ظهور و سقوط سیاستمداران حال و احوالش تغییر می‌کند و با آمدن و رفتن دولت‌ها سهامش بالا و پایین می‌شود. چرا یک بنگاه به جای اتکا به بهره‌وری باید سرنوشت خود را به سیاست گره بزند؟ پاسخ این پرسش دست سیاستمدار است؛ جای دیگری دنبالش نگردید.

✅ @karkhone

در راستای رعد و برق‌های شنبه شب در ایران... بد نیست بدانید که ارتش اسرائیل به طور رسمی اعلام کرده است که نیروی هوایی این کشور، مانور مشترک ویژه‎ای را به تازگی همراه با نیروی هوایی آمریکا برگزار کرده است. این مانور مشترک ویژه برای تمرین چند اسکادران خاص برای سناریوهای درگیری هوایی با هواپیماهای دشمن صورت گرفته است.

پ.ن: در راستای بی خبری ما، بدانید که پس از شنیدن صدا تنی چند از دوستان قبه‌دار ما عزم سفر به غرب (کرمانشاه) را کرده و میخواستند یکهویی و جمعی اب و هوایی عوض کنند!

✅ @karkhone

‍ هاشمی رفسنجانی گفت نمی‌گذارند در ایران كارهای بزرگ انجام شود
به مناسبت درگذشت رحمان گلزار، سازنده شهرک اکباتان

| حسین مرعشی، رئیس وقت دفتر رئیس جمهور

در سال 1373 در دوران مسووليت دفتر رييس جمهور با توجه به اهميت احداث اتوبان تهران - شمال و نقش آن در بهبود ارتباط ساكنان اين ناحيه با مركز و نيز دسترسی آسان مردم تهران به نوار سبز شمال و سواحل زيبای دريای مازندران، پيگيری اجرای اين طرح در دستور كار دفتر رييس جمهور قرار داشت.

نظر به محدوديت بودجه دولت، جذب سرمايه‌گذار خصوصی بهترين گزينه بود. بررسی‌های وزارت راه نشان می‌داد كه اجرای اين طرح به حدود 400 ميليون دلار سرمايه نياز دارد و براي استهلاك اين سرمايه‌گذاری از محل عوارض بايد از هر خودرو 20 دلار برای 120 كيلومتر مسافت دريافت شود كه رقم بالایی به حساب می‌آمد. برای اقتصادی شدن پروژه، قرار شد كه علاوه بر سرمايه‌گذاری در احداث اتوبان، با سرمايه‌گذاری در احداث چند شهرک در طول مسير و شمال، از ارزش افزوده احداث اين شهرک‌ها براي تامين هزينه اتوبان استفاده شود. پس از گفت وگوهای فراوان با آقای مهندس تركان وزير وقت راه و سازمان مديريت و وزارت خارجه، سرانجام آقای رحمان گلزار شبستری، ايرانی مقيم آمريكا و سرمايه‌گذار شهرک اكباتان، براي اين كار مناسب تشخيص داده شد.

آقای گلزار با همه ايرانيان كه بعد از انقلاب از كشور خارج شده بودند متفاوت بود. اين گروه از ايرانيان هرگاه برای كار در ايران فراخوانده می‌شدند قبل از هر چيز خواستار برگرداندن اموال مصادره شده خود بودند. وقتی رحمان گلزار را برای سرمايه‌گذاری در طرح اتوبان شمال دعوت كرديم، در اولين جلسه گفت كه به هيچ وجه خواستار برگرداندن اموال خود نيست. او می‌گفت: «از زمانی كه به من مرخصی داده‌ايد، من در خارج از ايران سه شهرک مشابه اكباتان ساخته‌ام و در باقی مانده عمر خود فقط فرصت اجرای يك پروژه بزرگ ديگر را دارم و آرزوی من اين است كه آن پروژه در ايران اجرا شود. او از اين كه فرصت اجرای پروژه تهران - شمال به او داده می‌شد ممنون و متشكر بود.

من و آقای مهندس تركان در همه مراحل از حمايت جناب آقای هاشمی رفسنجانی برخوردار بوديم. مذاكرات مفصلی ظرف مدت چند ماه بين وزارت راه و گلزار انجام و نهايتاً قراردادی امضا شد كه آقای گلزار 400 ميليون دلار نزد بانك مركزی سپرده گذاری كند و بانك مركزی معادل ريالی آن را در اختيار ايشان بگذارد تا صرف اجرای پروژه شود و در مقابل اجرا و تقديم اين اتوبان به وزارت راه، دولت 10 هزار هكتار زمين به اين ترتيب که هشت هزار هكتار در آخرين چين‌خوردگی البرز به سمت دريای مازندران، هزار و 400 هكتار در ييلاقات ميانه راه و 600 هكتار در حومه تهران در اختيار سرمايه‌گذار برای شهرک‌سازی قرار دهد تا پس از آماده‌سازی و فروش، منابع خود را برگرداند و هرگاه درآمد فروش اراضی بيش تر از سرمايه‌گذاری انجام شده باشد با نظارت دولت، سرمايه‌گذار، اتوبان را پس از رسيدن به ساحل، به دو سمت شرق و غرب ادامه دهد. روزی كه قرارداد امضا شد، وزارت راه آن را برای صدور دستور نزد آقای هاشمی رفسنجانی برد. ايشان دستور روشن و قاطعی به آقای دكتر حبيبی معاون اول رييس جمهور دادند تا موضوع در دولت برای تصويب نهايی مطرح شود.

پس از پی‌نوشت نامه آقای تركان، آقای هاشمی رفسنجانی ضمن تاكيد بر پيگيری موضوع، پيش‌بينی خود را به من گفتند كه البته باور آن برای من تلخ و سخت بود. پيش‌بينی ايشان اين بود كه «نمی گذارند اين كار انجام شود. گفتم چرا؟ گفتند در ايران نمی‌گذارند كارهای بزرگ انجام شود. همين كه كار شروع شد، با يك نطق قبل از دستور در مجلس و يا با يك مقاله در روزنامه‌ها و يا با احضاريه يك دادگاه او را از كشور می‌رانند.»

تقريباً همين طور هم شد و موفق نشديم پروژه را با آن همه مقدمه شروع كنيم و آقای گلزار شبستری يكبار ديگر ايران را ترك كرد. در ماه های پايانی دولت آقای هاشمی رفسنجانی اجرای طرح به بنياد مستضعفان واگذار شد و پروژه‌ای كه بايد ظرف چهار سال به پايان می‌رسيد اكنون با وجود تلاش‌های بی‌وقفه مديران دلسوز بنياد و مجريان طرح در وزارت راه به دليل كمبود و يا نبود منابع كافی مالی، هنوز به پایان نهایی نرسیده است.

✅ @karkhone

تیم کوک مدیر عامل اپل: دلیل آمدن شرکت ها به چین نیروی کار ارزان نیست ، نیروی ارزان سالها است تمام شده دلیل اصلی آن در دسترس بودن نیروی کار بسیار متخصص است، در آمریکا شاید بتوان به اندازه یک اتاق از این نوع نیروی متخصص جمع کرد. اینجا چند استادیوم.

✅ @karkhone

سوءتفاهم بزرگ مسؤلان ایرانی درباره توسعه

| محمد بحرینیان

در ایران سه‌هزار و 200 میلیارد دلار منابع ارزی مستقیم و غیرمستقیم داشتیم. دولت کره برای صنايع هدف یارانه هم داده است. اما اینجا چه شد؟ ما بی‌برنامگی را نشان دادیم.

این اعداد تکان‌دهنده است. ما روی بعضی شرکت‌ها کار کردیم؛ مثلا روغن‌نباتی. سال 1396 وزارت صمت. 106 واحد بودند. 87 تا در دست اجرا. 193 تا در جمع. ارزهای بانک مرکزی می‌گوید شش‌میلیارد‌‌و 400 میلیون دلار ارز گرفته‌اند؛ یعنی قدرت تعریف دولت هم نداشتیم.

350 واحد دارای پروانه بهره‌برداری ماشین لباسشویی و تلویزیون. یک‌میلیارد‌و 280 میلیون دلار ارز گرفتند.

فولاد واقعا شاهکار است؛ هزارو 44 تا هستند؛ تولیدکنندگان ورق، میلگرد، مفتول نبشی گروفيل؛ یک‌میلیارد‌و 600 میلیون دلار ارز گرفته‌اند.

در دارو به همین ترتیب. یک بیسکوییت‌ساز 28 میلیون دلار ارز می‌گیرد از میان چهار هزار و خورده‌ای. خودرو، قطعه‌سازان. در دارو سه میلیارد دلار دادیم. اسم این توسعه است؟ اصلا چنین اسمی می‌شود برای این گذاشت؟ دارو، آمارش مربوط به 1397 است. یک قرص مثل استامینوفن را 53 تا از 144 تا تولید می‌کنند. همه موادش را هم از چین می‌آورند. اینها 80 درصدش لیبلینگ است. از نظر تعداد واحدهای کل کشور در پایان اسفند 96، نزدیک 80 درصد آنها فناوری پایین و متوسط پایین است. ولی بقیه‌اش هم فکر نکنید بالاست؛ مونتاژ است. 79.1 درصد کل اشتغال اینها در رده‌های پایین و متوسط پایین است.

ما با این روند در منطقه هم کاری نمی‌توانیم بکنیم. از فرق سر تا نوک پا وابسته است. سال 93 تا سال 98 ارزش ماشین‌آلات نو 23 میلیارد ارز با معافیت گرفته‌اند...

توسعه مانند جاده علامت‌هایی می‌خواهد که همه توانایی خواندنش را داشته باشند. یکی از سوءتفاهم‌های موجود این نکته است که جلوه‌های ظاهری را با توسعه یکی گرفته‌اند. فکر می‌کنند اجرای پروژه توسعه است. شهر تهران با این ترتیب کنونی از بین می‌رود. بورژوازی کج‌کارکرد مسکن که از سال‌های 85 ،86 به این طرف بیشتر هم شده، شهرهای ما را نابود می‌کند.

اما توسعه چگونه اتفاق می‌افتد؟ «روستو» یک نظریه پنج‌مرحله‌ای دارد. کشورهای شرق آسیا این نظریه را با شرایط خودشان متعادل کرده و تطبیق داده‌اند. ما هم یک ایده اولیه از مالزی گرفتیم و کامل کردیم که در سال 2002 منتشر شده است. می‌گوید عنصر جامعه ابتدایی کار است. در جامعه کشاورزی زمین هم اضافه می‌شود. در مرحله بعدی کشاورزی و معدن‌کاری است؛ یعنی سرمایه هم اضافه می‌شود. جامعه صنعتی مرحله بعد است: کار، زمین، سرمایه و کارآفرین نوآور. این‌قدر کارآفرین را که شون پیتر مطرح کرده مبتذل کرده‌ایم که معنای آن از بین رفته. خصوصیات آن این است که نوآور باشد. دولت‌ها باید حواسشان به این کارآفرین باشد. از یک واحد صنعتی 1077 تا طبق اسناد رسمی ایجاد شده. در نمایش ما بحث کارآفرینی را مطرح می‌کنیم. واژه را مبتذل کردیم. باید به آن پسوند کارآفرین نوآور را اضافه کنیم. شون پیتر می‌گوید توان سازمان‌دهی باید داشته باشد کارآفرین. در کشور ما کرونا، سیل و... این بلایا آمد. دیدیم که سازمان‌دهی نداریم.

بدون اقتصاد مقیاس تحقیق و توسعه اتفاق نمی‌افتد. به چیزهای قبلی اضافه کنید اطلاعات و اینفورمیشن.92.3 درصد صنایع ما در مرحله بدوی هستند. عنصری دیگر هم اضافه کنید: اطلاعات، فناوری و سوم انباشت دانش ضمنی. در مرحله آخر و جامعه پساصنعتی یک عامل اضافه می‌شود: دانش. دانش‌بنیانی که ما می‌گوییم نمایشی است در ایران. این مراحل طی شده؟

یک مثال از توسعه و بعد شرایط ایران بزنم. مثال‌ها در پنج کشور مشابه هم هست. در کره گروهی مستقل از دولت برای برنامه‌ریزی تشکیل شد. یک چشم‌انداز فقط داشتند تا 2010. فکر می‌کنم ما صدتایی چشم‌انداز داریم. هدف آن هم این بود: کشور کره از کشوری با استخوان‌بندی کشاورزی عقب‌مانده تبدیل به صنعتی مدرن شود و تمام. بدون تعیین هیچ شاخصی. روی چند قسمت تکیه کردند. یک اینکه اساس توسعه صنعتی ماشین‌آلات است. ژاپن 200 کتاب را ترجمه کرد چین 500 تا کتاب را. ما هنوز شون پیتر را ترجمه نکرده‌ایم. از کینز یک کتاب داریم! کتاب‌های اساسی را نداریم. آدام اسمیت را ترجمه نکرده‌ایم! یک گزینش فقط از «ثروت ملل» داریم. از «ریکاردو» فکر کنم یک کتاب هست. ما متون اساسی را نداریم. آبشار فناوری از ماشین‌آلات فواره می‌زند. عموما آلمان و سوئد و آمریکا را بررسی کردند.

دموکراسی بعد از صنعتی‌شدن اتفاق می‌افتد و نمونه‌های آن را فوکویاما مبسوط آورده است. دموکراسی ظاهری به فساد منتهی می‌شود. پس به این می‌رسند که ماشین‌آلات مشتری ندارد. خودرو و کشتی‌سازی را انتخاب می‌کنند. این صنایع هم صنعتی و هم نظامی است. اینها البته بدون ارتباط با دنیا نشدنی است!

✅ @karkhone

| محمد ایمانی

اگر همین امروز تمام ثروت دنیا را جمع کنند و به طور کاملاً مساوی بین همهٔ مردم جهان تقسیم کنند، کمتر از یک دقیقه طول خواهد کشید تا این «برابری» به هم بخورد و دوباره عده‌ای ثروتمندتر از عده‌ای دیگر شوند. نه اینکه آن عده ثروت بقیه را با زور و خشونت از آنها سلب کنند، بلکه این اتفاق بالضروره می‌افتد، زیرا ۱) انسان‌ها برای ارضاء نیازهای خود به «معامله» نیاز دارند، ۲) انسان‌ها نیازهای متفاوتی دارند، ۳) کسانی با «کار» خود کالای مورد نیاز انسان‌ها را تأمین و عرضه می‌کنند ۴) و کسانی دیگر با «کار» خود از طریق روش‌هایی مثل بازاریابی، راه‌اندازی بازار بورس، ایجاد بانک و… ثروت خود را بیشتر می‌کنند ۵) و کسانی هم این کالاها و خدمات را می‌خرند والخ. یک شبانه‌روز بیشتر طول نخواهد کشید تا دوباره نابرابری بزرگی ایجاد شود. دلیلش هم ساده است: انسان‌ها برابر نیستند! بعضی باهوش‌ترند، بعضی کوشاترند، بعضی … . و مهمتر اینکه «طبیعت» انسان به رقابت و بهتر کردن وضعیت خود نسبت به دیگران میل دارد.

برابری‌خواهی اعلام جنگ علیه طبیعت انسان است و چون طبیعت انسان روال طبیعی خودش را دارد و «نظم طبیعی» خودش را ایجاد می‌کند، برای «ایجاد و حفظ برابری» چاره‌ای برای برابری‌خواهی باقی نمی‌ماند جز ایجاد یک دستگاه سرکوب هولناک استبدادی که تمام ثروت بشر را مدام به طور مساوی بین آنها تقسیم کند.
مشکل بعدی اینجاست که «سرکوب»، «استبداد» و از بین بردن رقابت بین انسان‌ها، انگیزهٔ تلاش و کار آنها را از بین می‌برد. (چرا من باید کار کنم وقتی بخش مساوی‌ای از ثروت همه را دریافت می‌کنم؟ چرا من باید بیشتر و سخت‌تر کار کنم وقتی…؟ چرا من باید نوآوری کنم وقتی …؟ ووو)
دست آخر برای این دستگاه سرکوب و استبداد «ایجاد و حفظ برابری» چاره‌ای نمی‌ماند جز اعمال خشونت روی انسان‌ها برای اینکه «کار» کنند، چون بدون کار ثروتی ایجاد نمی‌شود! این دستگاه «مجبور» است برای ایجاد و حفظ برابری، از همهٔ انسان‌ها «بردگان»ی مطیع فرمان خود بسازد که در صورت سرپیچی از فرمان با مجازات‌های خشن مثل اعدام مواجه می‌شوند.
به این وضعیت مدینهٔ فاضلهٔ سوسیالیسم می‌گویند.

✅ @karkhone

بیشتر سیاستمدار بود تا روحانی


| علی سرزعیم

یکی از علائم بلوغ جوامع این است که از مطلق‌انگاری مثبت یا منفی نسبت به شخصیت‌ها دست بر می‌دارد و تلاش می‌کند قضاوت منصفانه‌تری نسبت به آنها داشته باشد. بیایید در مورد هاشمی رفسنجانی قضاوت نقادانه و دوجانبه را تمرین کنیم. به نظر شما مهم ترین نقطه قوت و ضعف هاشمی چه بود؟

واقعیت آنست که اصناف و اقشار مختلف اولویتهای متفاوتی دارند. برای یک روحانی دین اهمیت اول دارد و امور دیگر اهمیت نازلتری دارند. برای اهالی هنر، زیبایی و هنر اصل است و امور دیگر فرع قلمداد می‌شوند. برای اهالی ورزش سلامت و نشاط ناشی از تحرک جسمانی اهمیت دارد و بقیه امور، ثانوی هستند. برای اهالی فرهنگ و علم، آموزش اولویت اصلی است و بقیه امور به مرحله بعدی اولویت تنزل می‌یابند. به همین دلیل اگر اداره جامعه صرفا به یکی از اینها واگذار شود بیم آن می‌رود که به یک اولویت بهایی بیش از حد داده شود و به امور مهم دیگر بهایی کمتر از حد لازم. هر رشته و دیسیپلین علمی نگاه خاصی را به افراد تلقین می کند و افراد را بر می انگیزد تا به جهان از زاویه خاصی نگاه کنند که طبعا نگاه جامعی نخواهد بود. حقوق دانان تنها از منظر حقوق، فقها تنها از منظر فقه، اقتصاددانان تنها از منظر اقتصاد، هنرمندان تنها از منظر هنر جهان را می نگرند.

اما یک سیاستمدار محدودیت هر نگاه و فواید هر رویکرد را می فهمد و تلاش می کند که خود را در هیچ کدام این قالبها محدود نکند. سیاستمدار کسی است بر اساس تجربه زندگی خود می‌آموزد به هر چیز بهای لازم و وزن مناسبی بدهد. لذا سیاستمداران شاغول و میزان اولویت‌دهی به امور مختلفند و مانع از افراط و تفریط در این عرصه. هرچقدر سیاستمدار زندگی غنی‌تر یعنی حاوی تجربه‌های دست اول بیشتر و تجربه‌های همنشینی با افراد مختلف و همچنین تجربه فراز و فرودهای بیشتری داشته باشد سیاستمدارتر می‌شود.

هاشمی اگرچه در حوزه بزرگ شده بود اما تجربه زندگی واقعی بیش از تجربه حوزه بر شکل دهی شخصیت او موثر بود. هاشمی به خارج از کشور سفر کرده بود و رونق کشورهای پیشرفته را دیده بود. دیده بود که نظام اقتصاد بازار چگونه خلاقیت افراد را بارور می کند و فعالیت افراد را در سمت مولد بودن جهت دهی می کند و به همین دلیل با تفکرات دولت زده و مداخله گر در اقتصاد بر سر مهر نبود. هاشمی قبل از انقلاب ساخت و ساز کرده بود و فهمیده بود که کسب و کار خصوصی سودآور چقدر جذاب است! هاشمی از محل سود فعالیت ساخت و سازش به خانواده زندانیان زمان شاه کمک مالی می کرد. همین سابقه به او کمک کرد تا وقتی که صفت زالوصفت به هر سرمایه داری الصاق می شد نگاه مثبت به سرمایه داران را ترویج کند.

آقای هاشمی نسبت به دیگر روحانیون حاکم، وزن منطقی‌تری به همه ابعاد لازم برای یک زندگی خوب می داد. همین امر برای کسانی که زندگی را تک بعدی می بینند یا در حکومت اسلامی وزن غیرمتعارفی به برخی جنبه های خاص می دهند گناه نابخشودنی بود و هاشمی را وفادار به ماموریت روحانیت یا ماموریت انقلابیون قلمداد نمی کردند.

اما هاشمی سیاستمداری سنتی بود و نتوانست در قامت سیاستمدار مدرن درآید. ویژگی سیاستمدار سنتی، شخصی کردن سیاست است در حالیکه سیاستمداران مدرن بر کاهش نقش فرد و برجسته کردن نهادها تاکید دارند. به عنوان مثال در کشورهای عربی میزان حضور عکس مسئولان آنها در عرصه های عمومی مثل فرودگاه سنجه خوبی از میزان شخصی بودن سیاست این کشورهاست! در مقابل کشور چین است که اگرچه دمکراتیک نیست اما حزب خلق چین مهمتر شخص دبیرکل آنست! هاشمی نتوانست در عرصه سیاسی خود را از خانواده اش منفک کند و میان دو نقش پدری و سیاستمداری تفکیک قائل شود. هاشمی نتوانست ساختارهای سیاسی را به سمت غیرشخصی شدن سیاست سوق دهد و احزاب را تشکیل دهد، نهادها و تشکل ها را تقویت کند. هاشمی به تشکل گرایی نپرداخت و در عوض به ایفای نقشهای ضعیفی مثل واسطه پیام، میانجی گری، حفظ ارتباطات مبتنی بر سابقه انقلابی و امثالهم بسنده کرد. هاشمی حزب جمهوری اسلامی را تعطیل کرد اما احیا نکرد!

سخن پایانی
سالگرد هاشمی فرصتی برای بازاندیشی در مورد نقش سیاستمداران است. سالهاست که کشور ما از نظر تعداد متخصصان رشد خوبی کرده است، در دهه هشتاد کمبود منابع ارزی وجود نداشت، فرصتهای رشد درایران کم نیستند مساله کمبود سیاستمدار حرفه ای و شش دانگ است. سیاستمداری که به قول آن شاعر از اهالي امروز باشد، و با تمام افق هاي باز نسبت داشته باشد و لحن آب و زمين را خوب بفهمد. درک زمینه و روح زمانه زمانه ویژگی یک سیاست مدار شش دانگ و حرفه ای است. این سیاست مدار می تواند جامعه را به سمت توسعه حرکت دهد و سیاست را غیرشخصی کند.

آیا در آینده ایران چنین سیاستمداران ظهور خواهند کرد؟ آیا مجال بروز خواهند داشت؟ امیدوارم که اینگونه باشد.

✅ @karkhone

گزارش اتاق بازرگانی مشترک بریتانیا و نروژ درباره توافق 25 ساله ایران و چین

✅ @karkhone

| محمدرضا اسلامی

و چه لذتی دارد با پای شکسته، با عصای زیر بغل، مقابل دوربین هایِ در حالِ حرکت، در حال خدمت به مردم و حل مشکلات مردم بودن...
واقعا چه از این بیشتر لذت و کیف دارد؟

چرا تمام نمی شود این کابوس؟ از تیمِ مشاوران رسانه ای این آقای وزیر باید پرسید چند میلیون تومان خرجِ ساخت این کلیپ کرده اید؟ تراولِ دوربین را ببینید! دوربین از این سمت به آن سمت در حال حرکت و... ثبت لحظاتِ خدمت.

نمی دانم این چه بلایی هست که ما به آن مبتلا هستیم؛ یا به سیاستمداران لالی که توانِ دو کلمه حرف زدن ندارند(از محمدرضا عارف و سیدحسن خمینی گرفته تا اسداله بادامچیان و...) یا سیاستمدارانی که زبانِ دوربین را به احسنِ وجه (اینگونه) بلد هستند... یعنی واقعا حد وسطی نیست؟

آیا هنوز تمام نشده دوره اینکه با "نامه" "مشکلات مردم" را حل کنیم؟

در یکی از سفرهای احمدی نژاد به استان فارس حدود ۲۲۰هزار نامه جمع شد. در یکی از سفرهای دیگر احمدی نژاد به استان کهکیلویه و بویراحمد بیشتر از جمعیتِ خانوارِ در استان "نامه" جمع شد. آن زمان به "تعداد" نامه ها افتخار می کردیم. آیا آن مشکلات حل شد؟ آیا اشتغال ایجاد شد؟ معیشت چه؟
باز دوباره باید با این روشها به سراغ مردم رفت؟

ای آقای عاشق خدمت با پای شکسته! فقط یک فقره فرودگاه دبی بیش چهارصدهزار شغل ایجاد کرده.

در سال ۲۰۱۶ گردش مالی فرودگاه دوبی بیش از ۲۵ میلیارد دلار و فرودگاه بین المللی استانبول ۲۲ میلیارد دلار بوده که از میزان درآمد حاصل از صادرات غیرنفتی ایران در همان سال بیشتر بوده است.

سهم فرودگاه جدید اسـتانبول از تولید ناخالص داخلی ترکیه تا سال ۲۰۲۵ به ۹.۴٪ درصد می رسد که ۷۹ میلیارد دلار دیگر به تولید ناخالص داخلی ترکیه کمک کرده و بیش از ۲۲۵هزار شــغل ایجاد خواهد کرد.
(مرجع)

The report said Emirates airline, Dubai Airports and the aviation sector as a whole contributed $26.7 billion to the Dubai economy in 2013, which was almost 27 per cent of Dubai’s gross domestic product, or GDP, and supported a total of 416,500 jobs accounting for 21 per cent of the emirates’ total employment...

شما برو و فرودگاه آنچنانی احداث کن، آنقدر اشتغال ایجاد خواهد شد که نیازی نباشد با پای شکسته بروی مقابلِ دوربین "مشکلات مردم" را حل کنی.

شما اگر در همان دفترت بنشینی و آمار و ارقامِ اشتغال ناشی از (سیاستگذاریهای صحیح)، فرودگاه استانبول و صنعت گردشگری در توکیو ژاپن را "مطالعه کنی" و به هیات دولت گزارشِ فنی بدهی، "آثارش" خیلی بیشتر از آن است که با پایِ شکسته مقابلِ دوربین به ۱۵۰ تا نامه برسی.

العدل یضع الامور مواضعها...

✅ @karkhone

همراه با شرقِ کمونیست

در تابستان ۱۳۶۸ هاشمی رفسنجانی برای انجام توافقی تسليحاتی در سفری محرمانه به اتحاد جماهير سوسیالیستی شوروی می‌رود. او در خاطرات تيرماه خود می‌نویسد:

روس‌ها از من خواسته بودند در مورد توافق تسليحاتی چيزی نگویم...با مراسم خاصی من و آقای گورباچف دو سند...را امضا كرديم و امضای سند تسليحات، به عهده آقای [بهزاد] نبوی و كاتاشف بود كه به خاطر اختلاف نظرشان، آماده نبود؛ با تاكيد من و گورباچف رفتند، آماده كردند و در فرودگاه امضا نمودند...مراسم خداحافظی با گورباچف را در كاخ كرملين انجام داديم. به سوی اقامتگاه حركت كرديم. در بين راه، در خيابان آربات كه مركز روشنفكران و هنرمندان مسكو است، پياده شديم و سراسر خيابان را پياده رفتيم. مردم مسكو خونسردند و احساسات نشان نمی‌دهند. از يك نويسنده كه كتابش را خود چاپ كرده بود و كنار خيابان می‌فروخت، يك كتاب خريدم. ده روبل به او دادم. قيمت كتابش سه روبل بود. اين تنها كتاب فروشی خصوصی مسكو بود. از يك فروشگاه كوچك مواد غذایی هم بازديد كرديم. ميوه‌ها و كمپوت‌ها را می‌فروختند؛ چيز كمی بود، با كيفيت غير مرغوب و نسبتا گران.

✅ @karkhone

چگونه چین همسایگان جنوبی را جایگزین ایران کرد

| صابر گل عنبری

وزرای خارجه چهار کشور عربستان، کویت، عمان و بحرین دیروز به دعوت همتای چینی خود وانگ یی به پکن رفتند. سفر جمعی پنج روزه این وزرا به چین در نوع خود بی‌سابقه است. علت آنی این سفر به افزایش قیمت نفت و نگرانی‌های چین به عنوان بزرگ‌ترین خریدار نفت در جهان از این مساله بر می‌گردد؛ اما این کل داستان نیست و پیام‌های نهفته در این سفر فراتر از آن است.
چین و همسایگان عرب جنوب ایران تا سال 1990 یا روابطی نداشتند و اگر هم بعضا رابطه‌ای داشتند، بسیار معمولی بود. اما از این سال به بعد پس از برقراری روابط دیپلماتیک ریاض و پکن، رفته رفته مناسبات چین و این کشورها رو به رشدی مستمر نهاد. پس از شروع هزاره سوم میلادی، به موازات اهمیت مضاعف مولفه اقتصاد در روابط بین‌الملل، دو طرف با شناختی دقیق از موقعیت اقتصادی یکدیگر و احساس نیاز متقابل، گام‌های اساسی در جهت توسعه روابط اقتصادی برداشتند. از یک سو، وزنه خاورمیانه، فراخور راهبرد کلان اقتصادی چین در سیاست خارجی‌اش سنگین‌تر شد و در اولویت قرار گرفت، اما با توجه به پیچیدگی‌های ناشی از تنش‌ها و بحران‌های چند لایه در این منطقه، چین سیاست محافظه‌کارانه و بی‌طرفانه ارتباط با همه را در پیش گرفت و همزمان به توسعه روابط اقتصادی خود با ایران، عربستان و شرکای آن در خلیج فارس، ترکیه و اسرائیل همت گماشت. اما در این میان، موقعیت ژئواستراتژیک حوزه عربی خلیج فارس از دو بعد کانونی انرژی و ثروت بیشتر مطمح نظر چین به ویژه در مسیر پروژه عظیم "کمربند ـ راه" قرار گرفت.
این حوزه عربی با مساحتی بالغ بر 2.4 میلیون کیلومتر مربع که بیشتر آن بیابان و لم یزرع است و جمعیتی 57 میلیون نفری، نزدیک به یک تریلیون دلار تجارت خارجی دارد و تولید ناخالص داخلی آن حدود یک تریلیون و پانصد میلیارد دلار بوده و جایگاه اقتصادی سیزدهم جهان را دارد. همین شاخص‌های اقتصادی اهمیت موقعیت این حوزه را برای چین مضاعف ساخته است.
در عین حال، به موازات آن، با وجود این که بازار ایران از جذابیت و جایگاه خاصی برای چینی‌ها برخوردار بود، اما به علت تداوم مشکلات روابط خارجی، مساله تحریم‌ها و نبود افقی روشن برای پایان این معضل، رفته رفته اهمیت خود را برای چین از دست داده و پکن با یافتن جایگزین‌های مطمئن‌تر دیگر احساس نیازی به انرژی ایران نمی‌کند و عربستان را جایگزین کرده است. از این جهت در حالی که چنان با آب و تاب از سند همکاری 25 ساله با چین سخن گفته می‌شود و علیرغم همه جنجالی که درباره آن به پا شده است، سال گذشته حجم تجارت با چین به پایین‌ترین حد خود در 16 سال اخیر به کم‌تر از 20 میلیارد دلار رسید.
از دیگر سو نیز، کشورهای عربی حوزه خلیج فارس به ویژه از سه دهه پیش با عقلانیت و حکمرانی اقتصادی دوراندیشانه‌ مبتنی بر درک تحولات نرم در موازنه قدرت در سیاست بین‌الملل، سنگین شدن مستمر وزنه چین در آن، الزامات این مساله در آینده، و همچنین بنا به مقتضیات چشم اندازهای کلان اقتصادی بلندمدت خود، با حفظ اتحاد سیاسی و امنیتی خود با آمریکا در جهت تقویت روابط اقتصادی با چین حرکت کردند. از این رو، حجم مبادلات تجاری چین با شش کشور عربی حوزه خلیج فارس که در سال 1990 تنها یک میلیارد و پانصد میلیون دلار بود، به 68 میلیارد دلار در سال 2009 رسید. اما با توجه به نیاز مبرم چین به انرژی و مشکلات تحریمی ایران در یک دهه اخیر بیش از 200 درصد رشد کرد و در سال 2021 به نزدیک 200 میلیارد دلار افزایش یافت؛ به گونه‌ای که چین جای اتحادیه اروپا را گرفت و به شریک نخست تجاری شورای همکاری خلیج فارس تبدیل شد. جالب اینجاست که این کشورها در حالی جزو متحدان آمریکا به شمار می‌روند که آمریکا جایگاه چهارم را پس از چین، اتحادیه اروپا و هند در مناسبات تجاری با شورای همکاری خلیج فارس دارد.
چین هم اکنون به شدت به دنبال عقد موافقت‌نامه تجارت آزاد با این شوراست، اما روابط اعضای شورای همکاری خلیج فارس با چین رفته رفته ابعادی فرااقتصادی هم پیدا کرده است و می‌رود که با برخی اعضا جنبه نظامی هم به خود به گیرد و در این زمینه می‌توان به گزارش‌های مربوط به کمک چین به عربستان برای تولید موشک‌های بالستیک و تلاش برای احداث پایگاه نظامی در امارات اشاره کرد.
البته آمریکا در چند سال اخیر فشارهایی را برای دور کردن این کشورها از چین وارد کرده است، اما روابط این کشورها به ویژه عربستان و امارات چنان با چین در هم تنیده شده که بعید است واشنگتن توفیقی حاصل کند. به هر حال، صرفا نباید از این منظر به مساله نگریست، بلکه توسعه روابط چین در خلیج فارس الزاماتی ژئوپلتیکی در آینده به همراه دارد و پکن در آینده نزدیک بیش از آمریکا نسبت به امنیت این منطقه، آب‌های آن و شرکای اقتصادی مهم خود حساس خواهد شد.


✅ @karkhone

کار نیکو کردن از پر کردن است

نقل است انوشیروان و وزیرش بزرگمهر به شکار رفتند. نوشیروان تیری در چله گذاشت و آهویی را به زیبایی به زیر کشید.
بزرگمهر در مقام تحسین شاه گفت که این مهارت شاه ناشی از تمرین اوست اما شاه بر این باور بود که این فره ایزدی اوست که چنین ویژگی به او عنایت کرده!
در راه، دخترکی نحیفی را دیدند که گاوی فربه را به دوش گرفت و از علفزار به آغل برد.
شاه پی کشف سر این ماجرا رو به دخترک کرد و گفت: از چه رو توانستی این گاو فربه را به دوش کشی!؟
دخترک گفت: این گاو، گوساله‌ای نحیف بود، از روز اولی که به دنیا آمد، من هر روز او را اینگونه به علفزار آوردم و بازگرداندم تا اینک که گاوی فربه شده!
بزرگمهر به شاه لبخندی زد و گفت: کار نیکو کردن از پر کردن است!

باز نقل است اسمیت معجزه تقسیم کار و تخصصی شدن را در کارگاه سوزن‌سازی عمویش کشف کرد (در اصالت این داستان شک و شبهه زیاد است).
او دریافت اگر به جای آنکه هر کارگر، سیم را هم ببرد، هم صاف کند، هم سوراخ کند و هم نوکش را تیز؛ هر کدام در یک کار متخصص شوند، راندمان کار به شکل تصاعدی بالا خواهد رفت.
تقسیم کار و تخصصی شدن و در نهایت، مزیت نسبی، از همین جا متولد شد.
هر کسی را بهر کاری ساختند!
اما این بهر کاری، لزوما ژنتیکی نیست گرچه ژن و ویژگی‌های هر کسی، او را برای کاری مناسب می‌سازد.
ماهی در بالا رفتن از درخت، هیچ مطلق است اما در شنا کردن، هیچ سنجابی به گرد پایش نمی‌رسد.
بخشی مهمی از مزیت نسبی، در همین ویژگی‌های شخصی افراد و در یک اشل بزرگتر، جوامع و اقلیم‌ها نهفته است.
مزیت نسبی یعنی همین؛ من در چه کاری متخصص شوم که هم با توانایی‌هایم سازگار باشد و هم با شرایط اقلیمی و جغرافیایی من هماهنگ!
غیر از این اگر کنم، من یک همه کاره هیچ کاره‌ام.
زندگی شخصی‌مان را نگاه اندازیم؛ اگر قرار بود همه چیز مورد نیازمان را خودمان تولید کنیم، وضع زندگی‌مان از گاوهای طویله بهتر نبود!

حالا در این کانسپت، آنچه موجب می‌شود ما به حداکثر منافع و مزایا از این تقسیم کار و مزیت نسبی دست یابیم، رقابت همکاری‌جویانه ماست!
هم رقابت و هم همکاری؛ توأمان!
با هم رقابت می‌کنیم تا هر کدام بهتر از دیگری باشیم. چرا!؟
چون دنبال سود خودمان هستیم! رقابت یک اصل کاملا خودخواهانه است. من با آن دیگری که کالایی مشابه می‌سازد، رقابت می‌کنم تا مشتری بیشتری را به سمت خودم جلب کنم. من خیرخواه مشتری نیستم، دنبال سودم هستم اما؛
اما سود بیشتر من، مستلزم جلب توجه تعداد بیشتری از مصرف‌کنندگان به سمت خودم است!
چگونه باید چنین کاری انجام دهم!؟
با تولید کالای با کیفیت بالاتر و ایضا قیمت کمتر!
این همه داستان رقابت در بازار است. وقتی من چنین ارزشی را برای مصرف‌کننده ایجاد کنم، هیچ آدم عاقلی سمت مغازه بغلی نخواهد رفت. ناچار او هم باید چنین کند و گرنه باید جل و پلاسش را جمع کند. همین رقابت و انگیزه خودخواهانه ماست که در نهایت خیر جمعی که همان اضافه رفاه بیشتر مصرف‌کننده باشد را رقم می‌زند. بنابراین، من با ایجاد مزیت نسبی برای خودم، جیب خودم را از زر و سیم آکندم و در عین حال، برای مصرف‌کننده هم رفاه و آسایش بیشتر فراهم کردم.
اما همکاری‌جویانه هم هست!
چرا!؟
چون به مرور تولید پیچیده می‌شود و لاجرم در تولید همان کالای خاص، مثلا اتومبیل، برخی در تولید برخی اجزای آن، متحبرتر شده و مزیت نسبی برای خود ایجاد می‌کنند. اینجا من باید با دیگرانی که حتی ممکن است رقیب من باشند دست به همکاری می‌زنم!
نمونه آن که شاید تعجب کنید، همکاری اپل و سامسونگ است! صفحه نمایش گوشی‌های اپل را سامسونگ تولید می‌کند!!!
عجیب بود؛ نه!!؟
در مزیت نسبی حتی رقبای تشنه به خون هم هم، همکاری می‌کنند.

اما چرا حکومت‌های ایدیولوژیک با مزیت نسبی سر جنگ دارند!؟
رقابت همکاری‌جویانه، ملزوماتی دارد. از جمله توافق بر سر یک سری اصول کلی. این اصول ممکن است اندیشیده شده باشند یا ناشی از نظم‌های خودجوش!
نظم‌هایی که محصول کنش ما هستند و نه لزوما از پیش برای آنها تدبیری اندیشیده باشیم. مثل نظم بازار. کسی بازار را خلق نکرده، محصول کنش ما انسان‌هاست. مثل دستور زبان؛ کسی زبان را خلق نکرده، محسوب کنش‌های انسان‌هاست!
حال اگر یک حکومت جایگاه خود را در نفی و نقض این اصول کلی تعریف کند، پی برساختن چیزی باشد که آن دیگران دخیل در بازار نتوانند به هر دلیل با آن کنار آیند، اینجا آن حکومت با یک خلأ مواجه می‌شود؛ قادر نیست از مزیت همکاری بهره برد و لاجرم باید برای تامین نیازهای خود، خود دست به تولید همه چیز بزند! نتیجه را هم قبلاً گفتیم: زندگی گاوها در طویله!

در واقع، خودکفایی به خودی خودش یک تز نیست، محصول جانبی
(by product)
نوع نگاه ما به روابطی است که میان سایر آدمیان و سایر جوامع شکل گرفته است. اگر نخواهم این بازی را بپذیرم، لاجرم چاره‌ای جز زندگی در طویله خودکفایی ندارم!

✅ @karkhone

زیان انباشته بانک آینده: ۸۲ هزار میلیارد تومان که ۵۰ برابر سرمایه بانک است

از 97 تا الان. مدام در حال افزایشه. البته صورت مالی سال‌های قبل رو هیات مدیره دست کاری می کرد و باعث می‌شه زیان ثبت نشه. فقط در یک قلم خدمت‌تون عرض کنم، مانده تسهیلات اعطایی به ایران مال، 43 هزار میلیارد تومنه. اما تا الان فقط 660 میلیارد تومان تسویه شده که تازه این رقم هم دوباره صرف افزایش سرمایه شرکت توسعه بین‌الملل ایران مال شده. این نشون می‌ده تسهیلاتی که ایران مال گرفته تقریبا 100 درصد بازنگشته.

صورت مالی حسابرسی نشده 9 ماهه 1400 بانک آینده منتشر شد امروز. رقم کل زیان انباشته بانک آینده، (نه گروه بانک آینده) فقط بانک آینده رسیده به 81 هزار و 900 میلیارد تومن.
همین‌طور پیش بره بانک آیند به یک فاجعه ملی تبدیل می‌شه

✅ @karkhone

امیدواری در غبار

|محسن جلال‌پور

یکشنبه سوم بهمن 1400 برای دهمین‌بار طی دو ماه گذشته عازم جیرفت شدم بین راه در گردنه‌هایی که از منطقه راین به جیرفت منتهی می‌شد، برف ‌خوبی نشسته بود. این برف نوید سالی پر برکت را می‌دهد.
اما به جیرفت که رسیدیم خوشحالی‌ها به غم و افسوس و نگرانی‌ تبدیل شد. به گفته اهالی، برف ‌و بارانی که می‌توانست موجب خیر و برکت در جنوب ‌استان کرمان باشد، آنقدر خرابی به بار آورده که بیش از 25 هزار نفر را بی‌خانمان کرده و به افراد زیادی صدمه مالی و جانی زده است. بسیاری از پل‌ها و راه‌ها آسیب دیده و روستاهای زیادی غرق شده‌اند؛ استانداری کرمان بیش از پنج هزار میلیارد تومان خسارت برآورد کرده است.

نمی‌دانم این چه حکمتی است که برای مردم این منطقه، حد وسط وجود ندارد؛ یا گرفتار خشکسالی می‌شوند یا سیل غرقشان می‌کند. متأسفانه فقط این نیست؛ جیرفت در محاصره آلودگی هم قرار دارد. تاكنون چنین هوای غبارآلوده‌ای را در هیچ جای ایران ندیده بودم. آنقدر غبار در هوا وجود داشت که نمی‌شد پیش پا را دید.
دوستانی که کارهای ما را دنبال می‌کنند، حتما خاطرشان هست که از سال 1392 تلاش می‌کنیم در قالب شرکت «گلشن آرای ارم» پایانه‌ای برای صادرات محصولات کشاورزی در جیرفت راه‌اندازی کنیم. برآورد ما این بود که مجموعه ، تا سال 1395 راه‌اندازی شود. اما آن‌قدر گرفتار اخذ مجوز و طی مسیرهای پیچیده شدیم که نفهمیدیم چطور 8 سال گذشت و تا امروز بیش از 10 برابر برآوردهای اوليه، هزینه کرده‌ایم. تحریم‌ها نیز باعث شد نتوانیم ماشین‌آلات را وارد کنیم و بورکراسی پیچیده در سازمان‌های دولتی اجازه نداد ماشین‌آلاتی که وارد کرده‌ایم را نصب کنیم.

از سال 97 به این سو با تمام توان درگیر تأمین مالی، واردات تکنولوژی و انتقال پول به طرف خارجی برای نصب ماشین‌آلات هستیم. دست کم شش‌ ماه است هر چه تلاش می‌کنیم تا هزینه نصب ماشین‌آلات و گارانتی آنها را واریز کنیم تاكنون موفق نشده‌ايم. شرکت سازنده، شرکت معتبری در اروپاست که مدرن‌ترین ماشین‌آلات «سورت» و بسته‌بندی ميوه را به ما فروخته و بیش از 90 درصد پول را هم واریز کرده‌ایم اما از آنجا که قرار است 10 درصد باقی مانده را در زمان نصب و راه‌اندازی واریز کنیم، طرف خارجی اعتمادش را از دست داده و معتقد است به خاطر تحریم‌ها قادر به واریز هزینه نیستیم.
شاید باورتان نشود، ده‌ها راه و مسیر را انتخاب کرده‌ایم اما نمی‌توانیم پول را انتقال دهیم و حتی اعلام کردیم که می‌توانیم پول را به صورت دستی به شرکت تحویل دهیم اما آنها به دليل قوانين خود، چنین روشی را نمی‌پذیرند. مانده‌ایم چه کنیم؛ اگر ماشین‌آلات را خودمان باز کنیم، گارانتی باطل می‌شود و اگر باز نکنیم، کارمان زمین می‌ماند.

به هرحال با همه این گرفتاری‌ها امید‌واریم تا پایان امسال به هر طریق ممکن، مساله‌ انتقال پول ماشین‌آلات و نصب آن را عملیاتی کنیم تا سال آینده در اردیبهشت ماه بتوانیم پایانه صادراتی را راه‌اندازی کنیم. ظرفیت این پایانه 70 هزار تن است و اگر راه‌اندازی شود می‌تواند پنج نتیجه مثبت داشته باشد:

اول اینکه؛ پایانه این ظرفیت را دارد که یک‌پنجم محصولات کشاورزی جنوب استان را با بهترین بسته‌بندی،آماده صادرات کند. در این منطقه حدود 300 تا 350 هزار تن محصول گلخانه اي قابل صادرات تولید می شود که این پایانه در فاز اول 70 هزار تن و در فار دوم 150 هزار تن ظرفیت بسته‌بندی و صادرات دارد.
دوم این‌که؛ این پایانه می‌تواند منجر به يك تحول اساسی در كشاورزی منطقه شود و خیلی از کشاورزان سنتی را به احداث گلخانه تشویق کند و به این ترتیب، با بهره وری بسيار بالاتر مصرف آب نيز بهینه شود.
سوم این‌که؛ پایانه منجر به اصلاح الگوی کاشت وبرداشت محصولات گلخانه ای می‌شود چون بر مراحل مختلف آن از جمله ميزان و كيفيت سموم نظارت خواهد كرد. از آن‌جا که همه مراحل زیر نظر کارشناسان دنبال خواهد شد، محصولات کشاورزی این منطقه اعتبار خود را از نظر باقی‌مانده سموم و فلزات در بازارهای مصرف حفظ خواهد کرد.
چهارم اینکه؛ از آنجا که پایانه صادراتی این ظرفیت را دارد که با خریداران بزرگ منطقه قرارداد قطعي تنظيم کند، تکلیف کشاورزان هم روشن ترخواهد بود که کاشت چه محصولی را در برنامه خود قرار دهند. پایانه به نوعی می‌تواند به كشت محصولات نظم و قاعده بدهد.
پنجمین ارمغان پایانه برای منطقه این است که به صورت مستقیم برای بیش از 200 نفر اشتغال می‌آفریند و به صورت غیر مستقیم برای صدها نفر دیگر کار ایجاد ‌کند.

اگرچه جیرفت و فضای کسب وکارمان را غبار گرفته اما به آینده امیدواریم.

✅ @karkhone