خانه علوم تربیتی و روانشناسی مشهد

🔴 تروما- روایت- معنا

🔹 روایت غربت، روایت درد، روایت زندگی
سه برداشت

🔹 نوشتهٔ داوود موسوی
هنرمند و کنشگر اجتماعی (Artivist)- سوئد

اولین باری که رفتم آمریکا، تقریباً تمام وقتم را در نیویورک گذراندم. قبل از آن سفر، آمریکا برای من فقط یک تصویر بود؛ کشوری با آسمان‌خراش‌های بلند، خیابان‌های پر از نور، و آدم‌هایی که شاید همیشه لبخند بر لب دارند با لهجه ایتالیایی یا اسکاتلندی و ایرلندی. اما وقتی در نیویورک قدم زدم، انگار پرده‌ای کنار رفت. شهر پر بود از سرعت، از شلوغی، و از فاصله. آدم‌ها از کنار هم رد می‌شدند بی‌آن‌که لحظه‌ای نگاه کنند. حس می‌کردم وسط یک سیل انسانی ایستاده‌ام که هیچ تعلقی به من ندارد.
این تجربه، برای من چیزی فراتر از یک ناامیدی ساده بود. چون من همیشه با حسی از بی‌جایی زندگی کرده‌ام. مهاجرت، دوری، جابجایی‌های مداوم… همیشه دنبال جایی بودم که حس کنم به آن تعلق دارم. نیویورک، با تمام شکوهش، دوباره همان زخم قدیمی را باز کرد: زخم آدمی که همیشه احساس می‌کند جایی در جهان ندارد.بار دوم و سوم که رفتم آمریکا، شرایط فرق کرد. کار من را برد به محله‌هایی در بالتیمور و فیلادلفیا. جاهایی که در بروشورها نیستند. کوچه‌های تنگ، خانه‌های متروک، آدم‌هایی که انگار هر کدام‌شان باری سنگین روی شانه داشتند همراه با مواد مخدر و اسلحه. آنجا آمریکا برای من شکل دیگری از تروما شد. تروما نه فقط به معنای ترس یا خشونت فیزیکی، بلکه به معنای تماشای زندگی‌هایی که در حاشیه مانده‌اند. زندگی‌هایی که نه دیده می‌شوند، نه شنیده. من نمی‌توانستم آن صحنه‌ها را فقط به‌عنوان یک ناظر ببینم. چون در بخشی از وجودم، انگار با آن آدم‌ها پیوند داشتم. چون من هم همیشه حس می‌کردم در حاشیه‌ام. در حاشیه شهر، در حاشیه جمع، در حاشیه وطن. بعد از آن سفرها، از آمریکا دل‌زده شدم. پیش خودم گفتم این کشور برای من نیست. اما آدم همیشه روایت می‌سازد، حتی از زخم‌هایش. شاید روایت‌سازی، تنها راه ما برای دوام آوردن است. برای همین، دوباره برگشتم. این‌بار تصمیم گرفتیم آمریکا را از جاده ببینیم. یک ماشین گرفتیم و از نیویورک به لس‌آنجلس رانندگی کردیم. در آن سفر، آمریکا آرام‌آرام چهره‌ی دیگری به من نشان داد. جاده‌ها، یک جور سکوت داشتند که در شهرها نبود. انگار هر مایل که جلو می‌رفتم، تکه‌ای از قصه‌های قبلی‌ام کم‌رنگ‌تر می‌شد. کلرادو، با آسمان بلند و کوه‌هایی که در مه صبحگاهی محو می‌شدند. جهان خیلی بزرگ‌تر از زخم‌های شخصی من است. طبیعت، انگار قاضی بی‌طرفی بود که نشان می‌داد هیچ دردی تنها نیست. وقتی به پارک‌های ملی مثل گرند کنیون یا رد وود رسیدیم، عظمت طبیعت من را وادار کرد از خودم فاصله بگیرم. تروماهایم هنوز بودند/هستند، اما دیگر همه زندگی‌ام نبودند. دیدن درختانی که هزار سال عمر دارند، میگفتن قصه آدمی هرچند کوچک است، اما معنا دارد. حتی اگر کوتاه، حتی اگر زخمی.
همین تجربه را در ژاپن هم داشتم. دفعه‌ی اول که رفتم، محو نظم و زیبایی شدم. اما وقتی عمیق‌تر وارد زندگی مردم شدم، فهمیدم زیر آن ظاهر آرام، فشار عظیمی وجود دارد. ژاپن پر از قوانین نانوشته است. سلسله‌مراتب اجتماعی، سکوت‌های طولانی، چشم‌هایی که حرف نمی‌زنند. تروما در ژاپن پنهان‌تر است. مثل زخمی که رویش را با لباس تمیز پوشانده باشند. ما چقدر استادیم در پوشاندن تروماها و زخمهایمان؟ یاد فیلم «ایکارو» افتادم. مردی که همه عمرش را در یک اداره گذرانده، در یک زندگی منظم و بی‌حادثه. اما وقتی مرگ را نزدیک می‌بیند، تصمیم می‌گیرد کاری کند که معنا داشته باشد. استعفا می‌دهد و می‌رود سراغ ساختن یک پارک کوچک برای بچه‌ها. داستان او برای من، داستان هر کسی است که می‌خواهد قصه زندگی‌اش را دوباره بنویسد. حتی اگر دیر باشد. حتی اگر زخمی باشد. این سفرها، و این مواجهه‌ها، به من یاد دادند که تروما فقط زخم نیست. تروما، شکافی است میان آنچه زندگی باید باشد و آنچه واقعاً هست. و روایت، تلاشی است برای پر کردن این شکاف. ما قصه می‌گوییم تا از زخم‌هایمان عبور کنیم. تا معنا پیدا کنیم. و شاید معنای واقعی سفر هم همین است: این‌که بفهمیم هیچ‌چیز در جهان تک‌بعدی نیست. هیچ کشوری، هیچ فرهنگی، هیچ انسانی فقط همان چیزی نیست که در نگاه اول به چشم می‌آید. زندگی پر است از روایت‌هایی که اگر گوش بدهیم، شاید کمی از زخم‌هایمان التیام پیدا کند.
التیام پیدا می‌کنند؟ نمیدانم.

🔹 سفرنامه‌های داوود موسوی در اینستاگرام
🔹 کتاب سفرنامه‌ی عکاس جوان از داوود موسوی

❤6

476 views07:35