وابستگی بیمارگونه، ترس از تنها شدن، فداکاری برای فرزندان؛ اینها برخی از دلایل کسانی است که درگیر رابطه‌های عاطفی به بن‌بست رسید‌ه‌اند. در این نوشته به جستجوی تعریف رابطه عاطفی سالم و دلایل عدم ترک رابطه ناسالم رفته‌ایم.می‌گوید سال پیش یک بار با صدای داد و بیداد و مشت‌هایی که به در حیاط کوبیده می‌شد، بیرون پریدم. دختر جوانی که هم سن و سال دختر خودم بود، هر چه دشنام بلد بود، با صدای بلند توی کوچه فریاد می‌کشید و سراغ همسرم را می‌گرفت. تازه فهمیدم همسر صیغه‌ای‌اش است. می‌گوید عذاب‌آورتر از این صحنه، دیدن پسرم بود که از کلاس کنکور برگشته و هاج و واج به هر دومان خیره شده بود؛ به من که اشک می‌ریختم و به دخترک که فریاد می‌کشید.
۴۵ ساله است. مادر دو فرزند. از خانواده‌ای مرفه با خانواده‌ای مرفه‌تر وصلت کرده است. ۲۶ سال پیش با پیراهن سپید به خانه بخت آمده، اما خود را سیاه‌بخت‌ترین انسان روی زمین می‌داند. می‌گوید، نمی‌دانم آخرین باری که همسرم با من به عنوان شریک زندگی که نه، به عنوان یک انسان حرف زده، کی بوده است. می‌گوید سال‌هاست که برای او مرده‌ام، ولی من هنوز دوستش دارم. اتفاق پارسال، چند ماه بیمارش کرد. اما باز هم برخاست. باز هم در همان خانه است و باز هم ادامه می دهد. چرا؟ می‌گوید به خاطر بچه‌هایم. دخترش ماه دیگر نامزد می‌کند.
مریم (نام مستعار) یکی از هزاران شهروند ایرانی است که سال‌هاست زندگی‌شان را وقف رابطه‌ای نادرست کرده‌اند. رابطه‌ای گاه تهی از محبت و عشق، گاه مالامال از نادیده گرفته شدن، تحقیر، سرزنش و خشونت. آماری از "طلاق‌های عاطفی" در دست نیست. وب‌سایت "مشرق" در گزارشی در این‌باره می‌نویسد: «در کشور ما پایگاه رسمی وجود ندارد، هر نهادی یک آمار می‌دهد. اما بر اساس تحقیقات، می‌توان ادعا کرد، از هر دو ازدواج، یک ازدواج در مرحله طلاق عاطفی است. »
اما چه می‌شود که کسی در یک "رابطه عاطفی" به بن‌بست‌رسیده، درجا می‌زند و میلی به بازگشت و تغییر مسیر از خود نشان نمی‌دهد؟
چند وقتی است که این پرسش و گفت‌وگو درباره آن، دغدغه‌ی برخی از کاربران شبکه‌های اجتماعی هم شده است.
#چرا_می‌مانیم عنوان هشتگی است که کاربران با آن از دلایل ماندن خود در رابطه‌‌های به بن‌بست رسیده می‌نویسند.

ویژگی‌های رابطه‌ی عاطفی سالم چیست؟

نخستین پرسشی که با خواندن نوشته‌های کاربران به ذهن می‌رسد، این است که یک رابطه عاطفی سالم، چگونه رابطه‌ای است؟ رضا کاظم زاده، روانشناس ایرانی مقیم بلژیک، رابطه‌ای را سالم می‌داند که در آن دو نفر به طور نسبی استقلال خودشان را حفظ کنند؛ رابطه‌ای که در آن دلبستگی و عشق، احساس همدلی و صمیمیت حاکم باشد.
این روانشناس تاکید می‌کند: «دلبستگی و عشق را در رابطه نباید با وابستگی اشتباه گرفت. وابستگی تا میزانی میان دو نفر که همدیگر را دوست دارند، ایجاد می‌شود. اما اگر عامل تعیین‌کننده شود که یکی تنها بر اساس وابستگی، خودش را مجبور به ادامه رابطه بداند، آن رابطه سالم نیست». به اعتقاد او "احساس همدلی"، "وارد دنیای هم شدن" و "فهم دیگری" را هم نباید با این مسئله اشتباه گرفت که «یک نفر در رابطه موظف باشد با هر چه که طرف مقابل می‌خواهد، موافقت کند.» تعریف او از صمیمیت در رابطه عاطفی هم مشخص است: «صمیمیت را نباید با کنترل کردن اشتباه گرفت. صمیمیت یعنی فرد بتواند درباره خودش و احساساتش صحبت کند.»
کاظم زاده معتقد است، عشق گاهی با "باهم‌درآمیختگی دو نفر" اشتباه گرفته می‌شود. او ادامه می‌دهد: «دوست داشتن یکی، اما شبیه دیگری شدن نیست. وقتی این اتفاق می‌افتد، یعنی یکی تحت فشار، خواسته‌های خودش را قربانی رابطه می‌کند. رابطه سالم، امکان شکوفاشدن را به دو طرف می‌دهد.»

از زن اثیری تا زن لکاته

اما نقش شخصیت فرد در یک رابطه‌ عاطفی چیست؟ رضا کاظم زاده می‌گوید: «نخستین تجربه‌های دوست‌داشتن که با پدر و مادر و در درجه اول با مادر رخ داده، سالم نبوده. فرد، عشق را با دوری و فقدان و رنج و سرزنش تجربه کرده‌ است. وقتی مادر محبت را مشروط کرده (اگر غذا نخوری دوستت ندارم)، از هراسِ از دست دادن ِعشق دیگری، فرد یاد گرفته، تنها راه نگه داشتن این عشق، تن دادن به امیال دیگری است.» کاظم‌زاده به تمثیل‌های عشق در فرهنگ ایرانی اشاره می‌کند و می‌گوید: «عشق لیلی و مجنون به‌هم‌درآمیخته است. یکی بدون دیگری حاضر به زندگی نیست.»

این روانشناس معتقد است، فردی برآمده از این تربیت و فرهنگ «می‌خواهد تجربه‌ای را که در دوران کودکی داشته (که بیشتر در مورد مردان صادق است)، با همسرش، بیمارگونه تکرار کند.» به اعتقاد این کارشناس «این رابطه‌ی دو فرد بالغ نیست، بلکه تلاشی است برای بازیابی رابطه دوران کودکی. برای چنین فردی [با این گذشته] اگر همسر به تمام خواسته‌ها تن دهد و به مدل دلخواه نزدیک شود، به عشق ایده‌آل تبدیل می‌شود.»

https://telegram.me/khanehravanshenasi