وُهومَن اَمشاسِپَند
2.8K subscribers
7.13K photos
937 videos
984 files
1.31K links
Download Telegram
وُهومَن اَمشاسِپَند
#امروز به روز، پیروز ‌و فرخ روز آذر ایزد از اَمُرداد ماه به سال ۳۷۶۳ مزدیسنی برابر با : یک شنبه ۵ اَمُرداد ماه سال ۱۴۰۴ خورشیدی ۲۷ ژوئیه (جولای) سال ۲۰۲۵ (ترسایی) ✔️  آذر = آتر ، آدر ، آگر ، آتش. @khashatra
#امروز

به روز، پیروز ‌و فرخ روز آبان ایزد از اَمُرداد ماه به سال ۳۷۶۳ مزدیسنی

برابر با :
دو شنبه ۶ اَمُرداد ماه سال ۱۴۰۴ خورشیدی

۲۸ ژوئیه (جولای) سال ۲۰۲۵ (ترسایی)

✔️  آبان = آب ها ، فرشته ی نگهبان آب.

@khashatra
#آبان_ایزد

دهمین  روز ماه در گاه شماری مزدیسنی آبان ایزد نام دارد.
نام ماه هشتم از سال خورشیدی و نام روز دهم، از هر ماه زرتشتی را آبان می‌نامند.
در اوستا آپ در پارسی باستان آپی و در فارسی آب گفته می‌شود.
در اوستا بارها «آپ» به چم فرشته‌ی نگهبان آب، گفته شده و همه جا جمع آمده است.

آبان نام پارسی شده‌ی ایزد آب ها یا آناهیتا است.
در اوستا (اردی‌ویسور آناهیتا) به چم رودخانه‌ی نیرومند بی‌آلودگی نامیده شده است.
آناهیتا که کوتاه شده این نام اوستایی ست، نام الهه‌‌ی نماینده ی بر این آب‌های روان بوده و یَشتی که در اوستا به مناسبت این الهه سروده شده آبان یشت نام دارد.

آب یكی از آخشیج‌های چهارگانه و بسیار گرامی در نزد ایرانیان بوده و نیاكان ما ستایش ویژه‌ای برای آب داشته‌اند، به‌ گونه‌ا‌ی كه آتشكده‌ها را نزدیک چشمه‌سارها یا جویبارها می‌ساختند تا هم ایزد آذر و هم ایزد آب، این دو آفریده‌ی نیک اهورایی را بستایند.

در ایران باستان، آلودن آب از گناهان بزرگ به‌شمار می‌رفته‌، به‌گونه‌ای كه بر روی رود گذری می‌ساختند، تا هنگام رفت‌و ‌آمد، آب را گل‌آلود نكنند. هم چنین ایرانیان برای شست شوی بدن در محفظه‌ای به نام «آبزن» كه به اندازه‌‌ی اندام انسان بود، آب ریخته و خود را می‌شستند.
آبزن، چیزی هم چون وان حمام است كه این‌روزها از آن، بهره می‌جوییم.

آب مایه‌ی  زندگی است، انسان نخستین شهرنشینی بشری را در کنار چشمه‌ها و رودها به وجود آورد، سپس آبادانی آغاز شد و به ستایش خداوند پرداخت.
آبان، نام دیگر ارِدْوی سورَ اَنَهیتَه (اَناهیتا)، نماد آب‌های پاک و بالنده روی زمین و نگاهبان پاکی و بی‌ آلایشی در جهان هستی است.
آناهیتا در استوره‌های ایرانی، از جایگاه ارزشمندی برخوردار بوده است به همین روی نیاکان ما نیایشگاه‌هایی در کنار رودخانه‌ها و آب‌های روان برای بزرگ داشت آب ساخته بودند که نمونه‌ی آن در کنگاور کرمانشاه و بیشاپور هم چنان پابرجا است.

 ” بخش‌هایى از اردویسور نیایش یا آبزور”

و توانایى و زور و آفرین باد به اهورامزداى فروغمند، باشکوه و به امشاسپندان، به آب هاى خوب مزدا داده، به آب اردویسور آناهیتاى پاک، به همه‌ی آب هاى مزدا داده،
به همه‌ی گیاهان مزدا داده، به همه‌ی ستودگان مادى و مینوى،
و به فروهرهاى پاکان و راستان که پیروز و پرتوان هستند.

سروده‌ ی مسعود سعد سلمان، بر پایه‌ی کتاب بندهش ؛

آبان‌روز است روز آبان،
خرم گردان به آب رز جان.
بنشین به نشاط و دوستان را،
ای دوست به عز و ناز بنشان.

اندرزنامه ی آذرباد مهراسپندان (موبد موبدان در روزگار شاپور دوم)

از آب پرهیز کن و آب را میازار.

اندرزنامه ی آذرباد مهر اسپندان در سروده‌ی استاد ملک‌الشعرای بهار :

به (آبان) بپرهیز از آب و ای جوان،
میالای و میازار آب روان.

🌺 گل نماد این روز #گل_نیلوفر است.

@khashatra
‍ #آبان‌_یشت

آبان‌یشت یکی از قسمت‌های یشت ها در اوستاست که، به ستایش ناهید یا #آناهیتا ایزد بانوی آب ها اختصاص دارد.

آبان‌یشت یکی از یشت ها یا قصاید بسیار بلند اوستا ست، و دارای ۳۰ کرده و ۱۳۳ بند است.
#آبان‌_یشت از نظر ترتیب یشت پنجم و از لحاظ تفصیل، پس از فروردین‌ یشت و مهریشت قرار دارد. و سومین یشت بزرگ به شمار می‌آید.

- در بند ۱–۱۵ در مدح و ثنای ناهید سخن رفته‌است.
- در بند ۱۶–۸۳ از پادشاهان و نامدارانی که پیش از اشو زرتشت ؛ ناهید را ستودند، یاد می‌کند.
- در بند ۸۴–۹۶ از مینوی نژاد بودن ناهید، و نزول وی از کره ستارگان به طرف زمین  سخن می‌گوید.
و حاوی دستوری است که خود ناهید به اشو زرتشت می‌دهد. از آن که چگونه مردم او را بستایند.

- در بند ۹۷–۱۱۸ دگرباره از ستایش پادشاهان، و نامدارانی سخن می‌راند که معاصر اشوزرتشت بودند.
- در بند ۱۱۹–۱۳۲ در تعریف و توصیف ناهید است.

در آبان‌یشت نیز همانند یشت های دیگر باورها پیش از، اشو زرتشت با باور زرتشتی درآمیخته‌است.
در بندهای ۳ تا ۵ و ۹۶ و ۱۳۲ مشخصات پیش زرتشتی (Pre-Zoroastrian)،
ایزدبانوی #آناهیتا و نیروی زندگی بخشی او دیده‌می‌شود.
در بندهای دیگر خصوصیت زرتشتی شده او آشکار است.
و به گونه‌ای اهورامزدا به او زندگی بخشیده‌است. تا در ستیز آفریدگان نیک با بدی یاور آنان باشد، مانند بندهای ۱، ۶، ۷، ۹۴، ۹۵، ۱۰۴ و ۱۱۸.
این بندها همه قدیمی است و شاید به دوره‌های پیش از هخامنشیان تعلق دارد.

#کریستن_سن ذکر نام بابل را در این یشت (بند ۲۹) قرینه‌ای می‌داند.
که این یشت در دروه ی هخامنشی تدوین نهایی یافته‌است.

#ایرانویج_در_آبان‌_یشت

در بند ۱۰۴ نام  ایرانویج آمده است :
«او را بستود اشوزرتشت پاک، در آریاویچ در کنار رود دائیتیا. با هوم آمیخته به شیر با بَرسَم با زبان خرد،
با اندیشه و گفتار و کردار نیک با زَور و با کلام بلیغ»


📚بُن مایه
- ابراهیم پورداوود ؛ یشت ها، جلد اول
- تفضلی، احمد.
کهن نگاره‌ی ادبیات ایران پیش از اسلام.

✍ رونوشت ؛ بردیا بزرگمهر.

@khashatra
وُهومَن اَمشاسِپَند
✅ رستم پهلوان نیرومند و ماجراجو بود. مفت خواران پر زوری که باج سبیل از مردم می گرفتند، پس از برخورد با او ، از او حساب می بردند و راه مؤانست و دوستی می پیمودند. رستم مردی دلیر راد و آزاد منش‌ می باشد. در خلال مدت ۱۱ سال کسب در هند ، به واسطه ی دست و دل بازی…
✅ خنب آتشکده.

« در سه فرسنگی شهر فسا به طرف شمال تنگ کرم نزدیک آتشکده ی عهد ساسانی آتشکده واقع می باشد و اهل دهات آن را قمپ می نامند.
و این خنب آتشکده میان دو کوه واقع است یکی کوه تودج که ابتدای آن از همین خنب است و آخر آن قریب به بندر عباس.
گویند این کوه خیلی ممتد و طولانی ست و منفعتش بسیار می باشد.
از هر گونه فواکه دارد ، علاوه بر برخی از جاهای آن مرکبات به عمل می آید.
چشمه سار و انبارش. لا تعد و لا تحصى است و هر نوع حیوان از قبیل بز کوهی و آهو و گوزن دارد.
بزهائی که در این کوه است همه پادزهر دارند و آن سنگی ست که در شیردان یا روده با زهره بزکوهی به هم می رسد.
کوه دیگر خرمن کوه است و آن ۱۲ فرسنگ است و به حسب ارتفاع از اکثر کوه ای پارس بلندتر است.
۲۱۰
@khashatra
✅ در وسط این دو کوه خنب آتشکده است و آن غدیری است عمیق به شكل مستدیر كه في الجمله مستطیل باشد.
دور تا به دور آن ۳۰۰ قدم است و عمق شش ذرع.
از یک طرف خنب جدولی بریده اند که متصل آب از آن جاری ست و آبی که داخل جدول می شود از انبوه صدا می کند و همهمه دارد.
بر بالای کوه تودج چشمه های بسیار است که آب از آن ها متصل جاری ست ، آن را چهل چشمه نامند و این آب چهل چشمه با آب خنب یکی می شود می رود تا شهر فسا و بالاتر به آن زراعت می نمایند.
بالای سر چهل چشمه یعنی نیم فرسنگی در دامنه ی کوه تودج سنگی مکعب برپاست و آن را سنگ قنبر می گویند ولی تسمیه ی اصلی ندارد»
(نقل از آثار عجم تالیف فرصت
الدوله شیرازی)
۲۱۱
@khashatra
✅ آتشکده در خوزستان.

سید صدر الدين ظهير الاسلام دزفولى صاحب شکرستان در بخش اول کتاب می نویسد : « در دوره ی ساسانیان که ایران به اوج عظمت رسید و پایه های تمدن خود را در نهایت استحکام بر روی خرافات و موهومات گذارده بیخ توحش را برکند.
آثار آتشکده هایی هم از این دوره در خوزستان بوده که سیاحین عرب تا اواخر سده ی چهارم هجری از آن ها نام برده و مشهودات خویش را نگاشته اند.
از جمله مسعر بن مهلهل در رساله ی خویش گوید ؛ از رامهرمز تا دورق آتشکدها بوده.
یاقوت در ذیل لغت هندیجان در معجم البلدان از او نقل قول کرده گوید ؛ ما بین آسک و ارغان قریه ای ست که آن را هندیجان گویند دارای آثار عجيب و ابنیه عالی و گاهی برخی دفینه ها در آن میابند
همان نوعی که در مصر است و در آن جا نواویس بدیع‌الصنعه و آتشكده می باشد.
آتش پرستی اهالی شوشتر هم به اندازه ای مشهور است که قابل انکار نیست بلکه اشخاصی در شوشتر پیدا می شوند که چراغ خاموش نمی کنند.
ین رسم مذهبی را پس از ۱۳۰۰ سال از دست نداده اند.
بر پایه ی آخرین پژوهش های که به عمل آمده شهر شوش و اهواز در حدود‌ سنوات ۷۰۰ هجری خراب و نام شهریت را فاقد شده اند.
موجبات این خرابی تاکنون مجهول است.

📚 بُن مایه :

پرستشگاه زرتشتیان.

🖋 نویسنده و گردآورنده :
رشید شهمردان.

هشتمین نشریه ی سازمان جوانان ززتشتی بمبئی سال ۱۳۳۶ یزدگردی.

✍ رونوشت : بردیا بزرگمهر.

۲۱۲
@khashatra
ادامه دارد....
Forwarded from وُهومَن اَمشاسِپَند (شهرام زادمهر)
4_6019224235291967818.zip
71.2 MB
اَرِد وی‌سوره نیایش (آبزور)
با نوای موبد مهربان فیروزگری

@khashatra
وُهومَن اَمشاسِپَند
#امروز به روز، پیروز ‌و فرخ روز آبان ایزد از اَمُرداد ماه به سال ۳۷۶۳ مزدیسنی برابر با : دو شنبه ۶ اَمُرداد ماه سال ۱۴۰۴ خورشیدی ۲۸ ژوئیه (جولای) سال ۲۰۲۵ (ترسایی) ✔️  آبان = آب ها ، فرشته ی نگهبان آب. @khashatra
#امروز

به روز، پیروز ‌و فرخ روز خور ایزد از اَمُرداد ماه به سال ۳۷۶۳ مزدیسنی

برابر با :
سه شنبه ۷ اَمُرداد ماه سال ۱۴۰۴ خورشیدی

۲۹ ژوئیه (جولای) سال ۲۰۲۵ (ترسایی)

✔️  خور = خیر ، خورشید.

@khashatra
#خور_ایزد

خور یا هْوَر به چم (: معنی) خورشید، نام یازدهمین روز از هر ماه در گاه شمار زرتشتی است.
آفتاب‌خوان خور، خوان خور در گات ها به چـم خورشید آمده و در اوستا هْوٓر آمده، در پارسی خُور و هور یا خورشید مى‌گویند.
هَورَخْشَئِتَو در پهلوى خْوَرَشتٓ در گات ها بدون شئت آمده است.

خراسان  نیز از واژه‌های كهن و سرزمین‌ های خاوری بوده و به خورآسان مى‌خواندند به چم بر آینده و بالا رونده همان خورشید را گویند.

«ویس و رامین نوشته‌ی فخرالدین گرگانی»

بر آمدن گاه خورشید هركس سر آید،
خراسان آن بود كز وی خور آید.

خراسان پهلوی باشد خور آید،
عراق و پارس را زو خور بر آید.

خراسان هست معنی خور آبان،
كجا زو خور بر آید سوی ایران.


«سروده‌ی مسعود سعد سلمان، بر پایه‌ی کتاب بندهش»

روز خور است ای به دو رخ هم چو خور،
تافت خور از چرخ فلک باده خور.

باده خور و نیز مرا باده ده،
افسوس احوال زمانه مخور.

اندرزنامه ی آذرباد مهراسپندان (موبد موبدان در روزگار شاپور دوم) :

کودک به دبیرستان کن تا دبیر فرزانه بود.

اندرزنامه ی آذرباد مهر اسپندان در سروده‌ی استاد ملک‌الشعرای بهار :

به (خور) روز، کودک به استاد ده،
که گردد دبیری خردمند و به.

🌺 گل مرو سپید نماد خور ایزد است.

@khashatra
وُهومَن اَمشاسِپَند
✅ آتشکده در خوزستان. سید صدر الدين ظهير الاسلام دزفولى صاحب شکرستان در بخش اول کتاب می نویسد : « در دوره ی ساسانیان که ایران به اوج عظمت رسید و پایه های تمدن خود را در نهایت استحکام بر روی خرافات و موهومات گذارده بیخ توحش را برکند. آثار آتشکده هایی هم از…
✅ آتشکده ی کاوسان.

در پیرامون کاوس سراه ، هزار جریب امروزی در گیلان آتشکده ی کاوسان واقع بود و شاپور پور کاوس برادر زاده ی نوشیروان دادگر بیشتر عمر خود را در تبرستان و آتشکده ی کاوسان به سر می برد و به آبادانی آن شهرستان می پرداخت.
مردم تبرستان به او علاقمند بودند. به او سر خاندان شاهان باوندی ، پسر اوست که پس از کشته شدن یزدگرد سوم در همین آتشکده ی كاوسان در کاوس سره که مرکز کهستان هزار جریب می باشد گوشه نشین شد و با سوک نشست و تا سال ۴۵ ه ق به عبادت پرداخت (تاریخ تبرستان پس از اسلام اثر برزگر ص ۲۰۹)
به او در دوره پادشاهی آزرمیدخت چون نمی خواست در تحت فرمان زن باشد در آتشکده ی استخر به اعتکاف پرداخت.
۲۱۳
@khashatra
✅ کوه خواجه.

باستان شناسان رمیان دریچه ی هامون در سیستان در جزیره ای به نام کوه خواجه خرابه های یک شهر و یک کاخ و باقیمانده ی یک آتشکده ی بسیار معتبر که از آثار روزگاران ساسانی است کشف کرده اند. (تمدن ایرانی ترجمه ی دکتر عیسی بهنام ص ۲۷)
۲۱۴
@khashatra
✅ پیر چراغ.

بیده نزدیک میبد از دهات قدیم یزد پیش از اسلام است و آتشکده ی مهمی داشته است.
پس از آن که مردم آن جا به تدریج اسلام می آورند ساختمان های دینی زرتشتیان و آتشکده نیز خراب می گردد و یا آن که ویران می نمایند مگر اتاق آتشگاه که به نام پیر چراغ معروف ست و بعدها دوباره تعمیر گردیده.
زرتشتیان و مسلمانان هر دو به زیارت آن می روند و در آن جا شمع و چراغ می افروزند.

📚 بُن مایه :

پرستشگاه زرتشتیان.

🖋 نویسنده و گردآورنده :
رشید شهمردان.

هشتمین نشریه ی سازمان جوانان ززتشتی بمبئی سال ۱۳۳۶ یزدگردی.

✍ رونوشت : بردیا بزرگمهر.

۲۱۵
@khashatra
ادامه دارد....
وُهومَن اَمشاسِپَند
#امروز به روز، پیروز ‌و فرخ روز خور ایزد از اَمُرداد ماه به سال ۳۷۶۳ مزدیسنی برابر با : سه شنبه ۷ اَمُرداد ماه سال ۱۴۰۴ خورشیدی ۲۹ ژوئیه (جولای) سال ۲۰۲۵ (ترسایی) ✔️  خور = خیر ، خورشید. @khashatra
#امروز

نَبُر

به روز، پیروز ‌و فرخ روز ماه ایزد از اَمُرداد ماه به سال ۳۷۶۳ مزدیسنی

برابر با :
چهار شنبه ۸ اَمُرداد ماه سال ۱۴۰۴ خورشیدی

۳۰ ژوئیه (جولای) سال ۲۰۲۵ (ترسایی)

 ✔️ ماه = ماوَنگهِه، ماه.

✔️ نبُر:
پرهیز از کشتن حیوانات سودرسان.
پرهیز از خوردن خوراک‌های گوشت‌دار.

@khashatra
#ماه_ایزد

ماه به اوستایی «ماوَنگَ» مانند خورشید ستودنی است.
در اساتیر، ماه سازنده‌ی نژاد ستوران شناخته شده است.
در ماه‌یشت این ایزد آموزگار گیاه و رستنی خوانده می‌شود.
این روز یکی از چهار روز پرهیز از خوردن گوشت است.
زرتشتیان این روز را «نَبُر» می‌نامند و از کشتن حیوانات و خوردن گوشت خوداری می‌کنند.
در این روز اوستای «ماه‌ نیایش» از سوی زرتشتیان خوانده می‌شود.

دوازدهمین روز از ماه سی‎روزه‌ی زرتشتی «ماه» و سی روز از سال ماه نامیده می‌شود.
ماه نام سیاره‌ای ست كه در فرهنگستان ادب پارسی به همان ماونگهه نوشته و خوانده مى‌شود.
ماونگهه در اوستا آمده و یشت هفتم به ماه است.
در ماه نیایش از ماه‌یشت گفته شده است.

در اوستا سازنده‌یِ تخمه و نژاد جانوران و آدمی ست و پرورش دهنده ی گیاه و رستنی ست.
نَبُر به چمار (: معنای) كشتار نكردن جانوران در این روزها و پرهیز از خوردن گوشت است.
پرهیز از خوردن گوشت در خوراک خود برای چهار روز در ماه، در درازای روز (روزه) كار ناپسند می‌شمارند. اما در هر ماه و تنها در چهار روز به نام‌های بهمن، دومین روزِ ماه،
«ماه»، دوازدهمین روزِ ماه،
گوش، چهاردهمین روز به ماه،
و رام، بیست‌ و یكم روز به ماه زرتشتی و مزدیسنا هست.

 در اوستا نگهداری از چارپایان آمده و سفارش شده است، جانورانی که از  كشتار آن‌ها پرهیز شده، سگ و گربه و بره و بز و اسب…
و هرگاه پیر شدند، از آن ها به درستی نگهداری كنند.

در مزدیسنا از كشتن جانوران ویرانگر و موذی سفارش شده …


سروده‌ی مسعود سعد سلمان، بر پایه‌ی کتاب بندهش :

ماه ‌روز ای به روی خوب چو ماه،
باده لعل مشک‌بوی بخواه.

گشت روشن چو ماه بزم كه گشت،
نام این روز ماه و روی تو ماه.


اندرزنامه‌ی آذرباد مهراسپندان (موبد موبدان در روزگار شاپور دوم):

می خور و با دوستان گفت و گو کن.


اندرزنامه‌ی آذرباد مهر اسپندان در سروده‌ی استاد ملک‌الشعرای بهار :

بخور باده با دوستان، روز (ماه)،
ز ماه خدای، آمد کارخواه.

🌺 گل نرگس نماد ماه ایزد است.

@khashatra
#چهار_روز_نبر


روزهای نبر در کیش زرتشت چهار روز در هر ماه است.
به عبارت دیگر، زرتشتیان ۴۸ روز در سال نبر یا (پرهیز از خوردن گوشت و کشتار حیوانات سودمند) را می‌گیرند اما نه پشت سرهم.
زرتشتیان برای زیاده روی نکردن در خوردن گوشت جانوران، روزهای #دوم و #دوازدهم و #چهاردهم و #بیست_و_یکم هر ماه زرتشتی از خوردن گوشت پرهیز می کنند.

این چهار روز متعلق به چهار امشاسپندِ و ایزدان  #وهمن #ماه #گوش و #رام می‌باشد.
در نزد زرتشتیان برای هر سی روز ماه اسم خاصی وجود دارد.
یکی از این روزها «وهومن» است که بعدها به نام بهمن تغییر ریخت داده و به چم‌ منش نیک است.
روز «ماه»، روز «گئوش» یا گوش و روز «رام» نیز به همراه روز «وهومن» روزهایی هستند که گوشت خوردن درآن نکوهیده شده و به آن نبر(Nabor) می گویند.

"نبُر" فعلی جزو سنت زرتشتیان می‌باشد.
به چمار نبریدن و منظور از آن نکشتنِ حیوانات و سر آن ها را نبریدن بوده است.
در قدیم، برخی از زرتشتیان در کلِ ماه بهمن نیز لب به گوشت نمی زدند.
نیک است بدانید که نمادِ بهمن، سپیدی و پاکی است از همین رو موبدان زرتشتی سپید می پوشند چرا که؛
منش نیک به چم سپیدی ست.
هم چنین برای اطلاعاتِ عمومی می‌ گویم که وهومن نزدِ مزدیسنان بزرگی زیادی دارد.
چرا که با وهومن است که یک مزدیسن هوخت/Hovakht و هورشت/Hovarasht را می فهمد و رعایت می کند.
به چم این که با اندیشه ی نیک به کردار نیک و گفتار نیک نیز می رسد و منطقی می شود.
زرتشتیان باید در سه بخش #مینویِ #شنوایی، #اندیشه و #احساس همیشه کوشا باشند.
به آن چم که با این سه حس،
از نیکی و "امر نیک" دور نشوند.
و “اندیشه و احساس و شنوایی” باید همیشه سرشار از نیکی باشد.

@khashatra‌
وُهومَن اَمشاسِپَند
✅ پیر چراغ. بیده نزدیک میبد از دهات قدیم یزد پیش از اسلام است و آتشکده ی مهمی داشته است. پس از آن که مردم آن جا به تدریج اسلام می آورند ساختمان های دینی زرتشتیان و آتشکده نیز خراب می گردد و یا آن که ویران می نمایند مگر اتاق آتشگاه که به نام پیر چراغ معروف…
✅ دیه های قدیم یزد پیش از اسلام.

دیه های باستانی یزد عبارتند از : بندر آباد ، مهریز ، خورمیز که آن را هرمز می گفته اند.
مهرگرد اینک مهریجرد گویند ، هفتا در ، سریزد ، کرمانشاهان، خرانق ، درین در چهار فرسخ سمت غربی خرانق ، ساغند ، هومان دربید که در آوید بوده ، سفیدان ، اهرستان که در قدیم نهرستان می گفته اند.
ایرنان و اردنان در قهستان ، تژنگ ، اسفنجرد ، توران پشت ، تفت ، فراشاه، بفرویه که معین آباد جنب خرابه های آن آباد شده ، نارستان که ازارک می گویند ، ابرقو ، شهر بابک ، اشکذر زارچ ، فیروز آباد مجومرد ، فیروز آباد میبد هر دو آباد کرده ی شاه فیروز ساسانی است.
میبد و عقدا و بیده هر سه در کنار دریای ساوه بنا گردیده بوده ، دریایی که از ساوه تا همدان و یزد کشیده بود و کم کم خشک گردیده تا نزدیکی قم رسیده است.
بارجین در یزد بندر این دریا بود. فهرج ، فرافر که هرفته می گویند ، خویدک ، سخوید ، رباط شتران ، کسنویه.
یزدگرد اصغر شاهزاده ی ساسانی بناهای عالی در یزد بساخت و چندین قنات و دیه به امر او احداث گشت یکی یزد آباد است، دوم دهاباد و سوم پادین آباد. دهاباد معمور است لی از یزد آباد و پادین آباد اثری نیست.
بر خرابه های یزد آباد قدیم یزد آباد دیگری بنا شده بوده که اینک آن نیز ویرانه است.
مهرنگار دختر انوشیروان نیز می گویند دیهی در یزد به نام مهر پادین بنا کرده بوده که آثار آن دیده نمی شود.
در زمان ایرانداخت شاهدخت ساسانی، سرهنگ او به نام ابرند روستایی با باره ی استوار به نام پادشاه بساخت که به ابرند آباد نامور و تا ۷۰۰ سال آباد بوده.
در همه ی دیه های نامبرده یک یا چند در مهر موجود بوده.
برخی از آن ها جنبه ی شهری داشته مانند ؛ میبد ، کسنویه ، مهریز ، خویدک ، فرافر ، شهر بابک ، عقدا ، و ابرقو برپایه ی قانون دین آتش ورهرام نیز داشته ، که اینک خراب یا خرابه های آن با زمین هموار گردیده. مثلاً بیرون شهر میبد خرابه ی سه آتشکده دیده می شود.
۲۱۶
@khashatra
✅ اشکذر در یزد.

به قول « آیتی نامش در قدیم اشک آذر بوده به سبب آتشکده ی مهمی که از طرف اشکانیان در آن جا بر پا بوده.
اکنون اثری از آن نیست و خرابه های آن را در زیر ریک روان آن حدود باید پیدا کرد.
اهالی به ویژه پیران آن جا می گویند که گاهی از زیر ریک ، دیوار منقوش بلکه تاق نگارین در ضمن کند کوب یا حفر چاه قنات بیرون آمده که موافق بوده با استیل اشکانیان»
۲۱۷
@khashatra
✅ هفتادر به قول آیتی در اصل هفت آذر بوده.
آدر و آذر هر دو به معنى آتش است. و آن قریه ای ست اینک در بلوک عقدا یزد و از دهات بسیار قدیم و کهنه برکوهی واقع و دهی است سبز و خرم.
می گویند هفت آذر آتشکده ی بزرگی است که قباد پدر انوشیروان در آن جا ساخته است و هفت آتش پاک از هفت آتشكده ی بلخ و فارس و اصفهان و آذربایجان و نیشاپور و غزنین و تیسپون را بیاورد و در آن جا تخت نشین نمود.
لذا آن را جایگاه فرخ و مقدس شمرده اند.
زرتشتیان باستان از راه های دور و دراز به زیارت آن آتشکده می رفتند.
آیتی در تاریخ یزد می نویسد هفتادر تا این زمان هم نزد زرتشتیان مقدس است.
صاحب جامع مفیدی می نویسد که آتشکده در ناحیه ی سفلی میبد در صحرابی وسیع قرار داشته و هفتادر به نزدیکی آن واقع بوده و این که میبد را نام موبد گرده بوده زیرا آن را شاه موبد برادر انوشیروان بنا نموده و کم کم میبد کردیده است.

📚 بُن مایه :

پرستشگاه زرتشتیان.

🖋 نویسنده و گردآورنده :
رشید شهمردان.

هشتمین نشریه ی سازمان جوانان ززتشتی بمبئی سال ۱۳۳۶ یزدگردی.

✍ رونوشت : بردیا بزرگمهر.

۲۱۸
@khashatra
ادامه دارد....