✅ کفش های درخشان را در پای خود با بندهای زرین محکم بسته، جعبه ای از پوست سی ببر که مانند سیم و زر می درخشد در بر نموده.
در بلند ترین طبقه ی آسمانی جای آرام اوست.
به فرمان ناهید، از فراز آسمان باران و تگرگ و ژاله و برف فروبارد.
از اثر استغاثه ی پارسایان و پرهیزگاران از فلک ستارگان یا از بلند ترین قله ی هکر به سوی نشیب می شتابد.
نطفه ی مردان و مشیمه ی زنان را پاک کند و زایش زنان را آسان سازد، شیر را تصفیه نماید، به گله ورمه بیفزاید.
این توصیفی است از ناهید فرشته ی آب که به صورت دختری زیبا ترسیم شده و مورد پرستش ایرانیان بوده است.
پرستش ناهید در کجا صورت می گرفته؟ مسلماً در آتشکده پای و معابد بزرگ ایرانیان که اغلب بر بلندی ساخته می شده است.
به گفته ی هرودوت، ایرانیان قدیم، جز معابد آراسته ای که در قلعه پای کوه های بلند ساخته و به اهورامزدا اهدا می نمودند، معابد دیگری نداشتند.
در این معابد آتشگاها را می ساختند. علاوه بر آن ستایش ایزدان نیز در همین معابد انجام می شده است.
البته كليه ی آتشكده پا و معابد ایزدان مورد احترام خاص بوده است.
ولی آتشکده هایی که اختصاص به ناهید داشته از همه مجلل تر و معظم تر بوده است و پادشاهان و امرا در تجلیل و تزئین معابد این فرشته ی ایرانی که آب و برکت را نصیب دشت های وسیع ایران می نموده افراط می نموده اند.
این فرشته تنها موکل آب نیست « نطفه ی مردان و مشیمه ی زنان را نیز پاک کند و زایش زنان را آسان سازد.»
از این جهت خصوصاً ارتباطی با طایفه ی نسوان دارد و بدین علت می توان گفت که فرشته ی اختصاصی انوثت و زیبایی ست.

📚 بُن مایه :

پرستشگاه زرتشتیان.

🖋 نویسنده و گردآورنده :
رشید شهمردان.

هشتمین نشریه ی سازمان جوانان ززتشتی بمبئی سال ۱۳۳۶ یزدگردی.

✍ رونوشت : بردیا بزرگمهر.

۱۹۰
@khashatra
ادامه دارد....

#امروز

به روز، پیروز ‌و فرخ اردی بهشت امشاسپند و اَمُرداد ماه به سال ۳۷۶۳ مزدیسنی

برابر با :
دو شنبه ۳۰ تیر ماه سال ۱۴۰۴ خورشیدی

۲۱ ژوئیه (جولای) سال ۲۰۲۵ (ترسایی)

✔️ اردی بهشت = بهترین راستی و پاکی.

@khashatra

#اردی_بهشت_امشاسپند

اَردی بهشت یا «اَشا‌وَهیشتا»، نام سومین روز ماه در گاه شمار زرتشتی است.
اَردی بهشت به چم «بهترین پاکی و راستی» و یکی از اَمشاسپندان دین زرتشتی است که در جهان مینوی نماد پاکی، اَشویی و نشان اَشا (قانون دگرگون‌ناپذیر جهان) است.

اَردی بهشت یا اَرته‌وَهیشتَه یا اَشه‌وَهیشتَه در استوره‌های زرتشتی و ایرانی دومین اَمشاسپند است.
او زیباترین نماد از نظام جهانی قانون ایزدی و نظم اخلاقی در هر دو جهان است.
این امشاسپند نه تنها نظم را در جهان برقرار می‌سازد، بلکه نگاهبان نظم دنیای مینوی و دوزخ نیز هست. نماینده ی جهانی او آتش است.
اَمشاسپند اردی بهشت، از نظر اهمیت و ارج دومین اَمشاسپند پس از اَمشاسپند وُهومَن است.
این موجود در اصل همان آرتا یا ریتای هندی است، که در زمان‌های بعد اَشاواهیشست نام گرفت که به چم اَشای برتر یا بهترین اَشَهَ یا برترین اَرتَه (راستی) است.
این اَمشاسپند پاسدار و نگهبان آتش و یا عناصری که در عین حال بازگو کننده‌ ی طبیعت آتش هستند، می‌باشد.
او ضامنِ پایداری نظم جهان است، چه نظم اخلاقی و چه نظم فیزیکی (نظم مادی).

واژه اَشَهَ در اوستا و به ویژه در گاهان بسیار به کار رفته‌ است.
«اَشا» یا هنجار هستی در زندگی انسان‌ها به گونه‌ توانمندی در نظم دادن به زندگی، خانواده، هازمان (:جامعه)، زیست‌بوم، طبیعت و … نمودار می‌شود.
از همین‌ رو بر انسان شایسته است تا پیوسته این توانایی را در خود پرورش داده تا بتواند با «‌اَشا‌» هماهنگ شود و راستی را در خود بپروراند.

اَشو زرتشت در گاهان تنها راه رسیدن به بارگاه خدایی را راه اَشَهَ می‌داند. در یسن ۴۴ بند ۱۱ می‌گوید : «تا توش و توان دارم می‌کوشم مردم را به سوی اَشَهَ رهنمون باشم.»
یکی از سپندترین دعاهای زرتشتی دعای [اشم وهو] است که در آن اَشَهَ و راستی ستایش می‌شود که یک ذکر ۱۲ واژه‌ای است که سه بار در آن نام اَشَهَ برده شده است.
دعایی که برای تمرکز ذهن بر روی اَشَهَ استوار است از این قرار است : اَشَهَ نیک، اَشَهَ نیک‌ترین است. مطابق آرزوست، مطابق آرزو خواهد بود، اَشَهَ از آن اَشَهَ‌وَهیشتَه است.

در آموزه‌های آیین اَشو زرتشت پاکی برون نیز به اندازه‌ی پاکی درون اهمیت دارد.
پاکی برون به چم پاک نگه داشتن تن و محیط زندگی از همه‌ ناپاکی‌ها است و به همین شوند، سِدره و کُشتی، لباس آیینی و نشانه‌ زرتشتیان، به رنگ سپید است تا هرگونه ناپاکی را نمایان کند.

🌺 گل مرزنگوش نماد اردی بهشت امشاسپند است.

@khashatra

#نیایش

#اردی_بهشت_یشت

با آوای زیبای روان شاد ؛
موبد مهربان فیروزگری

@khashatra

#نیایش

#اردی_بهشت_یشت

با نوای تار روان شاد ؛

موبد کورش نیکنام.

@khashatra

✅ معبد ناهید.

اردشیر دوم (۴۰۴ - ۳۵۹ ق.م) در کتیبه  ی خود از بنای معبد ناهید نام می برد.
معبد دیگری از ناهید در پاسارگاد (استخر) وجود داشته که مورد احترام پادشاهان هخامنشی بوده است پادشاه چون می خواست تاج گذاری کند به این معبد که مورد احترام كورش كبير بوده است مي رفت و لباس خاص کوروش را می پوشید و مراسم خاص به جا می آورد.
۱۹۱
@khashatra

✅ قلعه پسر.

نباید فراموش کرد که در ایران قدیم معابد تنها به نام ناهید نام گذاری نمی شده بلکه سایر فرشتگان و ایزدان نیز پرستشگاهای مجلل داشته اند که از آن جمله باید از معابد مهر (میثر) نام برده که پدر مهر مشهور است.

« در جوار قلعه ی دختر خراسان جایی به نام قلعه پسر نیز هست.
بنده گمان می کنم این قلعه معبد بغ تیشتر (تیر ، خدای باران) بوده ، در اوستا (تیر یشت) فرشته ی باران (تیشتر) بدین صورت توصف شده : « ..... در ده شب اولى، اى سپیتمان زرتشت ، تشتر رایومند فرهمند ، ترکیب جسمانی پذیر و به شکل یک پسر پانزده ساله ی درخشان با چشم های روشن ، بلند بالا و بسیار نیرومند و توانا و چست، در فروغ پرواز کند، به سن و سال مردی که باد نخستین به او کمر دهند، به سن یک چنین مردی نخستین بار قوت گیرد، به سن یک چنین مردی که نخستین بار به بلوغ رسد....»

«هیچ بعید نیست که در اغلب جاها معبد دختر (آناهید، خدای آب و زیبایی) و معبد پسر (تیر، خدای باران) در کنار هم قرار گرفته و مورد پرستش ایرانیان قدیم بوده باشد.
آن طور که گفتیم در کنار قلعه دختر خراسان (باز الحمراء) قلعه أى به نام قلعه پسر نیز هست.
باز می توانیم درباره ی خدای باران خبری دیگر نیز ذکر کنیم.
حمد الله مستوفی در ذکر بلاد فارس می نویسد : «..... خبر ، شهری وسط است، هوای معتدل دارد... آبش گوارنده و زمینش غله بوم و میوه های سرد سیری و گرمسیری همه در او باشد و نیکوپور و قلعه ی محکم دارد و آن را تیر خدا خوانند و در او نخجیر کوهی و دشتی فراوان بود. »
۱۹۲
@khashatra

✅ ابن بلخی در باره ی همین قلعه گوید :
« قلعه ای ست عظیم و کوهی به غایت بلندی و از بهر آن این را تیر خدای خوانند، »
اصطخری نیز نهر فیروز آباد (گور) را نهر تیرزه نامیده و همان است که این بلخی گوید : «رودی است آن جا رود برازه گویند بر بلندی ست چنانک از سر کوه می آید.»
در کتاب ترجمه ی سرزمین های شرقی از شهری که موسوم به نهر تیر یا رود تیرا یا نهر تیرین بوده نام برده شده که در کنار رودخانه ای ست به همین نام و از شعبه های رود کرخه است.
« کم تر گمان و شک می تواند در این جمله راه یابد که این قلعه ی تیر خدا جایی غیر از معبد تیشتر (خدای باران) باشد، یعنی همان قلعه پسر.
به نظر می رسد که از زمان سلطنت اردشیر دوم باور به ناهید اهمیت بیشتری یافته بوده و در زمان پارتیان (اشکانیان) نیز در درجه ی اول قرار داشته است.
در زمان پارتیان، همه ی معابد ایرانی که در منابع تاریخی مذکور است به همين ربة النوع تعلق دارند.
تیرداد اول در شهر ارشک در یک معبد ناهید، تاج گذاری کرد.
در همدان مقر تابستانی شاهان پارت ، معبدی از ناهید بر پا بود که آنیتوخوس سوم آن را غارت کرد.
معابد ناهید در ایران کم نبوده و ذکر عبادت شاهان در این معابد کم و بیش آمده است و مهم تر از همه معبد کنگاور است.

📚 بُن مایه :

پرستشگاه زرتشتیان.

🖋 نویسنده و گردآورنده :
رشید شهمردان.

هشتمین نشریه ی سازمان جوانان ززتشتی بمبئی سال ۱۳۳۶ یزدگردی.

✍ رونوشت : بردیا بزرگمهر.

۱۹۳
@khashatra
ادامه دارد....

#امروز

به روز، پیروز ‌و فرخ شهریور امشاسپند و اَمُرداد ماه به سال ۳۷۶۳ مزدیسنی

برابر با :
سه شنبه ۳۱ تیر ماه سال ۱۴۰۴ خورشیدی

۲۲ ژوئیه (جولای) سال ۲۰۲۵ (ترسایی)

✔️  شهریور = شهریای اهورایی.

@khashatra

#شهریور_امشاسپند

خشَتَره وییریه یا شهریور به چم «شهریاری و نیرومندی اهورایی»، نام سومین امشاسپند است.
این امشاسپند نشان از پیروزی دارد، زیرا خویش کاری (:وظیفه‌ی) اصلی او پاسداری از فلزات است.

خشَترا در اوستا نام سومین فروزه ی اهورامزدا از گروه امشاسپندان است.
در اوستا نماد توانمندی و فَر و شکوه پادشاهی اهورامزدا است.
نگهبانی توپال‌ها (فلزات) بر روی زمین به او سپرده شده است.

شهریور (امشاسپند)، خَشَتَرَه وَیریَه نام یکی از امشاسپندان زرتشتی است.
در اوستا «خشَثرَ وَیریَه» و در پهلوی «شَهرِوَر» و در فارسی «شَهریوَر» یا «شَهریَر» است.
بخش نخست این واژه به چم (:معنای) شهریاری و شهر است (مراد از شهر، همانا کشور است، چنان‌که سرزمین ایران را، ایران شهر می‌نامیدند).
بخش دوم این واژه، یعنی «ویریه»، فروزه (: صفت) و به چم مورد پسند است.
بر این اساس، خشتره‌ویریه، به چمار (: معنای) آرمان‌شهر یا شهریاری آرمانی یا توانایی مینُوی آرمانی است.
در اساتیر زرتشتی و ایرانی این امشاسپند نماد شهریاری و فّر و فرمان‌ روایی اهورا مزدا و نگاهبان فلزها و پاسدار فَر و پیروزی شهریاران دادگر و یاور بینوایان و دستگیر مستمندان است.

در جهان مادی پاسبان فلزات است. شهریاری اهورایی از قانون اشا (هنجار هستی) بر می خیزد و همه ی جهان را در بر می گیرد.
در این روز نیکوست به خواستگاری رفتن و زن خواستن.

در بندهش که از نامه های کهن ایرانی است از دیوی بنام سئورو یاد شده که دیو آشوب و تباهی است و از دشمنان و هماوردان خشَتریور می باشد.
از سوی دیگر ایزدانی مانند : ایزد خور، ایزد مهر و ایزد آسمان از یاران و همکاران او هستند.

در گاه شمار مزدیسنی روز چهارم هر ماه شهریور نامیده می‌شود و برابر آیین، هرگاه نام روز و نام ماه برابر می‌شد آن روز را جشن برپا می‌کردند و به شادمانی و ستایش آفریده های نیک اهورا مزدا می‌پرداختند و آن روز را شهریورگان می‌نامیدند.


مسعود سعد سلمان می‌سراید :

ای تنت را ز نیکویی زیور،
شهره روزی ست روز شهریور.


چکامه ای از «مسعود سعد سلمان»

شهریور است و گیتی از عدل شهریار
شاد است،
خیز و مایه شادی به من بیآر.

باده شناس، مایه شادی و خرمی،
بی باده هیچ جان نشد از مایه شاد خوار.


سروده‌‌ی مسعود سعد سلمان، بر پایه‌ی کتاب بندهش :

این تنت را ز نیكویی زیور،
شهره روزی است روز شهریور.

تا به اقبال شهریار جهان،
بگذرانیم جان به لهو و بطر.


اندرزنامه ی آذرباد مهراسپندان (موبد موبدان در روزگار شاپور دوم)

خوش باش.


اندرزنامه ی آذرباد مهر اسپندان در سروده‌ی استاد ملک‌الشعرای بهار :

به (شهریور) اندر شوی شادخوار،
کنی در (سپندارمز) کشت و کار.

🌺 گل شااسپرغم نماد شهریور امشاسپند است.

@khashatra

✅ معبد استخر.

در همه ی کتب تاریخ آمده است که جد اردشیر ریاست معبد آناهیتای استخر را دارا بود، ابن اثیر می نویسد : « ..... كان قيماً على بيت نار باصطخر يقال له بيت ناهید. »
به گفته ی بلعمی ساسان جد اردشیر ، مردی بود مبارز با هفتاد، هشتاد سوار حرب کردی تنها و بس آمدی و ملک نبود ، ولیکن آن همه دیه ها و روستا را مهتری و سروری کردی و آتش خانه ی استخر (نام وی ناهید) به دست وی بود.
اردشیر در همین آتشکده عبادت می کرد و بدان احترام خاص می گذاشت و در کارها از او برکت و پیروزی می خواست.
«.... آتشکده ها و معابد ایرانیان قدیم محل پرستش بغان و ایزدان بوده است و یکی از مهم ترین این بغ ها ناهید بوده که به چهره ی دختری زیبا نمایش داده می شده ، باید قبول کرد که این معابد قاعدتاً به نام همین دختر معروف شده باشد و چون معابد ایرانیان بیشتر در کوهستان ها و خصوصاً قلعه های بلند و محفوظ بوده است ، که از جهت حملات خارجی و قتل و غارت مصون بماند از این سبب است که این قلعه ها ، گاهی از جهت اقتصاد و گاهی از جهت احترام، تنها به معبد دختر یا قلعه ی دختر شهرت یافته و در دهان ها افتاده است. »
« در طی مطالعه در احوال ایشتار -ناهید و برخورد به ابینه ی دختر و برخی استنباطات شخصی حدس بنده این شد که باید ابنیه ی دختر را در ایران همان معابد ناهید و ایشتار دانست.
در این اندیشه بودم که در ضمن صحایف ایران باستان برخورد کردم که دیگران نیز به راز این معنی پی برده اند ولى به فرس قاطع سخن نگفته اند. »
۱۹۴
@khashatra

✅ « چرا معابد ناهید اغلب برفراز کوه ها بوده است؟.... مگر نه این ست که آناهیتا در بلند ترین طبقه ی آسمان آرام دارد و از فلک ستارگان یا از بلند ترین قله ی کوه هکر به سوی نشیب شتابد؟
اصولا ایرانیان قدیم اغلب معابد خود را بر فراز بلندی ها بنا می نموده اند و در آن جا به نیایش مهر و پرداخته اند.
صرف نظر از جنبه ی تقدس و پاکی این معابد که بایستی‌ دور از دسترس آلودگی و هم چنین حمله ی دشمن باشد، باید گفت که معابد ناهید در از منه ی قدیم از غنی ترین و پر کالا ترین معابد روی زمین بوده است و وقفيات منقول و غیر منقول آن آن قدر بوده که مسلماً می بایستی در محل و قلعه ای که امن و امان باشد قرار داده شود.
درباره ی معبد ناهید همدان نوشته اند که وقتی دوستان شاه اردشیر دوم و زن او آتس سا آن قدر‌ هدایا فرستادند که فضای بین قصر و معبد که از حيث وسعت ١۶ استاد می رسید پر از زر و سیم و اسب بوده است. »
« پولین مورخ رومی (متوفی ۷۹ میلادی) می نویسد : در معبد ناهید شوش یک مجسمه ی بسیار سنگین طلا از ناهید وجود داشت که در زمان جنگ های آنتوان با فرهاد چهارم (۳۷-۲ م) به غارت رفت.
مسلم است که نگاهداری اين همه اشیاء قیمتی جز با وجود قلاع مستحکم در جوار معبد ناهید ممکن نبوده است.
نباید فراموش کنیم که اصولاً ابنیه و آثار و تپه ها و کتل هایی که به نام دختر موسوم است حتماً نباید معبد دختر و ناهید باشد ، بلکه این ها آثاری ست که به علت قرب جوار معبد محترم و مقدس دختر بدین نام معروف یافته (مثل کتل دختر یا پل دختر) بهر حال چیزی که باید قبول کرد این ست که انتساب قلاع دختر فعلاً نمی تواند جز صورتی از معبد و پرستش ناهید در این امکنه و بقاع باشد.
فرشته ای که آیین او سده های متمادی در همه ی خاور میانه - از رودارس تا به دریای گنگ و از خاوران تا حدود ارمنستان و مديترانه مورد احترام بوده و پادشاهان مقتدر به امید کرامت و بخشش او سر به سجود می سپرده اند. »
۱۹۵
@khashatra

✅ « با این مقدمات می توان قاطعاً گفت که جا ها و بناهایی که به نام دختر شهرت یافته مربوطا به پرستش اناهیت و ایشتر است که صورت دیگر نام آن ، زهره یاد شده و طبعاً وقتی همه ی این قلعه و بنا به نام زهره در ایران و خاور میانه بیاییم، آن وقت خوب درک می کنیم که چرا در کتب لغت فارسی «خاتون هفت قلعه کنایه از ستاره ی زهره است» و آفتاب و زهره را خاتونان شبستان سپهر و زهره و ماه را خانون فلک خوانده اند. »

« بدین ترتیب ، پس باید سایر جاهایی را که وجه ارتباطی با این نام و لقب ها دارند نیز جزء ابنیه ی دختر در آورد ، منتهی به علت تفاوت زبان ها و کلمه ها و یا آداب و رسوم محلی، امروز به صورتی دیگر معروف مانده اند.
وقتی قبول کنیم که در نواحی ایران و حتی خاورمیانه ؛ كلمه ی ايشتار ، استار و ستاره برای اناهیتا به کار می رفته است و ستاره در عربی به نجم ترجمه شده ، پس باید یک قلعه دختر دیگر هم به حساب آورد که به صورت قلعة النجم معرفی شده و آن به گفته ی صاحب معجم البلدان قلعه ی محکمی است مشرف بر فرات برفراز کوهی، شارستانی آبادان دارد و مردان به وسیله ی پلی از فرات گذشته به قلعه می رسند، مستوفی نیز در نزهة القلوب از این قلعه نجم سخن می راند. »

📚 بُن مایه :

پرستشگاه زرتشتیان.

🖋 نویسنده و گردآورنده :
رشید شهمردان.

هشتمین نشریه ی سازمان جوانان ززتشتی بمبئی سال ۱۳۳۶ یزدگردی.

✍ رونوشت : بردیا بزرگمهر.

۱۹۶
@khashatra
ادامه دارد....

#امروز

به روز، پیروز ‌و فرخ سپندارمزد امشاسپند و اَمُرداد ماه به سال ۳۷۶۳ مزدیسنی

برابر با :
چهار شنبه ۱ اَمُرداد ماه سال ۱۴۰۴ خورشیدی

۲۳ ژوئیه (جولای) سال ۲۰۲۵ (ترسایی)

✔️  سپندارمزد = فروتنی پاک و سپند.

@khashatra

#سپندارمزد_امشاسپند

سپند آرامئیتی یا همان اسپند به چم (: معنی) بی‌نقصی و تندرستی کامل است.
وی نگاهبان و پاسدار زمین و در عین حال نشان فرمان برداری، پرهیزگاری و نیایش است.

این واژه که در اوستایی «سْپِنْتَه آرمَئیتی» (Spenta-Ârmaiti) است و نام چهارمین امشاسپند شناخته می‌شود، از دو بخش «سپنته» (Spenta) یا «سپند» به چم (:معنی) پاک و مقدس و «آرمئیتی» (Ârmaiti) به چم فروتنی و بردباری تشکیل شده است و این دو با هم به چم فروتنیِ پاک و سپند است.
این واژه در پهلوی «سپندارمت» (SpandÂrmat) و در پارسی «سپندارمذ» و «اسفندارمذ» و «اسفند» شده است.

سپنته آرمیتی یکی از ایزد بانوان و امشاسپندان زرتشتی است که در زبان اوستایی، سپنته آرمیتی یا سپنت اَرمَیتی یا سپند آرامئیتی خوانده می‌شود، در زبان پهلوی بدان سپندارمذ یا سپندارمت گویند و در پارسی، سپندارمد نیز خوانده شده‌است.
امشاسپند سپندارمذ، نگهبان و ایزدبانوی زمین سرسبز و نشانی از باروری و زایش است.

در فرهنگ پهلوی سپندرمت یا همان سپندارمذ، نام یکی از امشاسپندان و در عین حال نام پنجمین روز ماه و دوازدهمین ماه سال معرفی شده‌ است.
وی را همان الهه ی بسیار قدیمی اسفند دانسته‌اند و گفته‌اند که او را دو امشاسپند دیگر یعنی هورواتات (خرداد) و امرتات (اَمُرداد) همراهی می‌کنند و این سه گروهی از امشاسپندان را می‌سازند که قرینه‌ی سه امشاسپند نخستین، یعنی وهمن (وهومن یا همان بهمن)، اشه وهیشته (اردی بهشت) و خشتره وییریه (شهریور) محسوب می‌شوند.

این فروزه در انسان به گونه‌ی فروتنی و مهر و خدمت به دیگران، نمایان می‌شود.
سپندارمزد در جهان خاکی، نگاه دارنده‌ی زمین و زنان است.
زمینی که بی‌هیچ چشم داشتی هرچه دارد در اختیار جانداران می‌گذارد و زنانی چون مادر که هم چون زمین، مهربان و فروتنند، مهر می‌ورزند بدون این که چشم‌ به راه پاسخی مهرانگیز باشند.

زن و زمین همسانی‌های بسیاری دارند.
زن و زمین هر دو نماد باروری و زایش هستند، زندگی از زن و زمین است که جریان دارد.


سروده‌ی مسعود سعد سلمان، بر پایه‌ی کتاب بندهش :

سپندارمز‌ روز خیز ای نگار،
سپند آر ما را و جام می آر.

می ‌آر از پی آن که بی می‌‌نشد،
دلی شادمان و تنی شاد‌خوار.

سپند آر پی آن که چشم بدان،
بگرداند ایزد ازین روزگار.


اندرزنامه ی آذرباد مهراسپندان (موبد موبدان در روزگار شاپور دوم)

ورز زمین کن.


اندرزنامه ی آذرباد مهر اسپندان در سروده‌ی استاد ملک‌الشعرای بهار :

به (شهریور) اندر شوی شادخوار،
کنی در (سپندارمز) کشت و کار‌.

🌺 گل بیدمشک نماد سپندارمزد امشاسپند است.

@khashatra

✅ چل کنجه.

« بر دامنه ی بالای کوه خواجه در سیستان چهار خرابه است که یکی از آن ها امروزه محل نذر و نیاز مردم سیستان است.
در وسط این قلعه ، که حتما روزی پناهگاه جنگی نیز بوده ، بنائی هست که باید مرکز این قلعه بوده باشد.
دومین بنای آن تخت رستم و سومین بنا که در قسمت پایین کوه ، سمت جنوب است به نام «کوچک چل کنجه» نامیده می شود.
و این کنجه مخفف کنیجک و کنجک پهلوی است که همان کنیزک (کنیچا) امروزی باشد.
در لهجه ی مراغیان قزوين كينا و ظاهراً نون غنه آن در لهجه ی کردی و گیلکی افتاده به صورت کیثرو کیجا در آمده و بدین طریق آبادی «کجک قلعه» شیر دل خان سیستان نیز از این نمونه است. و شاید لفظ معروف سرزمین «کیج» (كيز استخری) و احتمالا كج كلا (قلعه ی كج ، قلعه ی دختر ) زنجان و كيز كانان توران هم باید دانست که کنجه در زبان سیستانی معنی دختر می دهد.
کلمه ی دختر در لهجه یدکردى كيثر ولهجه ی گیلکی کیج و کیجا و در لهجه ی ترکی کلمه ی كيثر به صورت قز با كسر قاف تبدیل گردیده و معنی دختر می دهد.
۱۹۷
@khashatra

✅ بنا بر این کلیه ی آثار و آبادی هایی که با این کلمات ربط دارد منسوب به ناهید دانست.
مانند کیثرده از حومه ی رشت، کلانه کیج (قلعه دختر) واقع در بین استرآباد و گرگان.
كيثر به گفته ی صاحب حدودالعالم شهری ست در فارس و اندروی حصاری استوار.
قزقبری سنجابی ( گور دختر) در چار محله ی کرمانشاهان و چقاقران (تپه دختران) در کرمانشاه ، قز قلعه درخوی ، قز قلعه ی مهاباد در حدود شهر ویران مهاباد و قز قلعه ی در قزوین و قز دره ی در مراغه و قزگه (دختر جای) در خلخال و قزقاپان و قزلر بلاغی (کوه دختران) در آذربایجان و قزکسک ( بریده ی دختر از نمونه ی کوه بريده ی قلعه دختر کرمان) در دهستان پیران مهاباد وغيره.
و همین گونه است کلمه ی لاکو در لهجه ی گیلکی به معنی دختر و کلمه ی خاتون و بی بی و دور در لهجه ی بختیاری به معنی دختر و هم دده به لهجه ی لری به همان معنی و ننه و بانو و مادر و خواهر و کر به لهجه ی کردی به معنی پسر و پیرزن و آثار منسوب بانی نام ها به احتمال قوی از آثار مربوط به ناهید بوده است.
۱۹۸
@khashatra

✅ معبد ناهید استرخ به گفته ی برخی فرهنگ ها (استخر) پس از اسلام به علت مقاومتی که قلعه های مهم آن در برابر عرب کردند ویران و بعداً تبدیل به مسجد گردید.
مسعودی در توصیف این مسجد گوید « من این مسجد را دیده ام تقریباً در یک فرسنگی شهر استخر واقع شده ، بنایی زیبا و معبدی با شکوه است.
در آن جا ستون هایی از سنگ یک پارچه با قطر ارتفاع حيرت بخش دیدم که برفراز آن اشکال عجیب از اسب و سایر حيوانات غريبه نقش بود که هم از جهت شکل و هم از لحاظ بزرگی آدمی را به حیرت می افکند.
در گرد بنا خندقی وسیع و حصاری از سنگ های بزرگ کشیده بودند مستور از نقوش برجسته ی بسیار ماهرانه.
اهالی این ناحیه تصویرها را از پیغمبران قدیم می دانند.»

سخنان دانشمند محترم آقای باستانی پاریزی در این جا پایان می یابد.

📚 بُن مایه :

پرستشگاه زرتشتیان.

🖋 نویسنده و گردآورنده :
رشید شهمردان.

هشتمین نشریه ی سازمان جوانان ززتشتی بمبئی سال ۱۳۳۶ یزدگردی.

✍ رونوشت : بردیا بزرگمهر.

۱۹۹
@khashatra
ادامه دارد....

#امروز

به روز، پیروز ‌و فرخ روز خورداد امشاسپند و اَمُرداد ماه به سال ۳۷۶۳ مزدیسنی

برابر با :
پنج شنبه ۲ اَمُرداد ماه سال ۱۴۰۴ خورشیدی

۲۴ ژوئیه (جولای) سال ۲۰۲۵ (ترسایی)

✔️  خورداد = هَئوروَتات ، رسایی و کمال.

@khashatra

#خورداد_امشاسپند

خورداد پنجمین امشاسپند و پاس دارنده‌ی آب ها و سرسبزی است.
آب در كنار سه آخشیج دیگر (خاک، هوا، آتش) در میان ایرانیان باستان از اهمیت ویژه‌ای برخوردار بوده است.
وجود ایزدان گوناگون موكل بر آن و نوشته‌های ایرانی و انیرانی همه گواه اهمیت این آخشیج است در میان ایرانیان باستان و زرتشتیان، زاستار (:طبیعت) در نظر ایرانیان جایگاه والایی دارد و عناصر آن شایسته ی گرامی داشت و دارای تقدس ویژه‌ای است. آب،‌ باد، خاک و آتش در دین اشوزرتشت و در فرهنگ و سنت ایرانی چهار آخشیج سپند است كه برای هر یک از آن ها فرشته‌ی ویژه‌ای تعیین شده و خویش کاری فرد زرتشتی است که محیط زیست را در حد توان پاک نگاه دارد.
آب نه تنها سپند است بلكه آشامیده شده و در امور جاری زندگی به مصرف می‌رسد. عنصری كه وحدت آن نماد یكتایی اهورامزدا و كثرت آن جلوه‌گاه تمام پدیده‌های جهان هستی است،‌ از چكه‌ی باران تا اقیانوس پهناور و از آب آرام چاه تا سیل جاری در بستر رودها موجد و مولد زندگی است.

در ایران باستان تا به امروز ماه سوم سال و روز ششم هر ماه خورداد نام دارد.
یشت چهارم كه به‌ نام خورداد یشت خوانده می‌شود، به طوری كه این فرشته در جهان مینوی نماد كمال اهورامزدا و در جهان جسمانی نگهبان آب است.
خورداد در اوستا «هـَئوروَتات» و در پهلوی «خُردات» یا «هُردات» به چم رسایی و کمال است که در گات ها یکی از فروزه‌های اهورا مزدا و در اوستای نو نام یکی از هفت امشاسپند و نماد رسایی اهورا مزدا است.
بخش هئوروه که صفت است به چم رسا، همه، درست و کامل.
بخش دوم تات که پسوند است برای اسم، بنابراین هئوروتات به چم کمال و رسایی است.
خورداد نماینده رسایی و کمال اهورامزداست.

خورداد، امشاسپند بانویی است که نگهداری از آب‌ها در این جهان، خویش کاری اوست و کسان را در چیرگی بر تشنگی یاری می‌کند از این روی در آیین، به هنگام نوشیدن آب از او به نیکی یاد می‌شود و در گیتی به نگهبانی آب گماشته شده است.
ایزدان تیر و باد و فروردین از همکاران خورداد هستند.

در گات ها، از خورداد و اَمُرداد پیوسته در کنار یک دیگر یاد می‌شود و در اوستای نو نیز این دو امشاسپند، پاس دارنده ی آب‌ها و گیاهان‌اند که به یاری مردمان می‌آیند و تشنگی و گرسنگی را شکست می‌دهند.

در یسنا، هات ۴۷، آمده‌است که اهورامزدا رسایی خورداد و جاودانگی اَمُرداد را به کسی خواهد بخشید که اندیشه و گفتار و کردارش برابر آیین راستی است.

در متن‌های کهن امشاسپند خورداد : چهارمین یشت از یشت های بیست و یک گانه‌ی اوستا، ویژه ستایش و نیایش امشاسپند بانو خورداد است که در آن یشت از زبان اهورا مزدا یادآور می‌شود که «… یاری و رستگاری و رامش و بهروزی خورداد را برای مردمان اشون بیافریدم…» و سپس تاکید می‌شود هر آن کس که خورداد را بستاید همانند آن است که همه ی امشاسپندان را ستایش کرده‌ است.
در بندهش نیز درباره ی خورداد آمده‌است : «… ششم از مینویان، خورداد است؛ او از آفرینش گیتی، آب را به خویش پذیرفت..»، چنین گوید : هستی، زایش و پرورش همه موجودات مادی جهان از آب است و زمین را نیز آبادانی از اوست…»


سروده‌ی مسعود سعد سلمان، بر پایه‌ی کتاب بندهش :

خورداد ‌روز داد نباشد كه بامداد،
از لهو و خرمی بستانی ز باده داد.

از باده جوی شادی و از باده باش خوش،
بی‌باده این جهان، صنما بادگیر، باد.


اندرزنامه ی آذرباد مهراسپندان (موبد موبدان در روزگار شاپور دوم)

جوی کن.


اندرزنامه ی آذرباد مهر اسپندان در سروده‌ی استاد ملک‌الشعرای بهار :

به (خورداد) جوی نوین کن روان،
(امرداد) بیخ نو اندر نشان.

🌺 گل سوسن نماد خورداد امشاسپند است.

@khashatra