من خدا هستم

🔘 مهمترین چیزی که خاورمیانه نیاز دارد، تمیز واقعیت از توهم و توان پذیرش واقعیت است. دو پدیده در دهه‌های اخیر خاورمیانه را به خاک نشانده‌اند: بنیادگرایی اسلامی و ناسیونالیسم عربی عظمت‌طلب و غرب‌ستیز.
کافی است نتایج سیاست نسبتا واقع‌گرا و مصالحه‌جوی حبیب‌بورقیه در تونس را با ناسیونالیسم عظمت‌طلب و متوهم ناصر، صدام و اسد مقایسه کنید. متاسفانه تاریخ معاصر نشان داده هر‌چه حکومت‌ها در خاورمیانه مستقل‌تر و قدرتمندتر شده‌اند نتایج به همان اندازه فاجعه‌بارتر بوده و مردم این کشور‌ها هم رنج بسیار بیشتری متحمل شده‌اند.

🔘 برخلاف نگرشی که چند دهه پیش رایج بود، سرکوب‌گرترین و مخرب‌ترین حکومت‌ها در این منطقه نه حکومت‌های وابسته به غرب بلکه حکومت‌هایی بوده‌اند که پرچم استقلال و اعاده‌ی عزت ملی برافراشته‌اند. در این مورد هم کافی است نتایج انقلاب‌های عربی را در دو دیکتاتوری وابسته به غرب یعنی مصر و تونس و دو دیکتاتوری مستقل و به اصطلاح ضد سلطه‌ی لیبی و سوریه مقایسه کنید. دیکتاتور وابسته به غربی همچون مبارک قادر نیست بیش از مدت کوتاهی دست به سرکوب بزند و وابستگی‌اش به غرب او را وادار به کناره‌گیری می‌کند اما یک دیکتاتور استقلال‌طلب و غرب‌ستیز همچون بشار اسد می‌تواند برای ماندن در قدرت صدهاهزار نفر را به قتل برساند، چرا که مستقل و از هر قید و محدودیتی آزاد است. با تاسف بسیار باید گفت در اغلب موارد استقلال در خاورمیانه مترادف آزادی از قید قواعد تمدن و حقوق‌ بشر بوده است.

🔘 دوره‌ی پرآشوب و تلخ خاورمیانه که از دهه‌ی هشتاد آغاز شد، بیش از هر چیز ناشی از برهم خوردن تعادل امنیتی و توازنی بود که در دوران ضعف حکومت‌های خاورمیانه، قدرت‌های غربی ایجاد کرده و بدین وسیله اختلافات خونین قومی و مذهبی کهن را برای چند دهه به حاشیه راندند. هرجا که از دهه‌ی پنجاه میلادی به بعد، کشورهای خاورمیانه مستقل و قدرتمند شدند به دنبال زنده کردن شکاف‌های خونین گذشته و سیاست هویت رفتند. موج اول از دهه‌ی پنجاه میلادی و با حاکم شدن حکومت‌های ناسیونالیست شبه نازی در مصر، سوریه و عراق آغاز شد. ضدیت با یهود جای توجه به مشکلات داخلی را گرفت. ناصر خلیج فارس را خلیج عربی نامید و تلاش کرد با ادغام سوریه، عراق و یمن امپراتوری عربی ایجاد کند، قاسم و عارف در عراق اختلافات مرزی و قومی با ایران را زنده و تلاش کردند کویت را ببلعند و بعثی‌های سوریه به دنبال بلعیدن لبنان رفتند. اما هنوز شیرازه‌ی امنیتی منطقه پاره نشده بود. دولت‌های میانه‌رو در مقابل دولت‌های ناسیونالیست تندرو موازنه‌ای ایجاد کرده بودند.

🔘 با تملک کامل منابع نفت توسط دولت‌های منطقه و افزایش شدید بهای آن از اواسط دهه‌ی هفتاد میلادی و سپس انقلاب ‌اسلامی ایران و کودتای کمونیستی در افغانستان، تعادل امنیتی منطقه از هم پاشید. ثروتمند شدن مصنوعی و غیر عادی دولت‌ها در خاورمیانه، سوداهای عظمت‌طلبانه، پروژه‌های ماجراجویانه‌ی جدید و قدرتمندتری را کلید زد، بدون آنکه بلوغ سیاسی اجتماعی لازم برای پیش‌بینی و کنترل آنها موجود باشد. جنگ ایران و عراق از لحاظ منطق علم دیپلماسی نتیجه‌ی کاهش موضعی نفوذ غرب و افزایش چشمگیر قدرت و استقلال دو بازیگر منطقه‌ای بلندپرواز و ضد "سلطه" بود که هر یک می‌خواستند نظم امنیتی و آرایش قوای جدیدی در خاورمیانه حاکم سازند.

@khod2

👍46❤1

5.25K views13:12