یادگار زَریران - کهن ترین سوگنامه ایرانیان

يادگار زريران، كهن ترين سوگنامه و نمایشنامه ايرانی است كه به دست ما رسيده است. دبیره و زبانش پارسيک، پهلوی ساسانی است ولی با بودن واژه ها و ويژگی های زبان پهلوانیک (پهلوی اشكانی) در آن نشان می دهد كه زمان سرايش آن بايستی بسيار كهنه تر و چنانكه برخی گمان كرده اند، به زمان اشكانيان باز می گردد.

اين سوگنامه را نویسندگانی در زمان ساسانی همان گونه كه سينه به سينه و شنیداری شـنيده بودند، گردآوری كرده اند. اين داستان را دقیقی در نیمه نخست سده چهارم به نظم كشيده و فردوسی آن را در شاهنامه خود گنجانده است.

چکیده داستان از روی نوشته برگردان شده يادگار زرير بدين گونه است كه، داستان جنگ پادشاه ايران، گشتاسب است با شاه خيونان، ارجاسب.

پس از اینکه گشتاسپ و خاندان او به آیین مزداپرستی می‌گروند، ارجاسپ شاه خیون‌ها در نامه‌ای که به گشتاسپ می‌نویسد از او می‌خواهد که یا دست از دین نو بردارد یا آمادهٔ جنگ شود. چون گشتاسپ در دادن پاسخ به ارجاسپ دودلی نشان می‌دهد، زریر برادر او، پاسخِ نامه را بی‌باکانه می‌دهد و با ارجاسب قرار جنگ می‌گذارد و سالاری سپاه ایران را به‌دست می‌گیرد. پیش از آغاز جنگ جاماسب در پیش‌بینی خود کشته شدن زریر و شاهزادگان ایران را در نبرد تن‌به‌تن با دشمن به گشتاسپ خبر می‌دهد. گشتاسپ با شنیدن آن می‌خواهد از شرکت آنان در جنگ جلوگیری کند. جاماسپ به گشتاسب می‌گوید که در این صورت چه کسی می‌تواند از هجوم دشمن جلوگیری کند و چون او را از پیروزی نهایی ایران در جنگ آگاه می‌کند، گشتاسپ خشنود می‌شود. با تأکید بر وفاداری خود به دین مزداپرستی به تماشای جنگ می‌نشیند. پس از کشته شدن زریر، کسی آمادگی برای نبرد تن‌به‌تن با ویدرفش جادو، کُشندهٔ زریر را در خود نمی‌بیند، مگر بستور پسر زریر. با آنکه او خردسال است، گشتاسپ به پیروی از اندرز جاماسب، بر او آفرینی می‌خواند و به او تیری می‌دهد. بستور، در نبرد تن‌به‌تن با ویدرفش جادو، با آن تیر وی را می‌کشد. پس از او گرامی‌کرد (پسر جاماسب) و اسفندیار (پسر گشتاسپ) ایرانیان را در جنگ با دشمن به پیروزی می‌رسانند.

(غیبی،یادگار زریران،فردوسی و شاهنامه سرایی ص ۶۰_۶۱)
(صفا،حماسه سرایی در ایران،ص ۱۲۳_۱۲۴)

مطالب این اثر از متنی اوستایی گرفته شده‌است که امروز اصل آن در دسترس نیست. اما بخش‌هایی از آن در ضمن سرگذشت زرتشت در کتاب هفتم دینکرد آمده‌است. شرح جنگ‌های گشتاسب و ارجاسب را دقیقی به نظم کشیده و فردوسی آن‌ها را عیناً نقل کرده‌است. در مواردی مطالب این منظومه با یادگار زریران قابل انطباق است.
(تفضلی،تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام،ص ۲۶۸)

ردّ پای سوگنامهٔ داستان زریران را در کتاب‌های مقتل هم (که به بازگویی داستان کربلا می‌پردازد) دیده می‌شوند. در شاهنامه، گرامی‌کرد (گرامی کردار)، پسر جاماسب، در حین نبرد، دست‌هایش قطع می‌شود و درفش (پرچم) را به دندان می‌گیرد که روایت کتب مقتل از دست‌های قطع‌شدهٔ عباس بن علی و گرفتن مشک آب توسط او تداعی می‌شود. رفتار شمر در داستان کربلا، هم بی شباهت به بیدرفش جادو در یادگار زریران، نیست
  روضه خوانان شیعه رفتار شمر را از رفتار بیدرفش جادو اقتباس و کپی کردند
. به‌نظر می‌آید که بعید نباشد روایت‌های حماسی-دینی این سوگنامه، در مایه‌ور ساختنِ ذهنِ تعزیه‌خوانان و نویسندگانِ کتاب‌هایِ روضة الشهدا و تصویرگران تراژدی کربلا مؤثر افتاده باشد.

(محمد ترابی:نگاهی به تاریخ و ادبیات ایران پیش از اسلام،ص۷۳_ ۸۴)

💢 این کلیپ چندان جدید نیست، ولی مطالب جالبی دارد

💢 در حکومت اسلامی، ارزش‌هایی که در اول انقلاب تبلیغ میشد، نه تنها فراموش شده است، بلکه گاهی ضد ارزش شده است.

💢حکومت اسلامی یارکشی جدیدی را شروع کرده است که در این یارکشی نیروهای مخلص اول انقلاب جایی ندارند و به راحتی آنها را کنار گذاشته و حتی فدا خواهد کرد.
با این روند، به مرور نیروهای وفادار حکومت اسلامی از حکومت دلسرد شده و صرفا منافع خود را می‌بینند، در این حالت با کوچکترین اتفاقی، یا ترک خدمت می‌کنند و یا حتی ممکن است جبهه خود را عوض کنند.

💢 این شروع یک پایان است‼️

@khod2

🔴 نظر خود را در مورد این کلیپ بیان کنید

💢 آیا تعرض جنسی، صرفا در مورد زنان صدق می‌کند⁉️

💢اگر مردی به شما بگوید مورد تعرض و آزار توسط یک زن قرار گرفته قبول می‌کنید⁉️

💢 آیا مجری مرد مانند مجری زن امکان پیگیری قضایی داشت و جامعه شکایتش را عادی میدانست⁉️

💢 خشونت خانگی علیه مردان چقدر است، رسانه‌ها به چه میزان پوشش میدهند و چقدر امکان پیگیری قضایی دارند⁉️

@khod2

💢 جان عزیزانمان در خطر است

‏⁧ 💢 مجاهد کورکور ⁩؛ متولد اردیبهشت ۱۳۶۲، اهل ایذه و به ادعای قوه قضاییه او متهم اصلی پرونده تیراندازی ۲۵ آبان به معترضان در ایذه در جریان خیزش سراسری است.

‏⁧ 💢 رضا رسایی ⁩؛ ۳۴ ساله، اهل کرمانشاه و متهم به قتل نادر بیرامی، رئیس اداره اطلاعات شهرستان صحنه است.

‏⁧ 💢 عباس دریس ⁩؛ در جریان اعتراضات آبان ۹۸ در ماهشهر بازداشت و به «محاربه، اخلال در نظم و مشارکت در قتل رضا صیادی، یکی از نیروهای یگان ویژه نیروی انتظامی» متهم شد.

@khod2

💢 تا انقلاب ما زنده بمان و زجر بکش

@khod2

💢 شایعاتی مبنی بر دستگیر شدن یحیی سینوار (رئیس حماس) توسط ارتش اسرائیل در حال پخش شدن است.

@khod2

💢 در خصوص منافع حکومت در ماجرای کلاه‌برداری کوروش کمپانی

🔴 حکومت از درگیری پیش آمده جهت سرگرم کردن مردم بهره می‌برد. هرچقدر مردم درگیرتر و فقیرتر، کنترل‌ و فریبشان راحت‌تر.

🔴 درآمد حکومت از محل شکایات به قوه قضایه چشمگیر است و به راحتی به حکومت در تامین مالی کمک می‌کند.

🔴 همچنین حکومت با مقصر جلوه دادن تبلیغ‌کنندگان (از جمله سلبریتی‌ها و افراد سرشناس) در درجه اول مسئولیت‌های خود را کمرنگ کرده و همچنین با ایجاد دو اختلاف بین هواداران سلبریتی‌ها و مالباختگان به فضای نفرت دامن زده و در جامعه شکاف و اختلاف ایجاد می‌کند.


@khod2

💢 خامنه‌ای: باید در انتخابات همه شرکت کنند. انتخابات رکن اصلی نظام جمهوری اسلامی است. راه اصلاح کشور انتخابات است.


💢 خامنه‌ای قبول دارد وضعیت مملکت درست نیست و نیاز به اصلاح دارد.

💢 از نظر مردم این حکومت اصلاح‌ناپذیر است و در جریان انقلاب ۱۴۰۱ حکومت اسلامی ثابت کرد حتی با کشتار مردم جلوی رسیدن به خواست آنها را خواهد گرفت، پس راه اصلاح وجود ندارد.

💢 کلیپ مربوط به چند روز گذشته است. در نزدیکی انتخابات با التماس برای شرکت در انتخابات، حاضر نیستند دست از آزار دخترانمان بردارند.

@khod2

💢 بخشی از فیلم کیک محبوب من


💢 فیلم «کیک محبوب من»
ساخته‌ی مریم مقدم و بهتاش صناعی‌ها

@khod2

🔴 در خصوص درآمد حکومت از محل کلاهبرداری کوروش کمپانی


💢 سخنگوی قوه قضاییه اعلام کرد بر اساس قانون، چهره‌های مطرحی که برای کوروش کمپانی تبلیغات کرده‌اند باید مبالغی که دریافت کرده‌اند را به صندوق دولت برگردانند.

💢 مسعود ستایشی با تاکید بر اینکه «تبلیغات چهره‌های مطرح هنری و ورزشی در جلب اعتماد مردم موثر بوده» گفت: این افراد بر اساس قانون باید مبالغی که برای تبلیغات این شرکت دریافت کردند را به صندوق دولت برگردانند.

منبع: منوتو


@khod2

💢 مقداری زیبایی ببینید

هنرنمایی میرجلیلی، دروازه بان دوم تیم ملی فوتبال ساحلی ایران

@khod2

ابتدا توضیح مختصری در مورد اندرزنامه ها عرض میکنم:
اندرزنامه‌های پهلوی
 به اندرزها، کلمات قصار و لطیفه‌ها و قصه‌های اخلاقی‌ای گفته می‌شود، که جنبهٔ حکمت عملی و تجربی داشته اند، و در اصل به زبان پارسی میانه نوشته شده‌اند. اصل پهلوی بسیاری از این اندرزها از میان رفته ولی اصل بعضی از آن‌ها را می‌توان باز شناخت. پس از ظهور اسلام این کتاب‌ها مورد توجهٔ دانشمندان ایرانی مسلمان قرار گرفت و در کتاب‌های ادب و اخلاق و تاریخ به زبان عربی ترجمه شد و بعضی از آن‌ها به فارسی نیز راه یافته‌اند. برای نمونه ترجمهٔ اندرزهای بزرگمهر عیناً در کتاب جاویدان خرد اثر ابن مسکویه آمده و تقریباً جمله به جمله قابل تطبیق با متن اصلی است. همین سخنان را فردوسی نیز به نظم به کشیده‌است. اصل پهلوی بعضی از سخنان آذرباد مهرسپندان نیز که در کتاب ابن مسکویه نقل شده، قابل شناخت است.

اندرزنامه‌های پهلوی منسوب به پادشاهان و خردمندان ایرانی، علاوه بر پندها و حکمت‌های عام، حاوی نکات ظریفی درباره آداب حکمرانی و حقوق و روابط متقابل شاه و مردم است
ایـن اندرزنامه‌ها غالباً در سده‌های سوم و چهارم هجری، بعد از قرن‌ها روایت شفاهی و سینه به سینه، به کتابت درآمـد و به زبان عربی و فارسی هم ترجمه شد.

ابن ندیم در فصلی با عنوان اسامی کتاب‌های تألیف شده در مواعظ و آداب و حکم ایرانیان و رومیان و هندیان و تازیان تعدادی از کتاب‌های اخلاقی و تعلیمی پهلوی را که به عربی ترجمه شده بود، نام می‌برد. در این فهرست ۱۴ کتاب رابطهٔ مستقیم با منابع ایرانی داشته‌اند.
● تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام، ص ۲۰۳

سلسله آثار موسوم به کتاب التّاج یا تاج نامه در ادبیات عربی نشانی از همان اندرزنامه‌‌های دوره ساسانی دارد. 

●محمد محمدی، فرهنگ ایرانی پیش از اسلام و آثار آن در تمدن اسلامی و ادبیات عربی، ج۱، ص۱۶۲، تهران ۱۳۷۴ش

از اواخر قرن پنجم، تدوین رساله‌‌های اخلاقی موسوم به «پندنامه» آغاز شد که همگی ریشه در اخلاقیات اندرزنامه‌‌های ایران باستان داشتند. 

●شارل ـ هانری دو فوشه کور، اخلاقیات: مفاهیم اخلاقی در ادبیات فارسی از سده سوم تا سده هفتم هجری، ج۱، ص۵، ترجمه محمدعلی امیرمعزی و عبدالمحمد روح بخشان، تهران ۱۳۷۷ش

جاحظ در کتاب التاج صراحتاً به سابقه و برتری آداب و رسوم و حکومت داری ایرانیان در همه زمینه ها بر عربها و سایر ملتها اعتراف کرده است و آنها را تحسین نموده و به این حقیقت اشاره میکند که تمام آنچه از قوانین مملکت داری و تدابیر کشوری و آداب پادشاهی و سیاست مدن و ملت پروری و لزوم حفظ منافع آنها و صیانت حدود هر یک آموخته ایم، سراسر از ایرانیان فراگرفته ایم
لنبدأ بملوك العجم، إذ كانوا هم الأول في ذلك، وعنهم أخذنا قوانين الملك والمملكة، وترتيب الخاصة والعامة، وسياسة الرعية، وإلزام كل طبقة حظها، والاقتصار على جديلتها...» (جاحظ، ۱۹۱۴_۲۱)

محققان، موضوعات ایرانی این کتاب را(تاجنامه جاحظ) کتاب التاج فی سیره انوشروان یا‌ به‌طور کلی آیین نامه‌ها و گاهنامه‌ها و تاجنامه‌ها می‌دانند. 

●محمد محمدی «کتاب التاج للجاحظ و علاقته بکتب «تاجنامه ` فی الادب الفارسی الساسانی»، ص ۵۸الدراسات الادبیة، سال ۳، ش ۳ (پاییز۱۳۴۰)
 

●عمروبن بحرجاحظ، کتاب التاج فی اخلاق الملوک، ج۱، ص۳۴، چاپ احمدزکی پاشا، قاهره ۱۳۳۲/۱۹۱۴

 جاحظ در آغاز جلد سوم البیان والتبیین از کتاب کاروند در شیوایی و رسایی گفتار تعریف می‌کند و می‌نویسد: آنکه دوست دارد به صنعت بلاغت دسترسی یابد و با شگفتی‌ها آشنا شود و در واژه‌شناسی استادی یابد، پس کتاب «کاروند» را که از کتاب‌های پهلوی است بخواند
جاحظ که خود از پیشوایان شیوایی گفتار و سخندانی است، در جای‌جای «البیان و التبیین» چیره‌دستی ایرانیان را در سخنوری و گزیده‌گویی ستوده است
. همچنین در الفهرست ابن ندیم نیز از این کتاب سخن به‌میان آمده است

(ابن ندیم (۱۳۶۶)، الفهرست، ترجمهٔ محمد رضا تجدد، امیرکبیر)

در پیام بعدی
مقاله ای در مورد کتاب التاج_جاحظ و رساله ایی از ابراهیم امین درباره مواردی که جاحظ درباره 《ایرانیان》مطالبی در کتاب البیان و التبیین نوشته است،ریپلای میشود👇