🇮🇷🇵🇸 مکشوفات

ایران و منطقه پسا ژنرال!

یکی از تحلیل های که به جد باید عمیق به آن پرداخت، نبود یک تئوریسین راهبردی در منظومه فکری ایران در روابط منطقه ای است.

ژنرال سلیمانی خلا این تفکر را پُر می کرد. او یک نظامی نبود یک مامور صرف نبود بلکه نظریه پرداز راهبری منطقه ای ج ا ایران بود.

نبود سردار سلیمانی را می‌توان یکی از نقاط عطف راهبردی در سیاست منطقه‌ای جمهوری اسلامی ایران دانست؛ نه به این معنا که «محور مقاومت» فروپاشیده، بلکه از این جهت که سبک، سرعت و منطق کنش منطقه‌ای ایران تغییر کرده است.

اما چه ویژگی های باعث می شد او متفاوت تر از بقیه نظامیان در اردوگاه جمهوری اسلامی باشد؟

-نقش «میانجی درون‌محوری» میان گروه‌های گاه متعارض (حزب‌الله، حشد، گروه‌های فلسطینی، دمشق و تهران) را ایفا می‌کرد. این موضوع از آن جهت مهم است که همین خلا باعث شد که حماس در 7 اکتبر دست به یک عملیات تک رو بزند و گمان کند بقیه اضلاع باید با اون هماهنگ باشند. در معنای دیگر آن است که حماس به جای بازو نقش مغز را بازی کرد.

سردار سلیمانی به «پیش‌دستی فعال» اعتقاد داشت؛ یعنی: شکل‌دهی میدان پیش از ورود دشمن و انتقال نبرد به جغرافیای مطلوب ایران

اما پس از وی ایران بیشتر به مدیریت بحران، کنترل تنش و پاسخ متوازن روی آورده و ابتکار عمل میدانی تا حدی به بازیگران محلی واگذار شده

در مجموع می توان اینگونه تفسیر کرد که تهران پس از سلیمانی «پاسخ حساب‌شده» را جایگزین «حرکت تعیین‌کننده» کرد.

سردار سلیمانی نقش «رهبر ارکستر» را در منطقه داشت، اما پس از او:
بازیگران مقاومت خودمختارتر شده‌اند. اختلاف در اولویت‌ها افزایش یافته (مثلاً میان عراق، لبنان و فلسطین) است.

سعی جانشین سردار سلیمانی آن است که بتواند از قدرت تهران برای نقش آفرینی در منطقه استفاده کند، اما موضوع بلافصل آن است که نقش صرفاً همراه با قدرت مرکز نمی تواند محیط پیرامون را نظم بخشی کند، بلکه عنصر هوش هیجانی و کاریزمای شخصی اثرگذاری زیادی دارد.

اتفافات جنگ 2006 و درگیری های عراق در زمان داعش که سردار سلیمانی به خوبی توانست آن را در بدترین شرایط مدیریت کند، مصداقی از این مثال هاست.

پیامد امنیتی بلندمدت نبود سردار سلیمانی برای تهران آن است که از «بازدارندگی کاریزماتیک» به «بازدارندگی نهادی» تغییر رویه داد که مهم‌ترین تغییر راهبردی این نظریه آن است که بازدارندگی ایران از شخص‌محور به ساختارمحور تغییر کرده که البته این مدل پایدارتر، اما کم‌اثرتر در شوک‌آفرینی مخصوصا در خاورمیانه پر آشوب است.

نکته پایانی در خصوص نبود سردار شهید سلیمانی آن بود که دشمنان ایران جسورتر در «ضربات محدود» شده‌اند، اما هنوز از جنگ فراگیر پرهیز دارند. ژنرال سلیمانی نظریه ای مهم داشت. او معتقد بود که نباید جنگ به مرز یا ارتش و یگان های ایران کشیده شود. بلکه باید با ایجاد ارتش های کوچک بازدارندگی از نقطه صفر به مرز دشمن برسد. همان چیزی که به عنوان «حلقه آتش» نامبرده می شود که اکنون بنظرم می رسد تا حدود زیادی فروپاشیده و همین موضوع یکی از دلایل حمله اسرائیل به ایران و جنگ 12 روزه شد.

محمدعلی حسن‌نیا

@makshufat

❤78👍20😢3🤬2

6.99K views07:15