☝️
👇
جوایز ادبی در جهان عرب
به مناسبت صدمین سالروز سلطان عویس:

نوشته دیشبم که از جایزه ۱۵۰هزاردلاری بنیاد عویس به رمان‌نویسِ مهاجر عراقی«إنعام کچه‌چی»یاد کردم تعجب برخی را برانگیخته بود!

طبعا برای ما که اینجا جوایز ادبی قفل است این واقعیت باورپذیر نیست که توسعه کشورهای حاشیه خلیج نه تنها مرهون رشد اقتصادی بلکه بر خشت‌های فرهنگی بسیاری بنا شده است.

همین سلطان عویس یک تاجر وشاعر اماراتی بود که با تجارت مروارید بین هند و امارات به قطب اقتصادی امارات متحده عربی تبدیل شده بود از لحاظ ادبی شاعر برجسته‌ای نبود و از دسته شاعرانی بود که به نظم سروده‌هایی اروتیک مشهور بود؛ اما وقتی در حلقه‌ی اتصال شاعران و نویسندگان و روشنفکران عرب قرار گرفت به اهمیت فرهنگ در توسعه‌ی کشور پی‌برد و با تأسیس جایزه خلاقیت ادبی به یکی از پیشگامان رنسانس فرهنگی در امارات تبدیل شد.

مبلغ ۱۵۰هزاردلار که دیشب نوشتم تنها جایزه هرساله او در بخش رمان است، اما مجموع جوایز سالانه وی به برگزیدگان به چیزی بیش از ۸۰۰هزار دلار بالغ می‌شود.

یا جایزه کتاب شیخ زاید که از معتبرترین جوایز ادبی-فلسفی-پژوهشی جهان عرب است که هرساله در ابوظبی خیل نویسندگان و روشنفکران و فیلسوفان را به خود جذب می‌کند بیش از ده رشته را پوشش می‌دهد که تنها به دسته نخست آن مبلغی معادل یک‌میلیون درهم اماراتی تقریباً بالغ بر ۲۸۰هزار دلار آمریکا تعلق می‌گیرد و به هر یک از نه‌رشته‌ی بعدی مبلغی به ارزش۲۰۴هزار دلار!
بی‌چیزی نیست که صنعت نشر وچاپ وصحافی هنوز در این کشورها پررونق است ونمایشگاه‌های بین‌المللی کتاب ابوظبی و دوحه و جده و ریاض با فاصله‌های یکی دوماهه بودجه‌ای قابل رقابت در ردیف درآمدهای نفتی آنها محسوب می‌شود.
از طرفی خروجی و برآیند این سیاست‌گذاری‌ها در حوزه‌ی فرهنگ این بوده که دخترانی که تا پنجاه سال پیش در همین کویت و جده و بحرین حق تحصیل نداشتند امروز بیشترین سهم در نوشتن رمان و داستان و نقد ادبی به آن‌ها تعلق پیدا کرده است.
مثلاً به جایزه‌ی بنیاد بلقیس در همین کشور عمان نگاه کنید که ما آنها را برچسب اباضیه و خوارج می‌زنیم، این جایزه ویژه‌ی نویسندگان زن عرب طراحی شده که هدفش تقدیر از خلق آثار برجسته‌ی ادب عربی توسط زنان عرب است.
جالب است مبلغی که برای این جایزه تشویقی در نظر گرفتند چنان نجومی و باورناپذیر بود که داوران بنیاد بلقیس تصمیم گرفتند آن را تا مدتی محرمانه نگاه دارند.
همچنین جوایز بوکر عربی که باز از سال ۱۹۸۸م با حمایت هیأت گردشگری و فرهنگ ابوظبی شکل گرفت معتبرترین آثار ادبی عربی را در کلیه‌ی جهان عرب اعم از نگارش تا ترجمه پوشش می‌دهد که به لحاظ مالی برنده نهایی جایزه ۵۰هزار دلار و به هر یک از شش نامزد نهایی جایزه ۱۰ هزار دلار اهدا می‌شود.
مثلاً در همین سال ۲۰۲۵م برنده نهایی بوکر رمان "صلاة القلق"«محمد سمیر ندا» از مصر بود که در همان ایام در کانال معرفی کردم.
یک ویژگی دیگر که در بسیاری از این جوایز دیده می‌شود فراجناحی و فرا ملیتی عمل کردم این نوع جوایز به لحاظ داوری و عدم جانبداری نسبت به خالقان آثار برگزیده است.
مثلاًجایزه بین‌المللی ملک فیصل (یا جائزة الملك فيصل العالمية) که به پنج رشته اعم از پژوهش اسلامی تا پزشکی و علمی هرساله تعلق می‌گیرد. از کسانی چون سید ابوالاعلی مودودی فیلسوف اسلام‌گرای پاکستانی را پوشش داده تا روژه گارودی فرانسوی تا احمد دیدات آفریقای جنوبی، تا برسد به سیدنی برنر و رونالد لوی که دانشمندانی یهودی بودند.
در هر پنج حوزه‌ای هم که جایزه ملک فیصل اهدا می‌شود، یک مدال طلای ۲۰۰گرمی، به علاوه ۷۵۰هزار ریال سعودی است که بالغ بر ۲۰۰هزار دلار آمریکاست.
از جوایز خُردتر که به حوزه‌های ادبیات کودک و جوانان و غیره که همه با هدف ارتقای کیفیت آثار در این حوزه‌ها به زبان عربی اختصاص دارد اگر بخواهم بپردازم مثنوی درازدامن خواهد شد و حکایت چهل شتر را تداعی می‌کند گرچه مبالغ این جوایز نیز به هیچ وجه کم‌ترزش‌تر از حوزه‌های دیگر نیست.
بسیاری از جوایز ادب عربی در پیوند با بنیادهای بین‌المللی‌اند چنانکه بنیاد ژان‌لوک لاگاردر فرانسه به آثار ادبی عربی- فرانسوی با همکاری عربستان جایزه‌تی برای تقدیر از اعضای اتحادیه عرب در نظر گرفته که بیش از ده هزار یورو ارزش دارد.
یا جایزه یونسکو-شارجه به همین منوال با ترویج گسترش فرهنگ عربی در جهان مبالغ جایزه‌اش از ۶۰هزار تا ۱۰۰هزار دلار آمریکاست.

این چند مورد را در پاسخ به شگفت‌زدگی دوستان از مبلغ جایزه سلطان عویس افزودم تا نشان دهم این سیاست‌گذاری‌های اقتصادی در حوزه‌ی کتاب و کتابخوانی بوده که این کشورها را از پیشگامان رنسانس فرهنگی در پنجاه سال اخیر کرده است.
جایی که نویسنده ارج دارد و کتاب و خلق ایده و اثر احترام، طبعا متفاوت با جایی است که قانون کپی‌رایت و حقوق پدیدآورندگان آثار به راحتی نقض می‌شود.
https://t.me/translate52arabic

بار اثبات فلسفی به دوش شخصی است که ادعای ابطال‌ناپذیر می‌کند و بار رد کردن ادعا به دوش دیگران منتقل نمی‌شود.

قوری چای راسل
اسب تک شاخ صورتی نامرئی
هیولای اسپاگتی پرنده

دی اچ لارنس و برتراند لارنس هر دو از مخالفان جنگ بودند اما تنها نقطه اشتراک‌شان همین بود. از رفاقت و‌ نامه‌نگاری و‌ همکاری به دشمنی رسید.
راسل جنگ را به‌عنوان یک درگیری غیرضروری و عقلانی نمی‌پذیرفت در حالی که لارنس جنگ را نماد ماشینی شدن و از بین رفتن روح فردی می‌دانست.
لارنس به اخلاق moral ( اخلاق از منظر شخصی و‌درونی)و راسل به اخلاق ethic ( اجتماعی و جاری در جامعه)می پرداخت.
صلح طلبی و‌ مخالفت با جنگ از دو‌ منظر متفاوت باعث شد کار مشترک‌شان را ارایه ندهند اما هر دو باعث واکنش جامعه و اهالی قدرت در بریتانیا شدند.
لارنس معتقد بود باید ساز و‌کار درونی و شخصی انسان‌ها ترمیم شود و انسان ذاتا جنگ طلب است ولی راسل به اصلاح جامعه و قوانین برای جلوگیری از جنگ معتقد بود. هر دو سوسیالیست بودند اما از منظر سیاسی با هم اختلاف داشتند. راسل معتقد بود یک دموکراسی تمام عیار همه چیز را حل می‌کند و لارنس می‌گفت باید دولت یا کارگزاری باشد تا به تربیت فرهنگی بپردازد چون همه افراد جامعه مثل هم‌ نیستند.
راسل، لارنس را فاشیستی دانست که جامعه مورد نظرش را ندید لارنس که علیه فاشیست نوشته بود راسل را به ریاضی زیادی متهم می‌کرد.

چاپلوسی ایرانی د‌وره نادرشاه افشار: دره نادره

اگر وصف تذهیب اوراقش نگارند ورق طلای آفتاب از خجالت آب شود و اگر از جداولش رقم زنند از چشمه حیوان عرق خجالت تراید..سینه لطیف حوران بهشت به صدارت اوراق لطافت سرشتش نتواند پرداخت. سپیدی عنوانش با سفیده صبح بهار از یک پستان شیر خورده و از غیرت الفاظ رنگینش خون در عروق لعل بدخشان افسرده. مدادش از سرمه دیده حورالعین مرکب و نقاطش چون نقطه موهوم دهان خوبان از صفا لبالب.
هر الفش سرونازیست در آغوش جان دراز کشیده هر بایش پری‌رویی که در حجله ناز بر بالش پر تکیه نموده و تایش دلربایی که تای خود در صفحه عالم ندیده..و خایش طوطیان شکرخای شیرین کام..اگر از حسرت دال دلنشین دلبران ابدال‌وار الف بدل کشند رواست و اگر در هوای ذال مهرتابش ذرات کاینات آذرپرست گردند سزاست...

#اضطراب ...
اضطراب گاه سایه‌ای است از ساختارهای فروپاشیده‌ای که زندگی را به تنگنا کشانده‌اند. مواجه‌ای که به منابع اصلی تولید اضطراب نمی‌پردازد، شاید چیزی جز پنهان سازی زخم نیست.
تنزل منابع تولید اضطراب، صرفا به زندگی فردی، شکلی از سیاست‌زدایی از اضطراب است که سهم تمام نیروها و ساختارهای حاکم بر فرد را نادیده می‌گیرد تا علل بنیادین بسیاری از زخم‌ها پنهان و لاپوشانی شود.

*ویدئو بریده‌ای از صحبت‌های آرش حیدری، در نشست‌های موسسه‌ی حامی است.

http://Telegram.me/masoudriyahii

انبارسوزان
ویلیام فاکنر
ترجمه: احمد گلشیری
۳۲ صفحه
.

در ظلمت ، حقيقتی جنبشی کرد
در کوچه مردی بر خاک افتاد
در خانه زنی گريست
در گاهواره کودکی لبخندی زد.
آدم ها هم تلاش حقيقت اند
آدم ها همزاد ابديت اند
من با ابديت بيگانه نيستم.

اینجا تهران است....
و
من زنده‌ ماندم تا روایت کنم


' و فقط من به تنهایی گریختم تا تو را بازگویم.'

♦️ متن سخنرانی کورتاسار با عنوان «واقعیت و ادبیات» (فصل آخر کتاب در دست ترجمه‌ام) رو به رسم شاگردی برای آقای مهرآیین فرستادم ولی افسوس که دو روز بعد خبر دستگیری‌اش بهم رسید.

ترجمهٔ این کتاب رو تقدیم می‌کنم به «مصطفی مهرآیین»، معلم یکرنگی که خیز بلندی به سوی بیداری برداشته
نیما م. اشرفی

Tarikhe_Bidariye_Iranian.pdf
https://cdn.persianpdf.com/ebook/1401/Tarikhe_Bidariye_Iranian.pdf

‏در شب ترسناک تهران
خانه لرزید و شکست

مرثیه‌ای برای یک لیوان

وین دوست داشتنی
که شب را در سکوت گذراندی
اینجا در تهران یادگارت شکست
صدایش جهانم را ویران کرد

تو زیبایی و شکی نیست، شهر زیبا
اگر شبی از شب‌ها
رعد و برقی در آسمان زد
از تهران یاد کن
برای تهران خواهری کن
‎#Tehran
‎#vienna

☝️
👇👇
به مهدی فاتحی و شرافت واژه‌هایش؛

«مهدی فاتحی» داستان‌نویس مطرح این شهرِ پر دریغ، امروز با هدیه‌ی این سه‌اثرش چه اندازه‌ام که نواخت و غافلگیر کرد.

«فاتحی» برای رمان خوان‌های حرفه‌ای ناشناخته نیست، او را همه با ((شلیک به پیانیست)) به یاد سپرده‌اند، کسی که سال ۱۳۸۸جایزه ادبی صادق هدایت را برای داستان«زنی که کنار خیابان ایستاده بود» کسب کرد.
اما امروز با ارسال دو داستانش که هنوز در ایران انتشار نیافته مفتخرم کرد.

به محض رسیدن، رمان (سیگارپیچ)وی را تا پایان‌بندیِ نامنتظره‌‌ و میخ‌کوب کننده‌اش یک نفس و لاجرعه بلعیدم.
شخصیت‌های داستانی «فاتحی» ویژگی‌ عمده‌شان این است که از پس گذراندن هر کابوس، در دل کابوس فجیع‌ترِ دیگری بیدار می‌شوند.
در لوکیشن‌هایی که می‌پردازد «انسان» بسی برهنه و بی‌بها و ارزان است ولی رنجی که متحمل می‌شود به غایت گران!
کاراکترهایش از رنج‌های خویش تغذیه می‌کنند؛
و انسان در این سامانه یعنی کسی که رنج‌هایش را به کلمه تبدیل می‌کند.

فاتحی در بستر عرب‌های ایران نفس زده و در آبادان درست در روزی به دنیا آمده که سینما رکس آتش گرفت و صدها نفر جزغاله شدند..
کودکی‌اش با آوارگی و‌جنگ‌زدگی سپری شد، با پدری که زمانی با وانتش پشت جبهه کار می‌کرد،آدم می‌بُرد و جنازه برمی‌گرداند.

در سیگارپیچ می‌خوانید وقتی دخترخاله‌اش را وسط جنازه‌ها از زیر آوار با پاهایی خیس از خون بیرون کشیدند ،خاله‌اش دیوانه شد و پسرخاله‌اش خودکشی کرد و شوهر خاله‌‌اش که باید لاجرم بیهودگی رنج انسانی را به نمایش بگذارد به بندر می‌رود و زنی دیگر می‌گیرد تا تمثال و تمثل تمام عیار چرخه‌ی پوچی این زندگی پلشت و توسری‌خورده باشد.

در سیگارپیچ همه‌چیز پا بر محراب این پوچیِ عمیق و عقیم می‌چرخاند تا تصویری بدهد از انسان دیجیتالی عصر ما که نه فقط رابطه‌ها بلکه همه چیزش مجازی است از مبارزه و قدرت و انقلاب تا حسرت و اندوه عشاقی که چهره‌ی معشوق خویش را هم از یاد برده‌اند.

اما سیگارپیچ در پی اثبات یک نمود دیگر از بی‌بدیلی چهره‌ی رنج‌‌ها هم هست؛ حاکی از صلابت رنجی است که مرزهای روان‌رنجور را مغشوش و سیال و معلق می‌کند، اسکیزوفرنیِ رنج، از سوژه فردی دوقطبی به جا می‌گذارد، حتا وقتی می‌خواهد از اختاپوس تاریخ رنج‌‌آورش بگریزد باز نوستالژی رنج، هرباره او را به کابوس‌های گذشته‌اش پرتاب و زندانی می‌کند.

جعبه‌ی سیگارپیچ در این رمان استعاره‌ی غریبی از سرنوشت سوژه است؛ به همان سادگی که پیرمردی توتون را در سفیدی کاغذ سیگار لوله می‌کند، هر یک از این سوژه‌های ملول شهر هم که خود را از ارتفاع برج‌های تلخ و آسمان‌خراش‌های شهر به صندوق عدم پرتاب و در حقیقت واریز می‌کنند طولی نمی‌کشد که خرده‌ریزه‌های‌شان توسط مأموران پاکسازی شهر دور ملافه‌ای سپید پیچانده می‌شوند و به آن سوی مرزهای فراموشی ابدی سِند و ارسال می‌شوند، به پوچی دود سیگاری که توتون‌ها را در کفن سپید خود دود می‌کند.

همه‌ی این دستگاه عریض و طویل هم انگار در عرض ملکوت و رمان‌نویسِ آسمانی پیوسته و صرفاً نظاره‌گر مایند و به ما زل زده‌اند که در پس هر کابوس از ما بپرسند:
هنوز خسته نشدی؟
که ما بگوییم: از چی؟
و آنها بگویند: از "زندگی"!

https://t.me/translate52arabic

این رمان را می‌توانید از کانال وزین این نویسنده به صورت صوتی بشنوید از این لینک:
👇
https://t.me/mehdiwrite/482

درباره چهل سال فاصله بین دو جنگ:
از کودکی تا میانسالی

آیا ما قوی‌تر می‌شویم؟

#مهدی_فاتحی

.
از کابوس‌هایت برایم بگو
از لحظه‌ای که تنت یخ کرد
و پشتت تیر کشید
از گرگ‌ها و لاشخورها بگو
از مار سیاهی که هر شب به خوابت می‌آید
از آن اژدهایی که در آسمان پرواز کرد و آتش گشود
از غرق شدن در تاریکی
از کابوس‌هایت بگو
از جنگ چهل ساله بگو

جنگ امری جنایتکارانه و تراژیک است. تاریخ و‌ تجربه‌ای که هر بار تکرار شود باز هم تراژیک است. من در عمر کوتاه و پربارم(شاید نه خیلی کوتاه و نه خیلی پر بار!) دوبار این تراژدی را تجربه کردم. تجربه‌ای در فاصله چهل سال: حدود هفت سالگی و چهل و هفت سالگی.
اما تجربه، احساس و بازتابش در من هیچ شباهتی نداشته و ندارد. در دوره کودکیم بارها خانه ما لرزید و یک بار شیشه‌های در و پنجره هم شکست. اما هیچ وقت حسی از ترس و مرگ در من پدید نیامد. هر بار با شنیدن صدای آژیر قرمز که گاهی وسط برنامه‌ تلویزبون پخش می‌شد چراغ‌ها را خاموش می‌کردیم و به زیر راه پله خانه می‌دویدیم. خانواده ده نفره زیر یک راه پله چنان در هم فرو می‌رفتیم که فقط عصبی و کلافه‌ام می‌کرد؛از بوهای متفاوتی که در حلقم بود و قطع شدن برنامه و خاموش کردن تلویزیون: تنها تفریح شبانه آن روزها.
در کودکی صدای انفجار و گاه گذر هواپیما مرا نمی‌ترساند بلکه بیشتر حسی از تعجب و امری غریب بود. هر بار می‌خواستم از آن زیر فرار کنم و به آسمان و موشک‌ها نگاه کنم. دوست داشتم یک بار بمب یا موشکی کنار خانه‌مان بیفتد تا شاهد این ماجرا باشم(حتی بدم نمی‌امد بمبی روی مدرسه و مدیر کج‌خلق‌مان بیفتد یا نانوایی که هر روز مجبور بودم در صف آن بایستم) حسی از هیجان، کنجکاوی و اندکی لذت از این سرگرمی. هیچ برداشتی از مرگ و ترس از مردن نبود.
چهل سال بعد وقتی تنها در آپارتمانم نشسته‌ام و صدای انفجار و جت‌ها را از بالای سرم می‌شنوم همه چیز تغییر کرده. نه کنجکاوی مانده نه هیجان و نه سرگرمی؛ هر چند که زیر بمباران در خانه مانده بودم اما با هر صدای وحشتناکی ترس وجودم را پر می‌کرد حتی وقتی در فاصله‌ای دور بود. اوج آن زمانی بود که وسط روز روی بالکن موج انفجاری مرا به عقب پرتاب کرد. مرگی که دوست داشتم این بار در نزدیکترین جای تنم خودی نشان داد. وقتی شیشه‌های خانه لرزید و به صدا درآمد بدنم ناخواسته واکنش نشان می‌داد. گاهی بیخوابی و یا حتی خواب زیاد.

فاصله چهل سال چه اتفاقی در انسان می‌افتد آیا انسان پخته‌تر می‌شود؟ آیا در گذر زمان قوی‌تر می‌شویم؟
هر چه روزها و سال‌ها می‌گذرد مرگ ناخواسته نزدیک و نزدیکتر است و ترس از آن هم نزدیکتر...در کودکی مرگ چنان دور و بی معنی است که حضورش ترس ایجاد نمی‌کند..ترس از مرگ شاید امر بی‌معنایی در کودکی باشد چون مرگ هنوز معنا نگرفته...شاید هنوز تصور نبودن بی معنی است. دو‌ روزی که در این بمباران اخیر خانه نبودم( البته نبودن اجباری) آنچه مرا گاه نگران می‌کرد نابودی کتاب‌ها و وسایلم بود. اشیایی که حس می‌کنی به ان دلبسته‌ای یا باید کنارشان باشی و اگر قرار است نابود شود با هم نابود شوید. نیستی‌ و ندیدن‌شان( همان مرگ‌شان) برایم ترسناک بود.
فکر می‌کنم تا به امروز هیچ‌گاه انقدر از نزدیک حس مرگ را لمس نکرده‌ام و خوشبختی را هیچ وقت به اندازه امروز درنیافته‌ام؛ خوشبختی به معنای بی‌آرزویی، ناامیدی یا بی‌امیدی...در جایی هستم که می‌خواستم باشم. شاید همین ترسناک‌ترش هم می‌کند. شاید عشق به مرگ، نفرت از آن می‌آفریند. و هر نفرتی حاصل ترس است.
هر چه هست حس مرگ و نزدیکی آن بیشترین نزدیکی و بستگی به زندگی را در انسان به وجود می‌آورد حسی که احتمالا پیش از این هم بوده ولی عیان نشده. حالا در هر جنبنده و ناجنبنده‌ای چیزی از بودن و‌ نبودن در آن می‌بینی. به زندگی نزدیک می‌شود و مرگ را در لا‌به‌لای آن می‌بینی.
#مهدی_فاتحی

‏در غرب، از حدود پنج قرن پیش، پیش از به‌دنیاآمدن سینما و تلویزیون و اینترنت، ادبیات داستانی نثر، رسانه‌ی اصلی فهم جامعه بود. رمان، آینه‌ای شد که مردمان، خود را و مناسبات‌شان را در آن بازمی‌دیدند؛ نه فقط اشراف و پادشاهان، بلکه رعیت‌ها، خدمتکاران، دیوانگان، دزدان و شاعران گمنام.
‏از ⁧ #دن_کیشوت⁩ تا ⁧ #مادام_بوواری⁩، از ⁧ #دیوید_کاپرفیلد⁩ تا ⁧ #برادران_کارامازوف⁩… این متون نه فقط قصه می‌گویند، بلکه تاریخ روح بشر در عصر خود را روایت می‌کنند. امروز اگر بخواهی بدانی مردم فرانسه‌ی قرن نوزدهم چگونه فکر می‌کردند، کافی است سراغ بالزاک بروی.

‏اما در ایران، چنین منبعی برای بازنمایی زندگی مردم، تمنیات‌شان، شکست‌ها و شورش‌های خاموش‌شان نداریم.
‏ادبیات نثر، به‌ویژه ادبیات داستانی، یا دیر به دنیا آمد، یا هر بار که خواست قد بکشد، با تیغ سانسور، با تحقیر شعرپرستان، یا با بی‌مهری تاریخ‌نویسان خاموش شد.

‏سؤال ساده است: اگر آیندگان بخواهند بدانند مردم ایران در دوره‌ی صفویه، یا در عصر قاجار، چگونه زیسته‌اند، چه خوانده‌اند، از چه رنجیده‌اند، به چه خندیده‌اند، چه خواهند یافت جز دیوان‌ها و رساله‌های فقهی و خاطرات شاهان و اشرافیان؟
‏آیا جز در شعر، در زبان دیگری از «مردم» ردی مانده است؟

‏این خلأ، خلأیی است که تنها با گسترش ادبیات داستانی بدون سانسور و روایت‌های بی‌پرده از زندگی، می‌توان آن را جبران کرد.
‏شاید هنوز دیر نشده باشد.