#مهدی_فاتحی
#ملاقات_در_استانبول
#نشر_ناکجا

در ' غریبه و مه' بهرام بیضایی، شبی مردم سیاه‌پوش زنجیر به کمر می‌زنند و راوی می‌گوید:
' دنیای غریبی شده، قایق بی سرنشین به ساحل می‌آید، سر شب سایه‌ها جلوی راه‌مان را می‌بندند،مردگان برگشته‌اند، گرگ گرسنه به ما حمله کرده، همه چیز در حال نابودی است،راه نجاتی نیست، تنها کاری که می‌شود کرد
عزاداری است.'

فخرالدین اسعد گرگانی: در وصف معشوق مرد در ادبیات
...
چو روز رام شاهنشاه کشور

نبرد آراست با گردان لشکر

سرایش پر ستاره گشت و پر ماه

ز بس خوبان و سالاران در گاه

همه طبعی چو خسرو بود با کام

همه دستی چو نرگس بود با جام

ز جام می همی بارید شادی

چو از مستی جوانمردی و رادی

سپهداران و سالاران لشکر

یکایک همچو مه بودند و اختر

دریشان آفتابی بود رامین

دو چشم از نرگس و عارض ز نسرین

دو زلف انگور و رخ چون آب آنگور

غلام هر دو گشته مشک و کافور

به بالا همچو سرو جویباری

فراز سرو باغ نوبهاری

دلش تنگ و دهان تنگ و میان تنگ

ز دلتنگی شده بر وی جهان تنگ

به بزم اندر نشسته با می و رود

به سان غرقهٔ افتاده در رود

ز عشق و جام می او را دو مستی

ز مستی و ز هجرانش دو سستی

رخ از مستی بسان زرّ دَرتاب

دل از سستی بسان خفته در خواب

به چشم اندر چو باده روی دلبر

به مغز اندر چو ریحان بوی دلبر

از زنانگی و قدرت تا عرفان زدگی و حذف زنان

مقایسه تطبیقی بین سه اثر عاشقانه در ادبیات کلاسیک ایران
ویس و رامین: اسعد گرگانی
خسرو و شیرین: نظامی
یوسف و زلیخا: جامی



چهار فایل صوتی که به ترتیب باید گوش سپرد.
(این کار پیش از این برای سایت ادبی آماده شده بود.)

مهدی فاتحی

رمان 'جنون دو نفره' پس از دو دهه از تیغ سانسور گذر کرد و بدون کم و کاستی منتشر شد.
این رمان سال ۸۶ از طریق نشر چشمه با نام 'ورق‌بازها' به وزارت فرهنگ رفت و رد شد. در این حدود دو دهه این رمان بارها در خارج و داخل کشور به طور محدود منتشر شده بود و مورد بحث و بررسی قرار گرفته بود. پس از آن حدود چهار سال پیش ترجمه انگلیسی آن نیز به نامThe Card Player در ایران و دیگر کشورها منتشر گردید.
این رمان به زودی توسط نشر هفت‌اقلیم منتشر خواهد شد و در قفسه کتابخانه‌ها قرار خواهد گرفت.
پیش از این از سال ۸۲ تا به امروز کتاب‌های زیادی در عرصه داستان کوتاه، رمان، نقد و ترجمه و مقاله از مهدی فاتحی منتشر شده است:

رمان:

ملاقات در استانبول
ورق‌بازها
سیگارپیچ
زوزه
دورگه

داستان کوتاه:

مردم عادی زندگی معمولی
شلیک به پیانیست

مجموعه شش جلدی کتاب کودک:
‎شب هزار و دوم

نقد:
‎درباره ادبیات

ترجمه:
‎ خاطره‌ای از کریسمس نوشته ترومن کاپوتی
‎ داستان نویسی نوین نوشته دیمون نایت

مقالات:
می‌نوشیدن ایرانیان

مصاحبه با تاریخ
در دست انتشار
...................

@نشر_هفت_اقلیم
#مهدی_فاتحی

آن‌ها در دوستی ابدی خود، بذر یک جهان جدید و رابطۀ انسانی دیگر را پرورش می‌دادند؛ رابطه‌ای عمیق‌تر از خون، پول و احتیاج؛ رابطه‌ای عمیق‌تر از عشق. چنان عمیق که بی‌عشق است و در انتهای وجودشان پنهان شده.
برای بنیان گذاشتن نطفۀ جدید چنین جهانی، کشتاری وحشیانه نیاز است تا دنیای جدید ساخته شود و چشم‌اندازی جدید پدید آید.

گذشته چون غولی مرده پیکر خود را روی زمان انداخته. مثل انسانی که محکوم شود تا تمام نیرو و قدرت خود را صرف کشاندن لاشه سنگینی بر دوشش کند و تا آخر عمر به این طرف و آن طرف ببرد. تنها وقتی بتوان آن غولِ پیر مرده را خاک کرد سبک می شویم وگرنه برای همیشه برده مرگ و مردگان و گذشته_مان خواهیم بود.

#نشر_ناکجا
#ملاقات_در_استانبول
#مهدی_فاتحی

نکاتی چند از تاریخ ایران:
ساسانیان، اعراب ساسانی، قدرت گرفتن اعراب

مهدی فاتحی

عکس: سکه‌ای ساسانی در دوران قدرت گرفتن اعراب و اسلامی شدن امپراطوری ساسانی

نکاتی چند از تاریخ ایران:
ساسانیان، اعراب و گسترش اسلام

اولین نکته‌ای که نباید فراموش کنیم این است که بخش بزرگی از منطقه‌ای که تحت سیطره خاندان ساسانی قرار دارد به نام امپراطوری ساسانی خطاب می‌شود و چیزی به نام ایران( یا محوریت ایران یا ایران امروزی) در آن زمان معنا نداشت. و نکته بعد این که دین زرتشت در بخشی از این مناطق گسترده بود و دین در آن زمان به معنای حاکمیت و ایجاب و امر به معروف امروزی نبود نوعی اصول برای زندگی بود حالا هر چه. در واقع یک ایدئولوژی کامل نبود بعدها به آن شکل دادند.

امپراطوری ساسانی در آن زمان از حدود عربستان امروزی و مصر تا افغانستان و گرجستان و نزدیک ترکیه امتداد داشت تمام این منطقه متعلق به امپراطوری بود و مناطقی که خراجگزار و مالیات دهنده بودند اما استقلال کلی برای خود داشتند( نوعی فدراسیون امروزی)
آن طرف شبه جزیره عربستان و از شمال حدود گرجستان و ارمنستان بخشی از امپراطوری روم به حساب می‌امد. بر این اساس عرب‌نشینان یا عرب‌زبانان امپراطوری ساسانی( حدود یمن و عربستان امروز) در واقع بخشی از امپراطوری ساسانی( و البته در دوره هخامنشی هم ساتراپ نشین بوده‌اند) و بسیاری از آنها وفاداران و جنگجویان و مرزداران این امپراطوری بوده‌اند.

در دوره امپراطوری ساسانی ( همینطور هخامنشی که برایش ملت رگ‌گردن باد می‌کنند) مکتوبات و آثار هنری و نمایشی و خلاقانه نداریم تنها کنده‌کاری روی سنگ‌ها و مجسمه‌هایی که بیشتر کار اسرای بیرون از امپراطوری بود( مثل یونانیان یا ارمنی‌ها.. حتی خود تخت جمشید در دوره هخامنشی) تمام آنچه امروز از مکتوبات آن دوره که بیشتر اندرز و متون زرتشتی است بعد از حکومت اعراب، یا بخش شرقی ساسانی، و فراگیری دین اسلام نوشته شده است)

امپراطوری ساسانی با سیستم مرکزنشین اداره نمی‌شد و هر منطقه استقلال و حتی شاه خود را داشت( به همین خاطر اردشیر خود را شاه شاهان یا شاهنشاه نامید و بعدا رواج یافت) و به امپراطور خراج می‌دادند. به همین خاطر قیام‌ها و قبیله‌های داخلی و قدرت گرفتن هر کدام در داخل خیلی به بخش مرکزی مربوط نمی‌شد.

بعد از جنگ‌های مداوم خسرو پرویز با روم و اختلافات در دربار تیسفون و اعدام او و مرگ پسرش، بخش‌های زیادی از این امپراطوری رها شد؛ از شرق تا غرب. در بخش شرقی امپراطوری ساسانی( در نظر بگیرید ایران امروزی و خوزستان) قبایل عرب با هم در افتادند و با دین جدیدی توانستند اتحاد و تسلطی در مرز شرقی ایجاد کنند. یثربی‌ها از جنگجویان ساسانی بودند و بخشی از آنها از نسل اسپهبدانی بودند که از غرب و میانه برای جنگ‌های مرزی فرستاده شده بودند.

در خلا قدرت ساسانی در حدود سال ۶۳۰ میلادی بسیاری از بخش‌ها بخصوص مرز روم( اعراب) توانستند در نبود حاکمیت و خالی شدن تیسفون استقلال بیشتری پیدا کنند و از قبایل دور و اطراف بخواهند مناسبات و مالیات و...به جای پرداخت به رومی‌ها به آنها بدهند (پادشاهی ساسانی که ضعیف و به هم ریخته بود و رومی‌ها هم با هراکلیوس و اختلافات زیاد از آنها ضعیف‌تر و بی‌ثبات‌تر بودند)
به این ترتیب جنگجویان آن منطقه توانستند به راحتی با جنگ و ...مناطق اطراف را به خود جلب کنند تا سوریه و عراق و مصر امروزی( این خط‌کشی‌ها وجود نداشت این کشور سازی‌ها و ملت سازی صد سال قدمت دارد. آن موقع فقط قبیله و حاکمیت و خراج مهم بود) با خود همراه کنند.
( نام‌گذاری عصر پیش‌از اسلام به جاهلیت بیشتر توسط خود مسلمین صورت گرفته و به نوعی تعریف از خود بود.)

بعد از این همراهی اعراب منطقه تحت سلطه خود را از آن هم بیشتر گسترش دادند و به تیسفون نزدیک‌تر شدند ( در نبود قدرت مرکزی در دو طرف: ساسانی و بیزانس) فراموش نکنید که این گسترش به سمت بخش غربی امپراطوری ساسانی یعنی حدود ایران امروزی و افغانستان صدها سال طول کشید چرا که بعد از نابودی سلسله ساسانی و مرگ یزدگرد و فرار پسرش به چین هر مکان کما‌فی‌السابق امورات خود را می‌گذراند.
به واقع استقرار خلیفه و حاکمیت این امپراطوری این بار از شرق به غرب نوعی امتداد سلسله‌های حاکمیتی در این منطقه است( اشکانیان، ساسانی، خلفا)

در این بین دین اسلام به خصوص در حین حرکت از شرق به غرب به خاطر فراگیری با ادیان زرتشتی و مانوی ادغام شد و مذهب شیعه‌ که با این بخش از منطقه زرتشتی ساسانی نزدیک‌تر بود فراگیر شد. مذهبی که در دوران آل‌بویه قدرت گرفت و سراغ خلیفه هم رفت.

در این دوره تمام امور اداری و مالیات‌گیری و حکومت‌داری به همان شیوه سابق ساسانیان ادامه داشت.
زبان رایج نیز کمافی‌السابق بود کسی هم اجبار یا فشار یا مقاومتی در زبان نداشت یعنی درکی هم نبود.اما به خاطر ورود سرداران و جنگجویان عرب ( این بار از شرق امپراطوری به غرب) بخشی از مکاتبات اداری به زبان عربی مرقوم می‌شد تا جایی که زبان عربی در تمام منطقه تحت سلطه خلیفه و پایتختش دمشق و بغداد، زبان علم و اندیشه و کتابت شد.

حدود بین‌النهرین( یا میان دو رود) نزدیکترین جا به یونان و بیزانس بود و همین باعث رشد و شکوفایی بیشتر این مناطق از لحاظ فرهنگی و هنری شد. در واقع تا پیش از اسلام مکتوبات و هنر خاصی در منطقه تحت تسلط هخامنشیان و ساسانیان دیده نمی‌شود و تمام مکتوبات آن زمان هم بعد از اسلام به انجام رسید.

پایان سخن و نکته پایانی:

آنچه که از ایرانیت و خون ایرانی و نژاد و کشتار و بی‌رحمی اعراب در فضای سرگرمی دیده می‌شود هیچ سندیت تاریخی ندارد. کشوری به نام ایران در این حد و فاصل هیچ‌گاه نبوده کسی هم مدعی‌اش نشده تا همین صده اخیر. از نظر ژنتیکی هیج تفاوت خاصی هم بین شخص تهرانی با بغدادی و الی آخر دیده نمی‌شود( این تجربه را ایرانیان مسافر با کشورهای دیگر و شباهت زیاد بین خود و اعراب حتما داشته‌اند)
آنچه که از دل تاریخ بیرون می‌آید این بخش از امپراطوری ساسانی( یا حتی هخامنشی) مثل دیگر مناطق( افغانستان و عربستان و عراق و مصر) فقط بخشی از امپراطوری بوده نه مرکز و محوریت. از طرف دیگر حتی می‌توان گفت بخش اصلی و مهم ایالات ساسانیان و هخامشیان بین‌النهرین بوده نه ایران امروز چرا که اقتصاد اصلی و ریشه تمدن از آن بخش شکل گرفته و به سمت اروپا گسترش یافته است.

مهدی فاتحی

وطن هیچ معنا و مفهومی برای نویسنده و هنرمند ندارد. هر نویسنده‌ ساکن همان ذهن و قلبی است که اثرش را می‌خواند. برای من که از جایی و تاریخی که در ان متولد شده‌ام بیزارم درک جویس برایم آسان‌تر است تا یک آمریکایی یا آلمانی وطن‌پرست.
هر نویسنده کودک حرامزاده‌ای است که نه زمین و نه تاریخ که متعلق به خانواده‌اش هم نیست. هبوطی سقوط کرده روی زمین.

.
جیمز جویس، نویسنده‌ای مهاجر بود. او بعد از مرگ مادرش در ایرلند هیچگاه به کشوری که در آن متولد شده بود بازنگشت. اما همیشه درباره ایرلندی‌ها می‌نوشت و آنها را بهتر از هر کسی در تاریخ‌شان می‌شناخت.
کشوری که آن را قبرستانی از مردگانی می‌دانست در زیر لایه و آواری از سنت و دین. او بیشتر از هر چیزی زشتی مردم کشورش را به روی‌شان می‌اورد و متنهایش را آیینه روبروی ایرلندی‌ها می‌دانست تا با خود کریه‌شان مواجه شوند( به خصوص در دوبلینی‌ها) کار هنرمند مگر غیر از این است؟
در پورتره مرد هنرمند در جوانی سیمای کودکی تا بزرگسالی خود را در میان ایرلندی‌ها به تصویر می‌کشد و آنچه از ضمیر خود و زشتی‌های خود می‌داند ازادانه بیان می‌کند و از سرزنش نمی‌هراسد.او مردم ایرلند را کشیش زدگانی می‌داند که خدای‌شان به آنها غضب کرده و هر چه کشیده‌اند از همین بندگی‌شان به شاه و آسمان است....
وطن هیچ معنا و مفهومی برای نویسنده و هنرمند ندارد. هر نویسنده‌ ساکن همان ذهن و قلبی است که اثرش را می‌خواند. برای من که از جایی و تاریخی که در ان متولد شده‌ام بیزارم درک جویس برایم آسان‌تر است تا یک آمریکایی یا آلمانی وطن‌پرست.
هر نویسنده کودک حرامزاده‌ای است که نه زمین و نه تاریخ که متعلق به خانواده‌اش هم نیست. هبوطی سقوط کرده روی زمین.
شروع رمان بی‌نظیر پورتره مرد هنرمند... کودکی را تصویر می‌کند به نام توکو که گاو ماغ کشی( موکو) را می‌بیند. توکو کودکی جویس و هر نویسنده‌ای از تبار اوست. پرنده‌ای با آوای غمگین( کوکو یا فاخته به فارسی) پرنده‌ای که تنها پرواز می‌کند از همنوعانش بیزار است و از همه مهمتر اینکه تخمش را در آشیان پرندگان دیگر می‌گذارد. توکو هیچگاه متعلق به خانواده و جایی که در آن زیسته و متولد شده نیست. او مثل هر نویسنده‌ای در هر جایی یک نظاره‌گر است یک توریست، غریبه‌ای که نه نام دارد، نه پدری، نه وطنی و نه زیستگاهی دایمی.
نویسندگان و اهل قلم در این سرزمین سنت‌زده و پرآشوب و پر از ریا و دروغ از ایرلند و دوبلینی‌تباران بی‌جا و بی‌کس‌ترند. اما گناهکارترین مردم‌اند؛ نه تنها خانه و خانواده و نزدیکان او را سرزنش می‌کنند که چهل سال پس از آشوب و اغما نیز، هر گاوگند چاله دهانی از راه می‌رسد نویسندگان و روشنفکران را مظنون همیشگی می‌داند زیرا که این اهالی بی‌وطن‌ و قلم‌اند که سیاهی درون‌ این مردم را به ایشان نمایانده‌اند و نفرت این مردم از عریان‌کنندگان‌شان تا ابد پایدار می‌ماند.
#مهدی_فاتحی

غلام‌بچه‌ای که داماد شاه شد

موقرالسلطنه از غلام‌بچگان ناصرالدین شاه بود که احتمالا چون کارش را خوب انجام می‌داد پیشرفت کرد و شد آقاسی( مدیریت غلام‌بچگان) و بعد کشیک‌چی دربار شد و بعد هم با نوه ناصرالدین‌شاه شکوه‌الدوله ازدواج کرد و داماد مظفرالدین شاه شد.
او به خاطر اینکه مظفرالدین شاه را صاحب جنم شاهی نمی‌دید و ناتوان می‌دانست مورد غضبش قرار گرفت و توسط ولیعهد به زندان افتاد و زنش را از او طلاق گرفتند. موقرالسلطنه چون راضی به طلاق نبود شیخ فضل‌الله نوری تنها کسی بود که حکم شاه را پذیرفت و زن را بدون اجازه شوهرش طلاق داد( این عمل از دید اسلام و علما شرعا حرام است) شیخ فضل‌الله کار را پیش برد و زن( دختر مظفرالدین شاه) را صیغه ابوالقاسم امام جمعه تهران کرد( ابوالقاسم همان که قبرش در مولوی است_سر قبر آقا_ او از مخالفان مشروطه و همراهان علاالدوله بود و بعد از مشروطه کنار گذاشته شد اما فرزندش تا انقلاب ۵۷ امام جمعه تهران بود)
موقرالسلطنه بعد از زندان طرفدار دوآتشه خصم خود_ محمدعلی میرزا_ شد و مخالف مشروطه. او بعد فتح تهران به اروپا گریخت و بعد از مدتی که به تهران آمد در میدان اعدام،اعدام شد.
مهدی فاتحی