'جایی که منجلاب گه است دم از اصلاح زدن خیانت است اگر به یک تکه ان انتقاد شود قسمتهای دیگر تبرئه میشوند'
'از زمان یغمای جندقی که شعر زنقحبه را برای مردان سروده تاکنون به همین حال مانده است'
این جمله و بسیاری دیگر از حرفهای مشهور هدایت بیشتر از آنکه از دل کتاب و کتابت هدایت آمده باشد از حرفها و نامههای خصوصی هدایت بیرون آمده. آدمها در محافل و کافهها بین دوستان و آشنایان حرفهای زیادی میزنند اما وقتی پای قلم و کتابت میرسد دقت و نظرشان آن است که باید باشد. هدایت در این بیغوله و زمان لختیهای خیابانهای تهران آنقدر خوشتیپ و عیان بود که اگر نویسنده هم نبود هر کس حرفی دربارهاش میزد چه برسد به اینکه در ایران و جهان در زمانه خودش شناخته و معتبر شد. اما به قول خودش نه ناشری داشت و نه خوانندهای( هنوز هم!!) و آنچه که از او و بسیاری درباره او گفتهاند از میان حرفهایش است نه صرفا قلمش.
زمانی که به قائد پیشنهاد مصاحبه درباره هدایت را دادم گفتم آن برندگی و طنز و صراحت که در زبان شماست بیشتر از هر نویسندهای در هدایت دیدهام. وقتی با علی صدر کار را پیش بردیم و به انتها رساندیم بعضی از نظرات قائد مثل همیشه تیزبینانه و تاملبرانگیز بود اما وقتی به نظر قائد درباره بوف کور و لوس و ننر بودنش رسید به نظرم نیاز به بحث مفصلتری داشت. راضی نبودن به وضع موجود و نپذیرفتن جمع و حتی غر زدن از شهر و آدمهایی که نه او را میفهمیدند و نه میخواندند به نظرم خواسته هر نویسنده و در ذات هنر است و بیرون پریدن از جمع مردگان(حال یا آن را منجلاب گه و خلا بنامی یا مثل جویس بیقواره و فریبکار و دزد) تنها راه نجات و حتی بهتر کردن این وضعیت است.
بعضی آثار هدایت کابوسوارهای است که هر انسانی در هر کجای جهان میتواند تجربه کند و پیشین و پسین زیادی در ادبیات دارد و بعضی از آن پر از شوخی و طنز و دستانداختن آدمهای اطرافش است. با خواندن آثار هدایت میتوان به فراز و فرود ذهن و جهانش پیبرد و آزاری که از جهان اطرافش میدید اما حیف که در این بیغوله لفظ است که خوشایند است نه معنا.
ایرانی هر چه ندارد کونگشادی را به حد اعلا دارد و رودهای دراز برای زدن حرف بیپشتوانه و مفت اما دریغ از خواندن و خریدن یک کتاب برای نظر دادن و پرسیدن. آثار هدایت هنوز هم خوانده نمیشود اما همه دربارهاش نظر میدهند به قول #قائد:
در این مملکت سه میلیون نفر سحری میخورند اما سی میلیون نفر افطار میکنند. ساعتها افراط در بلعیدن زولبیا بامیه و کشکبادمجان شامگاهی البته آسانتر از سحرخیزی برای طاعت و عبادت.
#مهدی_فاتحی
'از زمان یغمای جندقی که شعر زنقحبه را برای مردان سروده تاکنون به همین حال مانده است'
این جمله و بسیاری دیگر از حرفهای مشهور هدایت بیشتر از آنکه از دل کتاب و کتابت هدایت آمده باشد از حرفها و نامههای خصوصی هدایت بیرون آمده. آدمها در محافل و کافهها بین دوستان و آشنایان حرفهای زیادی میزنند اما وقتی پای قلم و کتابت میرسد دقت و نظرشان آن است که باید باشد. هدایت در این بیغوله و زمان لختیهای خیابانهای تهران آنقدر خوشتیپ و عیان بود که اگر نویسنده هم نبود هر کس حرفی دربارهاش میزد چه برسد به اینکه در ایران و جهان در زمانه خودش شناخته و معتبر شد. اما به قول خودش نه ناشری داشت و نه خوانندهای( هنوز هم!!) و آنچه که از او و بسیاری درباره او گفتهاند از میان حرفهایش است نه صرفا قلمش.
زمانی که به قائد پیشنهاد مصاحبه درباره هدایت را دادم گفتم آن برندگی و طنز و صراحت که در زبان شماست بیشتر از هر نویسندهای در هدایت دیدهام. وقتی با علی صدر کار را پیش بردیم و به انتها رساندیم بعضی از نظرات قائد مثل همیشه تیزبینانه و تاملبرانگیز بود اما وقتی به نظر قائد درباره بوف کور و لوس و ننر بودنش رسید به نظرم نیاز به بحث مفصلتری داشت. راضی نبودن به وضع موجود و نپذیرفتن جمع و حتی غر زدن از شهر و آدمهایی که نه او را میفهمیدند و نه میخواندند به نظرم خواسته هر نویسنده و در ذات هنر است و بیرون پریدن از جمع مردگان(حال یا آن را منجلاب گه و خلا بنامی یا مثل جویس بیقواره و فریبکار و دزد) تنها راه نجات و حتی بهتر کردن این وضعیت است.
بعضی آثار هدایت کابوسوارهای است که هر انسانی در هر کجای جهان میتواند تجربه کند و پیشین و پسین زیادی در ادبیات دارد و بعضی از آن پر از شوخی و طنز و دستانداختن آدمهای اطرافش است. با خواندن آثار هدایت میتوان به فراز و فرود ذهن و جهانش پیبرد و آزاری که از جهان اطرافش میدید اما حیف که در این بیغوله لفظ است که خوشایند است نه معنا.
ایرانی هر چه ندارد کونگشادی را به حد اعلا دارد و رودهای دراز برای زدن حرف بیپشتوانه و مفت اما دریغ از خواندن و خریدن یک کتاب برای نظر دادن و پرسیدن. آثار هدایت هنوز هم خوانده نمیشود اما همه دربارهاش نظر میدهند به قول #قائد:
در این مملکت سه میلیون نفر سحری میخورند اما سی میلیون نفر افطار میکنند. ساعتها افراط در بلعیدن زولبیا بامیه و کشکبادمجان شامگاهی البته آسانتر از سحرخیزی برای طاعت و عبادت.
#مهدی_فاتحی
❤7👍5👎1👏1
ملاقات در استانبول؛ کنسرتی دراماتیک از صداها، سایهها و هویتهای گمشده
رمان ملاقات در استانبول بیش از آنکه داستانی خطی روایت کند، به یک کنسرت دراماتیک شباهت دارد. شخصیتها همچون صداهایی مستقل، با ریتم و لحن خاص خود در متن حضور مییابند و استانبول در این میان، تنها یک مکان نیست؛ صحنهای است که تمام این صداها روی آن اجرا میشوند و حضورش چون کاراکتری مستقل بر روایت سایه میافکند.
ساختار اثر چندلایه است: در عمق، تبعید و فقدان وطن سنگینی میکند؛ در میانه، کشمکشهای فردی و اجتماعی جریان دارد؛ و در لایههای بالاتر، خاطره، یادهای فرهنگی و جستجوی هویت تکرار میشود. این چندصدایی بودن، شبیه به یک سمفونی است که موتیفهایش بارها بازمیگردند؛ هر بار با رنگ و شدت متفاوت.
بحران هویت در مهاجرت، مضمون مرکزی این رمان است. شخصیتها در مرز میان گذشته و حال، میان وطن ازدسترفته و سرزمینی بیگانه، پیوسته درگیر این پرسش اند که «من کیستم؟» این پرسش، همچون موتیفی پنهان، در سراسر روایت تکرار میشود و هالهای از بیثباتی و اضطراب را بر فضای اثر میگستراند. استانبول به عنوان شهری مرزی و گذرگاهی میان شرق و غرب، بهترین صحنه برای بازنمایی این سرگشتگی است.
از سوی دیگر، تصویرسازیهای ظریف اروتیک در متن، نه تنها به وسوسهگریهای سطحی نمیانجامد، بلکه به درکی عمیق و انسانی از موقعیت آدمها بدل میشود. این تصاویر بیشتر از آنکه برانگیزانندهی هیجان صرف باشند، بستری برای شناخت لایههای روحی و شکنندگیهای انسانی شخصیتها فراهم میکنند.
متن سرشار از مونولوگهای درونی و لحظات توقف است؛ جایی که کلمات نه از حادثهای بیرونی، بلکه از زخمها و گسستهای درونی انسان مهاجر پرده برمیدارند. اینجا، شهر تبدیل به دکوری زنده میشود که گذشته و حال را به هم میدوزد و به تنهایی بار بخشی از روایت را به دوش میکشد.
در فصل ششم نویسنده میکوشد به نوعی نگاه تجریدی دست یابد، اما به نظر من به عنوان مخاطب اثر در مقایسه با سایر فصلها از یکپارچگی و هماهنگی لازم فاصله میگیرد و به نوعی گنگی و ابهام میانجامد.
در نهایت، ملاقات در استانبول اثری آسانخوان نیست. فضاسازی دقیق و ارجاعات پنهان ادبی لذتی عمیق برای خواننده جدی فراهم میآورد، اما ریتم کند، ابهامهای فراوان و تلخی غالب میتواند مخاطب عام را خسته کند. این رمان بیش از آنکه مناسب خوانندهای باشد که در پی داستانی پرحادثه است، برای کسی نوشته شده که میخواهد میان سطرها مکث کند، رمزها را بگشاید و با بحران هویت انسان معاصر در تبعید همنوا شود.
در یک جمعبندی، ملاقات در استانبول را میتوان یک کنسرت دراماتیک ادبی دانست؛ اثری که صرفاً قصه گو نیست ، بلکه فضایی میسازد که در آن صدا، تصویر، خاطره و جستجوی هویت درهم میآمیزند.
از مهدی فاتحی دوست نویسنده و گرانقدرم بابت به اشتراک گذاری این جهان پر رمز و راز و سرشار از کرشمه ممنونم.
سعید ذهنی
۲۴ شهریور ۱۴۰۴
رمان ملاقات در استانبول بیش از آنکه داستانی خطی روایت کند، به یک کنسرت دراماتیک شباهت دارد. شخصیتها همچون صداهایی مستقل، با ریتم و لحن خاص خود در متن حضور مییابند و استانبول در این میان، تنها یک مکان نیست؛ صحنهای است که تمام این صداها روی آن اجرا میشوند و حضورش چون کاراکتری مستقل بر روایت سایه میافکند.
ساختار اثر چندلایه است: در عمق، تبعید و فقدان وطن سنگینی میکند؛ در میانه، کشمکشهای فردی و اجتماعی جریان دارد؛ و در لایههای بالاتر، خاطره، یادهای فرهنگی و جستجوی هویت تکرار میشود. این چندصدایی بودن، شبیه به یک سمفونی است که موتیفهایش بارها بازمیگردند؛ هر بار با رنگ و شدت متفاوت.
بحران هویت در مهاجرت، مضمون مرکزی این رمان است. شخصیتها در مرز میان گذشته و حال، میان وطن ازدسترفته و سرزمینی بیگانه، پیوسته درگیر این پرسش اند که «من کیستم؟» این پرسش، همچون موتیفی پنهان، در سراسر روایت تکرار میشود و هالهای از بیثباتی و اضطراب را بر فضای اثر میگستراند. استانبول به عنوان شهری مرزی و گذرگاهی میان شرق و غرب، بهترین صحنه برای بازنمایی این سرگشتگی است.
از سوی دیگر، تصویرسازیهای ظریف اروتیک در متن، نه تنها به وسوسهگریهای سطحی نمیانجامد، بلکه به درکی عمیق و انسانی از موقعیت آدمها بدل میشود. این تصاویر بیشتر از آنکه برانگیزانندهی هیجان صرف باشند، بستری برای شناخت لایههای روحی و شکنندگیهای انسانی شخصیتها فراهم میکنند.
متن سرشار از مونولوگهای درونی و لحظات توقف است؛ جایی که کلمات نه از حادثهای بیرونی، بلکه از زخمها و گسستهای درونی انسان مهاجر پرده برمیدارند. اینجا، شهر تبدیل به دکوری زنده میشود که گذشته و حال را به هم میدوزد و به تنهایی بار بخشی از روایت را به دوش میکشد.
در فصل ششم نویسنده میکوشد به نوعی نگاه تجریدی دست یابد، اما به نظر من به عنوان مخاطب اثر در مقایسه با سایر فصلها از یکپارچگی و هماهنگی لازم فاصله میگیرد و به نوعی گنگی و ابهام میانجامد.
در نهایت، ملاقات در استانبول اثری آسانخوان نیست. فضاسازی دقیق و ارجاعات پنهان ادبی لذتی عمیق برای خواننده جدی فراهم میآورد، اما ریتم کند، ابهامهای فراوان و تلخی غالب میتواند مخاطب عام را خسته کند. این رمان بیش از آنکه مناسب خوانندهای باشد که در پی داستانی پرحادثه است، برای کسی نوشته شده که میخواهد میان سطرها مکث کند، رمزها را بگشاید و با بحران هویت انسان معاصر در تبعید همنوا شود.
در یک جمعبندی، ملاقات در استانبول را میتوان یک کنسرت دراماتیک ادبی دانست؛ اثری که صرفاً قصه گو نیست ، بلکه فضایی میسازد که در آن صدا، تصویر، خاطره و جستجوی هویت درهم میآمیزند.
از مهدی فاتحی دوست نویسنده و گرانقدرم بابت به اشتراک گذاری این جهان پر رمز و راز و سرشار از کرشمه ممنونم.
سعید ذهنی
۲۴ شهریور ۱۴۰۴
❤5👍1
رونمایی از کتاب #جنون_دونفره
پنجشنبه ساعت ۱۷ موسسه هفت اقلیم هنر( خیابان شریعتی پایینتر از شهر کتاب)
با حضور جمعی از اهالی ادبیات و هنر و روزنامهنگاران
پنجشنبه ساعت ۱۷ موسسه هفت اقلیم هنر( خیابان شریعتی پایینتر از شهر کتاب)
با حضور جمعی از اهالی ادبیات و هنر و روزنامهنگاران
❤5👍2👎1
26-06-1404-2063-Sazandegi.pdf https://share.google/QEGTxcLR9ZpZ46Ewc
'جنون دو نفره' در روزنامه سازندگی
۱۴۰۴/۶/۲۶
دو مرد و یک شهر
نوشته علی صدر
متن کامل
https://asadr.info/
https://saazandegi.ir/wp-content/uploads/2025/09/26-06-1404-2063-Sazandegi.pdf
۱۴۰۴/۶/۲۶
دو مرد و یک شهر
نوشته علی صدر
متن کامل
https://asadr.info/
https://saazandegi.ir/wp-content/uploads/2025/09/26-06-1404-2063-Sazandegi.pdf
❤3👎1
Forwarded from Ali Sadr
دو مرد، یک شهر و آونگِ آرتور
انتظار میرود که هر زندگی سرشار از وقایعی باشد، و سرگذشتِ آدمها نتیجهی چند رویدادِ کلیدی که نقاط عطف قلمداد میشوند. واقعیتِ تلخ یا شاید سرد این است که وقایعِ زندگیِ همهی آدمها کمابیش شبیه به هماند: تولد، کمی سعی و خطا و زمینخوردن و برخاستن، مجموعهی وسیعی از شکستها و سرخوردگیها و تعداد اندکی موفقیت، یک یا چند دلباختگی، چند چیزِ افتخارآمیز و مقادیری شرمساری و سرافکندگی، کمی به دستآوردن و از آن پس اندوهِ ازدستدادنِ همهکس و همهچیز. همهی چیزهایی که به دشواری به دست آمدهبودند. چنددهه بیتوجهی به آنچه که داریم و سرانجام، سالها سوختن در نوستالژیِ از دسترفتنِ همانچیزهای پیشتر بیاهمیت. و در نهایت، خفتن در آغوشِ مرگ. . . شب بخیر.
اگر همهی این وقایع را میشود در چندخط یا نهایتا یک صفحه فهرست کرد، پس این میلیونها صفحهی سیاهشده دربارهی چیست و چرا روایتِ داستانِ هر آدمی این اندازه زمان میبرد و گاه به دفعات گفته و خوانده میشود؟ دانونزینو میگفت برخی آدمها وقایع را دوست دارند و نه افکار را، "ولی وقایع هیچ معنی ندارند، در جهان چیز دیگری وجود دارد که از خود واقعه مهمتر است."
نمیدانیم در ذهنِ نویسندهی رمانِ "جنونِ دونفره" چه میگذشته اما واضح است که در جهانِ این رمان هم، وقایع چندان معنا و اهمیتی ندارند، و چیزهایی از خود وقایع مهمترند. سر تا تهِ کتاب شرحِ رویدادهای بیشماریست که برای دو مرد رخ میدهد: عشق و نفرت، ازدواج و طلاق، تولد و مرگ، موفقیت و شکست، درماندگی و مبارزه، ترکگفتن و بازگشتن، درمیانهی فعالیتهایی اجتماعی و سیاسی، امیدها و ناامیدیها. همه در بستر پرتلاطم سیاسی و اجتماعی دههی هفتاد و هشتاد. در قلب شهری که تلاطم و آشوب در دیاِناِی آن است: تهران. با این وجود، هیچکدام از این وقایعِ پرشمار نیروی جاذبه و دافعهای ندارند. هیچ رنگی و طعمی. شکست همان اندازه جدی نیست که پیروزی. عشق همان اندازه بیاهمیت است که نفرت. وزن همهشان یک اندازه است: تقریبا هیچ. خصوصیتِ همه یکیست: کمابیش سرد.
یک نفر با محلولی جادویی توانسته احساس را از وقایع بزداید، در انگلیسی میگویند desensitisation، حساسیتزدایی در بسیاری مواقع برابرِ گویا و مناسبی به نظر نمیآید. مسئله بههیچعنوان بر سرِ حساسیت نیست، احساسات و عواطف است که یکسره محو و زدوده شدهاند. در عصبشناسی فرض بر این است که در نتیجهی تعددِ تکرارِ یک واقعه با قطعِ کاملاش، عصبها دیگر به یک محرک واکنش نشان نمیدهند.
پس اهمیتِ روایتِ زندگیِ آن دو مرد در چیست؟ در دوستیشان؛ در چیزهاییکه در رابطهی هریک با آن دیگری میگذرد. زندگیشان گویی بهخودیِ خود معنایی ندارد و تنها در نگاهِ آن دیگری و به میانجیِ آن دیگری به روالی معنادار مبدل میشود. کامو میگفت، نه زندگی پوچ است و نه جهان، پوچی در رابطهی میانِ این دو است. در شکلی وارونه، در این رمان به ظاهر هیچچیز معنا و موضوعیتی ندارد مگر رابطهی این دو نفر.
وقایعِ رمان که گاه به شکلِ رگبار و تگرگ بر سر خواننده سرازیر میشوند، نه خوباند و نه بد. نه دوستداشتنیاند و نه نفرتانگیز. جابهجایی قدرت سیاسی، تظاهرات خیابانی و حتی قتل و خیانت هم یخ و بیمزه است. شخصیتها اغلب یا کلافهاند و یا در رنج. آنچه بر آنها میگذرد غالبا نتیجهی گذر از یکی به دیگریست. فرار از وضعیتِ کلافگی به رنجی تازه میانجامد و رهایی از رنج در نهایت در حالوهوایی از بیمیلی و رخوت تهنشین میشود. به نظر میآید آرتور شوپنهاور که توصیفاش از جهان به حرکتی آونگی میانِ رنج و ملال شهرت یافت در فضای ذهنیِ رمان حاکمِ مطلق است. فیلسوفِ نهچندان خوشمشرب معتقد بود چیزی به نام خوشبختی وجود ندارد و آدمیزاد یا در رنجِ به دستآوردنِ چیزیست که ندارد یا در ملالِ چیزی که اکنون به دست آورده و دیگر شوقی برنمیانگیزد.
و این همه در شهری شلوغ، پرآشوب و ناآرام که از زمین و آسماناش بلا میبارد. شهری که هیچ چیز را جدی نمیگیرد و در خاطر نگه نمیدارد. دکتوروف در یکی از داستانهای کوتاهاش دربارهی شیکاگو به طعنه نوشت: شهری که" مى توانست با تمام چيزهاى بدى كه خدا مقدر كرده است کنار بیاید"، کاش فرصت مییافت و سری هم به تهران میزد. در هر حال، تهرانِ "جنونِ دونفره" هماناندازه دچار رنج و ملال است که آن دونفر ساکنیناش.
اگرچه همهچیز آویخته به آونگِ آرتور از این سو به آن سو میرود اما چیزی -و شاید تنها یک چیز-، جهانِ داستان را به پیش میبرد. یک دوستی. دیدارها، نشستن، نوشیدن، گاهی گپزدن و یککارِ مشترکِ تکراریِ شاید بیفایده: ورقبازی. اما همین دوستیِ ساده به همهچیز امکان ادامهیافتن میدهد. بارِ همهی جهانِ این دونفر بر دوشِ همین رابطه است.
انتظار میرود که هر زندگی سرشار از وقایعی باشد، و سرگذشتِ آدمها نتیجهی چند رویدادِ کلیدی که نقاط عطف قلمداد میشوند. واقعیتِ تلخ یا شاید سرد این است که وقایعِ زندگیِ همهی آدمها کمابیش شبیه به هماند: تولد، کمی سعی و خطا و زمینخوردن و برخاستن، مجموعهی وسیعی از شکستها و سرخوردگیها و تعداد اندکی موفقیت، یک یا چند دلباختگی، چند چیزِ افتخارآمیز و مقادیری شرمساری و سرافکندگی، کمی به دستآوردن و از آن پس اندوهِ ازدستدادنِ همهکس و همهچیز. همهی چیزهایی که به دشواری به دست آمدهبودند. چنددهه بیتوجهی به آنچه که داریم و سرانجام، سالها سوختن در نوستالژیِ از دسترفتنِ همانچیزهای پیشتر بیاهمیت. و در نهایت، خفتن در آغوشِ مرگ. . . شب بخیر.
اگر همهی این وقایع را میشود در چندخط یا نهایتا یک صفحه فهرست کرد، پس این میلیونها صفحهی سیاهشده دربارهی چیست و چرا روایتِ داستانِ هر آدمی این اندازه زمان میبرد و گاه به دفعات گفته و خوانده میشود؟ دانونزینو میگفت برخی آدمها وقایع را دوست دارند و نه افکار را، "ولی وقایع هیچ معنی ندارند، در جهان چیز دیگری وجود دارد که از خود واقعه مهمتر است."
نمیدانیم در ذهنِ نویسندهی رمانِ "جنونِ دونفره" چه میگذشته اما واضح است که در جهانِ این رمان هم، وقایع چندان معنا و اهمیتی ندارند، و چیزهایی از خود وقایع مهمترند. سر تا تهِ کتاب شرحِ رویدادهای بیشماریست که برای دو مرد رخ میدهد: عشق و نفرت، ازدواج و طلاق، تولد و مرگ، موفقیت و شکست، درماندگی و مبارزه، ترکگفتن و بازگشتن، درمیانهی فعالیتهایی اجتماعی و سیاسی، امیدها و ناامیدیها. همه در بستر پرتلاطم سیاسی و اجتماعی دههی هفتاد و هشتاد. در قلب شهری که تلاطم و آشوب در دیاِناِی آن است: تهران. با این وجود، هیچکدام از این وقایعِ پرشمار نیروی جاذبه و دافعهای ندارند. هیچ رنگی و طعمی. شکست همان اندازه جدی نیست که پیروزی. عشق همان اندازه بیاهمیت است که نفرت. وزن همهشان یک اندازه است: تقریبا هیچ. خصوصیتِ همه یکیست: کمابیش سرد.
یک نفر با محلولی جادویی توانسته احساس را از وقایع بزداید، در انگلیسی میگویند desensitisation، حساسیتزدایی در بسیاری مواقع برابرِ گویا و مناسبی به نظر نمیآید. مسئله بههیچعنوان بر سرِ حساسیت نیست، احساسات و عواطف است که یکسره محو و زدوده شدهاند. در عصبشناسی فرض بر این است که در نتیجهی تعددِ تکرارِ یک واقعه با قطعِ کاملاش، عصبها دیگر به یک محرک واکنش نشان نمیدهند.
پس اهمیتِ روایتِ زندگیِ آن دو مرد در چیست؟ در دوستیشان؛ در چیزهاییکه در رابطهی هریک با آن دیگری میگذرد. زندگیشان گویی بهخودیِ خود معنایی ندارد و تنها در نگاهِ آن دیگری و به میانجیِ آن دیگری به روالی معنادار مبدل میشود. کامو میگفت، نه زندگی پوچ است و نه جهان، پوچی در رابطهی میانِ این دو است. در شکلی وارونه، در این رمان به ظاهر هیچچیز معنا و موضوعیتی ندارد مگر رابطهی این دو نفر.
وقایعِ رمان که گاه به شکلِ رگبار و تگرگ بر سر خواننده سرازیر میشوند، نه خوباند و نه بد. نه دوستداشتنیاند و نه نفرتانگیز. جابهجایی قدرت سیاسی، تظاهرات خیابانی و حتی قتل و خیانت هم یخ و بیمزه است. شخصیتها اغلب یا کلافهاند و یا در رنج. آنچه بر آنها میگذرد غالبا نتیجهی گذر از یکی به دیگریست. فرار از وضعیتِ کلافگی به رنجی تازه میانجامد و رهایی از رنج در نهایت در حالوهوایی از بیمیلی و رخوت تهنشین میشود. به نظر میآید آرتور شوپنهاور که توصیفاش از جهان به حرکتی آونگی میانِ رنج و ملال شهرت یافت در فضای ذهنیِ رمان حاکمِ مطلق است. فیلسوفِ نهچندان خوشمشرب معتقد بود چیزی به نام خوشبختی وجود ندارد و آدمیزاد یا در رنجِ به دستآوردنِ چیزیست که ندارد یا در ملالِ چیزی که اکنون به دست آورده و دیگر شوقی برنمیانگیزد.
و این همه در شهری شلوغ، پرآشوب و ناآرام که از زمین و آسماناش بلا میبارد. شهری که هیچ چیز را جدی نمیگیرد و در خاطر نگه نمیدارد. دکتوروف در یکی از داستانهای کوتاهاش دربارهی شیکاگو به طعنه نوشت: شهری که" مى توانست با تمام چيزهاى بدى كه خدا مقدر كرده است کنار بیاید"، کاش فرصت مییافت و سری هم به تهران میزد. در هر حال، تهرانِ "جنونِ دونفره" هماناندازه دچار رنج و ملال است که آن دونفر ساکنیناش.
اگرچه همهچیز آویخته به آونگِ آرتور از این سو به آن سو میرود اما چیزی -و شاید تنها یک چیز-، جهانِ داستان را به پیش میبرد. یک دوستی. دیدارها، نشستن، نوشیدن، گاهی گپزدن و یککارِ مشترکِ تکراریِ شاید بیفایده: ورقبازی. اما همین دوستیِ ساده به همهچیز امکان ادامهیافتن میدهد. بارِ همهی جهانِ این دونفر بر دوشِ همین رابطه است.
👍2❤1👎1
Forwarded from Ali Sadr
رفاقتی مردانه؟ شاید. در روانشناسی مشهور است که رفاقتِ زنانه و مردانه ماهیتا دو چیزِ متفاوتاند. کتابها نوشتهاند و پژوهشها کردهاند که خصوصیت کدامیک چیست و اگر تمایزی واقعی وجود دارد در کجاست. در باوری جا افتاده فرض بر این است که پایهی رفاقت زنانه بر تبادل عواطف است و پایهی رفاقتِ مردانه بر همان کارِ مشترکیست که دوستی حولِ آن شکل گرفته. نه اینکه در دوستیِ زنانه خبری از مشغولیتی مشترک نیست و رفقای مرد از عواطفشان نمیگویند، بحث بر سرِ وزن هر کدام در شکلدهی به چیزی متمایز است. در همانحال که گفتوگو دربارهی امورِ شخصی و خصوصی محبوبترین مشغولیت در دوستیِ زنان است، ترجیحِ عمدهی مردان بر کار مشترکیست که مبدل به پایهی دوستیشان شده. و این "دوستی" در نهایت -در هر دو جنس- گاه به چیزی قوی و مستحکم مبدل میشود که ماندگار و پایدار است، قراردادی نانوشته و ناگفته که میتوان به آن تکیه کرد و تا بنِ استخوان به آن باور داشت، در همانحال که میدانیم در جهانِ خارج از ذهنِ ما هیچ موجودیتی ندارد. از نسیمی که میوزد هم نامرئیتر و ناملموستر است.
در جنونِ دونفره، دوستیِِ دو مرد تنها نیروی مقابله با آونگِ آرتور در جهانی بیرحم و بیمعناست. پناهگاهی در میانِ هجوم جهان. خطِ حاملی که تکنُتهایی منفصل را بهم ربط میدهد. وقتی از کیشلوفسکی پرسیدند آیا به خدا باور دارد گفت اعتقادش به چیزیست که بتواند نقطهی ارجاعی باشد. چیزی ثابت در جهانی متغیر و ناپایدار؟ نوعی ایستایی در میانِ تلاطمی دائم؟ ریتمی که بتوان به کمکاش از فروغلطیدن به بینظمیِ وحشتآورِ هستی رهایی یافت؟
در این معنا، هرچیزی که بتواند در میانِ امواجِی خروشان و کائوسی دیوانهوار -که زندگی نام دارد -به هیاتِ یک تکیهگاه عمل کند به مقام خدایی خواهد رسید. خطِ حاملی که اصواتِ بیمعنا را به ملودیِ شورانگیزی مبدل کند، سناریویی که به حضورِ شخصیتهایی گسسته و بیارتباط هویتی داستانی دهد، یا پرسپکتیوی که به مجموعهای خط و شکلِ بیخاصیت، تشخصی هنری دهد. اینها هر یک خدایانِ جهانهای خویشاند. در انجیلِ یوحنا آمده: خداوند محبت است؛ در رمانِ مهدی فاتحی، خداوند همان رفاقت است.
زمان اگرچه در روایتِ این رمان میگذرد اما هیچچیز تغییر نمیکند؛ که ایکاش میکرد. در دنیای واقعی با گذرِ زمان چیزها عوض میشوند. به خصوص آدمها، و این مهمترین خاصیت زمان است. در رمانِ جنون دونفره آدمها همیشه هماناند که بودند. تحول به حرف نیست در طرزِ فکر، طرزِ بیان و نگاه است. آنچه زندگی بر سرِ آدمها میآورد -حتی همان تجربهی گذر از ملال به رنج و بازگشت به ملال- آدمها را عوض میکند. فقط به چهرهشان خط و خطوط نمیاندازد، لحن و صدایشان را هم تغییر میدهد. از پا میاندازدشان. حتی اگر دوباره برخیزند و ادامه دهند با همان ریتم قبلی راه نمیروند، بههمان شکل زمین نمیخورند. دوستی هم مثل رودخانهی هراکلیتوس در تغییر دائم است. کاش در این رمان هم تغییر میکرد ... درست همچون خدایان که تغییر میکنند.
علی صدر
شهریور ۱۴۰۴
پینوشت:رمانِ جنون دونفره، در ۱۸۷ صفحه و از سوی انتشارات هفتاقلیم هنر به چاپ رسیده است.
در جنونِ دونفره، دوستیِِ دو مرد تنها نیروی مقابله با آونگِ آرتور در جهانی بیرحم و بیمعناست. پناهگاهی در میانِ هجوم جهان. خطِ حاملی که تکنُتهایی منفصل را بهم ربط میدهد. وقتی از کیشلوفسکی پرسیدند آیا به خدا باور دارد گفت اعتقادش به چیزیست که بتواند نقطهی ارجاعی باشد. چیزی ثابت در جهانی متغیر و ناپایدار؟ نوعی ایستایی در میانِ تلاطمی دائم؟ ریتمی که بتوان به کمکاش از فروغلطیدن به بینظمیِ وحشتآورِ هستی رهایی یافت؟
در این معنا، هرچیزی که بتواند در میانِ امواجِی خروشان و کائوسی دیوانهوار -که زندگی نام دارد -به هیاتِ یک تکیهگاه عمل کند به مقام خدایی خواهد رسید. خطِ حاملی که اصواتِ بیمعنا را به ملودیِ شورانگیزی مبدل کند، سناریویی که به حضورِ شخصیتهایی گسسته و بیارتباط هویتی داستانی دهد، یا پرسپکتیوی که به مجموعهای خط و شکلِ بیخاصیت، تشخصی هنری دهد. اینها هر یک خدایانِ جهانهای خویشاند. در انجیلِ یوحنا آمده: خداوند محبت است؛ در رمانِ مهدی فاتحی، خداوند همان رفاقت است.
زمان اگرچه در روایتِ این رمان میگذرد اما هیچچیز تغییر نمیکند؛ که ایکاش میکرد. در دنیای واقعی با گذرِ زمان چیزها عوض میشوند. به خصوص آدمها، و این مهمترین خاصیت زمان است. در رمانِ جنون دونفره آدمها همیشه هماناند که بودند. تحول به حرف نیست در طرزِ فکر، طرزِ بیان و نگاه است. آنچه زندگی بر سرِ آدمها میآورد -حتی همان تجربهی گذر از ملال به رنج و بازگشت به ملال- آدمها را عوض میکند. فقط به چهرهشان خط و خطوط نمیاندازد، لحن و صدایشان را هم تغییر میدهد. از پا میاندازدشان. حتی اگر دوباره برخیزند و ادامه دهند با همان ریتم قبلی راه نمیروند، بههمان شکل زمین نمیخورند. دوستی هم مثل رودخانهی هراکلیتوس در تغییر دائم است. کاش در این رمان هم تغییر میکرد ... درست همچون خدایان که تغییر میکنند.
علی صدر
شهریور ۱۴۰۴
پینوشت:رمانِ جنون دونفره، در ۱۸۷ صفحه و از سوی انتشارات هفتاقلیم هنر به چاپ رسیده است.
👍4❤1👎1
Forwarded from صدای مترجم
سایت wisdom of chopra جملات در هم ریخته چوپراست(هجو)_عارف کلاهبردار هندی، که مدل ایرانیش زیادست و اینجا هم طرفدار دارد میگوید جهان پر از انرژیست و درمانگرست_ گزینه گوییهای تولید شدهای که نشان میدهد به اندازه مهملات اصلی بیمعنی است.البرز زاهدی و...طور با تیلیتی از واژگانست.
🔗 https://x.com/Mehdizenu/status/1964043638175928615
🔗 https://x.com/Mehdizenu/status/1964043638175928615
❤4👎2
Forwarded from مهدی فاتحی (Mehdi Fatehi)
رونمایی از کتاب #جنون_دونفره
پنجشنبه ساعت ۱۷ موسسه هفت اقلیم هنر( خیابان شریعتی پایینتر از شهر کتاب)
با حضور جمعی از اهالی ادبیات و هنر و روزنامهنگاران
پنجشنبه ساعت ۱۷ موسسه هفت اقلیم هنر( خیابان شریعتی پایینتر از شهر کتاب)
با حضور جمعی از اهالی ادبیات و هنر و روزنامهنگاران
❤3👍2👎1
مصطفی انصافی درباره #جنون_دونفره
اتفاق ویژهای در ادبیات از دهه هشتاد تا به امروز
https://www.instagram.com/mostafa.ensafi?igsh=enBhaHM4Ym4wdG9m
اتفاق ویژهای در ادبیات از دهه هشتاد تا به امروز
https://www.instagram.com/mostafa.ensafi?igsh=enBhaHM4Ym4wdG9m
👍4👎1
Forwarded from Tinoush Nazmjou تینوش نظم جو
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
برنامهی تلویزیونی کمدی #جیمی_کیمل لایو در آمریکا بعد از انتقاد از جناح #ترامپ، با فشار دولت و تهدید کمیسیون فدرال ارتباطات (FCC) از پخش معلق شد.
شبکه ABC و کمپانی دیزنی برنامه را «تا اطلاع ثانوی» لغو کردهاند.
بسیاری این اقدام را نمونهی آشکار سانسور سیاسی و تهدید مستقیم آزادی بیان دانستهاند.
تا به حال ایران بود که از آمریکا تقلید میکرد، در زمینه سانسور و آزادی بیان آمریکا از جمهوری اسلامی تقلید میکند.
شبکه ABC و کمپانی دیزنی برنامه را «تا اطلاع ثانوی» لغو کردهاند.
بسیاری این اقدام را نمونهی آشکار سانسور سیاسی و تهدید مستقیم آزادی بیان دانستهاند.
تا به حال ایران بود که از آمریکا تقلید میکرد، در زمینه سانسور و آزادی بیان آمریکا از جمهوری اسلامی تقلید میکند.
❤8👎2
این مراسم روز پنجشنبه ۲۷ شهریور در موئسسه و نشر هفت اقلیم ( ناشر کتاب) با حضور مهسا محبعلی، مصطفی انصافی، صالح تسبیحی و نویسنده کتاب و مهمانانی از اهالی ادبیات و هنر برگزار شد. شرح کامل این مراسم به مرور در این صفحه منتشر خواهد شد و همینطور در آینده فایل صوتی این مراسم.
در این رونمایی ابتدا مهسا محبعلی درباره سابقه ادبی مهدی فاتحی و کتابهایش صحبت کرد و از حلقه ادبی که در دهه هشتاد او به همراه امیرحسین خورشیدفر، پیمان اسماعیلی، امیر احمدی آریان، فرشته احمدی، حامد حبیبی و مهدی فاتحی داشتند و جریان مستقل و جدی ادبیات این دوره را تشکیل دادند. جمعی که هر چند بعدها با حوادث اجتماعی و تاریخی از هم جدا شدند و هر یک به گوشهای از جهان پناه بردند ولی هنوز جریانی زنده و پویاست.
او داستان انتشار و مصائبی را که تا به امروز بر سر راه انتشار این کتاب صورت گرفت خود یک داستان مستقل دانست و از مهدی فاتحی خواست در این باره صحبت کند.
مهدی فاتحی با معرفی مجموعهای حدود پانزده جلد کتاب داستان و مقالات منتشر شدهاش از موانعی که بر سر راه انتشار این رمان و رمانهای دیگرش و همینطور نویسندگان و جمع ادبیشان ایجاد شد حرف زد.
در این رونمایی ابتدا مهسا محبعلی درباره سابقه ادبی مهدی فاتحی و کتابهایش صحبت کرد و از حلقه ادبی که در دهه هشتاد او به همراه امیرحسین خورشیدفر، پیمان اسماعیلی، امیر احمدی آریان، فرشته احمدی، حامد حبیبی و مهدی فاتحی داشتند و جریان مستقل و جدی ادبیات این دوره را تشکیل دادند. جمعی که هر چند بعدها با حوادث اجتماعی و تاریخی از هم جدا شدند و هر یک به گوشهای از جهان پناه بردند ولی هنوز جریانی زنده و پویاست.
او داستان انتشار و مصائبی را که تا به امروز بر سر راه انتشار این کتاب صورت گرفت خود یک داستان مستقل دانست و از مهدی فاتحی خواست در این باره صحبت کند.
مهدی فاتحی با معرفی مجموعهای حدود پانزده جلد کتاب داستان و مقالات منتشر شدهاش از موانعی که بر سر راه انتشار این رمان و رمانهای دیگرش و همینطور نویسندگان و جمع ادبیشان ایجاد شد حرف زد.
❤4👍2👎1
مهدی فاتحی
این مراسم روز پنجشنبه ۲۷ شهریور در موئسسه و نشر هفت اقلیم ( ناشر کتاب) با حضور مهسا محبعلی، مصطفی انصافی، صالح تسبیحی و نویسنده کتاب و مهمانانی از اهالی ادبیات و هنر برگزار شد. شرح کامل این مراسم به مرور در این صفحه منتشر خواهد شد و همینطور در آینده فایل…
مصطفی انصافی با اشاره به متفاوت و ضدجریان بودن این رمان در دهه هشتاد به عنوان یک رمان شهری به ویژگیهای آن پرداخت و به نوع دوستی مردانه رمان اشاره کرد. صالح تسبیحی نیز با اشاره به پر کار بودن نویسنده و اتفاق خوبی که در گرد همایی اهالی ادبیات صورت گرفته توضیحاتی درباره جریان تاریخی و هنری پرداخت.
این متن به مرور در تلگرم به طور کامل منتشر خواهد شد.
ادامه دارد
این متن به مرور در تلگرم به طور کامل منتشر خواهد شد.
ادامه دارد
👏2❤1