'در مولمینِ برمه، عدهٔ زیادی از من نفرت داشتند ــ اولین بار بود در کل زندگی‌ام که آن‌قدر مهم شده بودم »
«قدیسان را باید همیشه گناهکار دانست تا وقتی که بی‌گناهی‌شان ثابت شود»
"دیکنز از آن نویسنده‌هایی است که دزدی از او واقعاً می‌ارزد."

درباره کتاب' همه هنر پروپاگانداست '
جرج اورول
و مقاله و مقاله نویسی
امشب در یوتیوب:
https://youtube.com/@mehdfatehi.zeno1?si=d2014OOROiCbCZvu

هر کس به تماشایی رفتند به صحرایی
ما را که تو منظوری خاطر نرود جایی

یا چشم نمی‌بیند، یا راه نمی‌داند
هر کو به وجود خود دارد ز تو پروایی

زیبا ننماید سرو اندر نظرِ طبعش
آن کش نظری باشد با قامتِ زیبایی

امّیدِ تو بیرون بُرد از دل همه امّیدی
سودای تو خالی کرد از سر همه سودایی

دیوانهء عشقت را جایی نظر افتاده‌ست
کان جا نتواند رفت اندیشهء دانایی

گویند رفیقانم در عشق چه سر داری؟
گویم که سری دارم انداخته در پایی

زنهار نمی‌خواهم کز کشتن امانم ده
تا سیرترت بینم یک لحظه مدارایی

در پارس که تا بودست از ولوله آسوده‌ست
بیم است که برخیزد از حسنِ تو غوغایی

من دست نخواهم برد الاّ به سرِ زلفت
گر دسترسی باشد یک روز به یغمایی

گویند تمنایی از دوست بکن سعدی
جز دوست نخواهم کرد از دوست تمنایی

غزل‌های سعدی، تصحیح غلامحسین یوسفی، ص ۵۷ و ۵۸

@saadi_khani_SalarSotoode

این کتاب با تنظیم آراز بارسقیان و مقدمه‌ای از مهدی فاتحی درباره جستار جستارنویس منتشر شده است.

#جرج_اورول را بیشتر به خاطر دو رمانش می‌شناسند هر چند که او مقالات با ارزش و فیکشن‌هایی دارد که از دو رمانش ساختار مناسبتری دارند.
اورول مقالات زیادی دارد که بعضی شخصی،محلی و بعضی دیگر تاریخ گذشته‌اند که تنها ارزشهای کلاسیک و بحث‌های نثر ساده نویسی انگلیسی در آن مطرح است. او به ذات انسان و طبیعت او امیدوار بود و اعتقاد داشت در مسیر پرورش،ادبیات و گذشت زمان باید انسانی بهتر ساخت و امکان دگرگونی و انقلاب برای بهبود وضعیت نتیجه عکس می‌دهد‌. به واقع کلمه انقلاب در سنت و زبان انگلیسی منفور و وحشتناک است. او درباره #چارلز_دیکنز می‌گوید او همه ارگان‌ها و سازمان‌ها رو مورد نقد قرار داد اما با آشوب و انقلاب برای درست کردن آن به وضوح مخالف بود.

اورول در آس و پاس‌ها و مقالاتش از تجربه حضورش بین فقرا و کارگران نوشت و تصویر عریان و ناباورانه‌ای از زیرپوست لندن( همینطور پاریس) ان دوره ترسیم کرد. درباره معادن و کارگرانش نوشت که چگونه در قلب جهنم زیربنای تمدن را می‌سازند از مه دودی که شهرهای انگلستان را فراگرفته( لارنس هم دایم به آن اشاره می‌کند) از نوانخانه‌هایی لندن قرن بیستم. در 'کشتن فیل' از تجربه ترس،وابستگی و هجمه درخواست استعمار شدگان از استعمارکنندگان گفت و در "مراکش" از انسان‌هایی که خود را حیوانی بارکش می‌دانند! و حتی با روشن کردن کبریتی به هیجان می‌آیند.
مقالات اورول بیشتر سیاسی اجتماعی است تا ادبی( برخلاف لارنس یا کاپوتی که اصلا سیاسی نیست)او مخالف هر نوع استبداد سیاسی بود چه چپ و چه راست، به دموکراسی ایمان داشت و به تحولات جامعه و بهتر شدن ذات بشر در طی زمان معتقد بود: سنگ تراشان در حال کارند تا کوه سنگی سنت و استبداد را بتراشند و به زعم مارکس نیازی نیست با انبوهی از دینامیت کار را جلو اندازیم.
مهدی فاتحی

شعر سعدی چندی است در جانم می‌نشیند....


دیر آمدی ای نگار سرمست

زودت ندهیم دامن از دست

بر آتشِ عشقت آب تدبیر

چندان که زدیم باز ننشست

از رای تو سر نمی‌توان تافت

وز روی تو در نمی‌توان بست

از پیش تو راهِ رفتنم نیست

چون ماهی اوفتاده در شست

سودای لب شکردهانان

بس توبهٔ صالحان که بشکست

ای سرو بلند بوستانی

در پیش درخت قامتت پست

بیچاره کسی که از تو ببْرید

آسوده تنی که با تو پیوست

چشمت به کرشمه خون من ریخت

وز قتل خطا چه غم خورد مست

سعدی ز کمند خوبرویان

تا جان داری نمی‌توان جست

ور سر ننهی در آستانش

دیگر چه کنی؟ دری دگر هست؟

چرا باید یاد بگیریم که سلیقه متوسط یا میان‌مایه
Middlebrow
را بپذیریم.

مقاله مشترکی از دو استاد فلسفه که در همین‌ رابطه است. به زودی ترجمه این‌ مقاله منتشر می‌شود.

خوبرویان جفاپیشه وفا نیز کنند
به کسان درد فرستند و دوا نیز کنند

پادشاهانِ ملاحت چو به نخجیر روند
صید را پای ببندند و رها نیز کنند

نظری کن به منِ خسته که اربابِ کرم
به ضعیفان نظر از بهرِ خدا نیز کنند

عاشقان را ز برِ خویش مران تا برِ تو
سر و زر هر دو فشانند و دعا نیز کنند

گر کند میل به خوبان دل من عیب مکن
کاین گناهی است که در شهر شما نیز کنند

بوسه‌ای زان دهنِ تنگ بده یا بفروش
کاین متاعی است که بخشند و بها نیز کنند

تو ختایی بچه‌ای از تو خطا نیست عجب
کان که از اهلِ صوابند خطا نیز کنند

گر رود نامِ من اندر دهنت باکی نیست
پادشاهان به غلط یادِ گدا نیز کنند

سعدیا گر نکند یاد تو آن ماه مرنج
ما که باشیم که اندیشه ما نیز کنند

غزل‌های سعدی، تصحیح غلامحسین یوسفی، ص ۲۸۳

@saadi_khani_SalarSotoode

ترجمهٔ مقالهٔ «چرا باید میانمایه را بپذیریم؟»

نوشتهٔ آرون مسکین و جاناتان وارتن

در این مقاله، نویسندگان به مفهوم Middlebrow یا «میانمایه» می‌پردازند؛ آثاری که نه در قلمرو هنر والا و نخبه‌گرایانه قرار می‌گیرند و نه در حوزهٔ فرهنگ عامه و سرگرمی صرف.

مقاله تلاشی است برای بازنگری در این دوگانهٔ قدیمی و دفاع از ارزش‌های ادبی و فرهنگی آثاری که معمولاً به دلیل قرار گرفتن در حد فاصل «هنر والا» و «عامه‌پسند» جدی گرفته نمی‌شوند.

ترجمهٔ فارسی مقاله را می‌توانید دریافت کنید.

ممنون از علی صدر عزیز برای ارسال و تهیه این متن

📚 همه هنر پروپاگانداست
نوشته‌ی جورج اُرول

مجموعه‌ای از جستارهای اُرول درباره ادبیات، سیاست، زبان و نسبت هنر با جهان اجتماعی.

برای این کتاب مقدمه‌ای با عنوان «جستار و جستارنویس» نوشته‌ام؛ درباره‌ی جستارنویسی اُرول و دی. اچ. لارنس و همچنین ارزش و جایگاه جستارنویسی محمد قائد در ادبیات معاصر فارسی.

فایل کتاب را از لینک زیر می‌توانید دریافت کنید.

ممنون از علی صدر عزیز که این متن را در اختیار من گذاشت.


کاری از مهدی فاتحی


چرا باید یاد بگیریم میان‌مایه ( Middlebrow)را بپذیریم؟

آرون مسکین و جاناتان واینبرگ، استادان فلسفه

آرون مسکین استاد و رئیس گروه فلسفه در دانشگاه جورجیا در ایالات متحده است و پژوهش‌هایش بر زیبایی‌شناسی و فلسفهٔ هنر متمرکز است. او از ویراستاران مجموعهٔ Once Upon a Time: Essays in the Philosophy of Literature (2019) و کتاب The Art of Comics: A Philosophical Approach (2012) است.

جاناتان واینبرگ استاد فلسفه و مدیر مرکز مطالعات آگاهی در دانشگاه آریزوناست. او از نویسندگان مشترک کتاب Standing Up for Philosophy: Armchairs, Experiments, and the Case for Methodological Reform (2025) است.

ویراستار: سم درسر

«میان هنرِ عام و والا گرفتار مانده، اما میانمایه به‌ناحق محکوم شده. میانمایه شیوه‌ای از آفرینش است که می‌تواند «هم این باشد و هم آن» و در عین حال به بزرگی و والایی دست یابد.»

ویرجینیا وولف زمانی نوشت:
“اگر هر موجود انسانی، مرد یا زن، سگ یا گربه، یا حتی کرمی نیمه‌له‌شده جرئت کند مرا “میان‌مایه” بنامد، قلمم را برمی‌دارم و او را با آن تا سر حد مرگ می‌زنم”

او این جمله را در نامه‌ای منتشرنشده خطاب به New Statesman در سال ۱۹۳۲ نوشت و با آن نمونه عالی از تحقیر از مقوله میان مایه را نشان داد؛تحقیری از موضع بالا(highbrow)

با وجود رشد عظیم هنر میان‌مایه در همهٔ رسانه‌ها طی دهه‌های پس از آن، برداشت پیش‌فرض از واژهٔ «میان‌مایه» تغییر چندانی نکرده است: واژه‌ای که چیزی میان یک تعبیر ادبی برای تحقیر و یک ناسزا قرار می‌گیرد. اگرچه «پست‌مایه» (lowbrow) در سال‌های اخیر تا حدی توانسته است به‌عنوان حوزه‌ای مشروع در زیبایی‌شناسی بازپس گرفته شود، میان‌مایه همچنان مقوله‌ای تحقیرشده و مسئله‌ساز باقی مانده است.

فرهنگ نخبه پسند (highbrow) مدافعان خودش را دارد:اسنوب‌ها
فرهنگ پست‌مایه نیز مدافعان خود را دارد: هیپسترها
اما به‌سختی می‌توان مدافعانی برای میان‌مایه پیدا کرد. بنابراین ما نیامده‌ایم میان‌مایه را به خاک بسپاریم؛ آمده‌ایم آن را ستایش کنیم. "میان‌مایه" اصطلاحی ارزشمدار است که نه ‌فقط نمونه‌های بد، بلکه نمونه‌های خوب و حتی درخشان را نیز دربرمی‌گیرد.
اما برای این کار، ابتدا باید به این پرسش بپردازیم که اصلاً «میان‌مایه» چیست؟ خود وولف نیز پذیرفته بود که پاسخ دادن به این پرسش آسان نیست و این مسئله چندان شگفت‌آور نیست، زیرا این اصطلاح همواره محل مناقشه و مبهم بوده است.

ما پیشنهاد می‌کنیم «میان‌مایه» را به‌صورت تبیینی در نظر بگیریم: ابتدا دامنه‌ای از پدیده‌های مرتبط با این مقوله را شناسایی می‌کنیم و سپس فرضیه‌ای ارائه می‌دهیم درباره اینکه چه چیزی می‌تواند بهترین توضیح را برای آنها فراهم کند.

چهار ویژگی با میان‌مایه مرتبط‌اند:
نخستین و بدیهی‌ترین ویژگی این است که میان‌مایه واقعاً در میانه قرار دارد؛ در کنار چیزی «پست» و چیزی «والا».

وولف بر وضعیت «میان این دو و بین این دو» (betwixt and between) تأکید می‌کرد و با همین تعبیر کنایه‌ای نیز به بی‌امیدترین نمونهٔ میان‌مایه از نظر خودش، یعنی بی‌بی‌سی، می‌زد و آن را «شرکت میان این و آن» می‌نامید.

منتقد فرهنگی میانهٔ قرن بیستم، دوایت مک‌دونالد نیز در مقالهٔ «فرهنگ توده‌ای و فرهنگ میان‌مایه» (Masscult and Midcult) در سال ۱۹۶۰ چیزی مشابه می‌گوید. او برای میان‌مایه اصطلاح Midcult را به کار می‌برد و می‌نویسد که خطر برای «فرهنگ والا» دیگر چندان از جانب «فرهنگ توده‌ای» نیست، بلکه از سوی نوعی دورگه می‌آید که از آمیزش نامتعارف فرهنگ توده‌ای با فرهنگ والا زاده شده است.

به تعبیر او، یک فرهنگ میانی به وجود آمده که تهدید می‌کند هر دو والد خود را در خود ببلعد. این شکل میانی، که او آن را Midcult می‌نامد، ویژگی‌های اساسی فرهنگ توده‌ای را دارد ــ فرمول‌مندی، واکنش از پیش تعبیه‌شده و فقدان هر معیار دیگری جز محبوبیت ــ اما همهٔ اینها را به‌نحوی محترمانه پشت نوعی «برگ انجیر فرهنگی» می‌پوشاند.

ما با این منتقدان ضدّ میان‌مایه موافقیم که میان‌مایه باید همچون ترکیبی از عناصر متمایزی دیده شود که معمولاً در هنر والامایه یا پست‌مایه در کنار یکدیگر یافت نمی‌شوند اما چارچوب ما برای توضیح آن متفاوت است.

با این حال، یک چیز همچنان پابرجاست: میان‌مایه در میانه قرار دارد.

دوم اینکه روشن است واژهٔ «میان‌مایه» عموماً بار تحقیرآمیز دارد. این واژه اغلب برای نقد یا کنار گذاشتن یک اثر هنری، یک هنرمند یا سلیقهٔ هنری یک مخاطب به کار می‌رود و بسیار نادر است که کسی خودش با افتخار این عنوان را برای اثر یا سلیقهٔ خود به کار ببرد.