مهدی فاتحی

میانسالی و مرگ

کایوس انسان است
انسان می‌میرد
پس کایوس هم می‌میرد.

میانسالی و حرف زدن درباره آن یک بحث نظری نیست بلکه سرنوشت گریزناپذیر همه ماست. به واقع خود زندگی به واسطه خواری و خفت‌های هولناکش نوعی بیماری آزار دهنده است پس بهتر آن است که زندگی را پر از خلا و شکاف ببینیم تا تحملش آسان‌تر شود همینطور تحمل خواندن این متن.

#کریستوفر_همیلتن در کتاب #میانسالی از دریچه فلسفه به این مقطع از زندگی پرداخته و نکته جالب کتاب یا مقاله‌اش ارجاعات پرشمار به ادبیات و نویسندگان است که نشان از سواد و تسلط کامل مولف به بسیاری از آثار کلاسیک ادبی است. شروع کتاب به شکلی داستانواره به از تجربه شخصی‌اش می‌گوید که در میانسالی متوجه شد پدرش کس دیگری است که زمانی معشوق مادرش بوده. او در جای جای کتاب به این مسئله هویتی خودکاوانه برمی‌گردد و آن را با مسائل و مصائب میانسالی گره می‌زند.
اما به نظر من میانسالی ربطی به تجربه هویتی او ندارد و بیشتر به تاکتیکی از طرف نویسنده به نظر می‌آید تا اسی و رساله خود را با تجربیات شخصی در روایتی دیگر جلو ببرد.
میاسالی مقطعی از زندگی است که همه محکوم به گذر از آن هستند تا به دروازه پیری و مرگ برسند‌. تجربه‌ای که مثل هر تجربه دیگری خوداگاهانه نیست و بسیاری آن را درک نمی‌کنند و بیشتر مسائل و مصائبش را با سرگرمی و گاه فرافکنی از ذهن دور می‌کنند.
میانسالی در ابتدا با حضور تن به اولویت زندگی خودش را نشان می‌دهد. کاهش و ناتوانی جسم و تن چنان در مرکز تفکر قرار می‌گیرد که بر آگاهی از جهان سایه می‌اندازد.جهان بی وزن می‌شود هم از حیث مادی و هم فکری برای برنامه ریزی و آینده نگری. گذشته حجم بزرگی از ذهن را پر می‌کند و آینده کوچک و کوچک‌تر می‌شود.
این هجوم تن در مرکز توجه، در زنان مشهود‌تر و آسیب زننده‌تر است. زیرا که آنها در تمام عمر خود و تن‌شان را در معرض و ویترین قرار داده و حتی به فروش می‌رسانند؛ فروش در معنای متفاوت و اشکال متفاوت، و هویت خود را از تن‌شان می‌گیرند. با فرسودگی، کهنه شدن پوست و یائسگی جسم‌شان ضربه و حضور نهیب‌واری به آنها می‌زنند. در مردان هم ناتوانی و ضعف، کاهش توانایی جنسی و مردانگی و حس پیری حضور مرگ و نیستی را یادآور می‌شود طوری که ملال و پوچی و خالی شدن از امر زندگی آنها را به فکر شکل دیگری و تغییری اساسی در زندگی می‌اندازد یا غرق لذت و فراموشی و یا افسردگی و بی‌میلی به همه چیز.
تجربه حضور ددرناک جسم و رها کردن هر آنچه را در جهان است همه تجربه کرده‌اند مثل دندان‌درد یا سردردی میگرنی که تا آرامش جسم هیچ چیز در جهان معنا پیدا نمی‌کند.
میانسالی به واقع انبوه زمان گذشته در انسان است زمان زیادی که در خاطرات و ذهن جا گرفته و کوتاه زمانی که باقی مانده. گاهی این گذشته تقدس وار پرستیده می‌شود و ویرایش شده و زیبا برای خود شخص یادآوری می‌شود و گاه با واکاوی زیاد در آن مثل پیدا کردن تکه سفالی در حفاری و کاوش‌های باستان‌شناسی که برآیند تاریخی بشر از گذشته را تغییر می‌دهد برداشت و ذهنیت انسان را به خودش دگرگون می‌کند.
اما از ارزش‌های میانسالی سرد و تهی شدن انسان نه فقط در رابطه با خود بلکه با دیگری است؛ می‌دانیم پشت ظاهر پر از ابهت و غرور و صلابت شخص انبوهی از اضطراب و خشم و ضعف است که مانند خودمان آن را پنهان کرده است.
یادآوری و افتخار به گذشته در این مقطع پررنگ‌تر است و یکی از خصوصیات ذات بشر این حس است که چیز با شکوهی در گذشته بوده که امروز از دست رفته، حسی که بنیان قصه آدم و حوا را در ذهن انسان پیشین ساخته است. تجربیات گذشته برای انسان هر چه دردناک‌تر گاه یاداوریش جذاب‌تر نیز هست. دلیلی که تراژدی جاذبه بیشتری نسبت به کمدی دارد نیز همین نوع تفکرِ حیوان ناقصی به نام انسان است.
همه آنچه انسان از گذشته یادآور می‌شود از حافظه خلاق خود است که نه قابل اعتماد است نه مستند. حافظه مثل داستان‌نویسان، خاطرات گذشته را ویرایش می‌کند گاه خوشایند سوژه می‌سازد با تجربیات دیگر ترکیب می‌کند و با خیالپردازی همراه می‌کند. به واقع حافظه براساس تحمل شخص خاطرات را ویرایش شده به او برمی‌گرداند و این بخشی از سرگرمی میانسالی و پیری است.
اما علاوه بر این، میانسالی، همراه خود ملال و دلزدگی از زندگی را نیز به همراه دارد. ملالی مثل حضور در نیمروزی داغ و گرم تابستان که با خشکی و سستی همراه است. ملالی از جنس بعدازظهر جمعه و تعطیلی که بوی مرگ و پایان همه چیز و تکراری بی معنی آینده دارد.
البته ملال در بسیاری از مقاطع و افراد همراه زندگی است، انسان‌هایی که از فرط ملال درس می‌خوانند، عبادت می‌کنند، عاشق می‌شوند ازدواج می‌کنند و گاه برای رهایی از ملال زندگی بچه‌دار می‌شوند اما همه این‌ها را با قیافه جدی و قاطعیت انجام می‌دهند و اگر از آنها بپرسی کلی دلیل و هدف عبث ردیف می‌کنند.

👍7

565 viewsMehdi Fatehi, edited 17:25