خدا کند انگورها برسند

جهان مست شود..

تلوتلو بخورند خیابان‌ها

به شانه‌ی هم بزنند

رئیس‌جمهورها و گداها

مرزها مست شوند..

و محمدعلی بعد از 17 سال مادرش را ببیند

وآمنه بعد از 17 سال کودکش را لمس کند

خدا کند انگورها برسند

آمو زیباترین پسرانش را بالا بیاورد..

هندوکش دخترانش را آزاد کند …

برای لحظه‌ای

تفنگ‌ها یادشان برود دریدن را..

کاردها یادشان برود

بریدن را

قلم‌ها آتش را

آتش‌بس بنویسند …

خدا کند کوهها به هم برسند

دریا چنگ بزند به آسمان

ماهش رابدزدد..

به میخانه‌ شوند پلنگ‌ها با آهوها …

خدا کند مستی به اشیاء سرایت کند..

پنجره‌‌ها

دیوارها را بشکنند..

وتو..

همچنانکه یارت را تنگ می‌بوسی

مرا نیز به یاد بیاوری ..

محبوب من

محبوب دور افتاده‌ی من

با من بزن پیاله‌ای دیگر

به سلامتی باغ‌های معلق انگور..

الیاس علوی

قسمت چهارم

اما قصه و سرنوشت چای و چای نوشیدن جور دیگری رقم خورد. هم خیلی زود جاافتاد و خود را در سفره و خانه ایرانی تطابق داد و قهوه را به فراموشی سپرد هم پایدار ماند. نوشیدنی که اول بین درباریان رایج شد و بعد آنقدر ارزان شد که دست همه به آن رسید به خصوص بعد از کشف نفت که ایران ناگزیر از واردات چای و قند و شکر شد.
امروزه چای، پرمصرف‌ترین نوشیدنی جهان است. درباره تاریخ کشف چای گفته‌اند نونگ امپراطور چین، آب را برای جوشیدن و تطهیر گذاشته بود که برگی از گیاه کاملیا سیننسیس در کاسه آبش افتاد. وقتی آن را نوشید مثل سیب نیوتن که بر سرش فرود آمد پای‌کوبان به وجد امد که یافتم. اهالی شمال چین که با اروپاییان در ارتباط بودند آنرا ta نامیدند   که  در زبان انگلیسی  tea  نامیده شد و جنوب چین که به آسیا راه داشت نام cha بر آن گذاشتند و برای ما چای لقب گرفت.
چای­‌نوشیدن در چین خود آیینی است قابل احترام. در کنفسیوس،تائویسم، بودیسم توصیه و مراسماتی برای نوشیدنش گذاشته‌اند و از خواص درمانی و حرمت چای نوشته‌اند و از  تنظیم ارگانیک بدن و  روح و جسم قصه­‌ها بافته‌اند. به واقع در بسیاری از کشورها ابتدا چای سبز بود که شناخته شد در آیین ذن حدیث و ستایش فروان برای نوع سبزش است نه سیاه. چای سبز تا ارتباط با چین و تعاریف غربیان و همدم شدن با عموزادگان افغان جا نیفتاد. و در ابتدا چای سبز تا زمانی که پرداخت و کوبیده و سیاه نشد  مورد استقبال قرار نگرفت.  رواج چای نوشیدن هم برای ایرانیان توسط انگلیسی­ها صورت گرفت اما آیین و مراسمات چینی و انگلیسی برای ما بی معنی بود چون خود به اندازه کافی آیین و مراسم داشتیم و برای ما تنها قهوه‌ای ارزان به حساب می­آمد.
 
در دوران استعمار با گسترش مسیحیت برای اینکه بقیه انسان را هم به اجبار به بهشت ارسال کند و با توسعه حمل و نقل و کشتیرانی، لشگر کشی به نقاط دور دست جهان برای یافتن زمین و منابع  و ثروت آغاز شد. چینی­ها که عمری به نوشیدن چای می­‌پرداختند مثل هر کشور تاریخی و سنتی و مانده در گذشته ، نه آگاه و نه بلد بودند که با کالایی مثل چای می توان بر جهان سرروی کرد.
در آن زمان ابتدا هلندی­‌ها وارد تجارت چای به اروپا شدند و با گسترش آن کم­‌کم به دربار پادشاهی انگلستان رسید. مردان انگلیسی قهوه را به چای ترجیح می دادند اما برای زنان این نوشیدنی جدید سبکتر ودل نشین­تر بود. اولین مغازه چای فروشی در انگلستان یا جهان توئینگز بود و بعد لیپتون، دو برندی که هنوز هم بعد از بیشتر از سه قرن پابرجاست. اما بعد از ازدواج چارلز دوم با کاترین،شاهزاده پرتغالی که عاشق چای بود، چای و مراسم چای خوردن tea time به عنوان سنت جا افتاد. کاترین که بچه­‌دار نمی شد زنی افسرده بود اما چارلز بسیار به او علاقه مند بود. او دلزده از اهالی دربار می‌گفت:  
   " خوشبختی خریدنی نیست اما چای را می توان خرید، فرق زیادی هم نمی­کند."
 البته زن کم توقعی به حساب می­‌آمد که بعدها روی خوشی هم از درباریان ندید. اما همین بانوی کم توقع برای بریتانیا ثروتی عظیم از تجارت چای به ارمغان آورد که هم مایه قدرت بریتانیا تا صدها سال بعد از این شد و هم مایه ثروتی تمام نشدنی.
با حضور انگلستان در تجارت چای،کمپانی هند شرقی زرع و کشت آن را در ملک خودش(هندوستان) برپا کرد و هم قیمت آنرا که دوره­ای تنها نوشیدنی اشراف بود آنقدر ارزان کرد که هر کس هر کجای جهان می‌توانست از نوشیدن آن لذت ببرد. تجارت و سرمایه همراه سود و رونقش، فقط به صاحب کسب، منفعت نمی­رساند گاه طمع انسان جهانی را به آستانه رضایت می برد.
 با رونق و مصرف چای در اروپا، بریتانیا بازار مصرفش را در سفره ایرانیان هم گسترش داد. اعرابی که خود صاحب قهوه بودند به اندازه ایرانیان چایی‌خور نشدند. سرزمین ایران در طول تاریخ بر سر راه شرق به غرب دست رد به سینه هیچ مهاجم فرهنگی،تجاری و لشگری نزد؛ ملتی سر به راه که طی زمان کوتاهی، قهوه را شرابی سیاه، غلیط و مضر دانست و چایی‌خور شد. البته بعدتر با توجه و علاقه­ و شکست­‌هایش از غرب دوباره به پاس­داشت قهوه‌ رو آورد.
بعد از ورود چای به ایران و گسترش مصرف آن  چایی شیرین شده با شکر همراه با تریاک بر جان ایرنیان نشست و قهوه چنان فراموش شد که در قهوه‌خانه هم چایی سرو کردند. چای که از چین و هندوستان به اروپا منتقل می‌شد غیر از جنوب از شمال ایران هم گذر می‌کرد و روسها هم که از پول و آزار انگلستان بدش نمی‌آمد، بعد از ترکمن_چای، سماور و نعلبکی به ایران صادر کردند و چایی دشلمه را جا انداختند( نوشیدن چای به شکل روسی برخلاف انگلیسی نه با شکر که با قند پهلوست) ایرانیان البته به روش روسی هم  'نه' نگفتند و کنار آمدند به طوریکه در هر خانه ایرانی حضور سماور از نان شب واجب­‌تر شد و بعدها ایرانیان مدعی شدند که سماور هم مثل چای اختراع خودشان بود.

گفته‌اند( بیشتر به افسانه می­ماند) در دعوای روس و انگلیس بر سر چای، زمانی انگلیسی ها اهل فتوی را به نجس دانستن قند روسی وادار کردند تا شکر انگلیسی جا بیفتد بعد پول و زور روسها توانست اهل سنت را به فتوای غسل قند در استکان چای برای پاکی وادار کند: رابطه مسالمت­آمیز دین، سرمایه‌داری و تجارت به اینجا رسید که قرنهاست در بسیاری از نقاط ایران تا زمانی که قند را در استکان چای شستشو ندهند و بر زبان آب نکنند چای دست نخورده و سرد برجای می­ماند.

داماسیو به عنوان یک متخصص اعصاب و مغز در این کتاب از خطای دکارت در دوگانگی بدن و روان می‌گوید و تفکر دوگانگی افلاطونی_دکارتی را به طور علمی رد می‌کند. تفکر دکارتی افلاطونی، روح و جسم، قرن‌ها در فلسفه مدرن رد شده بود. نیچه در این باره می‌گفت:
روان فقط واژه‌ای است برای چیزی که در تن است و تن خردی بزرگ

پس از بیست سال به زودی منتشر می‌شود....

📘 ملاقات در استانبول

نوشتهٔ مهدی فاتحی

«ملاقات در استانبول» واپسین رمان مهدی فاتحی است؛ داستانی درباره نسلی که نه ناجی دارد، نه وعده‌ای برای رهایی. این رمان، مرثیه‌ای است برای نسلی تبعیدی—حتی در خانهٔ خود—که در میان ویرانه‌های تاریخ و خیالات اجدادی، راهی به رهایی نمی‌یابند.

قهرمانان داستان، فرزندان مهاجرت، غربت و زخم‌های به‌جامانده از جنگ، تبعیدیان سرزمینی‌اند که دیگر قابل سکونت نیست—نه به دلیل ویرانی، بلکه به‌سبب انزوای مطلق و امیدهای فروریخته. روایت از استانبول آغاز می‌شود؛ مرز میان شرق و غرب، جایی که تبعید در آن نه مکان، که وضعیت زیستن است.

رمان، زبانی دارد شفاف و شوریده، با نثری شاعرانه، تلخ و پراحساس؛ سفری ذهنی و عاطفی از آبادان تا پاریس، از خاکستر سینما رکس تا خاکروبه‌های تاریخ، و از کودک مهاجر دیروز تا نویسنده‌ی تبعیدی امروز که کتابش را در شهری دیگر منتشر می‌کند—پاریس، همان شهر غریب آشنا برای نویسندگان بی‌بازگشت.

«ملاقات در استانبول» فقط یک رمان نیست؛ نوشته‌ای‌ است بر سنگ مزار یک نسل، پیامی در بطری از جزیره‌ای متروک برای آیندگان.


---

Meeting in Istanbul is the final novel of Mehdi Fatehi — a farewell to a generation that was born into exile, even in their own homeland. It is a requiem for those who no longer believe in salvation, for whom the promise of liberation is long gone.

Told through the haunting voice of memory and migration, this novel traces the steps of a generation left behind by history. A generation that carries the weight of wars they didn’t start, dreams they didn’t dream, and identities they never fully owned.
Set in Istanbul — the liminal city between East and West — this is not merely a geographical crossing but an existential threshold. Its characters are wanderers, children of displacement, seeking freedom only to find themselves entangled in deeper forms of exile.
The prose is lyrical, intimate, and bruised by longing. From the scorched cinemas of Abadan to the cafés of Paris, from the trauma of childhood to the silence of a writer in foreign lands, this is a novel about memory, loss, and the futility of return.

درباره میرزا رضای کرمانی

داستان مردی که با گوش بریده از بالای دار تکثیر شد

مهدی فاتحی

در نمایشنامه ' آدم آدم است' برشت گالی‌گی، مرد ساده دل روستایی از خانه بیرون می‌آید تا ماهی بخرد، بعد لباس نظامی می‌پوشد و سوداگری بی‌رحم می‌شود. ساده‌دل روستایی که جامعه او را به هیولا تبدیل می‌کند.

در تاریخ ایران قتل و کشتار و غارت شاهان و اطرافیان شاه فراوان است اما همه برای قدرت یا ثروت وارد این جنگ و خونریزی شده‌اند اما داستان میرزا رضای کرمانی به تراژدی‌های یونان می‌ماند. رعیتی که طغیان می‌کند و علیه خدایان می‌جنگد.
داستان زندگی و مرگ میرزا رضا کرمانی با یک گوش بریده بر بالای دار در تاریخ ایران منحصر به فرد است و رمانی است پر فراز و نشیب.
او آدم معمولی و روستایی بود که بعدها شال‌فروش شد. حاکم کرمان برای سرکشی‌اش او را شکنجه کرد و به کند و زنجیر کشید و نایب السلطنه در تهران چهارصد و پنجاه شال از او گرفت پولش را نداد وقتی با جرات شکایت به شاه برد گفتند چهارصد و پنجاه بار کتکش بزنید بعد پولش را بدهید تا رعیت حساب کار دستش بیاید.
وقتی به زندان افتاد دو سال در قزوین به کند و زنجیر کشیده شد( به گفته خودش مدتی هم او را به جای کس دیگری که پول داده بود و از زندان خارج شده بود حبس و شکنجه کردند) زن و فرزندش از شدت فقر و فلاکت او را رها کردند ..مستند نیست ولی قبل از زندان احتمالا برای استنطاقش شکنجه‌های زیادی شد جدا از داغ کردن خود محکوم با آهن داغ گاه بچه‌اش را هم جلوی چشم پدر و مادرش با آهن سرخ داغ می‌کردند تا محکومین اعتراف کنند( در دوره قاجار کودکان زیادی زیر این شکنجه‌ها می‌مردند یا علیل می‌شدند)
او آدم معمولی است که درونش از این همه فساد و آزار و اذیت انبار باروتی می‌شود و تصمیم می‌گیرد ابتدا حاکم تهران بعد صدراعظم را بکشد اما در این بین با سیدجمال اسدآبادی آشنا می‌شود که می‌گوید باید ریشه استبداد و پادشاهی را خشکاند چون همه چیز زیر سر حاکمان است. میرزا به اندیشه قتل بنیاد تمام این جور و ستم‌ها می‌افتد و می‌گوید اگر حاکمی بعد از پنجاه سال نتوانسته به وضعیت سر و سامان دهد بی‌کفایت است.
میرزا رضای کرمانی شخصیت نزدیک به شخصیت‌های آسیب دیده و پوچ داستایفسکی دارد. نگاهش به جهان مذهبی نیست و خودش را قهرمان نمی‌داند : یک بار زیر شکنجه‌ای میله آهنی را در شکمش فرو می‌کند تا خودکشی کند و در این بین به همه فحش می‌دهد اما جلویش را می‌گیرند و شکمش را بخیه می‌کنند. او بعد از کشتن ناصرالدین شاه فرار نمی‌کند به قصد مرگ آمده.؛کشتن و ترور شاه برایش انتقام از جهان است از فلاکتی که بنیانش را حاکمان فاسد گذاشته‌اند. مقصودش هرج و مرج نیست. همه چیز برایش پایان گرفته اما پر از خشم است. انسانی که دیگر چیزی برای از دست دادن ندارد و تحقیر شده. او نه عضو فرقه یا گروهی بود نه ایدئولوژی داشت و نه از کسی پولی گرفته بود، حتی مرید سید جمال هم نبود هر چند که این چنین گفته‌اند. اسدآبادی او را وسیله تحقق افکارش می‌دانست اما میرزا رضا تصمیمش را همان موقعی گرفته بود که با پهلوی دریده و کند و زنجیر در زندان عذاب می‌کشید.
میرزا رضای کرمانی، رعیتی است که تاریخ ساز شد. ناصرالدین شاه را کشت و مسیر رهایی را بازتر کرد و سرعت بخشید. روی جلد کتاب ' تاریخ بیداری ایرانیان' ناظم الاسلام، عکس میرزا رضا کرمانی با لباسی مندرس،گوشی بریده و در زنجیر ثبت شده اما با چشم‌هایی مصمم. او بر سر دار گفت من آخرین نفر نیستم. جمله‌ای که تن حاکمان را می‌لرزاند. مظفرالدین شاه از اعدام او بر حذر بود. گفته‌اند در بازجویی‌هایی که از او می‌شد گاه همه چیز را به شوخی می‌گرفت و می‌گفت ما پنج نفر بودیم؛ من و سایه‌ام و این، و دستش را به خایه‌اش می‌گرفت.
میرزا رضای کرمانی سیمای مردم عادی است که قصد یک زندگی معمولی دارد. اما جامعه او را به طغیان وادار می‌کند. انسان معمولی که هر چند نمونه‌اش در تاریخ ثبت شده،کم است اما آخرین نبوده و نیست. گاهی او را می‌بینی که از کنارت عبور می‌کنند، گاهی پشت فرمانی نشسته‌ و با خود حرف می‌زند گاه روی ریل قطار و مترو می‌نشینند...انگار که بعد از گذران قرنی در حال کثیر شدن است. جنازه‌اش در میدان مشق تهران دو روز دوام آورد اما خودش در تهران تکثیر شده: انسانی زجر کشیده، ناامید، خسته و پر از خشم.


مهدی فاتحی

دلتنگی‌های آدمی را، باد ترانه‌ای می‌خواند
رویاهایش را آسمان پر ستاره نادیده می‌گیرد
و هر دانه‌ی برفی به اشکی ناریخته می‌ماند
سکوت سرشار از سخنان ناگفته است
از حرکات ناکرده
اعتراف به عشق‌های نهان
و شگفتی‌های بر زبان نیامده
در این سکوت حقیقت ما نهفته است
حقیقت تو و من
«بخشی از ترانه سکوت سرشار از ناگفته است از مارگوت بیکل»

نظامی گنجوی؛


تنها من و تو میان گلشن

من با تو نشسته گوش در گوش

با من تو کشیده نوش در نوش

در بر کشمت چو رود در چنگ

پنهان کنمت چو لعل در سنگ

گردم ز خمار نرگست مست

مستانه کشم به سنبلت دست

برهم شکنم شکنج گیسوت

تاگوش کشم کمان ابروت

با نار برت نشست گیرم

سیب زنخت به دست گیرم

گه نار ترا چو سیب سایم

گه سیب ترا چو نار خایم

گه زلف برافکنم به دوشت

گه حلقه برون کنم ز گوشت

گاه از قصبت صحیفه شویم

گه با رطبت بدیهه گویم

گه گرد گلت بنفشه کارم

گاهی ز بنفشه گل برآرم

گه در بر خود کنم نشستت

که نامه غم دهم به دستت

یار اکنون شو که عمر یار است

کار است به وقت و وقت کار است

فیلم ' زن و بچه'
#سعید_روستایی
سقوط از متعالی به مبتذل
لطفا کات آقای روستایی

سینماگری که شروع جدی داشت( 'ابد و یک روز' )، وارد فضای تریلر سازی و گیشه شد( متری شیش و نیم) و به جهنم ملودرام آبکی و سوپ اپرا سازی ارتجاعی ختم شد: فیلم اخر

مهدی فاتحی