چهارمین دوره زمستانی کارگاه داستان زنو

برای شرکت در این دوره یکی از داستان‌ها خود را ایمیل بزنید تا بررسی شود

Mehdi.zenu@gmail.com

'ملاقات در استانبول' داستان انسان مهاجر_تبعیدی که در تقاطع شرق و غرب با سرنوشتش مواجه می‌شود و بشارتی همچون زرتشت نیچه می‌یابد که خدای‌تان نمرده شاید دیوانه شده.

کشورم تمام سال‌های جوانی مرا دزدیده بود
و دیگر هیچ کشوری،‌ نمی‌توانست آن‌ را به من پس بدهد. ....

یکشنبه ساعت ۸.۵
انلاین با کسانی که خوانده‌اند یا می‌خوانند

#نشر_ناکجا

داستان یک بوسه، ادبیات و فهم جهان دیگران

#مهدی_فاتحی

چخوف داستانی دارد به نام 'بوسه' سربازی که سالهاست طعم و شعف عشقبازی را نچشیده در سالنی میان تاریکی ناگهان زنی بر گردنش بوسه‌ای چنان لطیف می‌زند که لذتی سرشار می‌برد. اما پیش از آنکه زن را ببیند در تاریکی گم می‌شود. سرباز مدتی با افکار و خیالات در هم تنیده و لذتبخش و دردآور طی می‌کند تا تصمیم می‌گیرد در جمعی از دوستانش آن را تعریف کند. اتفاقی که چنین ذهن و روان و زندگیش را به هم ریخته بود گفتنش کمتر از یک دقیقه زمان برد و برای دوستانش جذابیتی نداشت.
مهمترین بخش و لحظه‌ای که چخوف ضربه‌اش را به مخاطب می‌زند:

'ریابویچ شگفت زده شد وقتی دید داستانش در چنان زمان کوتاهی به پایان رسید. خیال می‌کرد این داستان لابد باید تمام شب به درازا بکشد.'

جدا از بحث درباره جزئیات و نشانه شناسی ادبیات و داستان برای داستان‌نویسان جوان در این کار، مسئله مفهومی و انسانی مطرح شده در آن بینظیر است به واقع محل تلاقی ادبیات به عنوان نزدیک‌ترین و صریح‌ترین چیز به زندگی.
اینکه درد و رنج و حتی شعف و شادی برای دیگری تنها برای دیگری قابل درک است چرا که او منحصر به فرد است.
اینکه جهان در ذهن من پر از پیچیدگی و ترس و در هم تنیده است اما وقتی بیرون از من با آن نگاه می‌کنم امری معمولی و رایج و سرراست است.
اینکه گفتن و نوشتن از زخم و رنج و لذت چه بر سر آن می‌آورد.
اینکه سرزنش و تحقیر دیگری برای رفتارش یا رنج و ترس‌هایش از کمترین و بی‌معنی‌ترین چیزها چقدر بی‌معنی است و ناشی از ناتوانی در درک این مسئله است که هر انسانی با دیگری متفاوت است و بی‌معنی بودن یک اتفاق برای تو دلیل بر این نیست که برای طرف مقابل هم خالی از معنا و ترس باشد. معجزه ادبیات نه فقط درک خود بلکه درک دیگری است که حتی شاید دشمن تو باشد یا انکار تو.
چند وقت پیش به خاطر درد و رنجی که به جسم و روانم افتاده بود در فکر وخیالم گاهی افکار و ترسها به بالاترین شکل آزار دهنده‌اش می‌رسید گاه پایین می‌امد و قبل از فروکش کردن دوباره با فکری دیگر به هم می‌ریخت و بعد قبل از اوج رها می‌شدم و آرام می‌گرفتم. با دوست اهل هنرم صحبت می‌کردم که حالا می‌فهمم بتهوون سمفونی پنجم را چگونه آفریده و همه آن اضطراب و رنج روانیش را در فرم تبدیل به موسیقی کرده. برای من این فهمی مهم از نوعی دیگری از خلاقیت بود ولی برای دوستم انگار حرفی است از دل کتابی خشک و قابل فهم و در نهایت دیالوگ: ' چه جالب!'
همه آنچه در جهان ماست برای بسیاری در جهان دیگر یا خانه دیگر در حد همین 'چه جالب' است زیرا که هیچ‌کس را نه توان درک فهم کامل دیگری است نه تغییرش.
#مهدی_فاتحی

جلسه‌ای درباره ' ملاقات در استانبول' در کتابفروشی ناکجا به همت تینوش نظم‌جو و با حضور مهسا محبعلی، گلسا سهرابی، مهرک کمالی و دیگر دوستداران کتاب و کتابخوانی

‌سردار: باید ایستاد. هر چه توان کرد. دشمن نابودمان می‌کند.
کشواد: دشمن ما را با ریشخندی نابود کرده

قضاوت‌های ما اغلب مستقل نیستند و به گذشته نزدیک وابسته‌اند. به اینکه نقطه شروع کجا بوده و امروز کجاییم.
طبق نظر #کانمن ذهن انسان او را گول می‌زند و بیشتر برای تکامل کار می‌کند تا زندگی متمدن.
او در کتابش به طور خلاصه کارکرد ذهن را اینگونه نشان می‌دهد:

۱.سوگیری لنگر: چسبیدن به اولین اطلاعات.
۲. بیزاری از باخت: درد باخت بیشتر از لذت برد.
۳. سوگیری دسترس‌پذیری: بیش‌ارزش‌گذاری خاطرات آسان.
۴. سوگیری تأیید: جستجوی تأیید باورها.
۵. خطای برنامه‌ریزی: دست‌کم گرفتن زمان.
۶. سوگیری پس‌بینی: «می‌دانستم» بعد از اتفاق.
۷. اثر چارچوب‌بندی: تأثیر ارائه اطلاعات.
۸. خطای هزینه هدررفته: ادامه به خاطر سرمایه گذشته.
۹. اعتمادبه‌نفس بیش‌ازحد: بیش‌ارزش‌گذاری توانایی‌ها.
۱۰. سوگیری حال‌گرایی: ترجیح فوری به بلندمدت.

مصطفی دیکج خشم و شورش طردشدگان را حاصل ایدئولوژی نمی‌داند بلکه اتفاقی‌ است در ذات توسعه نامتوازن یا عدم توسعه:
شورشی حاصل از خشم و فوران مصیبت‌های تلنبار شده است. نوعی مادیت یافتن سیاست‌ورزی طردشدگان و بیرون افتادگان از قطار زندگی معمولی‌ است که با طنابی روی زمین کشیده می‌شوند.

ترانه علیدوستی، بازیگر مطرح سینما، برای اولین بار در مستندی به نام «ترانه»، ساخته پگاه آهنگرانی، از تصمیم خود برای پیوستن به جنبش اعتراضی پس از کشته شدن مهسا امینی، حرف می‌زند؛ از روز بازداشت در خانه و مقابل دختر کوچکش، سرود خواندن زندانیان برای او در انفرادی و از بین رفتن پوستش بر اثر یک بیماری خودایمنی.

در فیلم «ترانه» که پگاه آهنگرانی برای بی‌بی‌سی فارسی ساخته، ترانه علیدوستی، صمیمی و بی‌تعارف در خانه‌اش مقابل دوربین می‌نشیند و به صراحت می‌گوید که دیگر در هیچ شرایطی باحجاب بازی نخواهد کرد و از کنار گذاشتن بازیگری احساس بدی ندارد.

فیلم «ترانه» ساخته پگاه آهنگرانی را از تلویزیون فارسی بی‌بی‌سی یا در لینک زیر در یوتیوب بی‌بی‌سی فارسی تماشا کنید:
https://youtu.be/y29zUXSU-IQ

@BBCPersian

«حاجی‌بابا و میرزا ابوالحسن خان ــ یک معما»
نوشته هنری ب. مکنزی جانستن
ترجمه کریم امامی

*نامه فرهنگستان، دوره ۱، شماره ۴، زمستان ۱۳۷۴، ص ۱۴۳-۱۵۶.
@batarikh

در داستان 'بارتلبی محرر' ملویل، بارتلبی کارمندی سر به زیر است که از جایی به بعد از انجام کار همیشگی‌اش سر باز می‌زند و تا انتها با هر هزینه‌ای زیر بار نمی‌رود و دایم این جمله را تکرار می‌کند: ترجیح می‌دهم که نه.
داستان بارتلبی به طرز خشونت‌امیزی کمیک است همانطور که وضعیت تراژیک اما مضحک ما؛ شرایط انسانی که به بندگی نه می‌گوید و چون پرومته در مقابل زئوس مجازات می‌شود اما کمدی از این جهت که بیشتر از دو قرن بعد از نوشته شدن چنین داستانی در ادبیات چنین اتفاقی رخ دهد.
#ترانه_علیدوستی به خودش و ارباب نه می‌گوید. نه با کپشن و هشتک و جفتک بلکه اخلاق‌مدارانه و با قدم نهادن در جاده عمل، آزاد شدن را محقق کند.
بارتلبی از آنجای محقق نشد که گفت' نه' یا پرومته یا ترانه، انسان از جایی محقق شد که در جاده عمل قدم نهاد: زیر بار نرفت و ایستاد

انسان را نه به حرف و نه به مرگ، که به زیستش، به گذشته و جای پایش روی زمین می‌شناسند: به آنکه جای پایش روی زمین ماند تا دیگری هم در قدمگاهش قدم بزند: جایی که انسان امر پیشین را نپذیرفت و عصیان کرد، علیه خودش، گذشته‌اش، اجدادش، سنتش و تاریخش.