یکی از مهمترین کارهایی که آراز بارسقیان در حال انجام است ترجمه کتاب‌ها با هوش مصنوعی است_ او به تازگی اولیس جویس را هم ترجمه کرده و به زودی منتشر می‌کند و البته کارهای پینچن که تا به حال ترجمه نشده و کار سختی است_ آراز همه این کارها را به رایگان در اختیار عموم‌ می‌گذارد. کار ارزشمندی که به نظر من تحولی در شرایط نشر و ترجمه به وجود خواهد آورد.

سفر نویسنده: هر سفر یک جهان


اینجا قرار است از سفر نویسنده بگویم:

بخش اول: پس کوچه‌های ونیز، یک سال و اندی قبل

Disorientated Pedestrian:

اردکی در بطری

فیلم 'داستان‌های موازی‌' اصغر فرهادی به نسبت فیلم‌های آخرش ' همه می‌دانند' و 'گذشته' امیدوارکننده است. فیلمنامه چفت و بست بهتری دارد اما به شخصیت‌ها آنقدر نزدیک نمی‌شویم که در کار 'درباره الی' و ' جدایی'...
ایده مرکزی خوب است اما اعتماد به نفس فرهادی در مهاجرت پایین آمده چرا که سعی می‌کند از فیلمسازها دیگر ( کیشلوفسکی) و ستاره‌ها، کمک بگیرد در صورتی که فیلم‌های اولش جهان خودش را داشت و همین جهان منحصر به فرد با موضوع نسبی بودن اخلاق می‌تواند روی پای خودش بایستد.
یکی از نکات خوب کار دوری از کلیشه شخصیت نویسنده در سینماست. سینما تا به حال نتوانسته تصویر درست و واقعی از یک نویسنده نشان دهد: آدمی گرفتار کتاب، خانواده، پول، جامعه و...هر چیزی.

ایده تاثیر مشاهده‌گر بر عمل مشاهده شاید بحثرفیزیکی یا فلسفی باشد اما گاهی نویسندگان آن را تجربه می‌کنند. خود من بعضی از حوادثی رمانم در سی سالگی را ده سال بعد در زندگیم مشاهده کردم.
مثال فرهادی برای جا شدن اردکی در بطری یعنی ویژگی و تمایز خیال و پذیرش خیال. چیزی که از آدمهای معمولی تا حاکمیت تا خانواده و دوست نویسنده حاضر به پذیرش آن نیست.
#مهدی_فاتحی

📖 اولیس

🖊 جیمز جویس

📅 سال انتشار: ۱۹۲۲

🔰 این نسخه براساس تعامل با هوش‌مصنوعی تهیه شده است و از نظر ما همچنان نسخه‌ی اول از این ترجمه هست. نسخه‌های بعدی نسبت به یافته‌های تازه‌تر و توامندی‌های بیشتر در آینده به روز می‌شود. اصل راه برای ما که ارائه‌ی یک ترجمه‌ی کامل (با تمام کاستی‌ها) از این کتاب بود، پیموده شد. امیدوارم لذت ببرید.

🔹 ترجمه از
📇 ChatGPT(OpenAI)


📣 حداقلْ کلانشهر
🔗 @AtLeastLiterature

📖 اولیس

🖊 جیمز جویس

📅 سال انتشار: ۱۹۲۲

🔰 این نسخه براساس تعامل با هوش‌مصنوعی تهیه شده است و از نظر ما همچنان نسخه‌ی اول از این ترجمه هست. نسخه‌های بعدی نسبت به یافته‌های تازه‌تر و توامندی‌های بیشتر در آینده به روز می‌شود. اصل راه برای ما که ارائه‌ی یک ترجمه‌ی کامل (با تمام کاستی‌ها) از این کتاب بود، پیموده شد. امیدوارم لذت ببرید.

🔹 ترجمه از
📇 ChatGPT(OpenAI)


📣 حداقلْ کلانشهر
🔗 @AtLeastLiterature

درباره ناامیدی
تبعید و
وهم
.
تحقق تغییر در میهن‌اش توهمی بود که دیگر نقش بر آب شده بود، هرچند دوستان تبعیدی‌اش در آن کافه‌های مفلوک این را انکار می‌کردند. 

خوسه_دونوسو نویسنده شیلیایی است که اعتقادی به رئالیسم جادویی ندارد و آن را سم ادبیات آمریکای لاتین می‌داند سمی که باید از ان رها شد.
حکومت نظامی فقط درباره حکومت پینوشه نیست. هیچ نامی از او برده نمی شود این رمان درباره حکومت دیکتاتوری است و مردمی مفلوک، سرکوب شده، ناامید ،خسته از مبارره و از هم گسیخته است.
شخصیت اصلی رمان خواننده‌ای به نام مانونگو ورا است که بعد از ۱۳ سال دوری از وطن، حال برای مراسم خاکسپاری همسر پابلو نرودا به شیلی بازگشته است. او در خارج از کشور برای بسیاری از شعرهای نرودا آهنگ ساخته، خوانده و شهرتی به هم زده است. بازگشتش به وطن زمانی است که حکومت نظامی چون بختکی بر زندگی روزانۀ مردم افتاده و نیروهای مبارز سرخورده و افسرده، و ناتوان از ترسیم آینده‌اند.
کل رمان در یک روز اتفاق می‌افتد از سرخوردگی مانونگو در روز ورودش و دیدن هم حزبی های قدیمی اش که کاری از دست‌شان برنمی‌آید، گذراندن شبی با معشوقِ سابقش که به دنبال کشتن شکنجه‌گرش است و صبح مراسم که او می‌فهمد با رفتن و ناله کردن و مبارزه به شیوه قبل،کاری از پیش نمی‌برد و سرکوب و فساد تمام جامعه را گرفته است. او تصمیم می‌گیرد بماند و نسل بعد از خود را پرورش دهد با تنها راه رهایی بخش ممکن یعنی ادبیات.
خواندن این رمان جدا از اینکه با تجربیات ما گره خورده و امتیازش به اینکه تنها راه گذشتن از استبداد و مبارزه خواندن و آگاه شدن است نه تیر و فشنگ،آزار دهنده هم هست؛اینکه چیزی که او آنرا فاجعه می‌نامد و خشونت پلیس و سرکوبی که او را متحول می‌کند از اتفاقات و اخبار روزمره ماست.
زیستن در دل فاجعه و قهر وحشتناک واقعیت، خواه ناخواه در قلب و ناخوداگاه ما تاثیر می‌گذارد و کمتر اتفاق وحشتناکی در دنیای دیگر تو را به لرزه می‌اندازد.تنها زیستن در دل ادبیات و هنر است که نازکی خیالت را تازه نگه می‌دارد تا آنچه دیکتاتورها می‌‌خواهند به دست نیاورند:پوست کلفت شدن شهروند.
در انتهای رمان نویسنده‌ای برای کودکان داستان می‌خواند و از تاریخ می‌گوید؛از ما که گذشت شاید ادبیات، هنر و آگاهی نسل آینده را از این وضعیت فاجعه بار نجات دهد.
#مهدی_فاتحی

رضا براهنی؛ از «طلا در مس» تا «رازهای سرزمین من»

رضا براهنی برای من از آن نویسنده‌هایی است که نمی‌شود او را فقط با یک کتاب یا حتی فقط با یک وجه از کارش شناخت. او هم شاعر بود، هم رمان‌نویس، هم منتقد ادبی و هم یکی از جنجالی‌ترین روشنفکران ادبی ایران در نیمه دوم قرن بیستم.

اگر بخواهیم مسیر فکری و ادبی براهنی را دنبال کنیم، شاید یکی از بهترین راه‌ها این باشد که چند کتاب مهم او را کنار هم بگذاریم؛ از «طلا در مس» و «گزارش به نسل بی‌فردا» گرفته تا «روزگار دوزخی آقای ایاز»، «بعد از عروسی چه گذشت؟» و در نهایت «رازهای سرزمین من».

چیزی که در این مسیر جالب است، تغییر تدریجی رابطه براهنی با ادبیات است. او از همان ابتدا فقط به داستان گفتن علاقه ندارد؛ مسئله‌اش زبان، قدرت، تاریخ، سیاست و جایگاه نویسنده است.

«طلا در مس» شاید یکی از مهم‌ترین جاهایی باشد که می‌توان براهنی منتقد را دید.

براهنی در نقدهایش صرفاً درباره خوب یا بد بودن یک اثر حرف نمی‌زند؛ می‌خواهد ادبیات فارسی را در برابر سنت ادبی، مدرنیته و ادبیات جهان قرار دهد. برای او نقد ادبی خودش نوعی مبارزه است؛ مبارزه با عادت‌های تثبیت‌شده، با محافظه‌کاری و با نوعی ادبیات رسمی و بی‌خطر.

به همین دلیل «طلا در مس» فقط مجموعه‌ای از نقدهای ادبی نیست؛ بخشی از تاریخ جدال‌های ادبی ایران هم هست.

براهنی در این کتاب با نویسندگان و شاعران مختلف درگیر می‌شود و با همان لحن تند و گاهی بی‌رحمانه‌ای که بعدها یکی از ویژگی‌های شناخته‌شده شخصیت ادبی او شد، درباره شعر و داستان و نقد ادبی حرف می‌زند.

اما نکته مهم این است که براهنی فقط منتقد ادبی نیست؛ او می‌خواهد نظریه‌ای برای ادبیات مدرن فارسی داشته باشد.

در «گزارش به نسل بی‌فردا» این وجه سیاسی و اجتماعی پررنگ‌تر می‌شود.

اینجا دیگر با منتقدی روبه‌رو نیستیم که فقط درباره ادبیات صحبت کند. براهنی ادبیات را در متن جامعه و تاریخ می‌بیند. عنوان کتاب خودش بسیار معنادار است: «گزارش به نسل بی‌فردا».

نسل بی‌فردا، نسلی است که در فضای خفقان سیاسی و اجتماعی زندگی می‌کند و آینده‌اش به نوعی از او گرفته شده است.

بنابراین براهنی در این آثار، نویسنده را موجودی جدا از جامعه نمی‌بیند. ادبیات برای او با آزادی، سانسور، قدرت و سیاست ارتباط دارد.

و اینجا به یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های براهنی می‌رسیم: او هیچ‌وقت حاضر نیست ادبیات را فقط ادبیات ببیند.

این ویژگی هم نقطه قوت اوست و هم در بعضی آثارش به مشکل تبدیل می‌شود.

در «روزگار دوزخی آقای ایاز» براهنی این درگیری با قدرت را وارد خودِ داستان می‌کند.

داستان ایاز، در ظاهر به گذشته و فضای تاریخی مربوط است، اما براهنی در واقع از تاریخ استفاده می‌کند تا درباره قدرت، خشونت، استبداد و رابطه انسان با قدرت حرف بزند.

ایاز در ادبیات کلاسیک فارسی، به‌خصوص در روایت‌های مربوط به محمود غزنوی، شخصیتی شناخته‌شده است؛ اما براهنی او را به شکل دیگری وارد ادبیات مدرن می‌کند.

تاریخ برای براهنی دیگر یک گذشته بسته و تمام‌شده نیست. تاریخ تبدیل می‌شود به ابزاری برای حرف زدن درباره اکنون.

و این نکته را در رمان‌های بعدی او هم می‌بینیم.

«بعد از عروسی چه گذشت؟» از این نظر اثر جالبی است که براهنی در آن بیشتر سراغ رابطه‌های انسانی، جنسیت، میل و مناسبات قدرت در فضای خصوصی می‌رود.

اینجا هم مسئله قدرت از بین نمی‌رود؛ فقط شکلش عوض می‌شود.

قدرت دیگر فقط دولت و سیاست و زندان و ساواک نیست. وارد روابط آدم‌ها می‌شود، وارد رابطه زن و مرد، عشق، بدن و خانواده.

براهنی اساساً نویسنده‌ای است که به مناسبات قدرت حساس است؛ چه قدرت سیاسی باشد، چه قدرت اجتماعی و چه قدرتی که در روابط خصوصی میان انسان‌ها وجود دارد.

اما وقتی به «رازهای سرزمین من» می‌رسیم، تقریباً تمام این عناصر یک‌جا جمع می‌شوند.

اینجا تاریخ معاصر ایران، سیاست، دخالت قدرت‌های خارجی، روشنفکری، خشونت، انقلاب، اسطوره و زندگی آدم‌ها وارد یک رمان بسیار بزرگ می‌شوند.

من این رمان را سال‌ها پیش خوانده بودم و حالا که دوباره سراغش رفته‌ام، بیش از گذشته متوجه شده‌ام که با چه پروژه عظیمی روبه‌رو هستیم.

براهنی در «رازهای سرزمین من» دیگر فقط نمی‌خواهد یک داستان تعریف کند؛ می‌خواهد یک سرزمین را روایت کند.

و شاید همین‌جا یکی از مهم‌ترین مشکلات رمان هم ظاهر می‌شود.

چون گاهی احساس می‌کنیم تاریخ بر داستان غلبه می‌کند.

رمان شخصیت‌ها و اتفاق‌های زیادی دارد و روایت دائماً از یک مسیر به مسیر دیگری می‌رود. حسین تنزیفی و دیگر شخصیت‌ها در شبکه‌ای از اتفاق‌های سیاسی و تاریخی قرار می‌گیرند و گاهی خودِ داستان عقب می‌رود تا براهنی بتواند درباره تاریخ و سیاست حرف بزند.

این مسئله را می‌شود هم به‌عنوان ضعف دید و هم به‌عنوان انتخاب آگاهانه نویسنده.براهنی می‌خواهد رمان را از محدوده یک قصه شخصی بیرون بیاورد و به یک روایت تاریخی ـ سیاسی تبدیل کند.

در اینجا تفاوت او با مثلاً احمد محمود هم جالب می‌شود.

احمد محمود هم تاریخ معاصر را وارد رمان می‌کند، اما تاریخ معمولاً از مسیر زندگی آدم‌ها و موقعیت‌های داستانی وارد می‌شود. در براهنی، تاریخ گاهی خودش تبدیل به موضوع اصلی رمان می‌شود.

و این همان چیزی است که باعث می‌شود «رازهای سرزمین من» همزمان هم جذاب و هم دشوار باشد.

از طرف دیگر، براهنی در این رمان از حافظه اسطوره‌ای ایران هم استفاده می‌کند.

مثلاً نام‌هایی مثل سودابه و تهمینه فقط اسم‌هایی تصادفی نیستند. این نام‌ها ما را به شاهنامه و حافظه ادبی و فرهنگی ایران می‌برند.

سودابه در شاهنامه با داستان سیاوش و میل و اتهام و فاجعه گره خورده است؛ تهمینه مادر سهراب و معشوق رستم است و تصویر متفاوتی دارد. براهنی این نام‌ها را از جهان اسطوره به جهان معاصر می‌آورد و معنای تازه‌ای به آنها می‌دهد.

در نتیجه، گذشته و حال در آثار براهنی دائماً روی هم می‌افتند.

اگر بخواهم مجموعه این آثار را کنار هم بگذارم، می‌توانم بگویم براهنی از «طلا در مس» به‌عنوان منتقدی می‌رسد که می‌خواهد ادبیات فارسی را تغییر دهد؛ در «گزارش به نسل بی‌فردا» ادبیات را به مسئله آزادی و جامعه و تاریخ پیوند می‌زند؛ در «روزگار دوزخی آقای ایاز» تاریخ و قدرت را وارد فرم داستانی می‌کند؛ در «بعد از عروسی چه گذشت؟» مناسبات قدرت را به حوزه خصوصی و روابط انسانی می‌کشاند؛ و در «رازهای سرزمین من» تلاش می‌کند تقریباً همه این مسائل را در یک روایت عظیم تاریخی جمع کند.

البته این مسیر به معنای آن نیست که براهنی در همه این آثار به یک اندازه موفق است.

اتفاقاً یکی از چیزهایی که درباره او برای من جالب است همین است که جاه‌طلبی او گاهی از توان داستانی اثر جلو می‌زند.

براهنی می‌خواهد بسیار بزرگ حرف بزند؛ درباره ایران، تاریخ، استعمار، استبداد، زبان، جنسیت، روشنفکری و ادبیات.

و گاهی این «بسیار بزرگ خواستن» باعث می‌شود داستان در زیر بار اندیشه قرار بگیرد.

از طرف دیگر، نگاه سیاسی براهنی هم کاملاً قابل بحث است.

او گرایش چپ داشت و نگاه ضدآمریکایی و ضدغربی در بخشی از آثارش کاملاً آشکار است. امروز ممکن است خواننده با بسیاری از این تحلیل‌ها موافق نباشد. اما به نظرم برای فهم براهنی بهتر است این موضوع را از ارزش ادبی آثارش جدا کنیم.

می‌توان با ایدئولوژی یک نویسنده مخالف بود و همچنان فهمید که او در ادبیات چه کرده است.

براهنی را اتفاقاً باید به خاطر همین تناقض‌ها خواند.

او نویسنده‌ای است که همزمان می‌تواند بسیار درخشان و بسیار آزاردهنده باشد؛ می‌تواند در نقد ادبی جسور باشد و در داستان، گاهی گرفتار توضیح و ایدئولوژی شود؛ می‌تواند زبان را به چالش بکشد و در عین حال زیر بار تاریخ و سیاست قرار بگیرد.

اما چیزی که نمی‌توان از او گرفت، میل شدید به تغییر دادن ادبیات فارسی است.

براهنی نمی‌خواست فقط یک نویسنده خوب باشد.

می‌خواست ادبیات را به میدان مبارزه تبدیل کند؛ مبارزه با زبان تثبیت‌شده، با قدرت، با تاریخ رسمی و با آن چیزی که به نظرش ادبیات محافظه‌کار بود.

به همین دلیل است که فکر می‌کنم براهنی را نباید فقط با یک کتاب خواند.

باید «طلا در مس» را کنار رمان‌هایش گذاشت، «گزارش به نسل بی‌فردا» را در کنار نوشته‌های سیاسی‌اش خواند، «روزگار دوزخی آقای ایاز» را با نگاه او به تاریخ مقایسه کرد و بعد به «رازهای سرزمین من» رسید.

آن‌وقت شاید تصویری کامل‌تر از رضا براهنی به دست بیاید:

نویسنده‌ای که می‌خواست تاریخ، سیاست، زبان و ادبیات را همزمان درگیر کند؛ و درست به همین دلیل، یکی از بحث‌برانگیزترین و مهم‌ترین چهره‌های ادبیات معاصر ایران شد.

رضا براهنی نویسنده‌ای است که همزمان می‌تواند بسیار درخشان و بسیار آزاردهنده باشد؛ می‌تواند در نقد ادبی جسور باشد و در داستان، گاهی گرفتار توضیح و ایدئولوژی شود؛ می‌تواند زبان را به چالش بکشد و در عین حال زیر بار تاریخ و سیاست قرار بگیرد.
نویسنده‌ای که می‌خواست تاریخ، سیاست، زبان و ادبیات را همزمان درگیر کند؛ پر از تناقض است و درست به همین دلیل، یکی از بحث‌برانگیزترین و مهم‌ترین چهره‌های ادبیات معاصر ایران شد.

در پنجمین دوره از بررسی جهان نویسندگان در کانال یوتیوب به براهنی و جهان داستانی‌اش پرداخته‌ام.
https://youtu.be/hgu_25E6z4Q?si=OcORGQaCa44iJ1n9