به واقع اینجا نان از نفت تولید می‌شود( اتفاقی که خوشه با ظرافت به آن پرداخته است)
بنابراین می‌شود در کار خوشه یک رابطه پنهان میان قیر و نان دید به خصوص که نام اثر مورد ارائه نان است: قیر یادآور نفت است و نان یادآور معیشت؛ نانی که از نفت بر سر سفره‌ها نشسته...معنا و برساختی که تنها اینجا شکل می‌گیرد و حاصل خلاقیت و حساسیت هنرمند به جهانی است که در آن زیست می‌کند.
در نتیجه، چیزی که در ظاهر فقط یک بازی میان برنج و نان و پرتره‌های زنان است، می‌تواند به رابطه‌ای میان نفت، اقتصاد، کار، کالا، بدن و مالکیت تبدیل شود.و شاید عنوان «حق محفوظ» دوباره در پایان خودش را نشان دهد. حق زن بر تصویرش، حق انسان بر کارش، حق آدم‌ها بر نان‌شان و زنده بودن و حتی حق جامعه بر منابعی که زندگی اقتصادی‌اش به آنها وابسته است.

نمی‌دانم خوشه شایان هنگام ساختن این پرفورمنس دقیقاً به همه این لایه‌ها فکر کرده بوده یا نه؛ و شاید اصلاً لازم نباشد بداند. اثر هنری گاهی از قصد اولیه هنرمند بزرگ‌تر می‌شود.

آنچه برای من از «حق محفوظ» باقی ماند، همین تناقض بود: ما وارد نمایشگاه می‌شویم، برنجی را می‌کوبیم، در تولید مشارکت می‌کنیم و در پایانتصویر یک زن را مشاهده می‌کنیم که به تصاحب دیگری درمی‌آید.

اما درست در همان لحظه که چیزی تعلق پیدا می‌کند، عنوان اثر از ما می‌پرسد:

حقِ چه کسی محفوظ است؟



مهدی فاتحی

در کار خوشه یک رابطه پنهان میان قیر و نان دیده می‌شود به خصوص که نام اثر مورد ارائه نان است: قیر یادآور نفت است و نان یادآور معیشت؛ نانی که از نفت بر سر سفره‌ها نشسته...

.
#ویرژیل نویسنده منظومه حماسی انئید است که گفته می‌شود جایگاهش در ادبیات روم باستان برابر با هومر بود. منظومه‌ای که ویرژیل از جنگ تراوا شروع می‌کند و داستان قهرمانی را می‌سراید که از تراوا می‌گریزد و بعد از سفری ادیسه‌وار امپراطوری روم را بنا می‌نهد. انئید به سفارش اگستوس که به تازگی امپراطور روم شده بود نوشته می‌شود اما ویرژیل قبل از پایان کارش در کشتی که همراه اگستوس به یونان می‌رفت از دنیا رفت. ویرژیل درخواست کرده بود دست‌نوشته‌های او را بسوزانند اما اگستوس اجازه نداد و آنرا منتشر کرد.
تفکرات ویرژیل، زمانه ویرژیل( چند سال قبل از تولد مسیح و آغاز دگرگونی در غرب) و واپسین روزهای زندگیش دست‌مایه #هرمان_بروخ شد تا کتاب سنگین #مرگ_ویرژیل را در نثر و پیچیدگی و شعرگونه بسراید. رمانی مدرن و تحت تاثیر جویس که بروخ به عنوان آخرین کار ادبی‌اش همراه با نسخه انگلیسی منتشر کرد
بروخ در میانه جنگ دوم از آلمان گریخت و بعد از شاهکار خوابگردها افسرده و ناامید از ادبیات و کارکردش به نوشتن مرگ ویرژیل پرداخت طوری که زمانه تحول و دگرگونی بعد از ویرژیل را به زمانه تحول و دگرگونی قرنی که در آن می‌زیست می‌دانست. مرگ ویرژیل شامل چهار فصل است:
WATER — THE ARRIVAL
FIRE —THE DESCENT
EARTH—THE EXPECTATION
AIR —THE HOMECOMING
روایت ادبی‌گونه آخرین روزهای زندگی ویرژیل در کشتی از نگاه بروخ است. نثر سنگینی و الفاظ غریبی و استعاری که کار خواندش و البته ترجمه‌اش را بسیار سخت می‌کند. روایت بروخ از کتاب نوعی جریان سیال ذهن همراه با صحنه‌هایی تاترگونه و شاعرانه است. ویرژیلِ بروخ در آخرین ساعات زندگیش از کار و شعر و هنرش سرخورده است و آن را در جهان جدیدِ بعد از خود، بی استفاده و عبث می‌داند. خواهش ویرژیل برای نابودی دست‌نوشته انئید، نه از سر نقص یا ناکامل بودن که به اعتقاد بروخ از سر بی‌مصرفی و دروغین بودن است. خود بروخ نیز بعد از نوشتن چنین کتاب ادبی و ثقیلی دیگر کار ادبی منتشر نکرد و به مقاله نویسی مشغول شد و معتقد بود انسان‌ها دیگر به خیال و شعر نیاز ندارند بلکه باید راهکاری روشن و واقعی در اختیارشان گذاشت.
بروخ در این کار با روایت افکار شاعری در حال مرگ بینش عمیقی درباره انسان جهان و ادبیات می‌دهد و دایم میان مرگ و زندگی در حرکت است.
تسلط بروخ به ادبیات کلاسیک و مدرنِ جهان بینظیر است نویسنده‌ای که در مقالاتش هم نشان داد چه دانش وسیعی از تاریخ و بشر دارد. خواندن ادبیات و هر نوع علومِ انسان شناسی و تاریخ لازمه نویسنده شدن است. دریغ که این سرزمین خالی از کتابت و پر از ادعاست.
#مهدی_فاتحی
۲۰۲۳

'در مولمینِ برمه، عدهٔ زیادی از من نفرت داشتند ــ اولین بار بود در کل زندگی‌ام که آن‌قدر مهم شده بودم »
«قدیسان را باید همیشه گناهکار دانست تا وقتی که بی‌گناهی‌شان ثابت شود»
"دیکنز از آن نویسنده‌هایی است که دزدی از او واقعاً می‌ارزد."

درباره کتاب' همه هنر پروپاگانداست '
جرج اورول
و مقاله و مقاله نویسی
امشب در یوتیوب:
https://youtube.com/@mehdfatehi.zeno1?si=d2014OOROiCbCZvu

هر کس به تماشایی رفتند به صحرایی
ما را که تو منظوری خاطر نرود جایی

یا چشم نمی‌بیند، یا راه نمی‌داند
هر کو به وجود خود دارد ز تو پروایی

زیبا ننماید سرو اندر نظرِ طبعش
آن کش نظری باشد با قامتِ زیبایی

امّیدِ تو بیرون بُرد از دل همه امّیدی
سودای تو خالی کرد از سر همه سودایی

دیوانهء عشقت را جایی نظر افتاده‌ست
کان جا نتواند رفت اندیشهء دانایی

گویند رفیقانم در عشق چه سر داری؟
گویم که سری دارم انداخته در پایی

زنهار نمی‌خواهم کز کشتن امانم ده
تا سیرترت بینم یک لحظه مدارایی

در پارس که تا بودست از ولوله آسوده‌ست
بیم است که برخیزد از حسنِ تو غوغایی

من دست نخواهم برد الاّ به سرِ زلفت
گر دسترسی باشد یک روز به یغمایی

گویند تمنایی از دوست بکن سعدی
جز دوست نخواهم کرد از دوست تمنایی

غزل‌های سعدی، تصحیح غلامحسین یوسفی، ص ۵۷ و ۵۸

@saadi_khani_SalarSotoode

این کتاب با تنظیم آراز بارسقیان و مقدمه‌ای از مهدی فاتحی درباره جستار جستارنویس منتشر شده است.

#جرج_اورول را بیشتر به خاطر دو رمانش می‌شناسند هر چند که او مقالات با ارزش و فیکشن‌هایی دارد که از دو رمانش ساختار مناسبتری دارند.
اورول مقالات زیادی دارد که بعضی شخصی،محلی و بعضی دیگر تاریخ گذشته‌اند که تنها ارزشهای کلاسیک و بحث‌های نثر ساده نویسی انگلیسی در آن مطرح است. او به ذات انسان و طبیعت او امیدوار بود و اعتقاد داشت در مسیر پرورش،ادبیات و گذشت زمان باید انسانی بهتر ساخت و امکان دگرگونی و انقلاب برای بهبود وضعیت نتیجه عکس می‌دهد‌. به واقع کلمه انقلاب در سنت و زبان انگلیسی منفور و وحشتناک است. او درباره #چارلز_دیکنز می‌گوید او همه ارگان‌ها و سازمان‌ها رو مورد نقد قرار داد اما با آشوب و انقلاب برای درست کردن آن به وضوح مخالف بود.

اورول در آس و پاس‌ها و مقالاتش از تجربه حضورش بین فقرا و کارگران نوشت و تصویر عریان و ناباورانه‌ای از زیرپوست لندن( همینطور پاریس) ان دوره ترسیم کرد. درباره معادن و کارگرانش نوشت که چگونه در قلب جهنم زیربنای تمدن را می‌سازند از مه دودی که شهرهای انگلستان را فراگرفته( لارنس هم دایم به آن اشاره می‌کند) از نوانخانه‌هایی لندن قرن بیستم. در 'کشتن فیل' از تجربه ترس،وابستگی و هجمه درخواست استعمار شدگان از استعمارکنندگان گفت و در "مراکش" از انسان‌هایی که خود را حیوانی بارکش می‌دانند! و حتی با روشن کردن کبریتی به هیجان می‌آیند.
مقالات اورول بیشتر سیاسی اجتماعی است تا ادبی( برخلاف لارنس یا کاپوتی که اصلا سیاسی نیست)او مخالف هر نوع استبداد سیاسی بود چه چپ و چه راست، به دموکراسی ایمان داشت و به تحولات جامعه و بهتر شدن ذات بشر در طی زمان معتقد بود: سنگ تراشان در حال کارند تا کوه سنگی سنت و استبداد را بتراشند و به زعم مارکس نیازی نیست با انبوهی از دینامیت کار را جلو اندازیم.
مهدی فاتحی