آدم‌ها برای همیشه نمی‌مانند یک جا در را باز می‌کنند و برای همیشه می‌روند.
به آنکه بودنت را قدر ندانست نبودنت را هدیه کن.
عکس: یواخیم مولر

.
کادانس : قطعه پایانی

رمان 'ملاقات در استانبول' پنجمین رمان و دهمین کتاب تالیفی من درباب و درباره ادبیات است. حاصل عمری چهل و اندی ساله که مثل آدم‌های زیرزمینی و اعصار گذشته بخش عمده آن به نوشتن و خواندن طی شد. چه مفید و چه نامفید برای انسان و جهان و تاریخ، چه ماندگار و چه دود شدنی، برای من سراسر لذت بود. نوشتن تنها امکان تبدیل رنج ناخواسته به لذت است.
فکر می‌کنم این کار را باید به عنوان کادانس رمان‌نویسی خودم بنامم. چرا که قطعه پایانی و انتهایی است. حالا که قرار است رمان‌های چاپ نشدنی‌ام در دسترس قرار گیرد دیگر آنانکه دوست دارند می‌توانند این موسیقی را از ابتدا تا پایان بخوانند:

' ملاقات در استانبول' حاصل پنح سال نوشتن، و تجربهء بیست سال قلم زدن، در کشوری است که نوشتن و به هنر زیستن، یک جنون تاریخی است. کشوری که تاریخش، مردمش و بختش رو به سیاهی است و آینده پیش رو را در گذشته با شکوهش می‌بیند و می‌خواهد.
این رمان پر از ارجاعاتی از اهل قلم است بی‌آنکه نامی برده باشم، پر از اشخاص حقیقی، پر از زشتی و لکه‌هایی است برخورنده، از جامعه امروز در تبعید در دو طرف مرز.
تصویر کدر هر انسانی که در وانفسای امروز جهان زیست می‌کند، تا چون آینه، چهره زشت و زیبای خود را ببیند و بر ارتکابات نویسنده‌‌اش لعن و نفرین کند.


دوشنبه ۱۷ مارچ
به همت نشر
@naakojaa

تینوش عزیز
@tinoush_nazmjou
که نگذاشتند قلم به زخم سانسور آلوده شود
در کتابفروشی ناکجا در پاریس، رونمایی از آخرین رمان مهدی فاتحی:
#ملاقات_در_استانبول

مشتاق دیدار دوستانی هستم که امکانی برای سیر در آفاق یا انفس دارند.

#مهدی_فاتحی

' ملاقات در استانبول' حاصل پنح سال نوشتن، و تجربهء بیست سال قلم زدن، در کشوری است که نوشتن و به هنر زیستن، یک جنون تاریخی است. کشوری که تاریخش، مردمش و بختش رو به سیاهی است و آینده پیش رو را در گذشته با شکوهش می‌بیند و می‌خواهد.
این رمان پر از ارجاعاتی از اهل قلم است بی‌آنکه نامی برده باشم، پر از اشخاص حقیقی، پر از زشتی و لکه‌هایی است برخورنده، از جامعه امروز در تبعید در دو طرف مرز.
تصویر کدر هر انسانی که در وانفسای امروز جهان زیست می‌کند، تا چون آینه، چهره زشت و زیبای خود را ببیند و بر ارتکابات نویسنده‌‌اش لعن و نفرین کند.

.
رفتم پاریس سیگار بکشم، عاشقش شدم، ماندم و دفن شدم.

'ملاقات در استانبول' داستان نسل من است. نسلی تبعیدی حتی در شهر و دیار خودش. داستانی که به اندازه تاریخ یک شهر و قبیله قدمت دارد. استانبول مرز میان غرب و شرق، مرزی است که ورود به آن یعنی گذر از شرق. غربی‌‌ترین شهر مهاجرت انسان خاورمیانه‌. انسان ایرانی و خسته از رنجی که از آن او نیست. وارث نیاکانی مغروق در خیال. نسلی چمدان به دست، در حال فرار از خود، تاریخ، شهر؛ فراری روی دایره که بازگشتش به همان نقطه آغاز است.
حالا قرار است نویسنده‌ای که جنگ او را از آبادان به تهران آواره‌ کرد، سوختن سینمای سرخیابان و ناله‌های سوختگان و بازماندگان با ناله‌های کودکیش هم‌آوا بود،همه کودکیش را در هجرت و غربت زیست، از شهر دیگر گریخت و بازگشت، کتابش را در غربت شهر دیگری منتشر کند: پاریس، شهری آشنا برای نویسندگان این دیار وقتی سر بازگشت نداشتند.
از بازی‌های زمانه است که نویسنده و کتاب و غربت‌نشین، غربت‌نویس همه در تبعید می‌نویسند و در تبعید می‌میرند. ما همه محکوم به تاریخیم با سرنوشتی مشترک. گاهی فکر می‌کنم یونیان هزاران سال پیش قصه ایرانیان را سرودند و بر لوح ابدی نوشتند و به گردن خدایان انداختند.

' حالا دیگر آن شهر و دیار مثل سدوم در حال نابودی است و چند تا آدم عاقل هم پیدا نمی‌شود تا جلوی سوختنش را بگیرد. هر روز هواپیمایی بزرگ مثل کامیونِ حمل بار، ایرانیان را بار می‌زند و اینجا تخلیه می‌کند و البته خالی برمی‌گردد. همین حس آزادی حتی در ابتدایی ترین مرز اروپا احتمالا شکم‌هایشان را به کار انداخته و منبع فاضلاب هواپیما را پر و سنگین کرده تا نصیب من شود. آن هم از جایی که پدرم می‌گفت از آسمان فقط برکت می‌بارد. حالا من بودم و این برکتی که بوی گندش تمام خیابان‌های اطرافم را هم برداشته.'
#ملاقات_در_استانبول
#مهدی_فاتحی
#نشر_ناکجا

دوشنبه ساعت ۸ شب
پاریس
نشر ناکجا

می‌نویسم تا رنجم را به لذت تبدیل کنم.
این رمان داستان یک نسل است...نسلی که در حال فرار روی دایره است و ستاره‌ای برای روشن شدن در آسمانش ندارد. اما رمان ستاره‌ای است که کورسوی نوری نشان خواهد داد

باید اِستاد و فرود آمد
بر آستانِ دری که کوبه ندارد،
چرا که اگر به‌گاه آمده‌باشی دربان به انتظارِ توست و
اگر بی‌گاه
به درکوفتن‌ات پاسخی نمی‌آید.




کوتاه است در،
پس آن به که فروتن باشی.
آیینه‌یی نیک‌پرداخته توانی بود
آنجا
تا آراستگی را
پیش از درآمدن
در خود نظری کنی
هرچند که غلغله‌ی آن سوی در زاده‌ی توهمِ توست نه انبوهی‌ِ مهمانان،
که آنجا
تو را
کسی به انتظار نیست.
که آنجا
جنبش شاید،
اما جُنبنده‌یی در کار نیست:
نه ارواح و نه اشباح و نه قدیسانِ کافورینه به کف
نه عفریتانِ آتشین‌گاوسر به مشت
نه شیطانِ بُهتان‌خورده با کلاهِ بوقیِ منگوله‌دارش
نه ملغمه‌ی بی‌قانونِ مطلق‌های مُتنافی. ــ
تنها تو
آنجا موجودیتِ مطلقی،
موجودیتِ محض،
چرا که در غیابِ خود ادامه می‌یابی و غیابت
حضورِ قاطعِ اعجاز است.
گذارت از آستانه‌ی ناگزیر
فروچکیدن قطره‌ قطرانی‌ است در نامتناهی‌ ظلمات:
«ــ دریغا
ای‌کاش ای‌کاش
قضاوتی قضاوتی قضاوتی
درکار درکار درکار
می‌بود!» ــ
شاید اگرت توانِ شنفتن بود
پژواکِ آوازِ فروچکیدنِ خود را در تالارِ خاموشِ کهکشان‌های بی‌خورشیدــ
چون هُرَّستِ آوارِ دریغ
می‌شنیدی:
«ــ کاشکی کاشکی
داوری داوری داوری
درکار درکار درکار درکار…»
اما داوری آن سوی در نشسته است، بی‌ردای شومِ قاضیان.
ذاتش درایت و انصاف
هیأتش زمان. ــ
و خاطره‌ات تا جاودانِ جاویدان در گذرگاهِ ادوار داوری خواهد شد.



□



بدرود!
بدرود! (چنین گوید بامدادِ شاعر:)
رقصان می‌گذرم از آستانه‌ی اجبار
شادمانه و شاکر.



از بیرون به درون آمدم:
از منظر
به نظّاره به ناظر. ــ
نه به هیأتِ گیاهی نه به هیأتِ پروانه‌یی نه به هیأتِ سنگی نه به هیأتِ برکه‌یی، ــ
من به هیأتِ «ما» زاده شدم
به هیأتِ پُرشکوهِ انسان
تا در بهارِ گیاه به تماشای رنگین‌کمانِ پروانه بنشینم
غرورِ کوه را دریابم و هیبتِ دریا را بشنوم
تا شریطه‌ی خود را بشناسم و جهان را به قدرِ همت و فرصتِ خویش معنا دهم
که کارستانی از این‌دست
از توانِ درخت و پرنده و صخره و آبشار
بیرون است.



انسان زاده شدن تجسّدِ وظیفه بود:
توانِ دوست‌داشتن و دوست‌داشته‌شدن
توانِ شنفتن
توانِ دیدن و گفتن
توانِ اندُهگین و شادمان‌شدن
توانِ خندیدن به وسعتِ دل، توانِ گریستن از سُویدای جان
توانِ گردن به غرور برافراشتن در ارتفاعِ شُکوهناکِ فروتنی
توانِ جلیلِ به دوش بردنِ بارِ امانت
و توانِ غمناکِ تحملِ تنهایی
تنهایی
تنهایی
تنهایی عریان.



انسان
دشواری وظیفه است.



□



دستانِ بسته‌ام آزاد نبود تا هر چشم‌انداز را به جان دربرکشم
هر نغمه و هر چشمه و هر پرنده
هر بَدرِ کامل و هر پَگاهِ دیگر
هر قلّه و هر درخت و هر انسانِ دیگر را.



رخصتِ زیستن را دست‌بسته دهان‌بسته گذشتم دست و دهان بسته
گذشتیم
و منظرِ جهان را
تنها
از رخنه‌ی تنگ‌چشمی‌ حصارِ شرارت دیدیم و
اکنون
آنک دَرِ کوتاهِ بی‌کوبه در برابر و
آنک اشارتِ دربانِ منتظر! ــ



دالانِ تنگی را که درنوشته‌ام
به وداع
فراپُشت می‌نگرم:



فرصت کوتاه بود و سفر جانکاه بود
اما یگانه بود و هیچ کم نداشت.



به جان منت پذیرم و حق گزارم!
(چنین گفت بامدادِ خسته.)



۲۹ آبانِ ۱۳۷۱

ملاقات در استانبول

... هر روز هواپیمایی بزرگ مثل کامیونِ حمل بار، ایرانیان را بار می‌زند و اینجا تخلیه می‌کند و البته خالی برمی‌گردد. همین حس آزادی حتی در ابتدایی ترین مرز اروپا احتمالا شکم‌هایشان را به کار انداخته و منبع فاضلاب هواپیما را پر و سنگین کرده تا نصیب من شود. آن هم از جایی که پدرم می‌گفت از آسمان فقط برکت می‌بارد. حالا من بودم و این برکتی که بوی گندش تمام خیابان‌های اطرافم را هم برداشته.

.
تهران دیگر در تهران نیست، تهران همان‌جایی است که من ایستاده‌ام.

داستان‌های من، داستان آدم‌هایی است که مسیح زندگی‌اش را برای آنها به فنا نداده. تراژدی نسلی است که از دوزخیان دانته ناامیدترند. تنهایی نسلی که من از آن گفته‌ام تنهایی مطلق است. نسلی خالی و بی‌منجی، که پشت دیوار تمدن و تاریخ جا مانده‌اند. داستانی است برای آیندگان. نه در ایران منتشر خواهد شد نه می‌خواهم که منتشر شود و نه کسی می‌خواند.
اخرین رمانی است که نوشته و خواهم نوشت. نوشته‌ای است بر روی سنگ قبرم، پیغامی است در بطری از جزیره‌ای متروک برای آیندگان:

آهای آیندگان
شما که از دل توفانی بیرون می‌جهید
که ما را بلعیده است
وقتی از ضعف‌های ما سخن می‌گویید
یادتان باشد
از زمانه سخت ما هم چیزی بگویید
به یاد آورید که ما بیش از کفش‌های‌مان کشور عوض کردیم
و نومیدانه خاک شدیم.

#ملاقات_در_استانبول

#مهدی_فاتحی

مي‌گن اسبت رفيق روز جنگه
مو مي‌گويم از او بهتر تفنگه


سوار بي تفنگ قدرت نداره
سوار وقتی تفنگ داره سواره


تفنگ دسته نقره‌م رو فروختم
براي وی قباي ترمه دوختم


فرستادم برايش پس فرستاد
تفنگ دسته نقره‌م داد و بيداد

بسیاری پس از دیدن تلویزیون، اینستاگرام و اخبار، یکراست به سراغ ما می‌آیند؛ با شتاب و ذهنی آشفته و‌ اشباع. نگاه داشت و به اندیشه بردن چنین مخاطبی در طول تاریخ درام‌نویسی، هیچ‌گاه به این دشواری نبوده.

مهدی فاتحی

.
بسیاری پس از خواندن روزنامه، یکراست به سراغ ما می‌آیند؛ با شتاب، و ذهنی آشفته. گویی به کارناوالی می‌روند.
گوته

رمان‌ و درام‌نویسی در عصر شبکه‌های اجتماعی کاری طاقت‌فرسا و‌سخت‌تر از دوران باستان و کلاسیک، قرن نوزده و بیستم است. درام نویسی در طی این دوران‌های تاریخی مدام سخت و سخت‌تر شده. مخاطب هنرمند و درام‌نویس عصر کلاسیک با ذهنی آسوده که در برابر درام آسیب‌پذیر بود به تماشا می‌نشست و‌ می‌خواند. از بعد از انقلاب فرانسه مردم عادی به عرصه تاریخ پاگذاشتند و‌ سواد مخاطب رو به زوال رفت. تراژدی رو به افول گذاشت و مخاطب به جای اندیشه و وحشت از منش و سرنوشت، می‌خواست هیجان زده شود یا با آرامش رویا ببیند. در طی تاریخ،زندگی مردم پهنه تاخت و تاز تاریخ شد و پر از اخبار. انسان قرن بیستم روزنامه خوانده کتاب می‌خواند. مخاطب جدید با خواندن حوادثی عاطفی، تکان‌دهنده و هیجان انگیز سراغ درام می‌آید. اتفاقاتی که هر کدام زمانی برایش قصه‌های سرنوشت‌ساز و تکان‌دهنده‌ای می‌نوشتند.
خواننده قرن بیست و یکم از آن هم پرتر و اشباع شده‌تر است. خواننده عصر شبکه اجتماعی در ذهنش سکوت ندارد و پر از غلیان احساسات است. او به دنبال چیز تازه است.سیراب کردن و نگاه‌داشت چنین مخاطبی سخت‌ترین کار است. فرصت زیادی در میانه صفحات نیست. زمانی که شکسپیر می‌نوشت می‌دانست اگر درامی پر چالش و هیجان نباشد و در دل آن حرفش را نزند مخاطب لندنی سراغش را هم نخواهد گرفت. کار رمان‌نویس امروز به مراتب سخت‌تر از شکسپیر و راسین است
تنها راه نوشتن در عصر چنین ابتذالی تن ندادن و بیرون پریدن از صف مردگان است هر چند به تنهایی و به امید تک ستاره‌ای در دور دست. رمان‌نویس می‌داند که تاثیرگذاری و آن تعداد مخاطب دیگر ناممکن شده. انسان جدید، انسان خواندن نیست؛ انسان تصویر است و احساسات. انسانی که به تازگی در عصر هوش مصنوعی به پایانش نزدیک شده است.
در چنین عصری آن هم در خاورمیانه،نوشتن از این هم سخت‌تر است و‌ شاید عبث‌تر. اما هر بار پیغامی یا متنی مثل ستاره‌ای در دوردست امیدی اندک می‌سازد برای حتی تک مخاطبی که تو را به نوشتن و ادامه وا‌می‌دارد. مثل تکه متنی که ناشناسی از میانه رمان می‌فرستد و با هیجان می‌خواند:

' گاهی چیزی که آدم‌ها را به هم پیوند می‌زند مثل درخت تنومندی هزاران ریشه دارد؛ خاطراتی از سال‌ها،تجربه‌ها،گاهی امید برای روزهای بعد و تار و پود عادت‌هایی که از آن خلاصی نداریم. روزهایی که فدای دیگری کرده‌ایم و زندگی که انگار دیگر به ما تعلق ندارد حتی آینده‌ای که خواهد آمد.'
#ملاقات_در_استانبول
@naakojaa
#مهدی_فاتحی