#نقد_متن
💢کتاب های درسی و ارتباط آن با مهارت های دانش آموزان
✍🏻فروغ تیموریان، سرگروه علوم اجتماعی شهر تهران، مدرس و تحلیلگر مسائل اجتماعی
ماهنامه چشم انداز ایران، شماره 116، تیر و مرداد 98
به طور کلی در الگوي نظام آموزش و پرورش ايران، اغلب فعّاليت هاي آموزشي و پرورشي، در چارچوب کتاب هاي درسي صورت مي گيرد.کتب درسي از کار آمدترين ابزارهايي است که مي تواند نقش مهمّي در انتقال و توسعه علمي و فرهنگي كشور داشته باشد.هم چنين کتاب هاي درسي مي تواند عامل انتقال و توسعه ميراث ملي و ديني و زمينه ساز تحقّق رفتارهاي عملي متناسب با فرهنگ هر جامعه در کساني باشد که انتظار مي رود در آينده ادامه دهنده اين ارزش ها باشند. کتب درسي در دسترس ترين رسانه هاي آموزشي است که نقش ارزشمندي در تعليم و تربيت ايفا مي کند.
از جمله مزاياي کتاب هاي درسي، اقتصادي بودن و سهولت استفاده آن هاست. در نظام آموزشي، تهيه و تدوين کتاب هاي درسي مناسب، در دستيابي به نتايج آموزشي موفّقيت آميز، سهم به سزايي دارد و به رغم تنوع و تکثير وسايل جديد آموزشي و اطّلاع رساني، از مهم ترين ابزار آموزشي در همه سطوح به شمار مي رود و در تحقّق اهداف آموزشي و اطّلاع رساني نقش اساسي ايفا مي كند.
متمركز بودن نظام تعليم و تربيت كشور باعث اهميت بيش از حد کتابهاي درسي شده تا حدي كه در اين نوع نظامها، تقريباً تمام عوامل آموزشي بر اساس يك محتوا و قالب مشخص تعيين و اجرا ميشود. همين تمركز گرايي باعث افزايش حساسيت هاي فرهنگي، سياسي و اجتماعي در كشور و در نتيجه مانع بروز و ظهور هرگونه اصلاح و تغيير مي شود. فرجام چنين شرايطي، اغلب به صورت انفجاري و ناگهاني خود را نشان مي دهد و چه بسا جامعه و خانواده ها را با التهاب و نگراني مواجه مي كند
«هنري ژيرو» يكي از استادان مشهور تعليم و تربيت انتقادي در دوران معاصر است. او در کتاب « تفکر انتقادي» خود اقتدار متني را به باد انتقاد مي گيرد و آن را مشروعيت بخشي به فرهنگ غربي و ناديده گرفتن فرهنگ خودي مي داند. او مي نويسد: «کتاب هاي درسي مقدس نيستند. معلمان و دانش آموزان بايد از مرزهاي اين متون بگذرند و با كشف علايق ايدئولوژيك اين متون، به واسازي (تحول بنيادين) آن ها بپردازند و نيز بر فرهنگ هايي تأكيد كنند كه در داخل اين متون ساكت مانده اند. معلم بايد در كلاس درس خود در حد امكان از منابع مختلف بهره ببرد تا بتواند شاهد بروز همه فرهنگ ها در برنامه درسي و محتواي آموزشي باشد.»
به نظر او: "كتاب هاي درسي به دليل رشته محوري ( موضوع محوري ) سبب جدايي مرزهاي دانش مي شوند. و همين باعث مي شود تا علم و دانش از زندگي روزمره آنان فاصله بگيرد و خاصيت تغيير دهندگي خود را از دست بدهد. و در نهايت به مشتي اطلاعات بي ارتباط با عمل تبديل شود."
وي معتقد است : «در کلاس درس بايد مباني تحمل و احترام به عقايد تمرين شود. دانش آموزان را بايد به تفکر انتقادي مجهز کنيم و از همان ابتدا آنها را تا حد ممکن در تصميم گيري دخالت دهيم. معلم بايد از طريق معرفي منابع مختلف يادگيري، قداست متون درسي را در هم شکند و امکان چندگانگي در آموزش و تربيت را به وجود آورد.»
1- کتاب هاي درسي را متون مقدس قلمداد نکنيم.
2- به دانش آموز اجازه صحبت بدهيم.
3- به بهانه رشد تحصيلي قشربندي مهلک در کلاس درس ايجاد نکنيم.
4- در کنار رقابت ملايم فضايي هم براي تعاون ايجاد کنيم.
5- استناد حرفهايمان به مرجعيت منطق باشد، نه قدرت معلم.
6- بخش هايي از مديريت کلاس را به دانش آموزان واگذاريم.
7- اشتباه کردن دانش آموزان را محکوم نکنيم.
8- سؤالات دانش آموزان را تشويق کنيم.
9- يادگيري را به مسائل زندگي ربط داده و براي دانش آموز معني دار کنيم.
10- احترام به نظرات و فرهنگ هاي مختلف را سرلوحه کار خود قرار دهيم.
و شايد بتوان تمامي اين موارد را در اين يك جمله جمع كرد: "معلم را بهترين كتاب درسي دانش آموز بدانيم"
زماني که کتاب محوري در نظام آموزشي حاکم مي شود، دانش آموزان به جاي پيگيري مفاهيمِ علمي، سعي در حفظ محتواي كتاب هاي درسي دارد و به جاي آن که گستره معلومات و توانايي هاي خود را توسعه و افزایش دهد، وقت خود را به حفظ مطالب کتاب محدود مي سازند و به جاي آنکه روحيه ي « تلاش علمي » را در درون خود ايجاد و تقويت کنند، فقط به يادسپاري ذهني دروس بسنده مي کنند.با اين وصف، روشن است آن چه كه در اسناد تحولي از مدارس و كلاس هاي درس انتظار مي رود، به وسيله کتاب محوري، حاصل نخواهد شد.و دانش آموز با اینحجم مطالب نه تنها نمی تواند مهارت آموزی کند بلکه این کتابها و مطالب آن به قدری او را خسته می کند که نتیجه خوبی از آنها در زندگیش نمی گیرد و نسبت به آنها دلزده می شود.
🔹 #اخبار_معلم👇🏻🍃
💠 @moalempress1
💢کتاب های درسی و ارتباط آن با مهارت های دانش آموزان
✍🏻فروغ تیموریان، سرگروه علوم اجتماعی شهر تهران، مدرس و تحلیلگر مسائل اجتماعی
ماهنامه چشم انداز ایران، شماره 116، تیر و مرداد 98
به طور کلی در الگوي نظام آموزش و پرورش ايران، اغلب فعّاليت هاي آموزشي و پرورشي، در چارچوب کتاب هاي درسي صورت مي گيرد.کتب درسي از کار آمدترين ابزارهايي است که مي تواند نقش مهمّي در انتقال و توسعه علمي و فرهنگي كشور داشته باشد.هم چنين کتاب هاي درسي مي تواند عامل انتقال و توسعه ميراث ملي و ديني و زمينه ساز تحقّق رفتارهاي عملي متناسب با فرهنگ هر جامعه در کساني باشد که انتظار مي رود در آينده ادامه دهنده اين ارزش ها باشند. کتب درسي در دسترس ترين رسانه هاي آموزشي است که نقش ارزشمندي در تعليم و تربيت ايفا مي کند.
از جمله مزاياي کتاب هاي درسي، اقتصادي بودن و سهولت استفاده آن هاست. در نظام آموزشي، تهيه و تدوين کتاب هاي درسي مناسب، در دستيابي به نتايج آموزشي موفّقيت آميز، سهم به سزايي دارد و به رغم تنوع و تکثير وسايل جديد آموزشي و اطّلاع رساني، از مهم ترين ابزار آموزشي در همه سطوح به شمار مي رود و در تحقّق اهداف آموزشي و اطّلاع رساني نقش اساسي ايفا مي كند.
متمركز بودن نظام تعليم و تربيت كشور باعث اهميت بيش از حد کتابهاي درسي شده تا حدي كه در اين نوع نظامها، تقريباً تمام عوامل آموزشي بر اساس يك محتوا و قالب مشخص تعيين و اجرا ميشود. همين تمركز گرايي باعث افزايش حساسيت هاي فرهنگي، سياسي و اجتماعي در كشور و در نتيجه مانع بروز و ظهور هرگونه اصلاح و تغيير مي شود. فرجام چنين شرايطي، اغلب به صورت انفجاري و ناگهاني خود را نشان مي دهد و چه بسا جامعه و خانواده ها را با التهاب و نگراني مواجه مي كند
«هنري ژيرو» يكي از استادان مشهور تعليم و تربيت انتقادي در دوران معاصر است. او در کتاب « تفکر انتقادي» خود اقتدار متني را به باد انتقاد مي گيرد و آن را مشروعيت بخشي به فرهنگ غربي و ناديده گرفتن فرهنگ خودي مي داند. او مي نويسد: «کتاب هاي درسي مقدس نيستند. معلمان و دانش آموزان بايد از مرزهاي اين متون بگذرند و با كشف علايق ايدئولوژيك اين متون، به واسازي (تحول بنيادين) آن ها بپردازند و نيز بر فرهنگ هايي تأكيد كنند كه در داخل اين متون ساكت مانده اند. معلم بايد در كلاس درس خود در حد امكان از منابع مختلف بهره ببرد تا بتواند شاهد بروز همه فرهنگ ها در برنامه درسي و محتواي آموزشي باشد.»
به نظر او: "كتاب هاي درسي به دليل رشته محوري ( موضوع محوري ) سبب جدايي مرزهاي دانش مي شوند. و همين باعث مي شود تا علم و دانش از زندگي روزمره آنان فاصله بگيرد و خاصيت تغيير دهندگي خود را از دست بدهد. و در نهايت به مشتي اطلاعات بي ارتباط با عمل تبديل شود."
وي معتقد است : «در کلاس درس بايد مباني تحمل و احترام به عقايد تمرين شود. دانش آموزان را بايد به تفکر انتقادي مجهز کنيم و از همان ابتدا آنها را تا حد ممکن در تصميم گيري دخالت دهيم. معلم بايد از طريق معرفي منابع مختلف يادگيري، قداست متون درسي را در هم شکند و امکان چندگانگي در آموزش و تربيت را به وجود آورد.»
1- کتاب هاي درسي را متون مقدس قلمداد نکنيم.
2- به دانش آموز اجازه صحبت بدهيم.
3- به بهانه رشد تحصيلي قشربندي مهلک در کلاس درس ايجاد نکنيم.
4- در کنار رقابت ملايم فضايي هم براي تعاون ايجاد کنيم.
5- استناد حرفهايمان به مرجعيت منطق باشد، نه قدرت معلم.
6- بخش هايي از مديريت کلاس را به دانش آموزان واگذاريم.
7- اشتباه کردن دانش آموزان را محکوم نکنيم.
8- سؤالات دانش آموزان را تشويق کنيم.
9- يادگيري را به مسائل زندگي ربط داده و براي دانش آموز معني دار کنيم.
10- احترام به نظرات و فرهنگ هاي مختلف را سرلوحه کار خود قرار دهيم.
و شايد بتوان تمامي اين موارد را در اين يك جمله جمع كرد: "معلم را بهترين كتاب درسي دانش آموز بدانيم"
زماني که کتاب محوري در نظام آموزشي حاکم مي شود، دانش آموزان به جاي پيگيري مفاهيمِ علمي، سعي در حفظ محتواي كتاب هاي درسي دارد و به جاي آن که گستره معلومات و توانايي هاي خود را توسعه و افزایش دهد، وقت خود را به حفظ مطالب کتاب محدود مي سازند و به جاي آنکه روحيه ي « تلاش علمي » را در درون خود ايجاد و تقويت کنند، فقط به يادسپاري ذهني دروس بسنده مي کنند.با اين وصف، روشن است آن چه كه در اسناد تحولي از مدارس و كلاس هاي درس انتظار مي رود، به وسيله کتاب محوري، حاصل نخواهد شد.و دانش آموز با اینحجم مطالب نه تنها نمی تواند مهارت آموزی کند بلکه این کتابها و مطالب آن به قدری او را خسته می کند که نتیجه خوبی از آنها در زندگیش نمی گیرد و نسبت به آنها دلزده می شود.
🔹 #اخبار_معلم👇🏻🍃
💠 @moalempress1