🗒نوآموخته‌ها
✍محسن احمدوندی
یکی از معانی «تیکه» در فارسی محاورهٔ امروز «زن/دختر زیبا و جذاب» است. برای نمونه چنین جملاتی را می‌توان نقل کرد:
- این دختره چه تیکه‌ای بود.
- بیا ببین چه تیکه‌بازاریه.
این کلمه بار جنسی دارد و نشان‌دهنده نگاه خریدارانه و تحقیرآمیز به زن است و به همین دلیل در زبان رسمی و مؤدبانه کاربرد ندارد. من تا امروز فکر می‌کردم که این کلمه با این معنا، در یکی دو دههٔ اخیر، در جامعهٔ فارسی‌زبان رواج پیدا کرده است؛ اما حالا متوجه شدم که قدمت این کلمه لااقل به سال ۱۳۰۱ و اولین رمان اجتماعی فارسی یعنی «تهران مخوف» برمی‌گردد:
- خوب، محمدتقی این که نشد. تیر ما در این قسمت به سنگ خورد. باید فکر دیگری بکنی و تیکهٔ تازه‌ای را برایم پیدا کنی (مشفق کاظمی، ۱۳۴۰: ۲۴۵).
- همان‌طور که عرض کردم، این را فقط برای خوش‌آمد او گفتم و الّا بنده می‌دانستم دیگر تیکه‌ای که به درد حضرت والا بخورد و مطابق سلیقهٔ مخصوصشان باشد، در آنجا وجود ندارد (همان: ۲۴۵).
▪️منبع
- مشفق کاظمی، مرتضی. (۱۳۴۰). تهران مخوف. جلد اول. چاپ پنجم. تهران: ابن‌سینا.
📗شعر، فرهنگ و ادبیات
@mohsenahmadvandi
✍محسن احمدوندی
یکی از معانی «تیکه» در فارسی محاورهٔ امروز «زن/دختر زیبا و جذاب» است. برای نمونه چنین جملاتی را می‌توان نقل کرد:
- این دختره چه تیکه‌ای بود.
- بیا ببین چه تیکه‌بازاریه.
این کلمه بار جنسی دارد و نشان‌دهنده نگاه خریدارانه و تحقیرآمیز به زن است و به همین دلیل در زبان رسمی و مؤدبانه کاربرد ندارد. من تا امروز فکر می‌کردم که این کلمه با این معنا، در یکی دو دههٔ اخیر، در جامعهٔ فارسی‌زبان رواج پیدا کرده است؛ اما حالا متوجه شدم که قدمت این کلمه لااقل به سال ۱۳۰۱ و اولین رمان اجتماعی فارسی یعنی «تهران مخوف» برمی‌گردد:
- خوب، محمدتقی این که نشد. تیر ما در این قسمت به سنگ خورد. باید فکر دیگری بکنی و تیکهٔ تازه‌ای را برایم پیدا کنی (مشفق کاظمی، ۱۳۴۰: ۲۴۵).
- همان‌طور که عرض کردم، این را فقط برای خوش‌آمد او گفتم و الّا بنده می‌دانستم دیگر تیکه‌ای که به درد حضرت والا بخورد و مطابق سلیقهٔ مخصوصشان باشد، در آنجا وجود ندارد (همان: ۲۴۵).
▪️منبع
- مشفق کاظمی، مرتضی. (۱۳۴۰). تهران مخوف. جلد اول. چاپ پنجم. تهران: ابن‌سینا.
📗شعر، فرهنگ و ادبیات
@mohsenahmadvandi
◾️خوانش و نقد رمان ایرانی
◾️جلسهٔ سی‌ویکم: «آوانسن» نوشتهٔ فائزه مرزوقی
◾️زمان: شنبه ۲۵ مهر ۱۴۰۵
◾️ساعت: ۱۶:۳۰ - ۱۸
◾️مکان: کرمانشاه، چهارراه نوبهار، کوچهٔ ۱۰۷، مؤسسهٔ فرهنگی «کوچه کتاب»
[ورود برای عموم علاقه‌مندان آزاد است]
📗شعر، فرهنگ و ادبیات
@mohsenahmadvandi
◾️جلسهٔ سی‌ویکم: «آوانسن» نوشتهٔ فائزه مرزوقی
◾️زمان: شنبه ۲۵ مهر ۱۴۰۵
◾️ساعت: ۱۶:۳۰ - ۱۸
◾️مکان: کرمانشاه، چهارراه نوبهار، کوچهٔ ۱۰۷، مؤسسهٔ فرهنگی «کوچه کتاب»
[ورود برای عموم علاقه‌مندان آزاد است]
📗شعر، فرهنگ و ادبیات
@mohsenahmadvandi
🔺نقد مقاله
🗒نام مقاله: دایی‌جان ناپلئون، صدای مشکوک و ماجراهای دیگر (بخش اول)
◾️نویسنده: عبدالعلی دست‌غیب
◾️نام نشریه: گزارش
◾️شماره: ۸۵ و ۸۶
◾️سال چاپ: ۱۳۷۶-۱۳۷۷
◾️صفحات: ۱۵۵-۱۵۹
◾️منتقد: محسن احمدوندی
عبدالعلی دست‌غیب در مجلّۀ «گزارش» مقاله‌ای با عنوان «دایی‌جان ناپلئون، صدای مشکوک و ماجراهای دیگر» نوشته‌است که بعدها در کتاب «کالبدشکافی رمان فارسی» نیز چاپ شده‌است. او در این یادداشت در چند جا دچار خطا شده‌است و نشان می‌دهد که رمان ایرج پزشک‌زاد را با دقّت کافی نخوانده‌است.
۱. طبق متن رمان پزشک‌زاد، دایی‌جان ناپلئون در زمان محمّدعلی‌شاه در ژاندارمری مشغول به کار بوده‌است:
دایی‌جان گویا در زمان محمّدعلی‌شاه در ژاندارمری آن زمان درجۀ نایب سومی داشت و داستان جنگ‌ها و مبارزات او را با سارقین و اشرار هر کدام از ما چهل ـ پنجاه دفعه شنیده بودیم (پزشک‌زاد، ۱۳۵۳: ۱۱).
امّا دست‌غیب به اشتباه دربارۀ شخصیّت دایی‌جان ناپلئون در بخشی از این مقاله چنین می‌نویسد:
دایی‌جان [...] که در ژاندارمری زمان مظفّرالدّین‌شاه درجۀ نایب سومی داشته، همیشه از نبرد خود با اشرار کازرون و ممسنی داد سخن داده و می‌دهد (دست‌غیب، ۱۳۷۷: ۱۵۵؛ نیز نگر دست‌غیب، ۱۳۸۳: ۲۸۳).
۲. در رمان پزشک‌زاد، شبی که آقاجان آسپیران و قمر را می‌خواهد پاگشا کند، عده‌ای از آدم‌های سرشناس شهر را هم به این مهمانی دعوت می‌کند تا آبروی دایی‌جان را پیش چشم مردم ببرد و نشان دهد که خانوادۀ اشرافی دایی‌جان با چه خانوادۀ سطح پایینی وصلت کرده‌اند. یکی از این آدم‌های سرشناس که به این مهمانی دعوت می‌شود آقایی است با نام سالار. اسداللٰه میرزا دربارۀ این شخص به راوی داستان می‌گوید:
ـ این آقا یکی از کلّه‌گنده‌های شهر است. آدمی است که زور و قدرتش بدل ندارد. با مهمان کردن سالار دو نشانه را با یک تیر می‌زند. اوّلاً دایی‌جان و دوست‌علی‌خان و خانواده را در نظر او کنفت می‌کند. ثانیاً دایی‌جان را باز به هول و وحشت می‌اندازد، برای این‌که سالار معروف به طرفداری انگلیسی‌هاست (پزشک‌زاد، ۱۳۵۳: ۳۳۳).
این شخصیّت فقط در همین مهمانی ظاهر می‌شود و دیگر اثری از او در رمان نمی‌بینیم. در پایان رمان و گذشت نزدیک به بیست‌وچهار سال از این ماجرا، وقتی راوی در سال ۱۳۴۵ به کشور برمی‌گردد و برای دیدن یکی از دوستانش به یکی از شهرستان‌ها می‌رود و به همراه این دوست در مجلس مهمانی‌ای ـ که به‌مناسبت خداحافظی یا گودبای‌پارتی پسر خانواده است که می‌خواهد برای ادامه تحصیل به آمریکا برود ـ شرکت می‌کند، متوجّه می‌شود که صاحب این مهمانی مجلّل سالار نام دارد:
در این موقع دوستم به طرف من آمد:
ـ باز قنبرک کردی، یک گوشه نشستی؟
ـ نه، خسته شدم. با اجازه‌ات یک دقیقه می‌نشینم.
ـ پس بگذار گیلاست را پر کنم.
ـ مرسی ... ببینم، این آقایی که سبیل سفید دارد کیست؟
ـ به، تو آقای سالار را ندیده بودی؟ ... آقای سالار صاحب‌خانه است.
شغل و کارش چیست؟ مثل این‌که از گردن‌کلفت‌هاست؟
ـ واللٰه کاری نمی‌کند. ملّاک است. این‌طوری که می‌گویند در تهران مقدار خیلی زیادی زمین داشته که وقتی خریده، بیابان بوده. بعد به متری هزار و دو هزار تومان رسیده ... خلاصه ظرف چند سال میلیونر شده‌است... ولی آدم خیلی خوبی است. بیا برویم به او مُعرّفی‌ت کنم... حتماً ازش خوشت می‌آید. خاطرات زیادی دارد... آخر می‌دانی از مشروطه‌خواهان بوده‌است ... سال‌ها با انگلیسا جنگ کرده‌است (پزشک‌زاد، ۱۳۵۳: ۴۵۷).
امّا باید بدانیم که این سالار با آن سالار در میانۀ رمان فرق دارد. این سالار همان مش قاسم، نوکر دایی‌جان، است که حالا با گران شدنِ زمین‌های بی‌ارزشی که یک روز دایی‌جان در قبال بدهی‌هایش به او داده بود، بسیار ثروتمند شده و اسم خودش را به سالار تغییر داده‌است. این نکته وقتی روشن می‌شود که راوی به خاطراتی که آقای سالار برای مهمانان تعریف می‌کند گوش می‌سپارد. او متوجّه می‌شود که این خاطرات همان خاطرات دایی‌جان ناپلئون است و سالار همان مش قاسم است، به‌ویژه وقتی در پایان خاطراتش ناخواسته تکیه‌کلامش را تکرار می‌کند:
صدا و آدم را تقریباً شناخته بودم، ولی هنوز مطمئن نبودم. دختر ناگهان خود را روی زانوهای پدرش انداخت و با خنده گفت:
ـ اصلاً بابا، شما مگر انگلیسی بلدید؟
ـ واللٰه دروغ چرا؟ تا قبر آآ...
آقای سالار ناگهان ساکت شد. مثل این‌که این کلمات را نمیخواست بگوید، ولی از دهنش پریده بود. نگاهی به اطراف خود کرد و دنبالۀ صحبت را گرفت (همان: ۴۵۸-۴۵۹).
📗شعر، فرهنگ و ادبیات
@mohsenahmadvandi
🗒نام مقاله: دایی‌جان ناپلئون، صدای مشکوک و ماجراهای دیگر (بخش اول)
◾️نویسنده: عبدالعلی دست‌غیب
◾️نام نشریه: گزارش
◾️شماره: ۸۵ و ۸۶
◾️سال چاپ: ۱۳۷۶-۱۳۷۷
◾️صفحات: ۱۵۵-۱۵۹
◾️منتقد: محسن احمدوندی
عبدالعلی دست‌غیب در مجلّۀ «گزارش» مقاله‌ای با عنوان «دایی‌جان ناپلئون، صدای مشکوک و ماجراهای دیگر» نوشته‌است که بعدها در کتاب «کالبدشکافی رمان فارسی» نیز چاپ شده‌است. او در این یادداشت در چند جا دچار خطا شده‌است و نشان می‌دهد که رمان ایرج پزشک‌زاد را با دقّت کافی نخوانده‌است.
۱. طبق متن رمان پزشک‌زاد، دایی‌جان ناپلئون در زمان محمّدعلی‌شاه در ژاندارمری مشغول به کار بوده‌است:
دایی‌جان گویا در زمان محمّدعلی‌شاه در ژاندارمری آن زمان درجۀ نایب سومی داشت و داستان جنگ‌ها و مبارزات او را با سارقین و اشرار هر کدام از ما چهل ـ پنجاه دفعه شنیده بودیم (پزشک‌زاد، ۱۳۵۳: ۱۱).
امّا دست‌غیب به اشتباه دربارۀ شخصیّت دایی‌جان ناپلئون در بخشی از این مقاله چنین می‌نویسد:
دایی‌جان [...] که در ژاندارمری زمان مظفّرالدّین‌شاه درجۀ نایب سومی داشته، همیشه از نبرد خود با اشرار کازرون و ممسنی داد سخن داده و می‌دهد (دست‌غیب، ۱۳۷۷: ۱۵۵؛ نیز نگر دست‌غیب، ۱۳۸۳: ۲۸۳).
۲. در رمان پزشک‌زاد، شبی که آقاجان آسپیران و قمر را می‌خواهد پاگشا کند، عده‌ای از آدم‌های سرشناس شهر را هم به این مهمانی دعوت می‌کند تا آبروی دایی‌جان را پیش چشم مردم ببرد و نشان دهد که خانوادۀ اشرافی دایی‌جان با چه خانوادۀ سطح پایینی وصلت کرده‌اند. یکی از این آدم‌های سرشناس که به این مهمانی دعوت می‌شود آقایی است با نام سالار. اسداللٰه میرزا دربارۀ این شخص به راوی داستان می‌گوید:
ـ این آقا یکی از کلّه‌گنده‌های شهر است. آدمی است که زور و قدرتش بدل ندارد. با مهمان کردن سالار دو نشانه را با یک تیر می‌زند. اوّلاً دایی‌جان و دوست‌علی‌خان و خانواده را در نظر او کنفت می‌کند. ثانیاً دایی‌جان را باز به هول و وحشت می‌اندازد، برای این‌که سالار معروف به طرفداری انگلیسی‌هاست (پزشک‌زاد، ۱۳۵۳: ۳۳۳).
این شخصیّت فقط در همین مهمانی ظاهر می‌شود و دیگر اثری از او در رمان نمی‌بینیم. در پایان رمان و گذشت نزدیک به بیست‌وچهار سال از این ماجرا، وقتی راوی در سال ۱۳۴۵ به کشور برمی‌گردد و برای دیدن یکی از دوستانش به یکی از شهرستان‌ها می‌رود و به همراه این دوست در مجلس مهمانی‌ای ـ که به‌مناسبت خداحافظی یا گودبای‌پارتی پسر خانواده است که می‌خواهد برای ادامه تحصیل به آمریکا برود ـ شرکت می‌کند، متوجّه می‌شود که صاحب این مهمانی مجلّل سالار نام دارد:
در این موقع دوستم به طرف من آمد:
ـ باز قنبرک کردی، یک گوشه نشستی؟
ـ نه، خسته شدم. با اجازه‌ات یک دقیقه می‌نشینم.
ـ پس بگذار گیلاست را پر کنم.
ـ مرسی ... ببینم، این آقایی که سبیل سفید دارد کیست؟
ـ به، تو آقای سالار را ندیده بودی؟ ... آقای سالار صاحب‌خانه است.
شغل و کارش چیست؟ مثل این‌که از گردن‌کلفت‌هاست؟
ـ واللٰه کاری نمی‌کند. ملّاک است. این‌طوری که می‌گویند در تهران مقدار خیلی زیادی زمین داشته که وقتی خریده، بیابان بوده. بعد به متری هزار و دو هزار تومان رسیده ... خلاصه ظرف چند سال میلیونر شده‌است... ولی آدم خیلی خوبی است. بیا برویم به او مُعرّفی‌ت کنم... حتماً ازش خوشت می‌آید. خاطرات زیادی دارد... آخر می‌دانی از مشروطه‌خواهان بوده‌است ... سال‌ها با انگلیسا جنگ کرده‌است (پزشک‌زاد، ۱۳۵۳: ۴۵۷).
امّا باید بدانیم که این سالار با آن سالار در میانۀ رمان فرق دارد. این سالار همان مش قاسم، نوکر دایی‌جان، است که حالا با گران شدنِ زمین‌های بی‌ارزشی که یک روز دایی‌جان در قبال بدهی‌هایش به او داده بود، بسیار ثروتمند شده و اسم خودش را به سالار تغییر داده‌است. این نکته وقتی روشن می‌شود که راوی به خاطراتی که آقای سالار برای مهمانان تعریف می‌کند گوش می‌سپارد. او متوجّه می‌شود که این خاطرات همان خاطرات دایی‌جان ناپلئون است و سالار همان مش قاسم است، به‌ویژه وقتی در پایان خاطراتش ناخواسته تکیه‌کلامش را تکرار می‌کند:
صدا و آدم را تقریباً شناخته بودم، ولی هنوز مطمئن نبودم. دختر ناگهان خود را روی زانوهای پدرش انداخت و با خنده گفت:
ـ اصلاً بابا، شما مگر انگلیسی بلدید؟
ـ واللٰه دروغ چرا؟ تا قبر آآ...
آقای سالار ناگهان ساکت شد. مثل این‌که این کلمات را نمیخواست بگوید، ولی از دهنش پریده بود. نگاهی به اطراف خود کرد و دنبالۀ صحبت را گرفت (همان: ۴۵۸-۴۵۹).
📗شعر، فرهنگ و ادبیات
@mohsenahmadvandi
🔺نقد مقاله
🗒نام مقاله: دایی‌جان ناپلئون، صدای مشکوک و ماجراهای دیگر (بخش دوم)
◾️نویسنده: عبدالعلی دست‌غیب
◾️نام نشریه: گزارش
◾️شماره: ۸۵ و ۸۶
◾️سال چاپ: ۱۳۷۶-۱۳۷۷
◾️صفحات: ۱۵۵-۱۵۹
◾️منتقد: محسن احمدوندی
کاملاً بدیهی است این آقای سالار، که در پایان رمان از او سخن می‌رود، همان مش قاسم است که به پول‌و‌پله‌ای رسیده و برای این‌که شناخته نشود تغییر هویّت داده‌است؛ امّا دست‌غیب این را بد فهمیده و این سالار را که اسم مستعار مش قاسم است با آن سالار که در میانۀ رمان از آن سخن رفت، یکی گرفته و دراین‌باره نوشته‌است:
نویسنده در اشاره به زمامداران و رویدادهای سیاسی قبل از شهریور ماه ۱۳۲۰ بسیار محافظه‌کار است. او هیچ سخنی دربارۀ رضاشاه و گریز او از ایران و روابط زیرجُلی زمامداران آن روز ایران با انگلیسی‌ها نمی‌گوید. افراد داستان دربارۀ مهم‌ترین واقعۀ سیاسی آن روز، رفتن رضاشاه از ایران و به قدرت رسیدن مجدّد فروغی‌ها خاموشند. تنها سالار یکی از گروه ماسونی به‌طور سایه‌وار نشان داده می‌شود. آقاجان با این شخص آشناست و او را به میهمانی به خانۀ خود می‌خواند تا دایی‌جان را از انگلیسی‌ها بیشتر بترساند و از او نقل‌قول می‌کند که اگر دایی‌جان ناپلئون نبود، خیلی چیزها به این صورت در این کشور نبود که این نیز مطایبه‌ای است برای دامن زدن بیشتر به توهّمات دایی‌جان. طُرفه اینجاست که سال‌ها بعد راوی در سفر به یکی از شهرهای کوچک ایران، همین سالار را در باغی بزرگ و اشرافی و زیبا می‌بیند که در جشن خداحافظی و به سفر رفتن پسر خودش به آمریکا شرکت دارد. او پیرمردی است موقّر که سبیل بزرگ سفیدی دارد و به سبب بالا رفتن بهای زمین‌هایش ثروتمند شده. بعضی‌ها باور دارند که سالار از مشروطه‌خواهان بوده و سال‌ها با انگلیسی‌ها مبارزه کرده. راوی در این جشن صدای سالار را می‌شنود که برای جوانان از جنگ‌های خود سخن می‌گوید [...] به این ترتیب سالار پس از مرگ دایی‌جان ناپلئون، خیال‌بافی‌های او را از آن خود می‌کند و جانشین روحی او می‌شود (دست‌غیب، ۱۳۷۶-۱۳۷۷: ۱۵۹، نیز نگر. دست‌غیب، ۱۳۸۳: ۲۹۴).
در پایان این نکته را هم اضافه کنم که این سخنی که دست‌غیب از زبان سالار دربارۀ دایی‌جان ناپلئون نقل می‌کند: «اگر دایی‌جان ناپلئون نبود، خیلی چیزها به این صورت در این کشور نبود»، سخن سالار نیست و هیچ ارتباطی به او ندارد؛ بلکه در متن رمان سخن میجرساکسونِ انگلیسی است:
آقاجان درحالی‌که چشم به گل‌های قالی دوخته بود، با صدای غریبی گفت:
ـ امروز یک اتّفاقی افتاد که تمام وجود مرا منقلب کرد. به یکی از رجال سرشناس برخوردم. وقتی صحبت از شما شد یک چیزی گفت که مرا تکان داد. به من گفت شما باید افتخار کنید که همچه آدمی در خانواده دارید. [...] می‌گفت از میجرساکسون که در جنگ اوّل سال‌ها اینجا مأموریّت داشته شنیده که اگر شما نبودید خیلی چیزها در این مملکت به این صورت نبود. اگر مبارزات شما و اگر وطن‌پرستی شما نبود، انگلیسا خیلی کارها می‌توانستند بکنند (پزشک‌زاد، ۱۳۵۳:۱۶۵).
▪️منابع
ـ پزشک‌زاد، ایرج. (۱۳۵۳). دایی‌جان ناپلئون. چاپ سوم. تهران: صفی‌علی‌شاه.
ـ دست‌غیب، عبدالعلی. (۱۳۷۶-۱۳۷۷). «دایی جان ناپلئون، صدای مشکوک و ماجراهای دیگر». گزارش. شمارۀ ۸۵ و ۸۶. صفحات ۱۵۵-۱۵۹.
ـ دست‌غیب، عبدالعلی. (۱۳۸۳). کالبدشکافی رمان فارسی. تهران: سورۀ مهر.
[یادداشت بالا پیش از این در شمارهٔ سی‌‌وچهارم فصل‌نامهٔ قلم در صفحات ۴۵-۴۶ منتشر شده است]
📗شعر، فرهنگ و ادبیات
@mohsenahmadvandi
🗒نام مقاله: دایی‌جان ناپلئون، صدای مشکوک و ماجراهای دیگر (بخش دوم)
◾️نویسنده: عبدالعلی دست‌غیب
◾️نام نشریه: گزارش
◾️شماره: ۸۵ و ۸۶
◾️سال چاپ: ۱۳۷۶-۱۳۷۷
◾️صفحات: ۱۵۵-۱۵۹
◾️منتقد: محسن احمدوندی
کاملاً بدیهی است این آقای سالار، که در پایان رمان از او سخن می‌رود، همان مش قاسم است که به پول‌و‌پله‌ای رسیده و برای این‌که شناخته نشود تغییر هویّت داده‌است؛ امّا دست‌غیب این را بد فهمیده و این سالار را که اسم مستعار مش قاسم است با آن سالار که در میانۀ رمان از آن سخن رفت، یکی گرفته و دراین‌باره نوشته‌است:
نویسنده در اشاره به زمامداران و رویدادهای سیاسی قبل از شهریور ماه ۱۳۲۰ بسیار محافظه‌کار است. او هیچ سخنی دربارۀ رضاشاه و گریز او از ایران و روابط زیرجُلی زمامداران آن روز ایران با انگلیسی‌ها نمی‌گوید. افراد داستان دربارۀ مهم‌ترین واقعۀ سیاسی آن روز، رفتن رضاشاه از ایران و به قدرت رسیدن مجدّد فروغی‌ها خاموشند. تنها سالار یکی از گروه ماسونی به‌طور سایه‌وار نشان داده می‌شود. آقاجان با این شخص آشناست و او را به میهمانی به خانۀ خود می‌خواند تا دایی‌جان را از انگلیسی‌ها بیشتر بترساند و از او نقل‌قول می‌کند که اگر دایی‌جان ناپلئون نبود، خیلی چیزها به این صورت در این کشور نبود که این نیز مطایبه‌ای است برای دامن زدن بیشتر به توهّمات دایی‌جان. طُرفه اینجاست که سال‌ها بعد راوی در سفر به یکی از شهرهای کوچک ایران، همین سالار را در باغی بزرگ و اشرافی و زیبا می‌بیند که در جشن خداحافظی و به سفر رفتن پسر خودش به آمریکا شرکت دارد. او پیرمردی است موقّر که سبیل بزرگ سفیدی دارد و به سبب بالا رفتن بهای زمین‌هایش ثروتمند شده. بعضی‌ها باور دارند که سالار از مشروطه‌خواهان بوده و سال‌ها با انگلیسی‌ها مبارزه کرده. راوی در این جشن صدای سالار را می‌شنود که برای جوانان از جنگ‌های خود سخن می‌گوید [...] به این ترتیب سالار پس از مرگ دایی‌جان ناپلئون، خیال‌بافی‌های او را از آن خود می‌کند و جانشین روحی او می‌شود (دست‌غیب، ۱۳۷۶-۱۳۷۷: ۱۵۹، نیز نگر. دست‌غیب، ۱۳۸۳: ۲۹۴).
در پایان این نکته را هم اضافه کنم که این سخنی که دست‌غیب از زبان سالار دربارۀ دایی‌جان ناپلئون نقل می‌کند: «اگر دایی‌جان ناپلئون نبود، خیلی چیزها به این صورت در این کشور نبود»، سخن سالار نیست و هیچ ارتباطی به او ندارد؛ بلکه در متن رمان سخن میجرساکسونِ انگلیسی است:
آقاجان درحالی‌که چشم به گل‌های قالی دوخته بود، با صدای غریبی گفت:
ـ امروز یک اتّفاقی افتاد که تمام وجود مرا منقلب کرد. به یکی از رجال سرشناس برخوردم. وقتی صحبت از شما شد یک چیزی گفت که مرا تکان داد. به من گفت شما باید افتخار کنید که همچه آدمی در خانواده دارید. [...] می‌گفت از میجرساکسون که در جنگ اوّل سال‌ها اینجا مأموریّت داشته شنیده که اگر شما نبودید خیلی چیزها در این مملکت به این صورت نبود. اگر مبارزات شما و اگر وطن‌پرستی شما نبود، انگلیسا خیلی کارها می‌توانستند بکنند (پزشک‌زاد، ۱۳۵۳:۱۶۵).
▪️منابع
ـ پزشک‌زاد، ایرج. (۱۳۵۳). دایی‌جان ناپلئون. چاپ سوم. تهران: صفی‌علی‌شاه.
ـ دست‌غیب، عبدالعلی. (۱۳۷۶-۱۳۷۷). «دایی جان ناپلئون، صدای مشکوک و ماجراهای دیگر». گزارش. شمارۀ ۸۵ و ۸۶. صفحات ۱۵۵-۱۵۹.
ـ دست‌غیب، عبدالعلی. (۱۳۸۳). کالبدشکافی رمان فارسی. تهران: سورۀ مهر.
[یادداشت بالا پیش از این در شمارهٔ سی‌‌وچهارم فصل‌نامهٔ قلم در صفحات ۴۵-۴۶ منتشر شده است]
📗شعر، فرهنگ و ادبیات
@mohsenahmadvandi
📑نوآموخته‌ها
✍محسن احمدوندی
کسی که نمی‌تواند روشن و دقیق و منسجم حرف بزند یا بنویسد، قاعدتاً روشن و دقیق و منسجم هم فکر نمی‌کند. چنین کسی نمی‌تواند چیزی به شما بیاموزد و شما هم نمی‌توانید چیزی از او بیاموزید؛ پس وقتتان را برای شنیدن حرف‌هایش یا خواندن نوشته‌هایش هدر ندهید.
📗شعر، فرهنگ و ادبیات
@mohsenahmadvandi
✍محسن احمدوندی
کسی که نمی‌تواند روشن و دقیق و منسجم حرف بزند یا بنویسد، قاعدتاً روشن و دقیق و منسجم هم فکر نمی‌کند. چنین کسی نمی‌تواند چیزی به شما بیاموزد و شما هم نمی‌توانید چیزی از او بیاموزید؛ پس وقتتان را برای شنیدن حرف‌هایش یا خواندن نوشته‌هایش هدر ندهید.
📗شعر، فرهنگ و ادبیات
@mohsenahmadvandi
Forwarded from فصل‌نامۀ قلم
Forwarded from فصل‌نامۀ قلم
Qalam37.pdf
2.1 MB
📚معرّفی کتاب
📗نام کتاب: آذرباد (بخش اول)
◾️نویسنده: نسیم مرعشی
◾️نوبت چاپ: اول
◾️محل چاپ: تهران
◾️ناشر: چشمه
◾️سال چاپ: ۱۴۰۴
◾️تعداد صفحات: ۱۸۹
◾️معرفی‌کننده: محسن احمدوندی
نامِ نسیم مرعشی با انتشار نخستین رمانش «پاییز فصل آخر سال است» (۱۳۹۳) بر سر زبان‌ها افتاد و همین رمان بود که جایزۀ جلال آل‌احمد را برای او به ارمغان آورد. «پاییز فصل آخر سال است» هم از نظر نثر و هم از نظر صناعت داستان‌نویسی ضعیف‌ترین کار مرعشی است. مرعشی ضعف‌هایش را در رمان دوم خود، «هرس» (۱۳۹۶) تا حدودی رفع کرد و سِخته‌تر و سنجیده‌تر نوشت. سومین و آخرین رمان مرعشی رمان «آذرباد» (۱۴۰۴) است که می‌توان آن را بهترین رمان او تا به امروز به شمار آورد. کارنامۀ مرعشی در عرصۀ رمان‌نویسی نشان می‌دهد که روند روبه‌رشدی داشته است و در هر رمان بهتر از رمان قبل ظاهر شده است.
درون‌مایۀ اصلی رمان‌های مرعشی «مسائل زنان» و «مهاجرت» است. در «پاییز فصل آخر سال است» ما با سه دختر جوان و تحصیل‌کرده طرفیم که قصد مهاجرت از ایران را دارند و هرکدام به دلایلی از این کار بازمی‌مانند. در «هرس» با مادری مواجهیم که شوهر و فرزندانش را در اهواز رها می‌کند و به روستایی به اسم «دارالطلعه» هجرت می‌کند تا از نخل‌های سوختۀ بی‌سرِ بعد از جنگ مراقبت کند و در «آذرباد» با دختری نوجوان روبه‌روییم که به دلیل تنگناهای سیاسی با خانواده‌اش به فرانسه پناهنده شده و زندگی تلخ و نکبت‌بار خودش، خانواده‌اش و تعدادی دیگر از پناه‌جویان را در یکی از کمپ‌های حاشیۀ پاریس برای ما روایت می‌کند.
رمان «آذرباد» قصۀ پرغصۀ تعدادی پناه‌جو از کشورهای مختلف آسیا و آفریقا است که هر کدام به دلیلی از کشور خود گریخته‌اند و در کمپی کثیف در حاشیۀ پاریس گردِ هم آمده‌اند. همۀ کسانی که در این کمپ زندگی می‌کنند، یک ویژگی مشترک دارند و آن این‌که به دلیل جنگ، فقر، تنگناهای سیاسی و... از کشور خود گریخته‌اند و با هزار امید و آرزو، از کوه‌ها و دشت‌ها و درّه‌ها و دریاها گذشته‌اند و بارها جانشان را به خطر انداخته‌اند تا شاید خود را به غرب برسانند و زندگی بهتری داشته باشند؛ اما در نهایت با واقعیتی روبه‌رو شده‌اند که اصلاً آن چیزی نیست که به دنبالش بوده‌اند و انتظارش را داشته‌اند. گریختن، آوارگی، دربه‌دری، بدبختی، ناکامی و سرخوردگی نقطه‌مشترک همۀ این آدم‌هاست. نویسنده در این رمان زندگی آدم‌هایی با قصه‌هایی مشابه را روایت می‌کند. او هر بار روی یکی از این آدم‌ها متمرکز می‌شود و زندگی‌اش را برای ما شرح می‌دهد تا ما از نزدیک با او آشنا شویم.
📗شعر، فرهنگ و ادبیات
@mohsenahmadvandi
📗نام کتاب: آذرباد (بخش اول)
◾️نویسنده: نسیم مرعشی
◾️نوبت چاپ: اول
◾️محل چاپ: تهران
◾️ناشر: چشمه
◾️سال چاپ: ۱۴۰۴
◾️تعداد صفحات: ۱۸۹
◾️معرفی‌کننده: محسن احمدوندی
نامِ نسیم مرعشی با انتشار نخستین رمانش «پاییز فصل آخر سال است» (۱۳۹۳) بر سر زبان‌ها افتاد و همین رمان بود که جایزۀ جلال آل‌احمد را برای او به ارمغان آورد. «پاییز فصل آخر سال است» هم از نظر نثر و هم از نظر صناعت داستان‌نویسی ضعیف‌ترین کار مرعشی است. مرعشی ضعف‌هایش را در رمان دوم خود، «هرس» (۱۳۹۶) تا حدودی رفع کرد و سِخته‌تر و سنجیده‌تر نوشت. سومین و آخرین رمان مرعشی رمان «آذرباد» (۱۴۰۴) است که می‌توان آن را بهترین رمان او تا به امروز به شمار آورد. کارنامۀ مرعشی در عرصۀ رمان‌نویسی نشان می‌دهد که روند روبه‌رشدی داشته است و در هر رمان بهتر از رمان قبل ظاهر شده است.
درون‌مایۀ اصلی رمان‌های مرعشی «مسائل زنان» و «مهاجرت» است. در «پاییز فصل آخر سال است» ما با سه دختر جوان و تحصیل‌کرده طرفیم که قصد مهاجرت از ایران را دارند و هرکدام به دلایلی از این کار بازمی‌مانند. در «هرس» با مادری مواجهیم که شوهر و فرزندانش را در اهواز رها می‌کند و به روستایی به اسم «دارالطلعه» هجرت می‌کند تا از نخل‌های سوختۀ بی‌سرِ بعد از جنگ مراقبت کند و در «آذرباد» با دختری نوجوان روبه‌روییم که به دلیل تنگناهای سیاسی با خانواده‌اش به فرانسه پناهنده شده و زندگی تلخ و نکبت‌بار خودش، خانواده‌اش و تعدادی دیگر از پناه‌جویان را در یکی از کمپ‌های حاشیۀ پاریس برای ما روایت می‌کند.
رمان «آذرباد» قصۀ پرغصۀ تعدادی پناه‌جو از کشورهای مختلف آسیا و آفریقا است که هر کدام به دلیلی از کشور خود گریخته‌اند و در کمپی کثیف در حاشیۀ پاریس گردِ هم آمده‌اند. همۀ کسانی که در این کمپ زندگی می‌کنند، یک ویژگی مشترک دارند و آن این‌که به دلیل جنگ، فقر، تنگناهای سیاسی و... از کشور خود گریخته‌اند و با هزار امید و آرزو، از کوه‌ها و دشت‌ها و درّه‌ها و دریاها گذشته‌اند و بارها جانشان را به خطر انداخته‌اند تا شاید خود را به غرب برسانند و زندگی بهتری داشته باشند؛ اما در نهایت با واقعیتی روبه‌رو شده‌اند که اصلاً آن چیزی نیست که به دنبالش بوده‌اند و انتظارش را داشته‌اند. گریختن، آوارگی، دربه‌دری، بدبختی، ناکامی و سرخوردگی نقطه‌مشترک همۀ این آدم‌هاست. نویسنده در این رمان زندگی آدم‌هایی با قصه‌هایی مشابه را روایت می‌کند. او هر بار روی یکی از این آدم‌ها متمرکز می‌شود و زندگی‌اش را برای ما شرح می‌دهد تا ما از نزدیک با او آشنا شویم.
📗شعر، فرهنگ و ادبیات
@mohsenahmadvandi
📚معرّفی کتاب
📗نام کتاب: آذرباد (بخش دوم)
◾️نویسنده: نسیم مرعشی
◾️نوبت چاپ: اول
◾️محل چاپ: تهران
◾️ناشر: چشمه
◾️سال چاپ: ۱۴۰۴
◾️تعداد صفحات: ۱۸۹
◾️معرفی‌کننده: محسن احمدوندی
آدم‌های ساکن این کمپ از این قرارند:
آذرباد، دختری نوزده‌ساله و شخصیت اصلی و راوی رمان، که به همراه پدرش یوسف، مادرش مرجان و برادر هشت‌ساله‌اش پناه و بابابزرگ هفتادساله‌اش ـ که بابو صدایش می‌کنند ـ به دلیل بگیروببندهای سیاسی از ایران گریخته‌اند و از راه یونان به فرانسه آمده‌اند. آذرباد و خانواده‌اش سه سال است که در کمپ پناه‌جویان منتظر پذیرش پناهندگی‌شان از سوی دولت فرانسه هستند، اما هنوز خبری از آن نشده است. او یک سال و نیم است که در اینجا مدرسه می‌رود و چون هم فارسی و هم فرانسه را خوب بلد است، رابطِ پناهندگان ایرانی با فرانسوی‌هاست. او نامه‌هایی را که برای اعضای کمپ می‌آید برایشان می‌خواند و خبر رد و پذیرششان را به آن‌ها اطلاع می‌دهد. این دخترِ نوجوان همچنین در بیمارستان‌ها رابط بیماران ایرانی و پزشکان فرانسوی است و در ازای این کار اندک درآمدی هم دارد. آذرباد دختری باهوش، مسئولیت‌پذیر، مهربان، احساساتی و مضطرب است که سعی می‌کند کمک‌کار تمام آدم‌های کمپ باشد و گره از کار هر کس که می‌تواند باز کند.
یوسف، پدر آذرباد، به دلایل سیاسی و از ترس شکنجه و زندان ـ موضوعی که در رمان به صورت سربسته گفته می‌شود ـ از کشور گریخته است. او که در ایران برای خودش کسی بوده، حالا در اینجا جاکلیدی و گردن‌بند درست می‌کند و در متروها می‌فروشد. یوسف با وجود این که چند سال است که مقیم فرانسه است، هنوز زبان فرانسه را یاد نگرفته است، او قصد دارد برای پناه‌جویانِ فارسی‌زبان سندیکایی راه بیندازد و از حقوق آن‌ها دفاع کند.
مرجان زن یوسف در ایران معلم ادبیات بوده و زندگی تقریباً مرفهی داشته، اما حالا با وسواسی که دارد، در این کمپ بوگندو در رنج و عذاب است.
بابو، پدرِ یوسف و پدربزرگِ آذرباد و پناه، پیرمردی هفتادساله است که در حسرت برگشتن به وطن خویش است و از آوارگی و دربه‌دری خسته شده است. او نمی‌خواهد در غربت بمیرد و در نهایت هم یک روز از کمپ می‌گریزد، به پلیس فرانسه مراجعه می‌کند، فرم بازگشت داوطلبانه پر می‌کند و به ایران برمی‌گردد. آذرباد از این قضیه باخبر می‌شود؛ اما مانع از بازگشت پدربزرگش به کشور نمی‌شود، زیرا می‌خواهد او خودش انتخاب کند که کجا زندگی کند.
یونس، برادر یوسف و عموی آذرباد و پناه، هم در این سفر همراه خانواده بوده است، اما در یونان و هنگام عبور از دریا گم شده و دیگر نشانی از او یافت نشده است.
سیامند و راحله که ابتدا پناهندۀ آلمان شده‌اند و بعد که درخواست پناهندگی‌شان رد شده، به فرانسه آمده‌اند و تازه‌واردان کمپ هستند. راحله در کمپ بچه‌اش را سقط می‌کند. سیامند هم ـ که در دریا برای نجات جان خودش، زنی را که خواسته جلیقه‌اش را بگیرد، کنار زده و غرق کرده و همچنین به دلیل اختلافاتی که با همسرش راحله دارد ـ به دلیل فشارهای روانی خودش را حلق‌آویز می‌کند و به زندگی‌اش پایان می‌دهد.
سهیل از دیگر اعضای کمپ است. او که اغلب در اتاقش است و بیرون نمی‌آید، به مادرش در ایران گفته در فرانسه خانه و زندگی مرفهی دارد. او قبل از هر تماس تصویریِ مادرش از هر کدام از اتاق‌های کمپ وسیله‌ای قرض می‌گیرد و پشت سرش می‌چیند تا مادرش فکر کند بچه‌اش در رفاه و آسایش زندگی می‌کند.
تهمینه اهل افغانستان است و با دخترش رخسار به فرانسه آمده است. حکیم، شوهر تهمینه، در افغانستان مانده و با این‌ها نیامده و قرار است بعد از این که این‌ها اقامت گرفتند، او هم بهشان بپیوندد. شوهر تهمینه مردی خشن و زورگوست و تهمینه از او ترسان و گریزان است. تهمینه حاضر است اقامت نگیرد تا شوهرش به فرانسه نیاید. او آوارگی و بلاتکلیفی را بر زیر سایۀ مردی مستبد و زورگو بودن ترجیح می‌دهد. تهمینه چندی بعد باخبر می‌شود که شوهرش در افغانستان کشته شده است؛ خبری که او را بسیار خوشحال می‌کند.
پَژار که از نامش پیداست کُرد باشد، با تهمینه و رخسار همسایه است و دلش پیش تهمینه گیر کرده است. او بعد از دو سال دربه‌دری نامۀ پذیرشش را دریافت می‌کند و با تهمینه ازدواج می‌کند. این سه نفر کمپ را ترک می‌کنند و در خانۀ کوچکی که دولت فرانسه به آن‌ها داده، مستقر می‌شوند.
📗شعر، فرهنگ و ادبیات
@mohsenahmadvandi
📗نام کتاب: آذرباد (بخش دوم)
◾️نویسنده: نسیم مرعشی
◾️نوبت چاپ: اول
◾️محل چاپ: تهران
◾️ناشر: چشمه
◾️سال چاپ: ۱۴۰۴
◾️تعداد صفحات: ۱۸۹
◾️معرفی‌کننده: محسن احمدوندی
آدم‌های ساکن این کمپ از این قرارند:
آذرباد، دختری نوزده‌ساله و شخصیت اصلی و راوی رمان، که به همراه پدرش یوسف، مادرش مرجان و برادر هشت‌ساله‌اش پناه و بابابزرگ هفتادساله‌اش ـ که بابو صدایش می‌کنند ـ به دلیل بگیروببندهای سیاسی از ایران گریخته‌اند و از راه یونان به فرانسه آمده‌اند. آذرباد و خانواده‌اش سه سال است که در کمپ پناه‌جویان منتظر پذیرش پناهندگی‌شان از سوی دولت فرانسه هستند، اما هنوز خبری از آن نشده است. او یک سال و نیم است که در اینجا مدرسه می‌رود و چون هم فارسی و هم فرانسه را خوب بلد است، رابطِ پناهندگان ایرانی با فرانسوی‌هاست. او نامه‌هایی را که برای اعضای کمپ می‌آید برایشان می‌خواند و خبر رد و پذیرششان را به آن‌ها اطلاع می‌دهد. این دخترِ نوجوان همچنین در بیمارستان‌ها رابط بیماران ایرانی و پزشکان فرانسوی است و در ازای این کار اندک درآمدی هم دارد. آذرباد دختری باهوش، مسئولیت‌پذیر، مهربان، احساساتی و مضطرب است که سعی می‌کند کمک‌کار تمام آدم‌های کمپ باشد و گره از کار هر کس که می‌تواند باز کند.
یوسف، پدر آذرباد، به دلایل سیاسی و از ترس شکنجه و زندان ـ موضوعی که در رمان به صورت سربسته گفته می‌شود ـ از کشور گریخته است. او که در ایران برای خودش کسی بوده، حالا در اینجا جاکلیدی و گردن‌بند درست می‌کند و در متروها می‌فروشد. یوسف با وجود این که چند سال است که مقیم فرانسه است، هنوز زبان فرانسه را یاد نگرفته است، او قصد دارد برای پناه‌جویانِ فارسی‌زبان سندیکایی راه بیندازد و از حقوق آن‌ها دفاع کند.
مرجان زن یوسف در ایران معلم ادبیات بوده و زندگی تقریباً مرفهی داشته، اما حالا با وسواسی که دارد، در این کمپ بوگندو در رنج و عذاب است.
بابو، پدرِ یوسف و پدربزرگِ آذرباد و پناه، پیرمردی هفتادساله است که در حسرت برگشتن به وطن خویش است و از آوارگی و دربه‌دری خسته شده است. او نمی‌خواهد در غربت بمیرد و در نهایت هم یک روز از کمپ می‌گریزد، به پلیس فرانسه مراجعه می‌کند، فرم بازگشت داوطلبانه پر می‌کند و به ایران برمی‌گردد. آذرباد از این قضیه باخبر می‌شود؛ اما مانع از بازگشت پدربزرگش به کشور نمی‌شود، زیرا می‌خواهد او خودش انتخاب کند که کجا زندگی کند.
یونس، برادر یوسف و عموی آذرباد و پناه، هم در این سفر همراه خانواده بوده است، اما در یونان و هنگام عبور از دریا گم شده و دیگر نشانی از او یافت نشده است.
سیامند و راحله که ابتدا پناهندۀ آلمان شده‌اند و بعد که درخواست پناهندگی‌شان رد شده، به فرانسه آمده‌اند و تازه‌واردان کمپ هستند. راحله در کمپ بچه‌اش را سقط می‌کند. سیامند هم ـ که در دریا برای نجات جان خودش، زنی را که خواسته جلیقه‌اش را بگیرد، کنار زده و غرق کرده و همچنین به دلیل اختلافاتی که با همسرش راحله دارد ـ به دلیل فشارهای روانی خودش را حلق‌آویز می‌کند و به زندگی‌اش پایان می‌دهد.
سهیل از دیگر اعضای کمپ است. او که اغلب در اتاقش است و بیرون نمی‌آید، به مادرش در ایران گفته در فرانسه خانه و زندگی مرفهی دارد. او قبل از هر تماس تصویریِ مادرش از هر کدام از اتاق‌های کمپ وسیله‌ای قرض می‌گیرد و پشت سرش می‌چیند تا مادرش فکر کند بچه‌اش در رفاه و آسایش زندگی می‌کند.
تهمینه اهل افغانستان است و با دخترش رخسار به فرانسه آمده است. حکیم، شوهر تهمینه، در افغانستان مانده و با این‌ها نیامده و قرار است بعد از این که این‌ها اقامت گرفتند، او هم بهشان بپیوندد. شوهر تهمینه مردی خشن و زورگوست و تهمینه از او ترسان و گریزان است. تهمینه حاضر است اقامت نگیرد تا شوهرش به فرانسه نیاید. او آوارگی و بلاتکلیفی را بر زیر سایۀ مردی مستبد و زورگو بودن ترجیح می‌دهد. تهمینه چندی بعد باخبر می‌شود که شوهرش در افغانستان کشته شده است؛ خبری که او را بسیار خوشحال می‌کند.
پَژار که از نامش پیداست کُرد باشد، با تهمینه و رخسار همسایه است و دلش پیش تهمینه گیر کرده است. او بعد از دو سال دربه‌دری نامۀ پذیرشش را دریافت می‌کند و با تهمینه ازدواج می‌کند. این سه نفر کمپ را ترک می‌کنند و در خانۀ کوچکی که دولت فرانسه به آن‌ها داده، مستقر می‌شوند.
📗شعر، فرهنگ و ادبیات
@mohsenahmadvandi
📚معرّفی کتاب
📗نام کتاب: آذرباد (بخش سوم)
◾️نویسنده: نسیم مرعشی
◾️نوبت چاپ: اول
◾️محل چاپ: تهران
◾️ناشر: چشمه
◾️سال چاپ: ۱۴۰۴
◾️تعداد صفحات: ۱۸۹
◾️معرفی‌کننده: محسن احمدوندی
حیدو گومز اهل جنوب ایران است و به فرانسه آمده تا از آنجا به پرتغال برود و به جدش که پرتغالی است بپیوندد. او بر لب دریا دَمام می‌نوازد تا دریا گمشده‌ها را پس بدهد.
سولیمان گویا افغانستانی و از جامعۀ LGBTQ است که به دلیل محدودیت‌های جنسیتی از خانواده‌اش گریخته است. خانوادۀ او گمان می‌کنند که او گم‌شده است و برای همین بعد از مدتی برادر و خواهرش در روزنامه‌ها آگهی می‌دهند و به دنبالش می‌گردند. اعضای کمپ خوشحال می‌شوند که بالأخره خانوادۀ سولیمان او را پیدا کرده‌اند، اما او نمی‌خواهد نزد خانواده‌اش برگردد.
ایبرا و سدریک که هر دو اهل الجزایر هستند و حالا به کشوری که قرن‌ها استعمارشان کرده، پناه آورده‌اند و در گوشه‌ای از پاریس مخفیانه و به صورت غیرقانونی کبابی زده‌اند.
خالد و زن و پسر هشت‌ساله‌اش، سمیر، از سوریه و جنگ خانمان‌سوزش گریخته‌اند. زنش در بین راه مرده و او و پسرش به آلمان پناهنده شده‌اند و چون درخواست اقامتشان رد شده، راهی فرانسه شده‌اند و حالا نامه آمده و دولت فرانسه هم پذیرش آن‌ها را رد کرده و باید به کشور خودشان برگردند. خالد دیگر نمی‌خواهد به سوریه برگردد، برای همین پسرش سمیر را به یوسف می‌سپارد تا از او به صورت پنهانی در کمپ مراقبت کند و خودش به کارتن‌خوابی در خیابان روی می‌آورد.
خانم والری مددکار اجتماعی کمپ است و به کارهای پناه‌جویان رسیدگی می‌کند و برای گرفتن پذیرش یاری‌شان می‌دهد.
مونیک رئیس مددکاری کمپ است و به پناه‌جویان برای شروع یک زندگی بهنجار در کشور میزبان کمک می‌کند. طاریق هم پناهنده‌ای آفریقایی است که دستیار مونیک است و در کارها به او کمک می‌کند.
ونسان نوازندۀ دوره‌گردی است که توی کمپ نیست و آذرباد در خیابان‌های پاریس با او آشنا شده است. او اصالتاً لهستانی است، روزها برای مردم موسیقی می‌نوازد و شب‌ها در کنار خیابان می‌خوابد. ونسان برادرش را گم کرده و سال‌هاست که به دنبال او می‌گردد. آذرباد با این‌که چندین سال از او کوچک‌تر است، عاشق اوست و هر چند وقت یک بار به دیدنش می‌رود. عشق ونسان تنها چیزی است که دل آذرباد را در تاریکی و سرمای استخوان‌سوز پاریس، روشن و گرم می‌دارد.
در پایان رمان، یک روز خانم والری به آذرباد خبر می‌دهد که دولت فرانسه با درخواست اقامت آن‌ها موافقت کرده، اما نه با اقامتشان در پاریس، بلکه در شهری خارج از پاریس به نام بوردو. رفتن به بوردو و دوباره همه چیز را از نو ساختن برای آذرباد بسیار دشوار و ناخوشایند است. او و خانواده‌اش تازه به محیط پاریس عادت کرده‌اند، اما حالا باید دوباره از همه چیز بکنند و به جایی دیگر کوچ کنند. آذرباد مخالف رفتن از پاریس است، به‌ویژه طاقت دوری ونسان را ندارد؛ اما یوسف که دیگر از دربه‌دری خسته شده، می‌خواهد هر جور شده در جایی ساکن شود و از فضای کمپ نجات یابد. برای او همین که سرپناهی مستقل داشته باشد که در آن آرام بگیرد کافی است. در نهایت آذرباد هم به تصمیم پدر تن می‌دهد و با اشک و آه از ونسان جدا می‌شود و با خانواده‌اش عازم بوردو می‌شود.
📗شعر، فرهنگ و ادبیات
@mohsenahmadvandi
📗نام کتاب: آذرباد (بخش سوم)
◾️نویسنده: نسیم مرعشی
◾️نوبت چاپ: اول
◾️محل چاپ: تهران
◾️ناشر: چشمه
◾️سال چاپ: ۱۴۰۴
◾️تعداد صفحات: ۱۸۹
◾️معرفی‌کننده: محسن احمدوندی
حیدو گومز اهل جنوب ایران است و به فرانسه آمده تا از آنجا به پرتغال برود و به جدش که پرتغالی است بپیوندد. او بر لب دریا دَمام می‌نوازد تا دریا گمشده‌ها را پس بدهد.
سولیمان گویا افغانستانی و از جامعۀ LGBTQ است که به دلیل محدودیت‌های جنسیتی از خانواده‌اش گریخته است. خانوادۀ او گمان می‌کنند که او گم‌شده است و برای همین بعد از مدتی برادر و خواهرش در روزنامه‌ها آگهی می‌دهند و به دنبالش می‌گردند. اعضای کمپ خوشحال می‌شوند که بالأخره خانوادۀ سولیمان او را پیدا کرده‌اند، اما او نمی‌خواهد نزد خانواده‌اش برگردد.
ایبرا و سدریک که هر دو اهل الجزایر هستند و حالا به کشوری که قرن‌ها استعمارشان کرده، پناه آورده‌اند و در گوشه‌ای از پاریس مخفیانه و به صورت غیرقانونی کبابی زده‌اند.
خالد و زن و پسر هشت‌ساله‌اش، سمیر، از سوریه و جنگ خانمان‌سوزش گریخته‌اند. زنش در بین راه مرده و او و پسرش به آلمان پناهنده شده‌اند و چون درخواست اقامتشان رد شده، راهی فرانسه شده‌اند و حالا نامه آمده و دولت فرانسه هم پذیرش آن‌ها را رد کرده و باید به کشور خودشان برگردند. خالد دیگر نمی‌خواهد به سوریه برگردد، برای همین پسرش سمیر را به یوسف می‌سپارد تا از او به صورت پنهانی در کمپ مراقبت کند و خودش به کارتن‌خوابی در خیابان روی می‌آورد.
خانم والری مددکار اجتماعی کمپ است و به کارهای پناه‌جویان رسیدگی می‌کند و برای گرفتن پذیرش یاری‌شان می‌دهد.
مونیک رئیس مددکاری کمپ است و به پناه‌جویان برای شروع یک زندگی بهنجار در کشور میزبان کمک می‌کند. طاریق هم پناهنده‌ای آفریقایی است که دستیار مونیک است و در کارها به او کمک می‌کند.
ونسان نوازندۀ دوره‌گردی است که توی کمپ نیست و آذرباد در خیابان‌های پاریس با او آشنا شده است. او اصالتاً لهستانی است، روزها برای مردم موسیقی می‌نوازد و شب‌ها در کنار خیابان می‌خوابد. ونسان برادرش را گم کرده و سال‌هاست که به دنبال او می‌گردد. آذرباد با این‌که چندین سال از او کوچک‌تر است، عاشق اوست و هر چند وقت یک بار به دیدنش می‌رود. عشق ونسان تنها چیزی است که دل آذرباد را در تاریکی و سرمای استخوان‌سوز پاریس، روشن و گرم می‌دارد.
در پایان رمان، یک روز خانم والری به آذرباد خبر می‌دهد که دولت فرانسه با درخواست اقامت آن‌ها موافقت کرده، اما نه با اقامتشان در پاریس، بلکه در شهری خارج از پاریس به نام بوردو. رفتن به بوردو و دوباره همه چیز را از نو ساختن برای آذرباد بسیار دشوار و ناخوشایند است. او و خانواده‌اش تازه به محیط پاریس عادت کرده‌اند، اما حالا باید دوباره از همه چیز بکنند و به جایی دیگر کوچ کنند. آذرباد مخالف رفتن از پاریس است، به‌ویژه طاقت دوری ونسان را ندارد؛ اما یوسف که دیگر از دربه‌دری خسته شده، می‌خواهد هر جور شده در جایی ساکن شود و از فضای کمپ نجات یابد. برای او همین که سرپناهی مستقل داشته باشد که در آن آرام بگیرد کافی است. در نهایت آذرباد هم به تصمیم پدر تن می‌دهد و با اشک و آه از ونسان جدا می‌شود و با خانواده‌اش عازم بوردو می‌شود.
📗شعر، فرهنگ و ادبیات
@mohsenahmadvandi
📚معرّفی کتاب
📗نام کتاب: آذرباد (بخش چهارم)
◾️نویسنده: نسیم مرعشی
◾️نوبت چاپ: اول
◾️محل چاپ: تهران
◾️ناشر: چشمه
◾️سال چاپ: ۱۴۰۴
◾️تعداد صفحات: ۱۸۹
◾️معرفی‌کننده: محسن احمدوندی
در نقد و تحلیل رمان «آذرباد» این نکات را می‌توانم یادآور شوم:
نخست این‌که مرعشی در رمان‌های قبلی‌اش هم نشان داده که در انتخاب اسم شخصیت‌ها بسیار دقت می‌کند و سعی دارد اسامی را به گونه‌ای برگزیند که با فضای داستان و روحیات شخصیت‌ها همخوان و سازگار باشند. در این رمان هم ما با چنین انتخاب‌هایی طرفیم. «آذرباد» که از دو جزء «آذر» و «پاد» یا «باد» ـ پسوندی که معنای مراقبت و نگهبانی را می‌رساند ـ تشکیل شده است و به معنای «نگهبان آتش» است. این دختر نوجوان می‌خواهد برخلاف جنسیتش، اجاق خانواده‌اش را روشن نگه دارد و کمک‌کار و پناه خانواده‌اش باشد. «یوسف» پدر آذرباد، که یوسفِ گم‌گشتۀ یعقوب را به یادمان می‌آورد، مردی که به ناچار و بر اثر نامردی روزگار به غربت افتاده است و از یار و دیار بریده است. «یونس»، عموی آذرباد، که در دریای یونان غرق می‌شود و ما را به یاد یونس پیامبر و غرق شدنش در دریا و فرو شدنش در دهان ماهی می‌اندازد. معنای نام «پَژار» که در زبان کُردی به معنی «غم و اندوه» است، با زندگی غمبارش سازگار است. «سهیل» هم مانند نامش همیشه در اتاقش است و همچون ستارۀ سهیل در محیط کمپ خیلی دیده نمی‌شود. «تهمینه» هم که زنی افغانستانی است، تهمینۀ سمنگانی در شاهنامه را به یاد می‌آورد؛ با این تفاوت که او آرزومند مرگ همسرش است.
دوم این‌که نثر «آذرباد» نثری موجز و شاعرانه است و هرچه به آخر رمان نزدیک می‌شویم، بهتر و بهتر هم می‌شود و در جاهایی تنه به تنۀ شعر می‌زند و همین امر این رمان را بسیار متمایز از رمانی چون «پاییز فصل آخر سال...» می‌کند.
سوم این‌که نویسنده در هر بخش می‌کوشد یکی دو تا از شخصیت‌های داستان را زیر ذره‌بین ببرد و از گذشته و دردها و دغدغه‌هایشان برای ما بگوید و به این ترتیب ما را به همراهی و همذات‌پنداری بیشتری با تک‌تک شخصیت‌ها فرابخواند.
چهارم این‌که چنان‌که گفتیم راوی رمان دختری نوزده‌ساله است و نویسنده به خوبی توانسته است، لحن این دختر نوجوان را در برخورد با شخصیت‌ها و وقایع داستان بازآفرینی کند.
پنجم این‌که کثرت لغات فرانسوی‌ای چون اسیستان، سوسیال، فورماسیون، اسوساسیون، دیرکتور، بنه‌ول، دونر، تیبگ و... از ویژگی‌های سبکی نثر رمان است. با توجه به این که رمان در یکی از کمپ‌های حومۀ پاریس می‌گذرد، این امر طبیعی است، اما نویسنده این را هم باید مدنظر قرار می‌داد که او با نوشتنش دارد به زبان فارسی خدمت می‌کند و چه بهتر بود که از کاربرد وسیع این لغات، که در برخی موارد هم غیرضروری هستند، پرهیز می‌کرد.
ششم این‌که یکی از نکات قابل توجه در این رمان، بازنمایی ظلم و ستمی است که در جریان مهاجرت و پناهندگی بر کودکان معصوم و بی‌گناه روا داشته می‌شود. مرعشی، به‌عنوان زن و مادر، خیلی خوب توانسته سرنوشت کودکانی چون پناه، رخسار و سمیر را به تصویر بکشد و از توجه به این جزئیات هم غافل نماند.
هفتم این‌که به نظرم گریه‌های مکرر آذرباد در این رمان خیلی زیادند. من می‌پذیرم که دختری نوجوان و گرفتار در چنین وضعیتی حق دارد همیشه چشمانش اشک‌بار باشد، اما همزمان بر این عقیده‌ام که بخشی از این گریه‌ها را نویسنده برای این به متن افزوده تا احساسات خواننده را بیشتر درگیر کند. به نظرم وضعیت فلاکت‌بار این پناه‌جویان آن‌قدر خوب به تصویر کشیده شده است که نیاز به هیچ احساساتی‌گری بیشتری برای متأثر کردن خواننده نیست.
هشتم این‌که رمان «آذرباد» اگرچه وضعیت تیره‌وتار آدم‌هایی را به تصویر می‌کشد که غرق رنج و اندوه‌اند، اما می‌کوشد کورسوی امید را هم در زندگی همین آدم‌ها نشان دهد. نویسنده در کنار نشان دادن غم‌های بزرگ این آدم‌ها، شادی‌های کوچکشان را هم به تصویر می‌کشد. گذر ماجراهای رمان از دل زمستان و مصادف شدن پایان رمان با آمدن بهار، بازنمایی نمادین همین ایده است.
(۱۴۰۵/۸/۴)
📗شعر، فرهنگ و ادبیات
@mohsenahmadvandi
📗نام کتاب: آذرباد (بخش چهارم)
◾️نویسنده: نسیم مرعشی
◾️نوبت چاپ: اول
◾️محل چاپ: تهران
◾️ناشر: چشمه
◾️سال چاپ: ۱۴۰۴
◾️تعداد صفحات: ۱۸۹
◾️معرفی‌کننده: محسن احمدوندی
در نقد و تحلیل رمان «آذرباد» این نکات را می‌توانم یادآور شوم:
نخست این‌که مرعشی در رمان‌های قبلی‌اش هم نشان داده که در انتخاب اسم شخصیت‌ها بسیار دقت می‌کند و سعی دارد اسامی را به گونه‌ای برگزیند که با فضای داستان و روحیات شخصیت‌ها همخوان و سازگار باشند. در این رمان هم ما با چنین انتخاب‌هایی طرفیم. «آذرباد» که از دو جزء «آذر» و «پاد» یا «باد» ـ پسوندی که معنای مراقبت و نگهبانی را می‌رساند ـ تشکیل شده است و به معنای «نگهبان آتش» است. این دختر نوجوان می‌خواهد برخلاف جنسیتش، اجاق خانواده‌اش را روشن نگه دارد و کمک‌کار و پناه خانواده‌اش باشد. «یوسف» پدر آذرباد، که یوسفِ گم‌گشتۀ یعقوب را به یادمان می‌آورد، مردی که به ناچار و بر اثر نامردی روزگار به غربت افتاده است و از یار و دیار بریده است. «یونس»، عموی آذرباد، که در دریای یونان غرق می‌شود و ما را به یاد یونس پیامبر و غرق شدنش در دریا و فرو شدنش در دهان ماهی می‌اندازد. معنای نام «پَژار» که در زبان کُردی به معنی «غم و اندوه» است، با زندگی غمبارش سازگار است. «سهیل» هم مانند نامش همیشه در اتاقش است و همچون ستارۀ سهیل در محیط کمپ خیلی دیده نمی‌شود. «تهمینه» هم که زنی افغانستانی است، تهمینۀ سمنگانی در شاهنامه را به یاد می‌آورد؛ با این تفاوت که او آرزومند مرگ همسرش است.
دوم این‌که نثر «آذرباد» نثری موجز و شاعرانه است و هرچه به آخر رمان نزدیک می‌شویم، بهتر و بهتر هم می‌شود و در جاهایی تنه به تنۀ شعر می‌زند و همین امر این رمان را بسیار متمایز از رمانی چون «پاییز فصل آخر سال...» می‌کند.
سوم این‌که نویسنده در هر بخش می‌کوشد یکی دو تا از شخصیت‌های داستان را زیر ذره‌بین ببرد و از گذشته و دردها و دغدغه‌هایشان برای ما بگوید و به این ترتیب ما را به همراهی و همذات‌پنداری بیشتری با تک‌تک شخصیت‌ها فرابخواند.
چهارم این‌که چنان‌که گفتیم راوی رمان دختری نوزده‌ساله است و نویسنده به خوبی توانسته است، لحن این دختر نوجوان را در برخورد با شخصیت‌ها و وقایع داستان بازآفرینی کند.
پنجم این‌که کثرت لغات فرانسوی‌ای چون اسیستان، سوسیال، فورماسیون، اسوساسیون، دیرکتور، بنه‌ول، دونر، تیبگ و... از ویژگی‌های سبکی نثر رمان است. با توجه به این که رمان در یکی از کمپ‌های حومۀ پاریس می‌گذرد، این امر طبیعی است، اما نویسنده این را هم باید مدنظر قرار می‌داد که او با نوشتنش دارد به زبان فارسی خدمت می‌کند و چه بهتر بود که از کاربرد وسیع این لغات، که در برخی موارد هم غیرضروری هستند، پرهیز می‌کرد.
ششم این‌که یکی از نکات قابل توجه در این رمان، بازنمایی ظلم و ستمی است که در جریان مهاجرت و پناهندگی بر کودکان معصوم و بی‌گناه روا داشته می‌شود. مرعشی، به‌عنوان زن و مادر، خیلی خوب توانسته سرنوشت کودکانی چون پناه، رخسار و سمیر را به تصویر بکشد و از توجه به این جزئیات هم غافل نماند.
هفتم این‌که به نظرم گریه‌های مکرر آذرباد در این رمان خیلی زیادند. من می‌پذیرم که دختری نوجوان و گرفتار در چنین وضعیتی حق دارد همیشه چشمانش اشک‌بار باشد، اما همزمان بر این عقیده‌ام که بخشی از این گریه‌ها را نویسنده برای این به متن افزوده تا احساسات خواننده را بیشتر درگیر کند. به نظرم وضعیت فلاکت‌بار این پناه‌جویان آن‌قدر خوب به تصویر کشیده شده است که نیاز به هیچ احساساتی‌گری بیشتری برای متأثر کردن خواننده نیست.
هشتم این‌که رمان «آذرباد» اگرچه وضعیت تیره‌وتار آدم‌هایی را به تصویر می‌کشد که غرق رنج و اندوه‌اند، اما می‌کوشد کورسوی امید را هم در زندگی همین آدم‌ها نشان دهد. نویسنده در کنار نشان دادن غم‌های بزرگ این آدم‌ها، شادی‌های کوچکشان را هم به تصویر می‌کشد. گذر ماجراهای رمان از دل زمستان و مصادف شدن پایان رمان با آمدن بهار، بازنمایی نمادین همین ایده است.
(۱۴۰۵/۸/۴)
📗شعر، فرهنگ و ادبیات
@mohsenahmadvandi
Forwarded from فصل‌نامۀ قلم
🔺فراخوان همکاری با سی‌‌و‌هشتمین شمارهٔ فصل‌نامهٔ قلم
فصل‌نامهٔ ادبی-فرهنگی قلم در آستانهٔ انتشار شمارهٔ جدید خود، از پژوهشگران، دانشجویان، استادان و سایر علاقه‌مندان حوزهٔ ادبیات و فرهنگ دعوت به همکاری می‌کند.
علاقه‌مندان می‌توانند یادداشت‌ها و مقالات خود را برای چاپ در این شماره تا بیستم آذر ۱۴۰۵ برای ما ارسال کنند.
در شمارهٔ سی‌‌وهشتم فصل‌نامه، قصد داریم علاوه‌بر انتشار نوشته‌های صاحب‌نظران در حوزهٔ ادبیات و فرهنگ، به زندگی و آثار مترجم، مورّخ و پژوهشگر نام‌آشنای کرمانشاهی، زنده‌یاد استاد باقر مؤمنی، نیز بپردازیم. بنابراین از همهٔ کسانی که به این شخصیت فرهنگی علاقه‌مندند، خواهشمندیم اگر یادداشتی دربارهٔ زندگی ایشان یا نقد و تحلیل آثارشان دارند، برای ما بفرستند.
ـ برای اطلاع از شرایط و ضوابط ارسال مقاله، به وبگاه پارسی‌شناسی مراجعه کنید.
ـ مقالات خود را به رایانامهٔ سردبیر فصل‌نامه به نشانی زیر:
Mohsenahmadvandi@yahoo.com
و یا به نشانی زیر در تلگرام:
@Mohsenahmadvandy
ارسال نمایید.
با تشکر
مدیرمسئول و سردبیر فصل‌نامهٔ قلم
محسن احمدوندی
@faslnameyeqalam
فصل‌نامهٔ ادبی-فرهنگی قلم در آستانهٔ انتشار شمارهٔ جدید خود، از پژوهشگران، دانشجویان، استادان و سایر علاقه‌مندان حوزهٔ ادبیات و فرهنگ دعوت به همکاری می‌کند.
علاقه‌مندان می‌توانند یادداشت‌ها و مقالات خود را برای چاپ در این شماره تا بیستم آذر ۱۴۰۵ برای ما ارسال کنند.
در شمارهٔ سی‌‌وهشتم فصل‌نامه، قصد داریم علاوه‌بر انتشار نوشته‌های صاحب‌نظران در حوزهٔ ادبیات و فرهنگ، به زندگی و آثار مترجم، مورّخ و پژوهشگر نام‌آشنای کرمانشاهی، زنده‌یاد استاد باقر مؤمنی، نیز بپردازیم. بنابراین از همهٔ کسانی که به این شخصیت فرهنگی علاقه‌مندند، خواهشمندیم اگر یادداشتی دربارهٔ زندگی ایشان یا نقد و تحلیل آثارشان دارند، برای ما بفرستند.
ـ برای اطلاع از شرایط و ضوابط ارسال مقاله، به وبگاه پارسی‌شناسی مراجعه کنید.
ـ مقالات خود را به رایانامهٔ سردبیر فصل‌نامه به نشانی زیر:
Mohsenahmadvandi@yahoo.com
و یا به نشانی زیر در تلگرام:
@Mohsenahmadvandy
ارسال نمایید.
با تشکر
مدیرمسئول و سردبیر فصل‌نامهٔ قلم
محسن احمدوندی
@faslnameyeqalam
رمان تازه‌چاپ‌شدهٔ دوست فرهیخته‌ام، سرکار خانم دکتر نغمه دادور، امروز به دستم رسید. از مهر و محبت ایشان سپاسگزارم.
📗شعر، فرهنگ و ادبیات
@mohsenahmadvandi
📗شعر، فرهنگ و ادبیات
@mohsenahmadvandi
زندگی است دیگر. یک وقت به خودت می‌آیی و می‌بینی حوصلهٔ خیلی از آدم‌های دور و برت را نداری. یا از آن‌ها عقب افتاده‌ای یا پیش افتاده‌ای. هرچه هست دیگر حرف مشترکی بینتان نمانده است. اگر دست خودت باشد، دلت می‌خواهد آن آدم‌ها را جمع کنی و یکجا بگذاری پشت در، ولی نمی‌شود. با بعضی‌شان به خاطر خویشاوندی، دوستی یا خاطرات دور و دراز باید بمانی، صبوری کنی.
#نغمه_دادور (۱۴۰۵). خسرو خبر نداشت. چاپ اول. تهران: خردگان. صفحهٔ ۷۴.
📗شعر، فرهنگ و ادبیات
@mohsenahmadvandi
#نغمه_دادور (۱۴۰۵). خسرو خبر نداشت. چاپ اول. تهران: خردگان. صفحهٔ ۷۴.
📗شعر، فرهنگ و ادبیات
@mohsenahmadvandi
📚معرّفی کتاب
📗نام کتاب: خسرو خبر نداشت (بخش اول)
◾️نویسنده: نغمه دادور
◾️نوبت چاپ: اول
◾️محل چاپ: تهران
◾️ناشر: خردگان
◾️سال چاپ: ۱۴۰۵
◾️تعداد صفحات: ۲۲۶
◾️معرّفی‌کننده: محسن احمدوندی
رمان «خسرو خبر نداشت» نخستین رمان نغمه دادور است که آن را به‌تازگی (۱۴۰۵) منتشر کرده است. دادور در پیشانی‌نوشت کتابش چنین می‌نویسد:
گریه کن خواهرم، در خانه‌هامان درختی نرویید؛ و درخت‌هایی در شهرهامان و بسیار درخت‌ها در سرزمین‌مان. باد خفته است و شب سال‌هاست آبستن سحر است. من گریه‌هایت را می‌نویسم تا تو بخوانی و خودت یا زنی در همسایگی‌ات را در آن بیابی» (دادور، ۱۴۰۵: ۵).
این پیشانی‌نوشت در اصل پاسخی کنایه‌آمیز به سیمین دانشور و سطرهای پایانی رمان «سووشون» است، آنجا که زری نامۀ تسلیت مَک‌ماهون را که بعد از مرگ یوسف برایش فرستاده است، برای پسرش خسرو ترجمه می‌کند:
به خانه که آمدند، چند نامۀ تسلی‌آمیز رسیده بود. از میان آن‌ها تسلیت مک‌ماهون به دلش نشست و آن را برای خسرو و عمه ترجمه کرد: «گریه نکن خواهرم، در خانه‌ات درختی خواهد رویید و درخت‌هایی در شهرت و بسیار درختان در سرزمینت؛ و باد پیغام هر درختی را به درخت دیگر خواهد رسانید و درخت‌ها از باد خواهند پرسید: در راه که می‌آمدی، سحر را ندیدی؟» (دانشور، ۱۳۴۹: ۳۰۳).
به نظر می‌رسد دادور با ایجاد این رابطۀ بینامتنی به صورت مستقیم به سیمین دانشور ـ نخستین زن رمان‌نویس ایرانی ـ و به صورت غیرمستقیم به روشنفکران قبل از انقلاب واکنش نشان می‌دهد و مورد خطاب قرار می‌دهد تا به آن‌ها بگوید که تمام امیدها و آرزوهایی که شما داشتید و برایشان جنگیدید و نسل بعد از خود را به آن‌ها وعده دادید، دروغ و سرابی بیش نبود. همین نوشتۀ تلخ، کنایه‌آمیز و کوتاه در آغاز رمان، خبر از داستانی یأس‌آلود و مرگ‌اندیشانه می‌دهد؛ داستانی که در آن زندگی رنگ باخته است و به هر سو که سر می‌چرخانی مرگ و نیستی و تباهی جولان می‌دهد.
فصل‌بندی «خسرو خبر نداشت» به این شکل است: یک مقدمهٔ کوتاه با نام «زندگی» در آغاز، چهار فصل در میانه، و یک مؤخرهٔ کوتاه با نام «مرگ» در پایان. وقایع رمان از سال‌های آغازین دهۀ شصت و جنگ تحمیلی آغاز می‌شود و تا اواسط دهۀ هشتاد ادامه می‌یابد. داستان از این جا آغاز می‌شود که سپیده، راوی داستان، به همراه پدرش در خانه‌ای بسیار قدیمی در محلۀ پاچنار اصفهان زندگی می‌کند. تنها کسی که برای سپیده مانده است، پدر پیرش است و تمام ساکنان این خانه و محله یا مرده‌اند و یا هر کدام به سرمسکنی افتاده‌اند. زندگی در این خانه رو به احتضار است و بوی تعفن می‌دهد و سپیده در کنار مراقبت از پدر پیر و سالخورده‌اش مدتی خودش را با نقاشی و موسیقی سرگرم کرده است و حالا قصد دارد به نوشتن پناه ببرد و راه نجات خود از این همه تیرگی و تباهی را در نوشتن می‌داند:
«بعد فهمیدم که باید خودم را با نوشتن علاج کنم، با نوشتن جزئیات، جزئیات نجات‌بخش» (همان: ۱۲).
او می‌خواهد به کودکی‌اش برگردد، به روزهای خوب و سرشاری که همهٔ اعضای خانواده و محله دور هم جمع بودند و زندگی رنگ و بوی دیگری داشت. او می‌خواهد به این کودکی ـ که هرگز دست از سرش برنمی‌دارد ـ برگردد و داستان زندگی خودش، خانواده‌اش و تعدادی از هم‌محله‌ای‌هایش را برای ما روایت کند. «خسرو خبر نداشت» داستان برگشت سپیده به همین گذشتۀ پر فراز و نشیب و روایت آن برای ماست.
📗شعر، فرهنگ و ادبیات
@mohsenahmadvandi
📗نام کتاب: خسرو خبر نداشت (بخش اول)
◾️نویسنده: نغمه دادور
◾️نوبت چاپ: اول
◾️محل چاپ: تهران
◾️ناشر: خردگان
◾️سال چاپ: ۱۴۰۵
◾️تعداد صفحات: ۲۲۶
◾️معرّفی‌کننده: محسن احمدوندی
رمان «خسرو خبر نداشت» نخستین رمان نغمه دادور است که آن را به‌تازگی (۱۴۰۵) منتشر کرده است. دادور در پیشانی‌نوشت کتابش چنین می‌نویسد:
گریه کن خواهرم، در خانه‌هامان درختی نرویید؛ و درخت‌هایی در شهرهامان و بسیار درخت‌ها در سرزمین‌مان. باد خفته است و شب سال‌هاست آبستن سحر است. من گریه‌هایت را می‌نویسم تا تو بخوانی و خودت یا زنی در همسایگی‌ات را در آن بیابی» (دادور، ۱۴۰۵: ۵).
این پیشانی‌نوشت در اصل پاسخی کنایه‌آمیز به سیمین دانشور و سطرهای پایانی رمان «سووشون» است، آنجا که زری نامۀ تسلیت مَک‌ماهون را که بعد از مرگ یوسف برایش فرستاده است، برای پسرش خسرو ترجمه می‌کند:
به خانه که آمدند، چند نامۀ تسلی‌آمیز رسیده بود. از میان آن‌ها تسلیت مک‌ماهون به دلش نشست و آن را برای خسرو و عمه ترجمه کرد: «گریه نکن خواهرم، در خانه‌ات درختی خواهد رویید و درخت‌هایی در شهرت و بسیار درختان در سرزمینت؛ و باد پیغام هر درختی را به درخت دیگر خواهد رسانید و درخت‌ها از باد خواهند پرسید: در راه که می‌آمدی، سحر را ندیدی؟» (دانشور، ۱۳۴۹: ۳۰۳).
به نظر می‌رسد دادور با ایجاد این رابطۀ بینامتنی به صورت مستقیم به سیمین دانشور ـ نخستین زن رمان‌نویس ایرانی ـ و به صورت غیرمستقیم به روشنفکران قبل از انقلاب واکنش نشان می‌دهد و مورد خطاب قرار می‌دهد تا به آن‌ها بگوید که تمام امیدها و آرزوهایی که شما داشتید و برایشان جنگیدید و نسل بعد از خود را به آن‌ها وعده دادید، دروغ و سرابی بیش نبود. همین نوشتۀ تلخ، کنایه‌آمیز و کوتاه در آغاز رمان، خبر از داستانی یأس‌آلود و مرگ‌اندیشانه می‌دهد؛ داستانی که در آن زندگی رنگ باخته است و به هر سو که سر می‌چرخانی مرگ و نیستی و تباهی جولان می‌دهد.
فصل‌بندی «خسرو خبر نداشت» به این شکل است: یک مقدمهٔ کوتاه با نام «زندگی» در آغاز، چهار فصل در میانه، و یک مؤخرهٔ کوتاه با نام «مرگ» در پایان. وقایع رمان از سال‌های آغازین دهۀ شصت و جنگ تحمیلی آغاز می‌شود و تا اواسط دهۀ هشتاد ادامه می‌یابد. داستان از این جا آغاز می‌شود که سپیده، راوی داستان، به همراه پدرش در خانه‌ای بسیار قدیمی در محلۀ پاچنار اصفهان زندگی می‌کند. تنها کسی که برای سپیده مانده است، پدر پیرش است و تمام ساکنان این خانه و محله یا مرده‌اند و یا هر کدام به سرمسکنی افتاده‌اند. زندگی در این خانه رو به احتضار است و بوی تعفن می‌دهد و سپیده در کنار مراقبت از پدر پیر و سالخورده‌اش مدتی خودش را با نقاشی و موسیقی سرگرم کرده است و حالا قصد دارد به نوشتن پناه ببرد و راه نجات خود از این همه تیرگی و تباهی را در نوشتن می‌داند:
«بعد فهمیدم که باید خودم را با نوشتن علاج کنم، با نوشتن جزئیات، جزئیات نجات‌بخش» (همان: ۱۲).
او می‌خواهد به کودکی‌اش برگردد، به روزهای خوب و سرشاری که همهٔ اعضای خانواده و محله دور هم جمع بودند و زندگی رنگ و بوی دیگری داشت. او می‌خواهد به این کودکی ـ که هرگز دست از سرش برنمی‌دارد ـ برگردد و داستان زندگی خودش، خانواده‌اش و تعدادی از هم‌محله‌ای‌هایش را برای ما روایت کند. «خسرو خبر نداشت» داستان برگشت سپیده به همین گذشتۀ پر فراز و نشیب و روایت آن برای ماست.
📗شعر، فرهنگ و ادبیات
@mohsenahmadvandi
📚معرّفی کتاب
📗نام کتاب: خسرو خبر نداشت (بخش دوم)
◾️نویسنده: نغمه دادور
◾️نوبت چاپ: اول
◾️محل چاپ: تهران
◾️ناشر: خردگان
◾️سال چاپ: ۱۴۰۵
◾️تعداد صفحات: ۲۲۶
◾️معرّفی‌کننده: محسن احمدوندی
خانۀ قدیمی‌ای که سپیده و پدرش، بهزاد، در آن ساکن‌اند، از پدر و مادر بهزاد، آقاجان و بی‌بی، به آن‌ها به ارث رسیده است. آقاجان وقتی بیست‌ساله بوده با بی‌بی، دختر یکی یک دانۀ حاج توفیق، ازدواج می‌کند و هفت سال برای ساختن این خانه زحمت می‌کشد. بی‌بی بچه‌های فراوانی به دنیا می‌آورد، اما تنها دو پسر به نام‌های بهزاد و بهرام برایش زنده می‌ماند و مابقی بچه‌هایش می‌میرند. بهزاد و بهرام هر دو اهل کتاب‌اند. بهزاد اغلب فلسفه و تاریخ می‌خواند و بهرام شعر و ادبیات و داستان. سلیقۀ سپیده در کتاب خواندن بیشتر به عمویش بهرام برده است تا پدرش بهزاد. سپیده عاشق بی‌بی است و بی‌بی هم نوه‌اش را از بن جان دوست دارد و نام سپیده را هم خودش برایش انتخاب کرده است: «بخت من سیاه بود ننه. نشد سری تو سرا دربیارم. اسم تو رو گذاشتم سپیده که ایشالا پیشونی‌‌نوشتِتَم سفید باشه!» (همان: ۱۸).
کودکی سپیده همزمان با سال‌های جنگ ایران و عراق و آژیر قرمز و بمباران هوایی است. یکی از اتفاقات ناخوشایندی که در هشت‌سالگی برای او می‌افتد این است که یک روز در حین بازی از روی درخت شاتوتِ داخل حیاط می‌افتد و برجستگی و زواید درخت در تنش فرو می‌رود و پردۀ بکارتش را پاره می‌کند. اتفاقی که تأثیر منفی آن سال‌های سال با اوست و شاید یکی از دلایلی که او در طول رمان هرگز پاپی عشق نمی‌شود و به ازدواج فکر نمی‌کند، همین مسئله باشد.
در همین محله و چند خانه آن‌ورترِ خانۀ آقاجان و بی‌بی، خانۀ فیض‌الله و حوری است. این زوج مدام با هم دعوا دارند و بچه‌هایشان، امیر و مریم و اکرم، از دست این دو، به خانۀ آقاجان و بی‌بی پناه می‌آورند. مریم همبازی سپیده است و این دو همدیگر را خیلی دوست دارند. مریم سیزده چهارده سال دارد و سپیده هشت سال. بی‌بی قصد دارد مریم را برای بهرام پسرش بگیرد و به همین دلیل او را از عالم‌تاج، مادر فیضی و مادربزرگ مریم، خواستگاری می‌کند، اما عالم‌تاج جواب رد می‌دهد.
رمان در اینجا به عقب برمی‌گردد و داستان زندگی فیضی و حوری و دلیل این جنگ و جدال‌ها را برای ما شرح می‌دهد. فیضی بیست و یکی دو سالش بوده که با حاجی صیرفیان به روستاهای چهارمحال‌بختیاری می‌رفته و قالی‌هایی را که زنان روستایی می‌بافته‌اند، می‌خریده‌اند و به شهر می‌آورده‌اند و می‌فروخته‌اند. فیضی در یکی از همین روستاها به نام یاسه‌چای، حوریِ هفده‌هجده‌ساله را می‌بیند و عاشقش می‌شود. مادر حوری، سرورآغا، یک ماه پیش مرده است و حاجی صیرفیان حوری را ـ که حالا بی‌کس و تنها شده است ـ برای فیضی به زنی می‌گیرد. فیضی و حوری ازدواج می‌کنند و زندگی عاشقانه‌ای را هم آغاز می‌کنند، اما مدتی بعد که فیضی پای منقل می‌نشیند و وافور را به دست می‌گیرد، رابطۀ این دو شکرآب می‌شود و حوری به او دیگر محل نمی‌گذارد و همین امر باعث می‌شود که فیضی برای گرفتن انتقام از او به فکر ازدواج با زن دومی به اسم فرشته بیفتد. قصد فیضی از ازدواج دوم، بیشتر گرفتن انتقام از کممحلیهای حوری است وگرنه علاقۀ چندانی به فرشته ندارد. عالم‌تاج هم چون از عروسش دل‌خوشی ندارد، از ازدواج دوم فیضی دفاع می‌کند تا حوری را بچزاند. این دعواها کار را به جایی می‌رساند که در نهایت، یک روز حوری خودش را در حیاط خانه و پیش چشم بچه‌هایش به آتش می‌کشد. او وصیت می‌کند بعد از مرگ، جنازه‌اش را در روستای یاسه‌چای، در کنار قبر مادرش، سرورآغا، به خاک بسپرند.
📗شعر، فرهنگ و ادبیات
@mohsenahmadvandi
📗نام کتاب: خسرو خبر نداشت (بخش دوم)
◾️نویسنده: نغمه دادور
◾️نوبت چاپ: اول
◾️محل چاپ: تهران
◾️ناشر: خردگان
◾️سال چاپ: ۱۴۰۵
◾️تعداد صفحات: ۲۲۶
◾️معرّفی‌کننده: محسن احمدوندی
خانۀ قدیمی‌ای که سپیده و پدرش، بهزاد، در آن ساکن‌اند، از پدر و مادر بهزاد، آقاجان و بی‌بی، به آن‌ها به ارث رسیده است. آقاجان وقتی بیست‌ساله بوده با بی‌بی، دختر یکی یک دانۀ حاج توفیق، ازدواج می‌کند و هفت سال برای ساختن این خانه زحمت می‌کشد. بی‌بی بچه‌های فراوانی به دنیا می‌آورد، اما تنها دو پسر به نام‌های بهزاد و بهرام برایش زنده می‌ماند و مابقی بچه‌هایش می‌میرند. بهزاد و بهرام هر دو اهل کتاب‌اند. بهزاد اغلب فلسفه و تاریخ می‌خواند و بهرام شعر و ادبیات و داستان. سلیقۀ سپیده در کتاب خواندن بیشتر به عمویش بهرام برده است تا پدرش بهزاد. سپیده عاشق بی‌بی است و بی‌بی هم نوه‌اش را از بن جان دوست دارد و نام سپیده را هم خودش برایش انتخاب کرده است: «بخت من سیاه بود ننه. نشد سری تو سرا دربیارم. اسم تو رو گذاشتم سپیده که ایشالا پیشونی‌‌نوشتِتَم سفید باشه!» (همان: ۱۸).
کودکی سپیده همزمان با سال‌های جنگ ایران و عراق و آژیر قرمز و بمباران هوایی است. یکی از اتفاقات ناخوشایندی که در هشت‌سالگی برای او می‌افتد این است که یک روز در حین بازی از روی درخت شاتوتِ داخل حیاط می‌افتد و برجستگی و زواید درخت در تنش فرو می‌رود و پردۀ بکارتش را پاره می‌کند. اتفاقی که تأثیر منفی آن سال‌های سال با اوست و شاید یکی از دلایلی که او در طول رمان هرگز پاپی عشق نمی‌شود و به ازدواج فکر نمی‌کند، همین مسئله باشد.
در همین محله و چند خانه آن‌ورترِ خانۀ آقاجان و بی‌بی، خانۀ فیض‌الله و حوری است. این زوج مدام با هم دعوا دارند و بچه‌هایشان، امیر و مریم و اکرم، از دست این دو، به خانۀ آقاجان و بی‌بی پناه می‌آورند. مریم همبازی سپیده است و این دو همدیگر را خیلی دوست دارند. مریم سیزده چهارده سال دارد و سپیده هشت سال. بی‌بی قصد دارد مریم را برای بهرام پسرش بگیرد و به همین دلیل او را از عالم‌تاج، مادر فیضی و مادربزرگ مریم، خواستگاری می‌کند، اما عالم‌تاج جواب رد می‌دهد.
رمان در اینجا به عقب برمی‌گردد و داستان زندگی فیضی و حوری و دلیل این جنگ و جدال‌ها را برای ما شرح می‌دهد. فیضی بیست و یکی دو سالش بوده که با حاجی صیرفیان به روستاهای چهارمحال‌بختیاری می‌رفته و قالی‌هایی را که زنان روستایی می‌بافته‌اند، می‌خریده‌اند و به شهر می‌آورده‌اند و می‌فروخته‌اند. فیضی در یکی از همین روستاها به نام یاسه‌چای، حوریِ هفده‌هجده‌ساله را می‌بیند و عاشقش می‌شود. مادر حوری، سرورآغا، یک ماه پیش مرده است و حاجی صیرفیان حوری را ـ که حالا بی‌کس و تنها شده است ـ برای فیضی به زنی می‌گیرد. فیضی و حوری ازدواج می‌کنند و زندگی عاشقانه‌ای را هم آغاز می‌کنند، اما مدتی بعد که فیضی پای منقل می‌نشیند و وافور را به دست می‌گیرد، رابطۀ این دو شکرآب می‌شود و حوری به او دیگر محل نمی‌گذارد و همین امر باعث می‌شود که فیضی برای گرفتن انتقام از او به فکر ازدواج با زن دومی به اسم فرشته بیفتد. قصد فیضی از ازدواج دوم، بیشتر گرفتن انتقام از کممحلیهای حوری است وگرنه علاقۀ چندانی به فرشته ندارد. عالم‌تاج هم چون از عروسش دل‌خوشی ندارد، از ازدواج دوم فیضی دفاع می‌کند تا حوری را بچزاند. این دعواها کار را به جایی می‌رساند که در نهایت، یک روز حوری خودش را در حیاط خانه و پیش چشم بچه‌هایش به آتش می‌کشد. او وصیت می‌کند بعد از مرگ، جنازه‌اش را در روستای یاسه‌چای، در کنار قبر مادرش، سرورآغا، به خاک بسپرند.
📗شعر، فرهنگ و ادبیات
@mohsenahmadvandi
📚معرّفی کتاب
📗نام کتاب: خسرو خبر نداشت (بخش سوم)
◾️نویسنده: نغمه دادور
◾️نوبت چاپ: اول
◾️محل چاپ: تهران
◾️ناشر: خردگان
◾️سال چاپ: ۱۴۰۵
◾️تعداد صفحات: ۲۲۶
◾️معرّفی‌کننده: محسن احمدوندی
بعد از مرگ حوری، فیضی با فرشته ازدواج می‌کند. ورود فرشته به خانۀ فیضی همان و دعواهای مریم و نامادریاش همان. مریم از فرشته متنفر است و مدام با او کلنجار می‌رود تا در نهایت یک شب خانه را ترک می‌کند. جستجوهای اهالی خانه برای یافتن مریم به جایی نمی‌رسد و دو روز بعد خودش به خانه برمی‌گردد. او در دو شبی که خانه نبوده است با احمد، یکی از پسرهای محله، وارد رابطه شده و از او بار برگرفته است، البته مریم هرگز پیش خانواده‌اش سخنی از احمد به میان نمی‌آورد.
بعد از برگشتن مریم، عالم که قضیه را فهمیده، یکی از اقوام ایلیاتی‌اش به نام برزو را از کوه‌ها و دشت‌های ایذه به اصفهان می‌کشاند و از او می‌خواهد برای حفظ آبروی فامیل هم که شده، مریم را به زنی بگیرد. برزو مردی چهل‌وچندساله و پامنقلی است، او سی سال از مریم بزرگ‌تر است. برزو قبلاً دو زن گرفته که هر دو مرده‌اند و صاحب پسری دزد و حشیشی به نام فریدون است. او مریم را عقد می‌کند و با خود به میان ایلش در ایذه می‌برد.
وقتی به گذشته برمی‌گردیم، سرنوشت عالم هم بی‌شباهت به مریم نبوده است. او هم در جوانی، زمانی که در ایل زندگی می‌کرده، از مردی به نام سهراب، که چوپان پدرش بوده، باردار شده است. سهراب به بهانۀ کار در کویت او را رها می‌کند و به اصفهان می‌آید. عالم هم با پسری در شکم به اصفهان می‌آید و در همین شهر ساکن می‌شود و فیضی را به دنیا می‌آورد و با هزار رنج و مشقت بزرگ می‌کند و دیگر هرگز به میان ایل برنمی‌گردد.
بعد از ماجرای مریم، فیضی و خانواده‌اش محلۀ پاچنار را ترک می‌کنند و به جای دیگری از اصفهان نقل‌مکان می‌کنند. بعد از رفتن مریم، سال‌های خوش کودکی سپیده هم پایان می‌یابد و سال‌های خاکستری زندگی‌اش از راه می‌رسند. سپیده به پیشنهاد پدرش شروع به درس خواندن برای کنکور می‌کند؛ اما در همین ایام، مادرش کلیه‌هایش را از دست می‌دهد و دیالیز هم جواب نمی‌دهد و در مدت کوتاهی می‌میرد. بعدش بی‌بی سرطان می‌گیرد و می‌میرد. بعد هم آقاجان در فراق بی‌بی دق‌مرگ می‌شود. سیر اتفاقات ناخوشایند، کنکور دادن سپیده را چند سال به تأخیر می‌اندازد تا در نهایت او در بیست‌ویک‌سالگی و با تشویق‌های مکرر پدرش در کنکور شرکت می‌کند و در رشتۀ ادبیات فارسی دانشگاه تهران پذیرفته می‌شود. سپیده در دانشگاه، درگیر اعتراضات دانشجویی و وقایع کوی دانشگاه می‌شود و از دانشگاه اخراج می‌گردد. در همین ایام عمو بهرام به آلمان مهاجرت می‌کند و بهزاد تنها می‌ماند و سپیده ناگزیر به اصفهان و محلۀ پاچنار برمی‌گردد تا در کنار پدرِ پیرِ تنهایش باشد.
بهزاد دوستی به اسم خسرو دارد. خسرو استاد دانشگاه است و سپیده، به عادت کودکی، او را عمو خسرو صدا می‌زند. در این سال‌ها، عمو خسرو تنها کس و کار بهزاد و سپیده در اصفهان است. مهمانی‌های سه‌نفرۀ آن‌ها اغلب به بحث و جدل بر سر مسائل سیاسی می‌گذرد. بهزاد عضو حزب توده بوده و هنوز هم به آرمان‌های چپ پایبند است، اما خسرو بهزاد را آدمی فناتیک، متعصب و ایدئولوژیک می‌داند که عمرش را به پای دفاع از حزب حرام کرده است. خسرو حزب توده را پیاده‌نظام ارتش سرخ می‌داند.
📗شعر، فرهنگ و ادبیات
@mohsenahmadvandi
📗نام کتاب: خسرو خبر نداشت (بخش سوم)
◾️نویسنده: نغمه دادور
◾️نوبت چاپ: اول
◾️محل چاپ: تهران
◾️ناشر: خردگان
◾️سال چاپ: ۱۴۰۵
◾️تعداد صفحات: ۲۲۶
◾️معرّفی‌کننده: محسن احمدوندی
بعد از مرگ حوری، فیضی با فرشته ازدواج می‌کند. ورود فرشته به خانۀ فیضی همان و دعواهای مریم و نامادریاش همان. مریم از فرشته متنفر است و مدام با او کلنجار می‌رود تا در نهایت یک شب خانه را ترک می‌کند. جستجوهای اهالی خانه برای یافتن مریم به جایی نمی‌رسد و دو روز بعد خودش به خانه برمی‌گردد. او در دو شبی که خانه نبوده است با احمد، یکی از پسرهای محله، وارد رابطه شده و از او بار برگرفته است، البته مریم هرگز پیش خانواده‌اش سخنی از احمد به میان نمی‌آورد.
بعد از برگشتن مریم، عالم که قضیه را فهمیده، یکی از اقوام ایلیاتی‌اش به نام برزو را از کوه‌ها و دشت‌های ایذه به اصفهان می‌کشاند و از او می‌خواهد برای حفظ آبروی فامیل هم که شده، مریم را به زنی بگیرد. برزو مردی چهل‌وچندساله و پامنقلی است، او سی سال از مریم بزرگ‌تر است. برزو قبلاً دو زن گرفته که هر دو مرده‌اند و صاحب پسری دزد و حشیشی به نام فریدون است. او مریم را عقد می‌کند و با خود به میان ایلش در ایذه می‌برد.
وقتی به گذشته برمی‌گردیم، سرنوشت عالم هم بی‌شباهت به مریم نبوده است. او هم در جوانی، زمانی که در ایل زندگی می‌کرده، از مردی به نام سهراب، که چوپان پدرش بوده، باردار شده است. سهراب به بهانۀ کار در کویت او را رها می‌کند و به اصفهان می‌آید. عالم هم با پسری در شکم به اصفهان می‌آید و در همین شهر ساکن می‌شود و فیضی را به دنیا می‌آورد و با هزار رنج و مشقت بزرگ می‌کند و دیگر هرگز به میان ایل برنمی‌گردد.
بعد از ماجرای مریم، فیضی و خانواده‌اش محلۀ پاچنار را ترک می‌کنند و به جای دیگری از اصفهان نقل‌مکان می‌کنند. بعد از رفتن مریم، سال‌های خوش کودکی سپیده هم پایان می‌یابد و سال‌های خاکستری زندگی‌اش از راه می‌رسند. سپیده به پیشنهاد پدرش شروع به درس خواندن برای کنکور می‌کند؛ اما در همین ایام، مادرش کلیه‌هایش را از دست می‌دهد و دیالیز هم جواب نمی‌دهد و در مدت کوتاهی می‌میرد. بعدش بی‌بی سرطان می‌گیرد و می‌میرد. بعد هم آقاجان در فراق بی‌بی دق‌مرگ می‌شود. سیر اتفاقات ناخوشایند، کنکور دادن سپیده را چند سال به تأخیر می‌اندازد تا در نهایت او در بیست‌ویک‌سالگی و با تشویق‌های مکرر پدرش در کنکور شرکت می‌کند و در رشتۀ ادبیات فارسی دانشگاه تهران پذیرفته می‌شود. سپیده در دانشگاه، درگیر اعتراضات دانشجویی و وقایع کوی دانشگاه می‌شود و از دانشگاه اخراج می‌گردد. در همین ایام عمو بهرام به آلمان مهاجرت می‌کند و بهزاد تنها می‌ماند و سپیده ناگزیر به اصفهان و محلۀ پاچنار برمی‌گردد تا در کنار پدرِ پیرِ تنهایش باشد.
بهزاد دوستی به اسم خسرو دارد. خسرو استاد دانشگاه است و سپیده، به عادت کودکی، او را عمو خسرو صدا می‌زند. در این سال‌ها، عمو خسرو تنها کس و کار بهزاد و سپیده در اصفهان است. مهمانی‌های سه‌نفرۀ آن‌ها اغلب به بحث و جدل بر سر مسائل سیاسی می‌گذرد. بهزاد عضو حزب توده بوده و هنوز هم به آرمان‌های چپ پایبند است، اما خسرو بهزاد را آدمی فناتیک، متعصب و ایدئولوژیک می‌داند که عمرش را به پای دفاع از حزب حرام کرده است. خسرو حزب توده را پیاده‌نظام ارتش سرخ می‌داند.
📗شعر، فرهنگ و ادبیات
@mohsenahmadvandi
📚معرّفی کتاب
📗نام کتاب: خسرو خبر نداشت (بخش چهارم)
◾️نویسنده: نغمه دادور
◾️نوبت چاپ: اول
◾️محل چاپ: تهران
◾️ناشر: خردگان
◾️سال چاپ: ۱۴۰۵
◾️تعداد صفحات: ۲۲۶
◾️معرّفی‌کننده: محسن احمدوندی
در همین ایام، یک روز زنگ در خانۀ سپیده به صدا درمی‌آید. سپیده در را باز می‌کند و می‌بیند مریم پشت در است. او بعد از پانزده سال به دیدن سپیده آمده است و ماجراهای زندگی‌اش بعد از ازدواج با برزو را برای سپیده تعریف می‌کند.
مریم بعد از ازدواج، با برزو به میان ایل او در منطقه‌ای به نام درۀ هفت‌چشمه می‌رود. مادر برزو، خانم بی‌بی، مریم را بسیار دوست دارد و به او محبت می‌کند و آرزومند است که برزو از مریم صاحب پسری بشود. مریم پنج‌ماهه باردار است که برزو تصادف می‌کند و می‌میرد. فریدون، پسر برزو، که از به دنیا آمدن فرزند مریم ترسان است و نمی‌خواهد ماترک برزو را با هیچ میراث‌خوار دیگری شریک شود، مریم را دواخور می‌کند تا بچه‌اش را از این طریق سر به نیست کند، اما نقشه‌اش نمی‌گیرد. بچۀ مریم به دنیا می‌آید، اما برخلاف آرزوی خانم بی‌بی، دختر است و به همین دلیل خانم بی‌بی از مریم می‌خواهد ایل را ترک کند و به خانۀ پدری‌اش در اصفهان برگردد. مریم با دخترش عاطفه به خانۀ فیضی برمی‌گردد. فرشته، نامادریِ مریم، که از برگشتن او ناراحت است و چشم دیدن او را ندارد، می‌خواهد هر طور که شده دوباره او را به شوهر بدهد. مدتی بعد، با پادرمیانی فرشته، مریم با وحید ازدواج می‌کند. وحید از اقوام فرشته است و بوتیک لباس‌های تاناکورا دارد. چندی از این ازدواج می‌گذرد و یک روز مریم فرشته را با وحید در خانۀ خودش می‌یابد و به رابطۀ پنهانی این دو پی می‌برد، او این ماجرا را به فیضی که حالا درب‌وداغان شده و شب روزی پای بساط تریاک است، می‌گوید؛ اما راه به جایی نمی‌برد، بنابراین می‌سوزد و می‌سازد و برای مدتی به قرص‌های ضدافسردگی پناه می‌برد.
حالا مریمِ سی‌ساله بعد از پانزده سال به محلۀ پاچنار برگشته و به دیدار دوست قدیمی‌اش سپیده آمده است. مریم مدتی بعد با تشویق سپیده در یک آرایشگاه مشغول به کار می‌شود و از وحید جدا می‌شود. رابطۀ مریم و سپیده بعد از جدایی از وحید، روزبه‌روز بیشتر و بیشتر می‌شود. حالا مهمانی‌های آن‌ها چهارنفره شده است: سپیده و پدرش، عمو خسرو و مریم. عمو خسرو زیرِ دست‌وبالِ مریم را می‌گیرد، کتابخانه‌ای برایش تدارک می‌بیند و از او می‌خواهد ادامه تحصیل بدهد. مریم هم کمک‌کار پیرمرد می‌شود و همین امر حال خسرو را روبه‌راه می‌کند. هفت سال به همین منوال می‌گذرد. خسروِ هفتاد‌وپنج‌ساله در کنار مریمِ سی‌وهفت‌ساله احساس جوانی می‌کند و روزهای خوشی را این جمع چهارنفره از سر می‌گذرانند، اما این خوشبختی طولی نمی‌کشد و با اضافه شدن دکتر ناصر به این جمع، همه چیز دوباره از هم می‌پاشد.
📗شعر، فرهنگ و ادبیات
@mohsenahmadvandi
📗نام کتاب: خسرو خبر نداشت (بخش چهارم)
◾️نویسنده: نغمه دادور
◾️نوبت چاپ: اول
◾️محل چاپ: تهران
◾️ناشر: خردگان
◾️سال چاپ: ۱۴۰۵
◾️تعداد صفحات: ۲۲۶
◾️معرّفی‌کننده: محسن احمدوندی
در همین ایام، یک روز زنگ در خانۀ سپیده به صدا درمی‌آید. سپیده در را باز می‌کند و می‌بیند مریم پشت در است. او بعد از پانزده سال به دیدن سپیده آمده است و ماجراهای زندگی‌اش بعد از ازدواج با برزو را برای سپیده تعریف می‌کند.
مریم بعد از ازدواج، با برزو به میان ایل او در منطقه‌ای به نام درۀ هفت‌چشمه می‌رود. مادر برزو، خانم بی‌بی، مریم را بسیار دوست دارد و به او محبت می‌کند و آرزومند است که برزو از مریم صاحب پسری بشود. مریم پنج‌ماهه باردار است که برزو تصادف می‌کند و می‌میرد. فریدون، پسر برزو، که از به دنیا آمدن فرزند مریم ترسان است و نمی‌خواهد ماترک برزو را با هیچ میراث‌خوار دیگری شریک شود، مریم را دواخور می‌کند تا بچه‌اش را از این طریق سر به نیست کند، اما نقشه‌اش نمی‌گیرد. بچۀ مریم به دنیا می‌آید، اما برخلاف آرزوی خانم بی‌بی، دختر است و به همین دلیل خانم بی‌بی از مریم می‌خواهد ایل را ترک کند و به خانۀ پدری‌اش در اصفهان برگردد. مریم با دخترش عاطفه به خانۀ فیضی برمی‌گردد. فرشته، نامادریِ مریم، که از برگشتن او ناراحت است و چشم دیدن او را ندارد، می‌خواهد هر طور که شده دوباره او را به شوهر بدهد. مدتی بعد، با پادرمیانی فرشته، مریم با وحید ازدواج می‌کند. وحید از اقوام فرشته است و بوتیک لباس‌های تاناکورا دارد. چندی از این ازدواج می‌گذرد و یک روز مریم فرشته را با وحید در خانۀ خودش می‌یابد و به رابطۀ پنهانی این دو پی می‌برد، او این ماجرا را به فیضی که حالا درب‌وداغان شده و شب روزی پای بساط تریاک است، می‌گوید؛ اما راه به جایی نمی‌برد، بنابراین می‌سوزد و می‌سازد و برای مدتی به قرص‌های ضدافسردگی پناه می‌برد.
حالا مریمِ سی‌ساله بعد از پانزده سال به محلۀ پاچنار برگشته و به دیدار دوست قدیمی‌اش سپیده آمده است. مریم مدتی بعد با تشویق سپیده در یک آرایشگاه مشغول به کار می‌شود و از وحید جدا می‌شود. رابطۀ مریم و سپیده بعد از جدایی از وحید، روزبه‌روز بیشتر و بیشتر می‌شود. حالا مهمانی‌های آن‌ها چهارنفره شده است: سپیده و پدرش، عمو خسرو و مریم. عمو خسرو زیرِ دست‌وبالِ مریم را می‌گیرد، کتابخانه‌ای برایش تدارک می‌بیند و از او می‌خواهد ادامه تحصیل بدهد. مریم هم کمک‌کار پیرمرد می‌شود و همین امر حال خسرو را روبه‌راه می‌کند. هفت سال به همین منوال می‌گذرد. خسروِ هفتاد‌وپنج‌ساله در کنار مریمِ سی‌وهفت‌ساله احساس جوانی می‌کند و روزهای خوشی را این جمع چهارنفره از سر می‌گذرانند، اما این خوشبختی طولی نمی‌کشد و با اضافه شدن دکتر ناصر به این جمع، همه چیز دوباره از هم می‌پاشد.
📗شعر، فرهنگ و ادبیات
@mohsenahmadvandi
📚معرّفی کتاب
📗نام کتاب: خسرو خبر نداشت (بخش پنجم)
◾️نویسنده: نغمه دادور
◾️نوبت چاپ: اول
◾️محل چاپ: تهران
◾️ناشر: خردگان
◾️سال چاپ: ۱۴۰۵
◾️تعداد صفحات: ۲۲۶
◾️معرّفی‌کننده: محسن احمدوندی
ناصر استاد دانشگاه بوده است. او که برای یک سخنرانی به اصفهان آمده؛ با همسرش افسانه، مهمان بهزاد و سپیده می‌شود. ناصر هم زندگی پر فراز و نشیبی داشته است. او در آمریکا فلسفۀ ادیان خوانده؛ سپس به ایران برگشته و استاد دانشگاه و مدیر مؤسسه‌ای فرهنگی شده و برو و بیایی پیدا کرده، اما بعد اخراج شده است. ناصر زنی به اسم ژیلا داشته که هفت هشت سال روی جا افتاده و بعد هم فوت کرده است. او بعد از زمین‌گیر شدن ژیلا، برای رفع و رجوع کارهای خانه، زن دومی می‌گیرد و همین باعث می‌شود که بچه‌هایش او را ترک کنند. بعد از مرگ ژیلا، ناصر زن‌های متعددی را تجربه می‌کند، اما هیچ کدام از آن‌ها نمی‌توانند جای خالی ژیلا را برایش پر کنند. یکی از این زن‌ها افسانه است. افسانه و ناصر بیست و پنج سال همکار بوده‌اند و افسانه چند سالی هم رئیس دفتر ناصر بوده است. او حدود شصت سال دارد و قبلاً یک ازدواج ناموفق داشته و از شوهر قبلی‌اش خیانت دیده و جدا شده است. ناصر، بعد از اخراج، با افسانه ازدواج سپید می‌کند و این دو پنج سال است که با هم هم‌خانه‌اند. ناصر هم مثل اغلب مردهای داستان، اهل دود و دم است و اغلب زندگی‌اش را پای منقل می‌گذراند. ناصر در دورهمی خانۀ بهزاد، مریم را می‌بیند و یک دل نه صد دل عاشقش می‌شود و با او وارد رابطه می‌شود. مریم هم که می‌بیند ناصر وضع مالی خوبی دارد، از این فرصت استفاده می‌کند و از او دلبری می‌کند. ناصر مریم را صیغه می‌کند و به تهران می‌برد و در تجریش سکنی می‌دهد. او همۀ این کارها را پیش چشم افسانه انجام می‌دهد، افسانه‌ای که سال‌ها صادقانه به او عشق ورزیده و در روزهای سخت کنارش بوده و کمکش کرده است. این اتفاق افسانه را به هم می‌ریزد و در نهایت تاب تحمل این شرایط را ندارد و دست به خودکشی می‌زند. از این طرف، عمو خسرو هم بعد از رفتن مریم، از لحاظ روحی فرو‌می‌پاشد و مدتی بعد می‌میرد.
در مؤخرۀ کوتاه رمان با نام «مرگ»، دوباره به سپیده برمی‌گردیم و متوجه می‌شویم که شش ماه است پدرش مرده است. سپیده داستانی نوشته است و ویرایش نهایی آن را برای چاپ آمده کرده است، داستانی که «عصارۀ استیصال او در مواجهه با پوچی زندگی است» (همان: ۲۲۳). او حالا در میان انبوه کتاب‌هایش تنهای تنها شده است و دلتنگ تمام رفتگانی است که یک روز در این خانه و محله زندگی کرده‌اند. عمو بهرام از سپیده خواسته به آلمان مهاجرت کند، اما او ماندن در همین خانه را ترجیح داده است و رمان با این جملات پایان می‌یابد:
هویت من اینجاست. این منم. با همین در سبز چوبی قدیمی، با همین حوض شش‌ضلعی سنگی بدون ماهی و حیاط و ایوان خالی مانده از بی‌بی و آقاجان، همین درخت شاتوت و کاج‌های چهار طرف باغچه، با همین کتاب‌ها و قلم‌ها و کاغذها و با همین همهمۀ صبحگاهی گنجشک‌ها (همان: ۲۲۶).
📗شعر، فرهنگ و ادبیات
@mohsenahmadvandi
📗نام کتاب: خسرو خبر نداشت (بخش پنجم)
◾️نویسنده: نغمه دادور
◾️نوبت چاپ: اول
◾️محل چاپ: تهران
◾️ناشر: خردگان
◾️سال چاپ: ۱۴۰۵
◾️تعداد صفحات: ۲۲۶
◾️معرّفی‌کننده: محسن احمدوندی
ناصر استاد دانشگاه بوده است. او که برای یک سخنرانی به اصفهان آمده؛ با همسرش افسانه، مهمان بهزاد و سپیده می‌شود. ناصر هم زندگی پر فراز و نشیبی داشته است. او در آمریکا فلسفۀ ادیان خوانده؛ سپس به ایران برگشته و استاد دانشگاه و مدیر مؤسسه‌ای فرهنگی شده و برو و بیایی پیدا کرده، اما بعد اخراج شده است. ناصر زنی به اسم ژیلا داشته که هفت هشت سال روی جا افتاده و بعد هم فوت کرده است. او بعد از زمین‌گیر شدن ژیلا، برای رفع و رجوع کارهای خانه، زن دومی می‌گیرد و همین باعث می‌شود که بچه‌هایش او را ترک کنند. بعد از مرگ ژیلا، ناصر زن‌های متعددی را تجربه می‌کند، اما هیچ کدام از آن‌ها نمی‌توانند جای خالی ژیلا را برایش پر کنند. یکی از این زن‌ها افسانه است. افسانه و ناصر بیست و پنج سال همکار بوده‌اند و افسانه چند سالی هم رئیس دفتر ناصر بوده است. او حدود شصت سال دارد و قبلاً یک ازدواج ناموفق داشته و از شوهر قبلی‌اش خیانت دیده و جدا شده است. ناصر، بعد از اخراج، با افسانه ازدواج سپید می‌کند و این دو پنج سال است که با هم هم‌خانه‌اند. ناصر هم مثل اغلب مردهای داستان، اهل دود و دم است و اغلب زندگی‌اش را پای منقل می‌گذراند. ناصر در دورهمی خانۀ بهزاد، مریم را می‌بیند و یک دل نه صد دل عاشقش می‌شود و با او وارد رابطه می‌شود. مریم هم که می‌بیند ناصر وضع مالی خوبی دارد، از این فرصت استفاده می‌کند و از او دلبری می‌کند. ناصر مریم را صیغه می‌کند و به تهران می‌برد و در تجریش سکنی می‌دهد. او همۀ این کارها را پیش چشم افسانه انجام می‌دهد، افسانه‌ای که سال‌ها صادقانه به او عشق ورزیده و در روزهای سخت کنارش بوده و کمکش کرده است. این اتفاق افسانه را به هم می‌ریزد و در نهایت تاب تحمل این شرایط را ندارد و دست به خودکشی می‌زند. از این طرف، عمو خسرو هم بعد از رفتن مریم، از لحاظ روحی فرو‌می‌پاشد و مدتی بعد می‌میرد.
در مؤخرۀ کوتاه رمان با نام «مرگ»، دوباره به سپیده برمی‌گردیم و متوجه می‌شویم که شش ماه است پدرش مرده است. سپیده داستانی نوشته است و ویرایش نهایی آن را برای چاپ آمده کرده است، داستانی که «عصارۀ استیصال او در مواجهه با پوچی زندگی است» (همان: ۲۲۳). او حالا در میان انبوه کتاب‌هایش تنهای تنها شده است و دلتنگ تمام رفتگانی است که یک روز در این خانه و محله زندگی کرده‌اند. عمو بهرام از سپیده خواسته به آلمان مهاجرت کند، اما او ماندن در همین خانه را ترجیح داده است و رمان با این جملات پایان می‌یابد:
هویت من اینجاست. این منم. با همین در سبز چوبی قدیمی، با همین حوض شش‌ضلعی سنگی بدون ماهی و حیاط و ایوان خالی مانده از بی‌بی و آقاجان، همین درخت شاتوت و کاج‌های چهار طرف باغچه، با همین کتاب‌ها و قلم‌ها و کاغذها و با همین همهمۀ صبحگاهی گنجشک‌ها (همان: ۲۲۶).
📗شعر، فرهنگ و ادبیات
@mohsenahmadvandi