📚
از میان کتاب‌های خوبی که امسال خوانده‌ام چهارتا خوب‌تر بودند. دوتا از آنها عمومی هستند و دوتایشان تخصصی: ظرافت جوجه تیغی اثر موریل باربری با ترجمه مرتضی کلانتریان که نشر آگاه منتشر کرده؛  تاریخ کتابخوانی نوشته آلبرتو مانگوئل با ترجمه رحیم قاسمیان که هرمس منتشر کرده است. فقط استدلال نوشته مایکل بروس و استیون باربن با ترجمه میثم محمد امینی که نشر نو منتشر کرده و دریدا در متن نوشته عبدالکریم رشیدیان که نی منتشر کرده است. اولی را امسال برای بار دوم خواندم و آخری را هنوز به پایان نرسانده‌ام که هر چقدر هم مشتاق باشی نمی‌شود باشتاب پیش برد.
 
🔻یکم) موریل باربری معلم فلسفه و رمان نویسی فرانسوی است و ظرافت جوجه تیغی رمانی فلسفی. داستان از ساختمانی مجلل در پاریس روایت می‌شود که دو شخصیت اصلی آن زنِ سرایدار و دختر نوجوانِ یکی از ساکنان ساختمان هستند. زنِ سرایداری که مخفیانه هوسرل و تولستوی می‌خواند و دخترک نوجوانی که برای خودکشی در تولد سیزده سالگی‌اش برنامه‌ریزی می‌کند… خانم معلم فیلسوف پیش از هر چیز داستان جذابی برایتان تعریف می‌کند و بدون اینکه متوجه باشیم فلسفه هم درس می‌دهد.

🔻دوم) کتاب آلبرتو مانگوئل، تاریخ کتابخوانی ، را هدیه گرفتم و راستش نه نویسنده را می‌شناختم و نه قصدی برای مطالعه کتابش داشتم. اتفاقی کتاب را ورق زدم و چندان پیش نرفتم چون باید برمی‌گشتم و از اول شروع می‌کردم. ضمن اینکه گستره‌ی دانایی نویسنده وادارم کرد درباره‌اش تحقیق کنم. مانگوئل نویسنده‌ای آرژانتینی است که ارادتی عمیق به کتاب‌ها دارد و آثار دیگری هم از او به فارسی ترجمه شده است. او در این کتاب از ابعاد گوناگون به معجزه کتاب‌خواندن پرداخته است. معجزۀ «دستیابی به بایگانی خاطرات بشری و نجات صدای نیاکان ما از دل گذشته‌ها».

🔻سوم) عنوان کامل کتاب بروس و باربن فقط استدلال مهمترین ۱۰۰ استدلال تاریخ فلسفه غرب است. نویسندگان کتاب امیدوارند راهنمایی کارآمد پدیدآورند که دانشجویان را از دوره کارشناسی فلسفه بی‌نیاز کند! صرف نظر از این‌که با چه نیتی چنین کتاب خوبی پدیدآورده باشند (خود من اصلا با حذف دوره کارشناسی فلسفه موافق نیستم و خیال می‌کنم دفاع از آن ناشی از نگاهی محدود به فلسفه و آموزش آن است)؛ حاصل کارشان مجموعه بسیار خوش‌خوانی برای آشنایی با ادعاها و شیوه استدلال بزرگترین ذهن‌های تاریخ برای دفاع از مدعیاتشان است. استدلال‌های فیلسوفان در فصل‌های مجزا بازگویی و تحلیل شده است و حوزه‌های مختلفی را دربرمی‌گیرد: فلسفه دین، متافیزیک، معرفت‌شناسی، فلسفه اخلاق، فلسفه ذهن، فلسفه علم و فلسفه زبان. این کتابِ مسئله‌محور، در کنار اغلب کتابهای تاریخ محور، می‌تواند مدخلی جدی و جذاب هم برای علاقمندان تازه‌کار فلسفه و منطق باشد و هم برای کهنه‌کاران و هم معلمان. کاش نویسندگان مطالبه متواضعانه‌تری را بر پیشانی کتاب درج می‌کردند ـ گرچه فیلسوفان را با تواضع چه‌کار!

🔻چهارم) خوش‌ترین خبر کتابی در ۱۴۰۲ برای من خبر انتشار کتاب دریدا در متن بود. دریدا فیلسوفی دوست داشتنی برای من  است که همیشه در دست و پنجه نرم کردن با آثارش شکست خورده‌ام. دریدا عمیق، وسیع و دشوار است. دریدا در متن نخواسته از دشواری، وسعت یا عمق فیلسوف کم کند تا اندیشه‌هایش را برای خواننده فارسی زبان آسان‌یاب کرده باشد. دریدا در متن درکنار فیلسوف ایستاده و وفادارانه به تقویم و تاریخ او قدم به قدم  پیش می‌آید، ولی ما را هم به حال خود رها نکرده است ـ اگر با طمأنینه و تأمل پیش بیاییم.

@bookcitycc
@neocritc

https://culture.bookcity.org/papers/12538/%d9%81%db%8c%d9%84%d8%b3%d9%88%d9%81%d8%a7%d9%86-%d8%b1%d8%a7-%d8%a8%d8%a7-%d8%aa%d9%88%d8%a7%d8%b6%d8%b9-%da%86%d9%87-%da%a9%d8%a7%d8%b1%d8%9f/

https://t.me/joreah_journal/2315

.
🔻آقای جویا جهانبخش، پژوهشگر و عضو فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در این بخش از سخنرانی خود، توضیح می‌دهد چرا گرانی کتاب نمی‌تواند بهانۀ موجهی برای کتاب‌نخواندن باشد. مثال‌ می‌زند وقتی در هر شرایطی برای رژلب و آرایش و پیتزا و ناخن‌آرایی  پول داریم، ولی برای کتاب که به نسبت آنها گران هم نیست هزینه نمی‌کنیم، یعنی کتاب «اولویت» ما نیست و (یکی از) پیشنهاداتی که می‌دهد آشنایی با زندگی مردان عالمی است که در راه کتاب «بذل نفس و نفیس» کرده و می‌کنند.

🔻از جنبه‌های مختلف می‌توان کتاب‌نخوانی و عوامل موثر بر آن را بررسی کرد و پیشنهاداتی برای ارتقای آن ارائه داد که اهل فن و آشنایان به مسائل مربوط به این حوزه قطعا واردترند.

🔻من می‌خواهم از شما دعوت کنم با عینک جنسیتی به این سخنان که مایه‌های تحقیرآمیز هم داشت نگاه کنیم:
 در پوسته، به اینکه هر چیز بدی را با مثال‌هایی مربوط به زنان و زنانگی پیوند بزنیم، و تأمل نکنیم چرا این قسم زن‌ستیزی سنتِ علمای ما شده؟‌ و در عمق، دعوت به اینکه بیاندیشیم چرا زنان اقبال کمتری به کتاب‌ها (غیرداستانی و غیرروانشناسی) دارند؟ چرا با اینکه تحصیل هم کرده‌اند همچنان خود را مخاطب کتاب‌های تخصصی‌تر / جدی‌تر نمی‌دانند؟

🔻حذف گسترده زنان از فرایند کسب علم و تولید معرفت، از ابتدای تاریخ مکتوب تا همین چند دهه پیش حقیقتی مشترک میان تمام فرهنگهاست. زن‌ها عمدتا بی‌سواد نگاه داشته می‌شدند مبادا «کاغذپرانی» کنند. بنابراین سهم اندکی از تولید معرفت داشتند و اگر بنا به شرایطی استثنایی امکان باسواد شدن می‌یافتند، با ادبیاتی یکسره مردانه مواجه بودند و کمتر خود را مخاطب بحث‌ها می‌دیدند. نویسندگان کتاب هم هرگز آنها را به عنوان مخاطب فرضی کتاب‌هایشان در نظر نگرفته بودند. به همین دلیل هم هست که علاوه بر جنسگرایی در ظاهر کلام (مانند استفاده از ضمیر مذکر برای اشاره به همه انسانها و استفاده از تمثیل‌های مرتبط با حیات مردانه و تحقیر زنان و زنانگی به عنوان چاشنی برای برجسته کردن سویه روشن حقیقت) در باطن هم بسیاری از مفاهیم در زیست زنان در اندرونی‌ها بی‌معنا بوده‌اند. مثلا مفاهیم پربحثی مانند «عدالت» یا «اختیار» را در نظر بگیرید، چه جایی در زندگی یک زن می‌توانست داشته باشد؟ می‌تواند داشته باشد؟

🔻رژلب یا ناخن‌آرایی احتمالاً می‌تواند حال زنان را بهتر کند چون در تناسب کامل با نظم‌های جنسی و جنسیتی‌ای است که فرهنگ و اجتماع ما حول آن سامان گرفته است. اگر مایلیم تغییر کند بسیاری از روابط و مناسبات هم باید عوض شوند.

🔻قدم اول می‌تواند اصلاح همین نحوه حرف زدن ما باشد. قدم بعد دیدن زنان به‌عنوان مخاطب احتمالی در نوشتن‌مان و اشاره به شرایط آنها و حتی استفاده از تمثیل‌هایی که در پیوند با زنانگی و تجربه زنانه از جهان است.

🔻مقاومت دربرابر‌ حذف نظام‌مند زنان/زنانگی از فرایندها و نهادهای تولید دانش در سطوح مختلف می‌تواند قدم بلندتری باشد برای ارتقای فرهنگ عمومی و استفاده از ظرفیت‌هایی که زنانه‌نگریستن به جهان و زنانه تجربه کردن جهان در خود دارد.
 
@neocritic

#پوشه_شنیداری
نشست نقدوبررسی کتاب
«تاریخ زنان فیلسوف معاصر» با حضور مصطفی ملکیان، سیده‌زهرا مبلّغ ،مریم نصراصفهانی وعلی اصغرمحمدخانی

زمان:سه شنبه دوم خرداد ۱۴۰۲

مکان:خیابان شهید بهشتی، خیابان شهید احمد قصیر (بخارست)، نبش کوچه‌ی سوم ،مرکز فرهنگی شهرکتاب
@Bookcitycc

گردنبندهای مروارید

🔻دوست بزرگوارم دکتر فاطمه توفیقی ، دین‌پژوه، استاد دانشگاه، نویسنده و مترجم در چندسال اخیر صاحب دوفرزند شده است. او در کانال شخصی‌اش علاوه بر موضوعات تخصصی گاه وبی گاه از زن بودن، همسر بودن، مادر بودن، مدیریت زمان و... می‌نویسد. به ویژه خواندن از لذت‌ها، دشواری‌ها و پیچیدگی‌های تجربه مادری و مراقبتش برای من جذاب است.

🔻اواخر سال گذشته، فاطمه صالحی، پژوهشگر اجتماعی، در سخنرانی‌ای که به مناسبت روز زن در مدرسه تردید داشت از تجربه زنانه پژوهش و نوشتن مادران گفت که پاره پاره است و این بخشی ناگزیر از مادر-پژوهشگر بودن است. یافتن، ساختن و شکار کردن لحظه‌هایی از آنِ خود و قاپیدن ثانیه‌ها و کار کردن.

🔻پیدا کردن دقایق و ساعاتی برای حبس نفس و غواصی در کار و شکار مروارید و بعد نخ کردن دانه‌هایی که در طول زمان صید کرده‌ای تا گردنبندی بسازی. گردنبندی که شاید زنان و مردانی که مادری/ مراقبت/ پرواداری نمی‌کنند در زمانی کوتاه‌تر و با کیفیتی بهتر بسازند.

🔻وقتی صالحی از تجربه‌ کارِ فکری نیازمند تمرکز با وجود سه فرزند گفت به نظرم ماموریتی ناممکن آمد. یادداشت‌های توفیقی درباره کار خانگی و مراقبت را که خواندم و آورده‌های تجربی و معرفتی‌اش را نظرم تعدیل شد. تجربه زندگی مادران دانشگاهی و پژوهشگر و کمک و راهنمایی‌هایشان به هم زوایه‌های جدیدی را مرئی می‌کند که نشان‌مان می‌دهد گردنبندهای ما ولو منسجم نباشند، قیمتی‌اند-هم به لحاظ شخصی و هم به لحاظ معرفتی.

🌱کانال دکتر فاطمه توفیقی:
@ftofighi


@neocritic

🍃
اصفهان
۲۲ فروردین ۱۴۰۳

@neocritic

.

🔹حتما برای شما هم پیش آمده که موقع انجام کاری با کار دیگری مواجه شوید و بعد با کار دیگر و همینطور پیش بروید و نهایتاً چیزی چنان شما را به خود مشغول کند که از یاد ببرید ماموریت اول چه بود. تجربه آشناییست، به ویژه موقع رسیدگی به کار خانگی. دنبال لباسی هستید که متوجه می‌شوید کثیف است، آنقدر لباس روشن ندارید که ماشین لباسشویی را روشن کنید، پس سراغ ملافه‌ها می‌روید. جمع می‌کنید و ناگهان متوجه می‌شوید با تغییر فصل باید پتوهای ضخیم را هم جمع کنید، ولی کمدِ پتوها به هم ریخته و...

🔹در کار پژوهشی هم زیاد پیش می‌آید. از کتابی به کتابی و از موضوعی به موضوعی و از آدمی به آدمی و ای دل غافل، چند ساعت، چند روز، چند هفته است جای اینکه حرکت کنی فرو رفته‌ای. این یکی عکس آن یکی برای من لذتبخش است. دشتِ این چند روز گشت و گذار من، یکی هم  مطالعه کتاب اندیشه دور و دراز نوشته محمدعلی فروغی بود.

🔹محمدعلی فروغی (1254-1321) بیشتر با عنوان سیاستمدار نام‌بردار است، اهل شعر و ادب او را به تصحیحاتش از بزرگان ادب می‌شناسند و اهل فلسفه به سیر حکمت در اروپا و ترجمه‌هایش از افلاطون و دکارت.

🔹برحسب اتفاق به کتاب داستان اندیشه دور و دراز(١٣٠۶) برخوردم. داستانی که به شیوه محاوره نوشته شده است. در یک مهمانی رخ می‌دهد و در گفت و گو میان نویسنده و دو زوج شکل می‌گیرد. کتاب تقدیم شده به «بانوانی که برحسب ذوق و شور طبیعی و معلومات کسبی ذهن صافی ایشان راغب به خواندن این نوع تحریرات می‌تواند باشد».

🔹در این مهمانی راوی که فردی فاضل و کتابخوان است به درخواست دو زن و دو مردی که با او در مهمانی حضور دارند شروع به پیش‌بینی انسان‌های آینده می‌کند. انسان‌های قرن بیست و یکم!

🔹قصد ندارم لطف داستان را بگیرم. خودتان بخوانید. کوتاه است. یکی از قسمت‌های شیرین ماجرا یکی‌به‌دو کردن‌های راوی با یکی از شخصیت‌های زن است که با هم بحث‌شان می‌شود به نحوی که خانم با لبخند شیرینی به او می‌گوید «با شما قهرم»، ولی در نهایت که همه آشتی می‌کنند صاحبخانه به راوی می‌گوید حسرت اینکه ما هیچ‌گاه تحولات قرن بیست‌ویکم را تجربه نخواهیم کرد بر دلمان گذاشتی و روای پاسخ می‌دهد آن حسرت تخفیف خواهد یافت اگر «شخص بتواند بگوید من در مساعیی که انسان برای رسیدن به آن مقامات می‌کند شرکت کردم»

🔻

https://taaghche.com/book/94782/%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D8%AF%D9%88%D8%B1-%D9%88-%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%B2

@neocritic