‌‌
‌جانی که می‌توانید نجات بدهید.

اگر از کنار برکه‌ا‌ی کم‌عمق بگذرید و صدای تقلای کودک نوپایی را بشنوید، گریه‌های کودک را نادیده می‌گیرید؟ البته که نه. در آب می‌پرید و او را نجات می‌دهید، حتی اگر کفش‌هایتان خراب شوند. این کار را انجام می‌دهید، ولو کفش‌هایتان صد پوند قیمت داشته باشند. این هزینه‌ی زیادی نیست. حال اگر صد پوند به خیریه‌ای مؤثر بدهید، می‌توانید از این راه نیز جان کودکی را نجات دهید. در خارج از کشور هر روز کودکان بر اثر بیماری‌های قابل درمان، گرسنگی و آب آشامیدنی آلوده جان می‌بازند. سالانه نزدیک به ده میلیون کودک زیر پنج سال در سراسر جهان از فقر می‌میرند. اگر برای نجات جان یکی، کفش‌های صد پوندی خود را خراب می‌کنید، می‌بایست حداقل به همان اندازه برای نجات جان کودک دیگری کمک کنید. یا شاید تفاوت معناداری میان غرق شدن کودکی در پیش چشم شما و مرگ کودکی در سرزمینی دور وجود دارد؟ پیتر سینگر (فیلسوف) این‌گونه نمی‌اندیشد.

ویدئو از The Open University
ترجمهٔ نگار خلیلی
تهیه و تنظیم: نشر نی

[اين نوشته] ابداعى است. از دل ادبيات مى‌آيد.
بى‌شک زمانى اين را نوشتم كه عضو حزب كمونيست فرانسه بودم. چرا كه نوشته‌اى است متعلق به رويارويى طبقات در آن دوران.
نوشته‌ى بدى نبود اما غيرقابل چاپ بود. اين شانس را داشتم اثرى ادبى خلق كنم كه بى‌آن‏كه بدانم هميشه آن را از مجاورتِ مشمئزكننده‌ى حزب كمونيستى كه عضوش بودم در امان داشته‌ام. خوشبختانه اين نوشته در اين چهل سال منتشر نشد. آن را از نو نوشتم. حال ديگر نمى‌دانم چرا نوشته بودمش. به‌هرحال نوشته‏‌اى است كه دريچه آن رو به افق‌هاى بديع ديگرى گشوده مى‌شود و شايد هم متنى درخور سينما باشد.
گاهى تصور مى‌كنم غريبه همان تِر ميليسيا است كه از دلِ ريشليو گريخته و در جست‌وجوى جايى براى مردن است. آن‏چه مرا به اين تصور وامى‌دارد لباس‌هاى رنگ روشن، كفش‌هاى چرمى روشن، پوست سفيد آلمان نازى، عطر اجناس تجملاتى و سيگار انگليسى است.


غريبه روى سنگ‏فرش‌هاى بزرگى كه كنار جاده پخش‌وپلا شده نشسته است. سنگ‏فرش‏ها را مى‌بايست از خيلى وقت پيش، حتا شايد پيش از اشغال‌شدنِ شهر به آن‌جا آورده باشند. بعد هم سنگ‏فرش‌كردن كناره‌هاى جاده نيمه‌كاره رها شده است.
در هر سمتِ جاده آلونک‌هاى چوبى با روكش‌هاى حلبى رديف شده‌اند و حصارهايى طبله‌كرده احاطه‌شان كرده است كه در فواصل طولانى رخت‌ولباس‌هاى خشک‌شده روى‌شان به چشم مى‌خورد. دوروبر سنگ‏فرش‏ها و لابه‌لاى شكاف‌ها، نيلوفرهاى پيچ وحشى و گزنه‌هايى روييده است كه تا حصارهاى كشيده‌شده جلوى آلونك‌هاى چوبى را هم تصرف كرده‌اند. در باغ‌ها و سرتاسر جاده پر از درخت اقاقيا است و هيچ درخت ديگرى به چشم نمى‌خورد.
در امتداد جاده دو پسربچه مى‌روند و برمى‌گردند. پسربچه‌ى بزرگ‏تر دست‌كم ده‌سال دارد و برادر كوچكش را با كالسكه‌ى تاشويى كهنه از جايى كه غريبه نشسته تا گودالى كه جاده به آن منتهى مى‌شود مى‌گرداند.
از وقتى غريبه سر و كله‌اش پيدا شده پسربچه مسيرش را كوتاه مى‌كند و بيش‏تر دور و بر او پرسه مى‌زند. برادر كوچك‏تر پيراهن آبىِ خيلى چسبان به تن دارد و پاهايش برهنه است و سرش با موهاى طلايى روى پشتى كالسكه اين‌طرف و آن‌طرف مى‌افتد. خوابش برده است. موهاى لَختش به‏‌هم‌ريخته و چترى‌هاى چسبيده‌به‌همش بين پلك‌هاى بسته‌اش افتاده است و مگس‌هايى در سايه‌ى نمناک مژه‌هايش چرخ مى‌خورند. گهگاه برادر بزرگ‌تر مى‌ايستد و با كنجكاوى‌يى مفرط و بى‌حاصل غريبه را يواشكى ورانداز مى‌كند. علفى را مزه‌مزه مى‌كند و زير لب آهسته چيزى زمزمه مى‌كند.

از مجموعه داستانِ «اولیا پاریس»
مارگریت دوراس
ترجمه‌ی نگار یونس‌زاده

‌
‌‌عیسی به ظهور آمد، من مرده چرا باشم؟
ایام بهار آمد، پژمرده چرا باشم؟
چون آتش آن هادی در تافت درین وادی
در رقصم و در شادی، افسرده چرا باشم؟

قاسم انوار


نشر نی سال خوشی را برای شما آرزو می‌کند.🌷🌱

زندگی مدرن برای هاپر بی‌اندازه خصمانه است. موجودات بینوای هاپر نیازی به همه‌گیری ندارند تا به انزوا بروند. برای هاپر ساختار شهرها و محیط‌های مدرن ماشینی است که تنهایی تولید می‌کند. آدم‌های نقاشی‌های او هم نمی‌دانند باید چه کار کنند.
پیام هاپر این است که زندگی مدرن می‌تواند خیلی تنهایی‌آور باشد. آدم‌های نقاشی‌های او همان‌قدر در کنار دیگران در غذاخوری‌ها و رستوران‌ها تنها هستند که در کنار پنجرهٔ آپارتمان‌شان. امروزه ما بهتر می‌توانیم انزوایی را که، در نظر این هنرمندان، مشخصهٔ زندگی مدرن است مخفی کنیم. در مواقع عادی هم تنها در کافه‌ها می‌نشینیم، اما تلفن همراه داریم و خیال می‌کنیم در جمع حضور داریم. واقعیت این است که مدرنیته توده‌های مردم را به سوی شیوهٔ زندگی شهری سوق می‌دهد که کاملاً با معاشرت‌هایی که زمانی عرف بودند غریبه است.
ما انسان‌ها تنهایی جهان مدرن را پذیرفتیم چون به دنبال آزادی بودیم. اما اکنون هنر هاپر پرسش دشواری پیش روی ما قرار می‌دهد: وقتی آزادی‌های زندگی مدرن از بین رفت، دیگر چه چیز می‌ماند به‌جز تنهایی؟

«عشق در دو نگاه»؛ نرگس انتخابی
ویدئو: نقاشی اتومات، اثر ادوارد هاپر، ۱۹۲۷

دیوتیما توضیح می‌دهد که عشق همچون نیرویی ایزدی است، موجودی که نه از مرتبۀ خدایان است و نه از مرتبۀ فناپذیران، بلکه حد واسطی روحانی است میان این دو. سپس او، به‌درخواست سقراط، توصیف خود از عشق را به‌کمال عرضه می‌کند. نخست از منظر اسطوره‌ای عشق را وصف می‌کند: عشق فرزند نیاز و فراوانی است. عشق ناظر به میل ماست به فناناپذیری، چه در ساحت جسمانی، از طریق تولیدمثل، چه در ساحت نفسانی، از طریق انجام اعمال ماندگار یا پدیدآوردن آثار عظیم. دیوتیما این سخن رازآمیز را بر زبان می‌آورد که «آنچه عشق می‌طلبد زیبایی نیست، بلکه باززادن و زاده‌شدن در زیبایی است». او، درادامه، حرکتی اروتیک را شرح می‌دهد که از عشق به بدن‌های زیبا آغاز می‌شود، و با گذر از عشق به آثار زیبا، عشق به نهادهای زیبا، و سپس عشق به شناختِ زیبا، درنهایت به رؤیت خود زیبایی می‌انجامد. بیان مختصر دیوتیما از این عروج از روزگار افلاطون به‌بعد با نام «نردبان عشق دیوتیما» شناخته می‌شود. انتقاد سقراط از گفتارهای آگاتون و دیوتیما دغدغۀ اخلاقی گفتارهای نخست را به ساحت هستی‌شناسی منتقل می‌کند.

از کتاب «ضیافت افلاطون، راهنمای خواننده»
توماس کوکْسی
ترجمهٔ سیدمحمدعلی شامخی

‌
‌فلوبر در شوربختی هیچ مجالی برای تعالی روح یا توان‌مندسازی ذهنش نمی‌بیند. برای او شوربختی فقط سبک‌تر می‌شود، همین. او در اثرش قساوتِ زاده از رنج و حماقتِ پنهان پشت آن را به تصویر می‌کشد. او رخت کهنۀ عظمت را از تنِ رنج درآورده است. اِما بوواری تجسم منقلب‌کنندۀ رنج هستی‌ست، آینۀ تمام‌نمایِ زندگی‌های ناخرسند. حتی یکی از میان‌مایه‌ترین شخصیت‌هاست. تنها دستاورد فلوبر در ثبت شوربختی‌ها این است که نگذارد تناقضی بین این دو به وجود بیاید.
فلوبر خود را با همۀ وجودش، با همۀ توانش، میان رنج‌ها رها می‌کند. دلداری‌ تسلی‌اش نمی‌دهد، حتی این دلداری نامعقول که گویا بداقبالی‌اش حتماً جزای یکی از خطاهای اوست. خودش را مردی می‌بیند که به آخر خط رسیده است.
(از متن کتاب)

آلکساندر پوستل نیز در پاییز فلوبر از نامه‌های او بهره جسته است و فلوبر پنجاه‌وسه ساله‌ای را نشان می‌دهد که در آستانۀ ورشکستگی‌ست. خواهرزادۀ فلوبر در پی مشکلات مالی شوهرش قصد دارد مزرعه‌اش را در کروئاسه بفروشد و فلوبر با شنیدن این خبر از شدت اندوه کار خود را تمام شده می‌پندارد و دیگر قادر به نوشتن نیست.


«پاییز فلوبر»
الکساندر پوستل
ترجمه‌ی ساناز ساعی دیباور

‌
‌آزمایش‌های لیبت و اراده‌ی آزاد

دست‌تان را روبروی خود بگیرید و مچ‌تان را بچرخانید. به نظر می‌رسد شما نخست این اندیشه را داشته‌اید: مچ‌ام را می‌پیچانم، امری که به نظر موجب شده مچ دست شما حرکت کند. این طور به نظر می‌رسد، اما آزمایش‌های بنجامین لیبت در دهه‌ی ۱۹۸۰ این تصور را مورد شک قرار داد. او در آزمایش‌گاه نوروساینس‌اش، سیم‌های یک دستگاه موج‌نگاری مغزی را به افرادی متصل کرد، دستگاهی که فعالیت مغزی را از راه الکترودهایی که به جمجمه‌ی آن‌ها متصل شده بود، اندازه‌گیری می‌کرد و سپس از آن‌ها می‌خواست هرگاه دوست داشتند تصمیم به انجامِ یک حرکت ساده‌ی دست بگیرند. او همچنین از آن‌ها می‌خواست زمانی را که در آن به صورت آگاهانه تصمیم گرفته‌اند دست‌شان را حرکت دهند، ثبت کنند. او به طرز نگران‌کننده‌ای شواهدی مبنی بر این پیدا کرد که زمانی که فعالیت مغزی حرکت را آغاز می‌کند چندهزار میلی ثانیه پیش از گزارش شدنِ تصمیم آگاهانه است.

ویدئو از: The Open University
ترجمه‌ی ایمان همتی
تهیه و تنظیم: نشر نی

‌
‌بزرگ‌ترین نعمتی که خدا به این مملکت داده طبیعته. حکماً تابه‌حال اسم این همه گیاه دارویی که توی این خاک به عمل می‌آد به گوش‌تون خورده. از زمان حشاشین که کار اصلی‌شون پرورش همین گیاهان دارویی بوده تا به‌حال هر مصیبتی که سر این مردم اومده صدقه‌سری همین نعمت رفع‌و‌رجوع شده. همین زخم‌ها رو که می‌بینی اگه روغن بادوم درختی و افشرۀ گل ختمی نبود تا حالا صدبار چرک کرده بود و راه قبرستونو سردست گز کرده بودم. صحت آدمیزاد به تعادل اخلاط اربعه است، آقاجان. خون و صفرا و سودا و بلغم. حالا این مشروطه‌چی‌های بی‌بته فکر می‌کنی چی‌کار کردن؟ تیشه زدن به ریشۀ این گیاهان دارویی. از یه طرف هر چه گند و کثافت بود به اسم طب مدرن به ملت حقنه کردن و از طرف دیگه زمین‌ها رو یک‌سره بردن زیر کشت گندم و جو و تریاک. استدلال‌شون هم این بود که مملکت رو به ترقیه و نمی‌شه توبرۀ قوۀ کار از گندم و جو خالی بمونه. تریاک هم برای بساط خودشون و همپالکی‌هاشون می‌خواستن. این‌ها بزرگ‌ترین دشمن اخلاط این مملکت هستن.

از رمانِ «مصائب آقای هـ.»
نوشتهٔ مهدی فروتن

‌
‌گاهی اوقات وسط خواب و بیداری از من می‌پرسید: “با که حرف می‌زنی؟ کسی آن‌جاست؟” من دستپاچه جواب می‌دادم: “نه، کسی نیست.”... دروغ می‌گفتم! آن زن هیچ‌وقت از کنار من دور نمی‌شد. با آتش ما خودش را گرم می‌کرد، کنار من روی خشک‌برگ‌ها می‌نشست، در دریاها شنا می‌کرد تا به دنبالم بیاید... خودم می‌دیدمش! باور کنید که در مهتاب موهای سیاه و بلندش را در آب می‌دیدم که پشت سرش پخش شده بودند و او با بازوهایی برهنه شناکنان در کنار قایق‌های بادبانی تندروی ما می‌آمد. زیبا بود، یار وفادار بود، و در سکوت غربت با من به زبان مردم خودمان نجوا می‌کرد. هیچ‌کس جز من نمی‌توانست او را ببیند و صدایش را بشنود. فقط مال من بود! در طول روز خرامان پیش‌روی من در جاده‌های ملال‌آور قدم برمی‌داشت. اندامش قلمی و منعطف بود، درست مثل تنۀ درختی باریک و بلند. پاشنۀ پاهایش، مثل پوستۀ تخم‌مرغ، گِرد و صیقلی بود و با بازوهای بلورینش به من علامت می‌داد. شب‌ها به صورتم خیره می‌شد، و غمگین بود! چشمانش مهربان و وحشت‌زده بودند. صدایش نرم بود و ملتمس. یک بار زیرلب به او گفتم: “تو نباید بمیری.”

از کتاب «قصه‌های آشوب»؛ مجموعه داستان؛ جوزف کنراد؛ ترجمۀ نیما حضرتی

نويسنده اگر دست از مشاهده بردارد فاتحه‌اش خوانده شده است. ولى لازم نيست كه آگاهانه به مشاهده بپردازد يا فكر كند چگونه به درد خواهد خورد. اين‌طور برخورد شايد در اوايل كار مصداق داشته باشد. ولى بعد هرچه كه مى‌بيند به گنجينه‌ی بزرگ چيزهايى افزوده مى‌شود كه مى‌داند يا مشاهده كرده است. اگر بخواهيد بدانيد، من هميشه مى‌كوشم بنابر اصل يخ‌هاى شناور بنويسم. كوه يخ يک هشتمش پديدار است و هفت هشتمش زير آب. هرچه را كه مى‌دانيد، مى‌توانيد از قلم بيندازيد، اين عمل صرفاً كوه يخ‌تان را نيرو مى‌بخشد، آن بخش را كه به چشم نمى‌خورد. اگر نويسنده چيزى را حذف كند چون آن را نمى‌داند سوراخى در داستان پديد مى‌آيد.
پيرمرد و دريا مى‌توانست به هزار صفحه برسد، همه اهالى دهكده و طرز تلاش معاش يک‌يک‌شان، به دنيا آمدن‌شان، درس خواندن‌شان، بچه‌دار شدن و غيره ذالِک آن‌ها را در برگيرد. اين كار را نويسندگان ديگر خوب و شايسته انجام مى‌دهند. آن‏‌چه كه پيش‏تر به‌صورت پسنديده به قلم آمده است دست و پاى نويسنده را مى‌بندد. از اين‌رو كوشيده‌ام ياد بگيرم كار ديگرى بكنم؛ كوشيده‌ام چيزهاى ناضرورى را براى انتقال تجربه به خواننده كنار گذارم به‌طورى كه پس از خواندن داستان، ماجرا جزئى از تجربه خواننده شود و گمان كند كه به‌راستى روى داده است. انجام اين كار بسيار دشوار است و در تحقق آن سخت كوشيده‌ام.

ارنست همینگوی

از کتابِ «هنر داستان‌نویسی»
گزیده‌ای از گفت‌وگو با نویسندگان در پاریس ریویو
ترجمه‌ی حسن کامشاد

‌
‌وضعى كه از سر می‌گذرانيم به اندازهٔ‌ تصور آن بد نيست. طبيعت مراقب است كه درخت‌ها بيش از حد معينى قد نكشند. حتّى درخت رنج‌ها هم.

از کتابِ «گفت‌وگو با مرگ»
آرتور کوستلر
ترجمهٔ نصرالله دیهیمی و خشایار دیهیمی

‌
‌‌عقده‌ی ادیپ و اثر وسترمارک‌
‌
بسیاری از ما انسان‌ها به مادرانمان عشق می‌ورزیم، اما نه آن‌طور عشقی. هرچند این حرف چندان هم با عقیده‌ی فروید هم‌خوانی ندارد. او معتقد بود پسران در مرحله‌ای از تکامل خود نسبت به مادرشان کشش جنسی دارند، خود را رقیب پدر می‌بینند و مرگش را آرزو می‌کنند. آن‌ها خود متوجه امیالشان نیستند چون این میل ناخودآگاه از نهادشان (ID) می‌آید که توسط ضمیر خودآگاه سانسور می‌شود. به این تمایل عقده‌ی ادیپ گفته می‌شود که برگرفته از نام شخصیتی است که اشتباهاً پدرش را کشت و با مادرش، یوکاسته، خوابید، بدون این‌که بداند او مادرش است. به زعم فروید انسان‌ها زمانی به بلوغ روانی می‌رسند که عقده‌ی ادیپ را تجربه و سپس از آن عبور کنند. کسانی که در این مرحله گیر می‌کنند، انواع مشکلات روانی را از خود بروز می‌دهند و دست آخر برای درمان به او مراجعه می‌کنند. اما ادوارد وسترمارک، انسان‌شناس و متخصص در زمینه‌ی تابوی زنا با محارم، طور دیگری به این مسئله نگاه می‌کرد.

ویدئو از: The Open University
ترجمه‌ی نگار خلیلی
تهیه و تنظیم: نشر نی

فهرست کتاب‌های نشر نی؛ بهار ۱۴۰۳

‌
‌وانگ آن - شين هزار سال پيش در چين چنين سرود:

نيمه‌شبان.
هركس در خانهٔ خويش خفته است،
حتى ساعت شيشه‌اى باز ايستاده است.
اما من نمى‌توانم خفت،
زيرا گل‌هاى رقصان بهار،
كه سايه‌شان را ماه بر ديوار مى‌افكند،
زيباتر از آن‌اند كه آدمى تاب آورد.

از کتابِ «چین و ژاپن»
نیکوس کازانتزاکیس
ترجمهٔ محمد دهقانی

آن‌جا که پای زندانیان در میان است، هدفِ قدرتِ انضباطی سرکوب منافع و امیال آن‌ها نیست، شکل دادن به آن‌ها در مقام [سوژه‌های] بهنجار است. در این‌جا بدن‌ها در معرض خشونت بیرونی قرار نمی‌گیرند، [مثلاً] به همان سیاقی که قدرت پیشا‌مدرن بدن دامی‌ین را مثله کرد. قدرتِ قهری درونی می‌شود و زندانی به زندانبانِ خودش بدل می‌گردد. اگرچه بدن در گذشته هم پیوندی تنگاتنگ با قدرت و نظم اجتماعی داشته است، فوکو مدعی است قدرت انضباطی از این حیث اساساً پدیده‌ای مدرن و جدید است. برخلاف شکل‌های قدیمی‌ترِ رفتار قهرآمیز با بدن، این قدرتِ جدیدْ بدن مجرم را مثله نمی‌کند، بلکه آن را به شیوه‌هایی عمیق‌تر و جزئی‌نگرانه‌تر شکل می‌دهد. مجرم به معنای دقیق کلمه اهداف قدرت را از آنِ خود می‌کند و این اهداف به هنجاری برای مقاصد و رفتار خود او بدل می‌شوند. فوکو این امر را به وجهی شاعرانه تقریر می‌کند، آن هم با طرح این مدعا که «روح» زندانی ــ که گمان می‌رود اصیل‌ترین بخش وجود اوست ــ درواقع چیزی نیست مگر معلول انقیاد بدن او:

انسانی که از او برای ما سخن می‌گویند و ما را به آزادسازی‌اش فرا می‌خوانند، پیشاپیش در خودش معلول انقیادی به‌مراتب عمیق‌تر از خویش است. «روح»ی که در او ساکن است و به او هستی می‌دهد، خود قطعه‌ای است در تسلطی که قدرت آن را بر بدن اعمال می‌کند. روح معلول و ابزار کالبدشناسی سیاسی است؛ روح زندان بدن است. (مراقبت و تنبیه)

از کتابِ «چگونه فوکو بخوانیم»
یوهانا اوکسالا
ترجمهٔ علیرضا خالقی دامغانی و نرگس ایمانی مرنی

‌
‌نشر نی برگزار می‌کند:
خوانش رمان فارسی (رمان‌های رضا براهنی در دههٔ شصت)
(حضوری)
مدرس: محمد راغب

یکشنبه‌ها، ساعت ۱۷ تا ۱۹
چهار جلسه، شروع از ۲۶ فروردین‌ماه
هزینهٔ دوره : ۵۰۰ هزار تومان
مهلت ثبت‌نام: تا ۲۱ فروردین‌ماه

برنامهٔ جلسات:

جلسهٔ اول: رازهای سرزمین من (۱۳۶۶)
جلسهٔ دوم: بعد از عروسی چه گذشت (۱۳۶۱)
جلسهٔ سوم: چاه به چاه (۱۳۶۲)
جلسهٔ چهارم: آواز کشتگان (۱۳۶۲)

محل برگزاری: خیابان فاطمی، خیابان رهی معیری، بعد از تقاطع فکوری، ساختمان نشر نی، پلاک ۲۰، طبقه پنجم‌
‌

ثبت نام: negaryouneszadeh@gmail.com

‌
‌آی... تو!
چگونه برای تو یا با تو یا از تو بگویم؟
داستان‌هایی را بگویم که می‌دانی؟ یا ساکت بمانم و بگذارمت به جایی بروی که می‌خواهی؟
نزدیکت می‌شوم. پاورچین می‌آیم تا بیدارت نکنم، ولی بعد، خنده‌ام می‌گیرد. من که از این دنیا جز بیدار شدن تو چیزی نمی‌خواهم. فقط یک چیز کم دارم. خدایا فقط یک چیز. این مرد که شناورِ چشمانِ خویش است برخیزد، چشم باز کند و چیزی بگوید.
ولی دارم دروغ می‌گویم.
هیچ می‌دانی دروغگویم کرده‌ای؟
می‌گویم فقط یک چیز می‌خواهم، ولی هزاران چیز می‌خواهم. دروغ می‌گویم، تا شاید خدا به من و تو و مادر بیچاره‌ات رحم کند. درست است، مادرت را فراموش کردیم. برایم همۀ قصه‌ها را گفتی، ولی نگفتی که مادرت چگونه مُرد. از مرگ پدرِ کورت برایم گفتی و این‌که چگونه دزدانه وارد جلیل شدی و در تشییع جنازه‌اش شرکت کردی. بالای تپۀ مشرف بر روستای دیرُالاسد ایستادی. می‌دیدی و دیده نمی‌شدی، گریه می‌کردی و گریه نمی‌کردی.

از کتابِ «دروازه خوشید»
الیاس خوری
ترجمهٔ نرگس قندیل‌زاده

خاطرات یک دلال هنری، اثر آمبرواز ولار، داستان‌های متعددی با موضوع عدم درک مخاطبان از اثر هنری دارد. مثلاً یکی از عاشقان هنر که محو تابلوی مزرعۀ گل‌های خشخاش اثر ون‌گوگ شده بود سرانجام یکی از آثار دتای را برای جهیزیۀ دخترش انتخاب کرد. دتای، نقاش رسمی و از شاگردان مسونیه، متخصص نقاشی‌های میهن‌دوستانه بود و آثارش در آن زمان جایگاه تثبیت‌شده‌ای برای سرمایه‌گذاری داشتند. البته بیست‌وپنج سال بعد سرانجامِ آثارش به اتاق زیرشیروانی موزۀ لوکزامبورگ کشید. اما قیمت آثار ون‌گوگ به بیش از ۳۰۰،۰۰۰ فرانک رسیده بود.
تعداد انگشت‌شماری از عاشقان هنر از نمایش آثارشان در این نگارخانۀ فرصت‌های سوخته، اشتباه‌های بزرگ یا داوری‌های کاملاً خلافِ نظر آیندگان، سر باز زدند. ازجمله می‌توان به پدر تانگی اشاره کرد که مشهور است رنگ‌فروشی خود را به نمایشگاه آثار ناشناختۀ بزرگ تبدیل کرده بود. همچنین می‌توان مجموعه‌داری را نام برد که چنان دل‌بستۀ گل‌های آفتاب‌گردان ون‌گوگ بود که پزشکش به قصد رهانیدن او از وضعیت خطرناکِ کوفتگی نسخۀ شوک‌آوری برایش پیچید و فقط تهدید به فروشِ این نقاشی در شفای او کارگر افتاد. دست‌آخر در باب داوری همقطارهای ون‌گوگ دربارۀ او باید گفت که ولار ستایش گوگن یا امیل برنار را [در باب هنر ون‌گوگ] بی‌اهمیت می‌شمرد و بر تردیدهای ایشان تأکید می‌کرد. بدین‌ترتیب او نظرات مبهم رنوار و سزان را در ردّ آثار ون‌گوگ مثال می‌آورد: «اوضاع ون‌گوگ حتی [از سزان] هم بدتر بود: جسورترین‌ها هم تحمل نقاشی او را نداشتند. چطور می‌شد از مقاومت عامۀ مردم [در برابر پذیرش این آثار] تعجب کرد، وقتی می‌شد پیشروترین هنرمندهایی مثل رنوار و سزان را دید که یکی ون‌گوگ را به‌خاطر “غرابت” آثارش سرزنش می‌کرد و دیگری به او می‌گفت: “صادقانه بگویم نقاشی تو جنون‌آمیز است.”»

از کتابِ‌ «شکوه ون‌گوگ»
ناتالی انیک
ترجمهٔ حسن خیاطی

‌
‌نمى‏دانى بشر چطور تحمل مى‏كند كه فرديتش بى‏رحمانه زير ديكتاتورىِ ماشينى، خرد شده و تمام عمر جزئى از صنعت، ملت و تشكيلات دولتى محسوب شود. آزادى، آزادىِ تمام و كمال در گوشه‏اى از تقويم منتظر است. احتمال دارد در تمام اين مدت چيز خوبى درون تاريكى جوانه زده و رشد كرده باشد.

از کتابِ «خاطرات سیلویا پلات»
ترجمه‌ی مهسا ملک مرزبان