‌
‌
‌‌آذر فخر زندگانی پرفرازونشیبی داشت؛ درآمیخته با شکست‌های صعب و پیروزی‌های بزرگ. زنی بود قوی، بااراده و عزتمند. شیفتۀ دانستن بود و گام برداشتن در راه‌هایی تازه. کار معلمی، کار در کانون اصلاح و تربیت، کار در بیمارستان سانترال (نقاهتگاه بیماران صعب‌العلاج سرطانی) و پررنگ‌تر از همه، کار در عرصۀ بازیگری تئاتر و تلویزیون، را همزمان در سطوح عالی تجربه کرد. فاجعه آن‌جایی رخ داد که در اوج پختگی، جلوه‌گری و مقبولیت در سپهر هنر، مجبور به ترک وطن شد و جداافتاده از یاران و غوغای تماشاگران، چهار دهه نگران در غربت نشست و با حسرت و خیال دوباره ایستادن بر تارک صحنه‌، دیده از جهان فروبست.

و حالا،
این کتاب تقدیم‌نامه‌ای‌ است به او. و به احترام او پیشکش به تمامی زنانی که در بلندای تاریخ پرتلاطم این خاک، رنج‌دیده و زخمی، بر قله ایستادند، درخشیدند و روشنایی تیرگی‌های جهان شدند.

از مقدمه‌ی کتاب «زندگی و زمانهٔ آذر فخر»
بازیگر تئاتر و تلویزیون
در گفت‌وگو با امین حق‌ره

‌
‌می‌خوای بدونی من تو دلم چه تصویری از کشورم دارم؟ دلت می‌خواد بدونی؟ کشور من تصویر یه سرباز مست حیران رو داره که خنجرش رو روی پاچه شلوار ارتشیش تمیز می‌کنه و تو غلافش می‌ذاره. بعدش روی جسد مردی که خرخره‌اش رو بریده تف می‌کنه. کشور من تصویر یه پیرمردی رو داره که از صف پناهنده‌ها بیرون میاد و برای اینکه خستگیش رو در کنه روی علف‌ها دراز می‌کشه. روی علف‌هایی که توش یه مین ضد نفر خاک شده.
کشور من شبیه اون مادریه که می‌بینه اونیفورم پسرش یه دگمه کم داره. با عجله دگمه رو می‌دوزه و بعدش پسرش رو خاک می‌کنه.
کشور من تصویر یکی از رایج‌ترین فحش‌ها رو داره: ای لامصبِ بدمصبِ سگ‌مصب.

«پیکر زن همچون میدان نبرد در جنگ بوسنی»
ماتئی ویسنی‌یک
ترجمه‌ی تینوش نظم‌جو

‌
‌هزاران هزار ساله که آقای من کاری نداره جز جمع کردن ته‌مونده‌ی کثافت آدم‌ها از چیزی که اسمشو گذاشت زندگی؛ جمع کردن قراضه‌ها و ضایعات. حالا که قراره دوباره آقای من توی این دور تازه‌ی بازی تقدیر بیشتر از همیشه حاضر باشه،‌ تصمیم گرفته یه جورایی از زندگی جلو بیفته. آقای من دیگه نمی‌خواد صبر کنه زندگی کارش تموم شه و اون فقط کثافت‌هاشو رُفت و روب کنه. آقای من به این نتیجه‌ی قطعی رسیده که اگه زندگی‌ای نباشه، ته‌مونده‌ای هم نیست تا اون مجبور بشه جمع‌وجورش کنه. آقای من دیگه نمی‌خواد شروعی وجود داشته باشه. واقعیت اینه که اون هیچ شروعی رو دوست نداره. برای اون چیزی خوبه که اصلاً شروع نشده باشه. من این‌جام تا هیچی شروع نشه.

از نمایش‌نامه‌ی آروم‌آروم قدم بردار
از مجموعه‌ی نمایش‌نامه‌ی درخت اقیانوس و آروم‌آروم قدم بردار
نوشته‌ی محمد چرم‌شیر
از مجموعه‌ی جهان نمایش

‌
‌آخر با کدام ابوسعید طرفیم؟‌
‌
«به ما گفته‌اند که در نیشابور، در روزگار ما مردی است از صوفیان به کنیۀ ابوسعید ابوالخیر که یک بار جامۀ پشمینه می‌پوشد و یک بار لباس حریر، که بر مردان حرام است، و یک بار در روز هزار رکعت نماز می‌خواند و یک بار نماز نمی‌خواند؛ نه فریضه و نه نافله، و این کُفر محض است.»‌
‌
ابن‌حزم اندلسی (م. ۴۵۶ ق.)،
الفصل فی الملل والأهواء والنحل، ج ۳، ۱۲۳

- - - - - - - - - - - - - - -‌
‌
‌مخاطب کتابِ «از کرامات شیخ ما» هر کسی است که به ادبیات فارسی، تصوف، تذکره‌ها، ابوسعید ابوالخیر، معجزه و کرامت، و اساساً به داستان‌های خارق‌العاده علاقه دارد؛ چه از سر باور و چه از سر شک، چه به‌ عنوان پژوهشگر و چه در مقام خواننده‌ای مشتاق.

«از کرامات شیخ ما»
ابوسعید ابوالخیر و مسئلهٔ کرامت
نوشتهٔ بهزاد برهان

‌
‌منتشر شد
«به جز این سرا سرایی»
تمنای مهاجرت و زیستن دائمی در وضعیت موقت
امید آسایش و عبدالمحمد کاظمی‌پور

در سال‌های اخیر جامعۀ ایران شاهد رشد چشمگیر دو پدیدۀ مهم بوده است: صعود قابل‌توجه جمعیت مهاجران ایرانی در کشورهای مختلف، و افزایش چشمگیر میل به مهاجرت در میان شهروندان ساکن کشور. این وضعیت ویژه موجب شده مهاجرت به مسئلۀ اجتماعی بزرگی تبدیل شود که بدون در نظر گرفتن آن تحلیل دقیق و عمیق بسیاری از تحولات جامعه ایران ناممکن می‌نماید. این پدیدۀ نوظهور در مسیر پیدایش خود به شکل‌گیری گروه‌های متعددی در جامعۀ ایران، با زندگی‌ها، تجربیات و زیست‌جهان‌هایی بسیار متفاوت با یکدیگر، انجامیده است. این کتاب با تکیه بر مطالعۀ میدانی گسترده و داده‌های آماری متنوع، و با استفاده از مفاهیم و موضوعاتی همچون «فرهنگ مهاجرت»، «مهاجرت دافعه‌محور» و ارتباط میان «مهاجرت و جنبش‌های اجتماعی»، به بررسی چهار گروه عمدۀ اجتماعی پرداخته است:‌ مهاجرت‌اندیشان، مهاجرت‌ستیزان، مهاجران کامیاب و مهاجران بازگشته. این اثر دعوتی است به بازاندیشی در باب ویژگی‌های منحصربه‌فرد جامعه‌ای که فردای خود را در «جایی دیگر»‌ تصور می‌کند.

▫️بخشی از کتاب

‌
‌منتشر شد
«ذهن این‌چنین کار نمی‌کند»
گستره و حدود روان‌شناسی رایانشی
جری فودور
ترجمهٔ صالح طباطبایی

جری الن فودور، فیلسوف نامور آمریکایی و استاد فلسفۀ ذهن، در کتاب حاضر به تبیین محدودیت‌‏های جدی «نظریۀ رایانشی ذهن» پرداخته و در خلال آن بر مسائل خطیری که «نظریۀ پیوندگرا»، «نظریۀ پودمانگی کلان» و «روان‏شناسی فرگشتی» با آن‏‌ها مواجه‏‌اند تأکید کرده است. فودور در این کتاب بنیاد آرای فیلسوفان ذهن و دانشمندان شناختی دیگری چون استیون پینکر و هنری پلاتکین را به نقد کشیده است، چه، به رأی او، اینان با مسلّم پنداشتن «نظریۀ پودمانگی کلان» خواسته‏‌اند همۀ کارکردهای شناختی ذهن را بر پایۀ «نظریۀ رایانشی ذهن» تبیین کنند، حال آن‌که، به باور فودور، کارکرد شناختی ذهن بسی پیچیده‌‏تر از آن است که بتوان آن را با چنین مفروضاتی تبیین کرد.
مترجم کتاب، دکتر صالح طباطبایی، دانش‌‏آموختۀ علوم شناختی است. او کوشیده است در برگردان فارسی این کتاب مهم، با افزودن پی‏نوشت‌‏های توضیحی و به‏‌ویژه پیوست تکمیلیِ کمابیش مفصلی شامل تعریف پاره‏‌ای از اصطلاحات مهم فلسفۀ ذهن، متنی آسان‏‌یاب در اختیار عموم علاقه‏‌مندان قرار دهد.

▫️بخشی از کتاب

‌
‌منتشر شد
«شهرسازان و شهرسازی: رودررو با حرفه»
تحلیل عوامل مؤثر بر نقش‌پذیری برنامه‌ریزان شهری در ایران
از مجموعهٔ پژوهش‌های علوم اجتماعی (۷)
مریم کهنسال نودهی

این کتاب نه در مورد شهرسازی که در مورد نقش شهرسازان یا همان برنامه‌ریزان شهری در ایران است؛ موضوعی که کمتر در کشور ما مورد بحث قرار گرفته است. کتاب به بررسی عوامل تأثیرگذار بر تعریف نقش برنامه‌ریزان شهری می‌پردازد و برای یافتن منطق تأثیروتأثر این عوامل بر «چگونگی عملکرد» برنامه‌ریزان شهری در موقعیت‌های متفاوت برنامه‌ریزی تمرکز می‌کند و نه بر «نتایج و خروجی‌ها»ی برنامه‌ریزی‌شان.
در این تحقیق با مجموعه‌ای از هنجارها، ارزش‌ها، افکار، باورها، عقیده‌ها، احساسات، رفتارها، شخصیت‌ها، ویژگی‌ها و مسئولیت‌ها سروکار داریم که برنامه‌ریزان در موقعیت‌های متفاوت برنامه‌ریزی از آن‌ها استفاده و به کمک آن‌ها آگاهانه یا ناخودآگاه نقش خاصی را ایفا می‌کنند. تحلیل این نقش‌ها به گونه‌شناسی توصیفی نقش برنامه‌ریزان شهری در ایران ختم می‌شود که همانا دستاورد اصلی کتاب حاضر است.

▫️بخشی از کتاب

‌
‌آیا هرگز عاشق شده‌اید؟ آیا وحشتناک نیست؟ عشق شما را بسیار آسیب‌پذیر می‌سازد. سینه‌تان را می‌شکافد و قلب‌تان را باز می‌کند و این یعنی کسی می‌تواند وارد وجودتان شود و شما را به هم بریزد. شما همه‌ی این دیوارهای دفاعی را به‌پا می‌کنید، یک زره تمام قد می‌سازید تا هیچ چیز نتواند به شما صدمه برساند. سپس احمقی که فرقی با دیگر احمق‌ها ندارد سرزده وارد زندگی احمقانه‌ی شما می‌شود و در آن پرسه می‌زند... شما بخشی از وجودتان را به آن‌ها می‌دهید. آن‌ها این را از شما نخواسته‌اند. بلکه یک روز کار احمقانه‌ای مثل بوسیدن شما یا لبخندزدن به شما کرده‌اند و سپس دیگر زندگی‌تان مال خودتان نیست. عشق گروگان می‌گیرد. وارد وجودتان می‌شود. شما را می‌بلعد و رهای‌تان می‌کند تا در تاریکی مویه کنید. عبارت بسیار ساده‌ای شبیه این‌که «شاید بهتر باشد فقط با هم دوست باشیم» تبدیل به ترکی در شیشه‌ی قلب‌تان می‌شود. عشق صدمه‌رسان است. نه فقط به تخیل‌تان، نه فقط به ذهن‌تان، بلکه به روح‌تان صدمه می‌زند. عشق دردی است که وارد وجودتان می‌شود و پاره‌پاره‌تان می‌کند. شخصاً از عشق بیزارم. [نیل گیمن]


از کتابِ خشونت
اسلاوی ژیژک
ترجمه‌ی علی‌رضا پاکنهاد

‌
‌منتشر شد
«نقد سنت از نگاه اندیشمندان عرب»
عبدالإله بلقزیز
ترجمهٔ سیدمحمد آل مهدی

واقعیت این است که مانند ترک و فارس و هندی و مالائی، عرب نیز متراکم از گذشته است؛ در فضای سنت نفس می‌کشد و چون اکنونش را تهی و گذشته‌اش را تابناک می‌انگارد به جای نقد آن میل دارد به گذشته پناه ببرد تا خلأهای اکنونش را با آن پر کند. البته عرب نیز گهگاه پرسش‌هایی درمورد سنت مطرح کرده است، پرسش‌هایی که اغلب فراموش ‌شده‌اند زیرا فضایی برای استمرارشان وجود نداشت.
به مرور زمان و تحت تأثیر عوامل گوناگون چون حملۀ ناپلئون به مصر، تصرف الجزایر، اعزام هیئت‌هایی جهت تحصیل در خارج، آغاز اضمحلال امپراتوری عثمانی، با پایان سدۀ نوزدهم و آغاز سدۀ بیستم همراه با رواج علم‌گرایی در میان دانشجویان، تأسیس کارگاه‌های بزرگ برای پژوهش در آثار مهم متفکران گذشته، چون ابن‌هشام و طبری و ابن‌رشد و ابن‌خلدون، نقدهای جدی آغاز شد. از دهۀ چهارم سدۀ بیستم، نقد سنت سرلوحۀ کارهای بسیاری از متفکرین عرب شد. هر یک از آنان سنت را به شیوۀ خاص خود نقد می‌کرد. طه حسین با سلاح دکارتیسم به رویارویی با دگم‌اندیشی حنبلی‌ها رفت؛...

▫️بخشی از کتاب

‌
‌لوییز: راستش اگه دوست‌شون نداشتیم راحت‌تر بود.
ژول: آره خب! پدر و مادرها باید کاری کنن که بچه‌هاشون ازشون متنفر باشن. کار اصلی‌شون باید این باشه. این‌طوری وقتی مُردن، ما راحت می‌شیم و زندگی ادامه پیدا می‌کنه.
پیِر: آره واقعاً، تازه بهتر از قبلش. (هر سه لبخند می‌زنند و سپس جدی می‌شوند.) حقش بود بیشتر به‌شون می‌گفتم دوست‌شون دارم.


فرزندان خانواده‌ای پیامی اضطراری از پدر و مادرشان دریافت می‌کنند تا هر چه زودتر خودشان را نزد آن‌ها در شهر دیگری برسانند. سه فرزند این خانواده سراسیمه راهی منزل پدر و مادرشان می‌شوند و هر کدام در ذهن بدترین فرضیه‌ها را تجسم می‌کنند. سرانجام حقیقت آشکار می‌شود، سرشار از ناگفته‌ها و کشمکش‌ها و زخم‌‌های نهفته خانواده‌ای که تا آن روز خود را منسجم و متحد می‌دانست. این نمایش‌نامه به چندین زبان ترجمه شده و، پس از چهار سال، همچنان در پاریس بر روی صحنه است.

نمایش‌نامهٔ «پدر و مادر عزیزم»
نوشتهٔ امانوئل پاترون و آرمل پاترون
ترجمهٔ شهلا حائری

‌
‌طبیعت هم کلک‌های خودش را دارد. عین خیالش نیست که تو مریضی، علیلی یا داری می‌میری. همه رفتنی‌اند و همه‌چیز می‌گذرد، بیمار و بیماری! دردمند و درد! این است آن حکمت بزرگی که از طبیعت می‌شود آموخت. دمی درنگ کن و به این برگ‌های سبز نگاهی بینداز، به برگ شفاف این گلابی‌ها که در باد ملایم می‌رقصند نگاه کن، برای آن‌ها چه ارزشی دارد که من الساعه در چه حالی هستم و چه دردی دارد جانم را می‌کاهد؟ طبیعت مانند سلطانی جبار پوزخند‌زنان به این منظر نگاه می‌کند. جان عزیزان ما برایش پشیزی نمی‌ارزد. از او باید آموخت: نه اشکی، نه آهی و نه حتی نگاهی!
پس ما هم می‌توانیم به آنچه داده‌شده رضا بدهیم و بی‌هول‌و‌هراس سرنوشتمان را بپذیریم. خوب که نگاه کنی، هول‌و‌هراسی هم نیست، برای هیچ‌کس نیست، برای ما هم نیست. برای این دار‌و‌درخت هم، برای این چمن هم، برای آن گل‌های زرد که توجه کسی را به‌ خود جلب نمی‌کنند اما هر روز کمی قد می‌کشند و جزئی از آن کل پرشکوه به‌ حساب می‌آیند هم.

از کتابِ «پایانی که آغاز من است»
واپسین گفت‌وگو و آخرین نگاه به گذشته
تیتسیانو ترتسانی
ترجمهٔ عطا گیلانی

‌
‌منتشر شد
«گم‌گشته در کدام جهان؟»
سیمای پیدا و پنهان فرانتس کافکا
خسرو ناقد

بی‌تردید یکی از درخشان‌ترین ویژگی‌های داستان‌نویسی کافکا واقعی نشان دادن غیرواقعیت‌ها و تبدیل رؤیاهای خود به واقعیت است. با این همه، در آنچه به تصویر کشیده‌ شده، هر چند غیرواقعی و غیرعقلانی، هر چند خواب‌آلوده و خیالی، خواننده این احساس را دارد که او نیز ممکن است در چنین وضعیتی قرار بگیرد و با همین احساس و تصویر است که خیال‌پردازی‌ها و رؤیانوشته‌های کافکا را واقعیت می‌انگارد. اینکه خواننده برداشتی یا تفسیری جامعه‌شناسانه، روان‌شناسانه یا مذهبی از آثار او داشته باشد در مرتبۀ دوم اهمیت قرار دارد. شخصیت‌های داستانی کافکا در واقع فقط انگاره‌ها و الگوهایی‌‌اند گمنام که همچنان گمنام می‌مانند ــ حتی اگر به نام خوانده شوند ــ ولی به نظر می‌رسد که می‌توانند یکی از ما باشند، شاید من یا تو. کافکا قادر است به‌سادگی فضایی میان خواب و بیداری بیافریند و خواننده را در مدار و مسیری قرار ‌دهد که هر کس به‌گونه‌ای با شخصیت‌های داستان‌های او هم‌ذات‌پنداری کند.

📃 بخشی از کتاب

‌
‌عصر سه‌شنبه‌های بخارا

به مناسبت انتشار کتاب «ذهن این‌چنین کار نمی‌کند» نوشتهٔ جری فودور، ترجمهٔ دکتر صالح طباطبایی، شصتمین نشست از سلسله نشست‌های عصر سه‌شنبه‌های بخارا به نقد و بررسی این کتاب اختصاص یافته است. این نشست در ساعت پنج بعدازظهر سه‌شنبه بیست و ششم خرداد ۱۴۰۵ در شهر کتاب نیاوران برگزار خواهد شد.

جری الن فودور، فیلسوف نامور آمریکایی و استاد فلسفۀ ذهن، در کتاب حاضر به تبیین محدودیت‌‏های جدی «نظریۀ رایانشی ذهن» پرداخته و در خلال آن بر مسائل خطیری که «نظریۀ پیوندگرا»، «نظریۀ پودمانگی کلان» و «روان‏شناسی فرگشتی» با آن‏‌ها مواجه‏‌اند تأکید کرده است. فودور در این کتاب بنیاد آرای فیلسوفان ذهن و دانشمندان شناختی دیگری چون استیون پینکر و هنری پلاتکین را به نقد کشیده است، چه، به رأی او، اینان با مسلّم پنداشتن «نظریۀ پودمانگی کلان» خواسته‏‌اند همۀ کارکردهای شناختی ذهن را بر پایۀ «نظریۀ رایانشی ذهن» تبیین کنند، حال آن‌که، به باور فودور، کارکرد شناختی ذهن بسی پیچیده‌‏تر از آن است که بتوان آن را با چنین مفروضاتی تبیین کرد.

شهر کتاب نیاوران: خ باهنر (نیاوران)، روبروی کامرانیۀ شمالی، شمارۀ ۱۳۷ و ۱۳۵

‌
بر این باورم که اصولاً فقط باید کتاب‌هایی را خواند که گَزَنده و نیشدار باشند. اگر کتابی که می‌خوانیم ما را با ضربۀ مُشتی بر سرمان هشیار و آگاه نکند، اصلاً برای چه می‌خوانیم؟ برای آنکه حالمان را خوش کند؟ خدای من، ما همین‌طور هم حالمان خوش می‌بود، حتی اگر کتاب هم نمی‌داشتیم. آن کتاب‌هایی که حال ما را خوش می‌کنند، اگر لازم می‌بود، خودمان هم می‌توانستیم بنویسیم. اما ما به کتاب‌هایی نیاز داریم که چون مصیبت بر سرمان آوار شوند، که درد به جانمان بیفکنند، همچون مرگِ کسی که ما بیش از خودمان عزیزش می‌داشتیم، مانند زمانی که تک‌وتنها و دور از همه در جنگلی رها می‌شویم، همچون مرگی خودخواسته. کتاب باید تبر باشد برای دریای منجمد درونمان.

از کتابِ «گم‌گشته در کدام جهان؟»
سیمای پیدا و پنهان فرانتس کافکا
خسرو ناقد

‌
‌در دل نظام‌های حکمرانی و در پس حکمرانانی که آمده و رفته‌اند، گنجینه‌ای ارزشمند از وقایع نهفته است که با اندک کاوشی می‌توان به آن دست یافت... غم‌انگیزتر آن‌که این نوع نگاه با رویکردی حتی شدیدتر، جهان را هم دربر می‌گیرد. به این معنی که قرار نیست و نباید از «بیگانگان» بیاموزیم و در امتداد همین رویکرد حتی علوم ادارۀ کشور را هم غیرقابل قبول اعلام می‌کنیم. از این هم غم‌انگیزتر آن‌که در قضاوت‌های رسمی خود در مورد دولت‌های مختلف، حکمرانی در دهه‌های اخیر را هم باز به دوره‌های خوب و دوره‌های بد تقسیم‌بندی کرده‌ایم. حاصل این رویکرد مخرب آن شده است که هر دولتی که روی کار می آید، از همان روز نخست تمام اقدامات مثبت را به خود نسبت می‌دهد و برعکس، از نظر هر دولت جدید مشکلات و موانع عمری به درازای همۀ تاریخ دارند. غایب اصلی این داستان غمناک همان یادگیری است که در نتیجۀ آن بسیاری از اقداماتی که از منظر یک دولت سرنوشت‌ساز و اساسی شمرده می‌شوند، تکرار تصمیماتی است که قبلاً نتیجه نداده است.

از کتابِ «ناتوانی دولت‌ها در یادگیری»
بررسی چهل سال تجربهٔ مسعود نیلی
بهمن احمدی امویی در گفت‌وگو با مسعود نیلی

‌
‌در سال‌های اخیر جامعۀ ایران شاهد رشد چشمگیر دو پدیدۀ مهم بوده است: صعود قابل‌توجه جمعیت مهاجران ایرانی در کشورهای مختلف، و افزایش چشمگیر میل به مهاجرت در میان شهروندان ساکن کشور. این وضعیت ویژه موجب شده مهاجرت به مسئلۀ اجتماعی بزرگی تبدیل شود که بدون در نظر گرفتن آن تحلیل دقیق و عمیق بسیاری از تحولات جامعه ایران ناممکن می‌نماید. این پدیدۀ نوظهور در مسیر پیدایش خود به شکل‌گیری گروه‌های متعددی در جامعۀ ایران، با زندگی‌ها، تجربیات و زیست‌جهان‌هایی بسیار متفاوت با یکدیگر، انجامیده است. این کتاب با تکیه بر مطالعۀ میدانی گسترده و داده‌های آماری متنوع، و با استفاده از مفاهیم و موضوعاتی همچون «فرهنگ مهاجرت»، «مهاجرت دافعه‌محور» و ارتباط میان «مهاجرت و جنبش‌های اجتماعی»، به بررسی چهار گروه عمدۀ اجتماعی پرداخته است:‌ مهاجرت‌اندیشان، مهاجرت‌ستیزان، مهاجران کامیاب و مهاجران بازگشته. این اثر دعوتی است به بازاندیشی در باب ویژگی‌های منحصربه‌فرد جامعه‌ای که فردای خود را در «جایی دیگر»‌ تصور می‌کند.

«به جز این سرا سرایی»
تمنای مهاجرت و زیستن دائمی در وضعیت موقت
امید آسایش و عبدالمحمد کاظمی‌پور

‌
‌در دست انتشار‌
‌«کار کودک در ادبیات داستانی»
۱۲۸۵ تا ۱۳۵۷
سپیده سالاروند و مصطفی لک قمی
از مجموعهٔ پژوهش‌های اجتماعی دربارهٔ ایران

کار کودک در ادبیات داستانی حاصل بخشی از پروژۀ گروه پژوهش انجمن «پرندۀ درخت کوچک» است که در پاییز ۱۳۹۹ آغاز شد. اعضای این انجمن، پس از سال‌ها فعالیت در سازمان‌های مردم‌نهاد در حوزۀ کودکان تصمیم گرفتند نگاهی‌ ریشه‌ای‌تر به پدیدۀ کار کودک بیندازند و ابعاد پیچیدۀ آن را به صورت تاریخی بررسی کنند.
این کتاب به دنبال فهم سؤالاتی در مورد چندوچون کار کودکان و شرایط زیست آن‌ها در بازۀ تاریخی ۱۲۸۵ تا ۱۳۵۷ است. و تلاش می‌کند تصویری از تحول کار کودکان در این بازۀ زمانی ارائه دهد. نویسندگان، در شرایطی که داده‌های تاریخی و مردم‌نگارانۀ چندانی در مورد کار کودکان موجود نیست، برای فهم جزئیات کار کودک و ابعاد مختلف آن به سراغ ادبیات رفته و تلاش کرده‎اند از لابه‌لای صحنه‌های داستانی دلایل کار، نوع کار، فهم کودکان از کار، شرایط کاری‌، میزان دستمزد و نظر عموم جامعه در مورد کار کودک را بررسی کنند. ‌

‌
‌یادم است در آن خواب‌ها هم، مثل همین، خواب بود و مرگ، و احتمالاً یادت است صبحی را که توی همین اتاق از خواب پریدم، درحالی‌که تمام صورتم خیس بود و حرف نمی‌توانستم بزنم. از صدای گریه‌ی من بیدار شده بودی، انگار که ترسیده باشی، سراسیمه رفتی و آب آوردی. این را حالا به تو می‌گویم، آب را که می‌خوردم، تهِ لیوان صورتِ تو را می‌دیدم که موج برداشته بود. تو تاب می‌خوردی توی لیوانِ شیشه‌ای، هر بخش از صورتت در یکی از موج‌ها بازی می‌کرد. راستش را بخواهی همان‌جا، نمی‌دانم چرا، ولی ترسیدم. نگران شدم. نگرانی‌یی که هنوز هم همراه من است و وقتی یادِ تو می‌افتم، آن تکه‌های مواج پشتِ شیشه جلو چشمم ردیف می‌شوند.

از مجموعه‌داستان «احتمال عکس و انزوا»
امین علی‌اکبری

‌
‌▫️کالایی‌شدن آموزش، خروج از خیر عمومی است

«آموزش در پاورقی» اثر فاطمه مقدسی در گفت‌وگو با محمود مهرمحمدی؛

سرویس دین و اندیشه خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)- بهاءالدین مرشدی؛ «آموزش در پاورقی» را که خواندم، قرار شد با محمود مهرمحمدی درباره آن گفت‌وگو کنم. عنوان کتاب از همان ابتدا ذهنم را درگیر کرده بود؛ اینکه چگونه ممکن است آموزش، این موضوع به ظاهر بدیهی و زیربنایی، به پاورقی رانده شده باشد. کتاب را می‌خواندم و همزمان به مدرسه، معلم‌ها، عدالت آموزشی و شکاف‌هایی فکر می‌کردم که هر روز بیشتر از قبل درباره‌شان می‌شنویم.
در کتابفروشی نشر نی با محمود مهرمحمدی، استاد علوم تربیتی و از شناخته‌شده‌ترین چهره‌های حوزه آموزش و پرورش، قرار گفت‌وگو گذاشتیم. می‌خواستم بدانم آیا واقعاً آموزش در ایران به حاشیه رفته است؟ نقش دولت در این میان چیست؟ و آیا می‌توان از دل نظام آموزشی به استقبال عدالت اجتماعی رفت یا برعکس، باید ابتدا منتظر بهبود شرایط اقتصادی و اجتماعی ماند؟

متن کامل گفت‌وگو