ما چون در لحظه‌ی احساس محض، که ضمناً لحظه‌ی بی‌تفاوتی محض است، در تاریکیِ ابهام غوطه‌وریم، تاریکیِ ابهامی که در آن همه‌ی گاوها سیاه دیده می‌شوند و حتی نمی‌توان یقین داشت که سایه‌ها، گاوند؛ یا مجسمه‌ی ساخت دوشان، شیشه‌پاک‌کنی بیش نیست، و باکره‌ی مقدسِ پیکابیا تنها لکه‌ی مرکبی است، لذا به‌سبب فقدان هر تمیزی همه چیز بی‌تفاوت می‌شود. چرا باید چیزی را به چیز دیگر، زندگی را به مرگ، شور و نشاط را به سردی و بی‌حالی، بزرگواری را به فرومایگی، و تمدن را به توحش ترجیح داد؟ هرچه کمتر بین آن‌ها تمیز بگذاریم کمتر آن‌ها را ترجیح می‌دهیم، و اگر هیچ معنایی برای آن‌ها قائل نباشیم کمتر بین آن‌ها تمیز خواهیم گذاشت. روح اگر انتظار، توقع و معنایی نداشته باشد چنان خواهد بود که گویی بهت‌زده و منگ است و دیگر از آنِ خود نخواهد بود؛ در این صورت از آنجا که همه چیز را انکار خواهد کرد و دست از همه چیز خواهد کشید، همه چیز را مطرود و مردود خواهد شمرد و دیگر حتی توان نفی چیزی را هم نخواهد داشت. چون به‌نحوی منتظم، به‌عمد قدرت هرگونه تمیز، ترجیح، و قضاوتی را از دست می‌دهد دیگر نخواهد توانست کمترین اراده‌ای از خود داشته باشد یا کوچک‌ترین ابتکاری به کار برد، یا حتی واکنشی، هرچند ناچیز از خود نشان دهد. این آدمِ پاره‌پاره، دیگر آماده‌ی هرگونه چرخشی است؛ به محض آن‌که اراده‌ای، به هر دلیل، به پا خیزد اراده‌ی او مقاومت از دست می‌دهد زیرا پیشاپیش تسلیم شده است؛ و لذا به‌دنبال آن اراده به راه می‌افتد.

از کتابِ «انسان پاره‌پاره»
نیکلا گریمالدی
ترجمه‌ی عباس باقری

«... اسم مقاله را هم گذاشته بودم «جشن خون». یک تز دقیق و فکرشده بود که مدت‌ها سرش مباحثه می‌شد. لب کلام این بود که پیشنهاد داده بودم یه هفته در پایتخت مراسمی راه بیفته با نام جشن خون. این یه هفته همۀ وفاداران دستگاه اشرف و خیرخواهان و ملتزمین با هر وسیله‌ای، اعم از ابزارهای ابتدایی یا آلات قتالۀ مدرن که در دسترس دارن، هر کدوم از خائنین آگاه یا جاهلو که دوروبرشون سراغ دارن دراز کنن. هر کسی به قدر وسع خودش باید این وظیفۀ ملی رو محقق می‌کرد. حتی تذکر داده بودم که اگه به دلیل ضعف قوای جسمانی یا نبود ابزار مناسب قتل کامل ممکن نشد، سعی کنن تا حد امکان آسیب‌های جدی و مهلک به اون بی‌شرف‌ها وارد کنن. در این مورد اخیر، با ترسیم موقعیت‌های خاص مسئله رو برای رعیت عوام آسون‌فهم کرده بودم. مثلاً پیرزنی رو فرض گرفته بودم که از قوۀ بدنی و امکانات قتل محرومه، چنین فردی می‌تونه شوربایی به بهانۀ خیرات برای اموات تدارک ببینه و از سموم مهلک و ارزون در دسترس، مثل مرگ‌موش و سم شته، استفاده کنه و به خورد خائنین بده. لازم هم نیست شوربا کارشو یکسره کنه، چون معمولاً اثر سم که به جگر آدم برسه طوری از پا درش می‌آره که هر پیرزن لاجون هم با یه دسته هاون یا گوشت‌کوب می‌تونه کارشو بسازه. خلاصه تز جامع و همه‌فهمی بود و پیشنهاد کرده بودم که، در صورت موفقیت در اجرا و رفع نواقص احتمالی، هر‌ساله سر یه زمان مشخصی که مثلاً می‌تونه سالگرد تاج‌گذاری شاهنشاه باشه، هفتۀ جشن خون برگزار بشه. به لحاظ سبقۀ تاریخی هم مو لای درز این تاکتیک نمی‌ره، جانم. نمونه‌های کاملاً موفق در ملل دیگه از همین الگو پیروی کرده‌ن. شاید نام عملیات «مرغ مگس‌خوار» به گوش‌تون خورده باشه. هیتلر در کمتر از یه هفته همۀ دشمن‌های حزب نازی رو قلع‌و‌قمع کرد و حتی هم‌قطارهای خودشو از دم تیغ گذروند، مهمترین‌شون هم همپالکی قدیمی خودش بود به اسم روهم. یا همین بالاسر خودمون، اگه پاکسازی استالین و یژوف موسوم به تصفیۀ کبیر نبود انقلاب اکتبر تابه‌حال صدبار کفن پوسونده بود. با حلواحلوا کردن و دورسرگردوندن دشمن که نمی‌شه مملکتو چرخوند، آقا. آب که نیستن توی زمین فرو برن یا بخار بشن. چاره‌ش یه مقداری، البته موقت، دست شستن از رقت قلب و عواطف گمراه‌کننده‌ست. یه قصیده‌ای هم انتهای مقالۀ مذکور صادر کرده بودم که الان هر چه به مخم فشار می‌آرم چیزی ازش به خاطرم نمی‌آد.»

از رمانِ «مصائب آقای هـ.»
نوشتۀ مهدی فروتن

‌
‌لرد کرزن، نایب‌السلطنه‌ی بریتانیا در هند، دربارۀ امتیازی که دولت ناصرالدین شاه قاجار در سال ۱۲۵۱ به بارون رویتر داد می‌گوید: «این کامل‌ترین و عجیب‌ترین واگذاری کل منابع صنعتی یک کشور به فردی خارجی است که کسی در تاریخ خواب آن را نتواند دید، چه رسد به آن که عملاً امضا شده باشد.» دولتی که چنین امتیازهایی به بیگانگان می‌داد دمار از «رعیت» خود هم درمی‌آورد، اما در عین حال قدرت هم نداشت!
این کتاب روایت زوال دولت قاجار در دهه‌های آخر عمر آن و نبرد چندجانبه‌ای است که در این دوره بین دو قدرت بزرگ استعماری روسیه و انگلستان، اقشار فقیر و میانیِ شهر و روستا، رؤسای ایل‌های بزرگ، درباریان و علما درگرفت و زمینه‌های انقلاب مشروطه را فراهم کرد؛ مشروطه‌ای که به علت استمرار دخالت‌های آن دو قدرتِ استعماری و ضعف نیروهای اجتماعی ناتمام ماند. امتیاز این کتاب استفادۀ گسترده از منابع دست اول و اسنادِ آرشیوهای وزارت خارجه‌ی بریتانیا و دقت مؤلف در روایت جزئیات داده‌های اقتصادی و اجتماعی ایران قبل از مشروطه است.

«زوال نظام اجتماعی و فروپاشی دولت قاجار»
براساس اسناد آرشیو وزارت خارجۀ بریتانیا
رضا رئیس‌طوسی

در آذر ۱۲۸۴ که شاه به وطن بازگشت، وضعیت مالی به‌مراتب از هر زمان دیگر بحرانی‌تر بود. به‌علاوه، حقوق و مقرری ارتش تقریباً یک سال عقب افتاده بود و با اوج‌گیری نهضت مردمی علیه حکومت، مقامات ایرانی نگرانی عمیق خود را از فقدان یک نیروی قدرتمند که بتواند بر اوضاعی مسلط شود که هر لحظه بحرانی‌تر می‌شد ابراز ‌می‌کردند. مثلاً مشیرالدوله، وزیر امور خارجه، در گفت‌وگویی در آذر ۱۲۸۴ با عباس‌قلی‌خان، کفیلِ دبیر اول شرقی سفارت بریتانیا، اظهار داشت که اوضاع سیاسی ایران به‌دلیل نفوذ روحانیت و ضعف دولت روزبه‌روز وخیم‌تر می‌شود. او در این که با وخیم‌تر شدن اوضاع سربازان از قوانین اطاعت خواهند کرد، تردید داشت.
بدترین ناکامی عین‌الدوله زمانی رخ داد که بریتانیا و روسیه توافق کردند دیگر پولی به حکومت ایران قرض ندهند. دی‌ماه ۱۲۸۴ که جنبش مردمی داشت به اوج خود می‌رسید، نشانه‌هایی حاکی از فروپاشی ارتش به چشم می‌خورد. در اوج‌گیری اعتراضات مردمی، «فرمانده چندین هنگ تهران که وزیر دربار و صدراعظم به آن‌ها متکی بودند ‌به نحو هولناکی اعلام کرد نظامیان تحت فرمان او اقدامی علیه مردم نخواهند کرد و به جایی رسیده‌اند که خود به سفارت بریتانیا پناهنده شوند». به دنبال آن عین‌الدوله استعفا داد و دربار مجبور شد به خواست‌های رهبران نهضت تن دهد.
در سایر شهرها نیز سربازان به حوادث پیرامون خود بی‌تفاوت نماندند. آنان نه‌تنها از آتش گشودن بر معترضان امتناع ورزیدند، بلکه در برخی موارد هم برای همراهی با نهضت عملاً قدم‌هایی علیه دولت برداشتند. مثلاً در مقابله با قیام عمومی در تبریز ولیعهد درواقع در قصر خود تنها ماند. تعدادی از سواره‌نظام که گارد محافظ وی بودند او را ترک کردند و گریختند، در حالی که سربازان خارج از شهر در مورد پیوستن به تظاهرات گفت‌وگو می‌کردند. آلبرت راتیسلاو، سرکنسول بریتانیا در تبریز، پادرمیانی کرد و اصرار داشت یکی از رهبران نهضت «به هر طریقی که می‌شود جلوی سربازان را بگیرد». درنتیجه به‌سربازان توصیه شد که چند روزی به تظاهرات نپیوندند. ولی آن‌ها نماینده‌ای از میان خود تعیین کردند و نزد راتیسلاو فرستادند تا به او بگوید که قصد دارند به کنسولگری بیایند و به کسانی که در اعتراض علیه دولت در آن‌جا تحصن کرده‌اند بپیوندند. با اصرار شدید آلبرت راتیسلاو قرار شد سربازان قبل از اقدام به هر کاری حداقل چند روزی صبر کنند.
درحقیقت، عمق جنبش مشروطیت و منزوی شدن حکومت به‌وضوح در این واقعیت نمایان بود که همان ابزاری که حکومت برای اعمال قدرت خود طراحی کرده بود، اینک به‌شدت علیه خودش شده بود.

از کتابِ «زوال نظام اجتماعی و فروپاشی دولت قاجار»
براساس اسناد آرشیو وزارت خارجۀ بریتانیا
رضا رئیس‌طوسی

رفتار افرادی که ناچار بودند پس از جنگ در مورد کردارشان حساب پس بدهند چگونه بود؟ متأسفانه شمار آن‌ها بسیار کم بود. بیشترشان کار خلافی را که به آن متهم شده بودند با بی‌شرمی انکار کردند و کسانی که با مدارک انکارناپذیر روبه‌رو شدند، مسئولیتی نپذیرفتند: آن‌ها، چون «سربازان وفادار»، تنها دستور فرادستان‌شان را اجرا کرده بودند. اس. اس.هایی هم که در سمت‌های بالا بودند احساس نمی‌کردند که باید سرزنش بشوند: تنها هیتلر و هیملر مسئول بودند. مسئولیت تمام جنایت‌ها بر گردن مُردگان بود. تمام واقعیت‌ها را از یاد برده بودند یا از آن‌ها مطلبی نشنیده بودند و از محتوای سندهای مهمی که امضای خود آن‌ها پایش بود، بی‌خبر بودند. اگر در زندان‌ها «پاره‌ای زیاده‌روی‌ها» شده بود، رویدادهای منفردی بود که کارگزاران مسئول از آن‌ها خبر نداشتند، اما بی‌گمان چیزی به اسم نظام ترور و وحشت وجود نداشت. وانگهی، دیدارکنندگان بی‌شمار اردوگاه گزارش داده بودند که «همه‌چیز به وجه عالی بسامان بوده». ایراد بر اوضاع جنگ وارد بود که باعث و بانی بدترشدن وضع زندگی زندانیان شده بود. اگر قطار حامل زندانیان، صدها مُرده و اشخاص رو به مرگ را به داخائو آورده بود، علتش بمباران‌های متفقین بود که ارتباط‌ها را به ویرانی کشیده و کاروان‌ها را ناچار کرده بود که بیش از مدت مقرر در راه بمانند. اگر تیفوس از کشته‌های اردوگاه پرجمعیت پشته‌ها ساخته بود، علت در کمبود دارو بود و در این‌جا هم اوضاع و احوال را باید مقصر دانست. هرگز موضوعی تحت عنوان دادن دستورهای بی‌رحمانه یا اجرای آن‌ها در مورد تخلیه اردوگاه در میان نبود. کوتاه‌سخن، حوادث، تمام این ماجراهای غم‌انگیز را پدید آورده بود، نه افراد.

از کتابِ «تاریخ داخائو»
نوشته‌ی پل بربن
ترجمه‌ی جمشید نوایی

جوامع اروپایی جوامعی بلندمدت بودند. وقوع دگرگونی‌های بزرگ، همگی نیازمند گذشت مدت‌زمانی طولانی و تلاشی قابل ملاحظه ــ و معمولاً حتی مبارزه ــ بود. ولی وقتی سرانجام این دگرگونی‌ها عملی می‌شد، دیگر نمی‌شد اوضاع تغییریافته را به وضع سابق بازگرداند؛ و چارچوب اجتماعی تازه، قانون و عملی تازه، حتی مذهبی تازه استقرار می‌یافت که از نو، دگرگون‌ساختن و حتی اصلاح آن در گرو تلاش و سپری‌شدن مدت‌زمانی طولانی بود.
جامعۀ بلندمدت دقیقاً از آن رو که قانون و سنت حاکم بر آن و نهادهای مرتبط با آن به خاطر پیش‌بینی‌پذیرساختن نسبی آینده، میزان معینی از امنیت را تضمین می‌کند امکان انباشت درازمدت را فراهم می‌سازد. در همین حال و به همان دلیل، انجام تغییرات بزرگ در کوتاه‌مدت در آن بسیار دشوار است. در جامعۀ بلندمدت، انقلابْ رخدادی نادر و فوق‌العاده است ولی وقتی در جامعه یا در علم روی می‌دهد اثراتی بلندمدت و دیرپا به‌جا می‌گذارد.
ایران جامعه‌ای کوتاه‌مدت بود. حتی در حال حاضر هم چنین است. از همین رو خود من ایران را جامعۀ کلنگی هم خوانده‌ام. ویژگی‌های تاریخی اصلیِ این جامعه، دقیقاً نقطۀ مقابل ویژگی‌های جوامع بلندمدت اروپایی بوده است. در چنین جامعه‌ای، این نه طبقات اجتماعی بلکه دولت بود که ماهوی و اصل شناخته می‌شد، و طبقات اجتماعی هرچه بلندپایه‌تر بودند به دولت وابسته‌تر بودند. و اگرچه هم ثروت و هم امتیازات، و نیز دانش، علوم و تکنولوژی گاه در سطوحی بسیار بالا وجود داشت ولی آن اندازه دوام نمی‌آورد که به کار توسعه‌ی بلندمدت بیاید. و هرچند تلاش‌های دیرپایی برای انباشت آنها صورت می‌گرفت ولی در عمل، چندان انباشت بلندمدتی حاصل نمی‌شد.
در عمل، در کوتاه‌مدت هر تغییری امکان‌پذیر بود و از همین رو، در بلندمدت دگرگونی ماندگار چندانی ممکن نبود. درواقع، حتی سخن‌گفتن از درازمدت در معنایی که از تاریخ و جامعه‌ی اروپا حاصل می‌شود دشوار است. تاریخ، رشته‌ای از کوتاه‌مدت‌ها بود که هریک طی چرخه‌ای کوتاه در پی دیگری می‌آمد.
نتیجه آنکه کارکرد، معنا، علل و پیامدهای انقلاب‌ها در ایران، متفاوت با اروپا بود. انقلاب‌های ایران قیام طبقات اجتماعی محروم در برابر طبقات اجتماعی ممتازی که مهار دولت را در دست داشتند آن هم برای دگرگون‌ساختن قانون و چارچوب اجتماعی موجود نبود؛ بلکه قیام بر ضد فرمانروایانی بود که غیر از میل و ارادۀ خودشان پای‌بند هیچ قانونی نبودند و جامعه، آن‌ها را «بیدادگر» می‌دانست.

از کتابِ تضاد دولت و ملت در ایران
محمدعلی همایون کاتوزیان
ترجمۀ علیرضا طیب

مادر بسیار عزیزم،
... زندگی در این‌جا همچنان به یکنواختی و ملال می‌گذرد. کتاب می‌خوانم، غذا می‌خورم، می‌خوابم و فکر می‌کنم. کار دیگری جز این نمی‌توانم بکنم. اما تو نباید فکر و خیال بکنی. نه‌تنها برای این‌که کاملاً مطمئنم باز می‌بینمت، بلکه به این دلیل نیز که مطمئنم محاکمه خواهم شد و چه کسی می‌داند به چند سال. تو باید این را به‌خوبی درک کنی که این مسئله نه به شرافت برمی‌گردد، نه به وجدان، و نه به بی‌گناهی و گناهکاری من. به چیزی برمی‌گردد که سیاست نامیده می‌شود و دخلی به هیچ‌یک از این چیزهای خوب ندارد. تو می‌دانی با بچه‌هایی که رختخواب‌شان را خیس می‌کنند چه کار می‌کنند، مگر نه؟ آن‌ها را می‌ترسانند و تهدید می‌کنند که با پارچه‌ی مشتعلِ پیچیده دور چنگکی می‌سوزانندشان. خب، حالا تصور کن در ایتالیا بچه‌ی خپل و گنده‌ای هست که دائماً تهدید می‌کند در رختخواب این مام میهنِ عظیم و قهرمان‌پرور جیش می‌کند؛ من و چند نفر دیگر همان پارچه (یا کهنه‌پارچه‌ی) مشتعل هستیم که به آن بچه‌ی خیره‌سر و گستاخ نشانش می‌دهند تا بترسد و دیگر ملافه‌های تمیز را کثیف نکند. موضوع این است، پس نباید ترسید یا فریب خورد. فقط باید صبور بود و انتظار کشید و ناملایمات را تحمل کرد.

از کتابِ «نامه‌های زندان»
جلد اول؛ از ۱۹۲۶ تا ۱۹۲۸
آنتونیو گرامشی
به‌کوشش سرجو کاپریولیو، السا فوبینی
ترجمه‌ی اثمار موسوی‌نیا

‌
‌پس آنگاه سموئیل گفت: «اَجاج، پادشاه عَمالیق، را نزد من آرید.» اَجاج خرسند نزد او آمد و گفت: «راستی را که تلخی مرگ از سر گذشت!» سَموئیل گفت:
«همچنان که تیغ تو زنان را بی فرزند ساخت،
همان‌سان مادر تو، میان زنان، بی فرزند باشد!»
و سَموئیل اَجاج را برابر یَهُوَه در جِلْجال معدوم ساخت.

از عهد عتیق؛ جلد دوم؛ کتاب‌های تاریخ
براساس کتاب مقدس اورشلیم
ترجمۀ پیروز سیار

اجاج: نام عمومی پادشاهان عمالقه بود، همچنان که سلاطین مصر را فراعنه می‌گفتند. (سفر اعداد ۷:۲۴ و کتاب اول سموئیل ۸:۱۵). و در تورات مذکور است که سموئیل آخرین پادشاه عمالقه را در حضور خداوند قطعه‌قطعه نمود. چنین می‌نماید که برای ظلم‌های فضیح که از دست وی جاری شده بود بدین عذاب هولناک مبتلا گردید. (کتاب سموئیل ۳۳:۱۵) (قاموس کتاب مقدس). ـ لغت‌نامۀ دهخدا


شرح تصویر: سموئیل اَجاج را معدوم می‌سازد. (۱ سم: ۳۲/۱۵-۳۳)
اثرِ گوستاو دوره

‌
‌ممکن است کسی به حق ایراد بگیرد که به حال قربانی چه فرق می‌کند که به قتل برسد یا کشته شود؟ درواقع، تفاوتش به حال آن‌هایی است که زنده می‌مانند، و این تفاوت از آن رو مهم است که حاصلش به بشریت بازمی‌گردد. قدرتی که اندیشیده و عامدانه برای نفع خودش، تصمیم می‌گیرد کسی یا کسانی را بکشد همواره قدرتی جنایتکار خواهد ماند حتی اگر بعداً مبانی اخلاقی‌اش را تغییر بدهد، سعی کند گذشته‌اش را به فراموشی بسپارد، یا گذشته‌اش را انکار کند.

از کتابِ «روح پراگ»
ایوان کلیما
ترجمه‌ی خشایار دیهیمی

نام نقاشی: غرق در دریای خون، اثرِ استفانی وین

دست‌کم چهارگونه آزادی بشری ارزش آن را دارند که تفکیک شوند: آزادی و اختیار سیاسی که با عنوان آزادی شناخته می‌شود؛ آزادی یا اختیار طبیعی که آن را به‌عنوان آزادی اراده می‌شناسیم؛ آزادی یا اختیار اخلاقی یا قابلیت پی‌جویی خیر و خوبی؛ و آزادی یا اختیار آینده که ملازم با خلاقیت است.
نخست آزادی سیاسی یا آزادی. این آزادی به معنای آزادی اجتماعی است که به‌صورت استقلال و رهایی از قهر و فشار یا تحدید برونی درک می‌شود. اوضاع و شرایط برونی از زمینه‌ای به زمینۀ دیگر تغییر و تفاوت پیدا می‌کنند، برخی به ما رخصت خودمختاری فردی بیشتری می‌دهند و برخی دیگر ما را از آزادی‌مان محروم می‌سازند. این آزادی یا اختیارِ حیثی به ما اجازه می‌دهد تا آنچه را که دوست داریم انجام دهیم. انگیزۀ ما خواه خیر باشد یا شر، آزادیِ حیثی به ما اجازه می‌دهد که اراده و نیت خود را بیان کنیم، و طبق انگیزه‌های فردی خودمان دست به عمل بزنیم.
دوم، آزادی طبیعی یا آزادی اراده. آنچه که ما به‌عنوان آزادی اراده تجربه می‌کنیم به‌صورت سنتی و مرسوم چنین فرض می‌شود که امر فطری طبع بشر و به‌منزلۀ یک حق مادرزاد است. این آزادی به‌صورت انتخاب آزادانه، به‌صورت توانایی انتخاب قبل از اقدام به عمل تبیین می‌یابد. ورای تعیین‌کنندگی شرایط بیرونی، هرکدام از ما برای انجام قضاوت‌های ارزشی، اتخاذ تصمیم، و انجام اعمالی که بر محیط بیرونی ما و بر شخصیت درونی ما تأثیر می‌گذارند از یک قدرت فطری برخورداریم.
سوم، آزادی اخلاقی، که به حیات خرد یا فضیلت اشاره دارد. این آزادی قابلیت پی‌جویی خیر و خوبی را شامل می‌شود که کاملاً از سوی طبیعت ذاتی ما به ما داده نشده است، بلکه این آزادی و اختیاری اکتسابی است. هنگامی که شخصی در زندگی نیکی را پی می‌گیرد او خصیصه یا فضیلتی اخلاقی را پرورش می‌دهد ــ یعنی گرایشی ملکه‌شده و عادتی برای طلب آنچه که خیر و نیک است. برخی از موانعی که به هنگام پی‌جویی آنچه که خیر است در تعارض بوده، ما را وسوسه می‌کنند که به‌جای گزینش حق و درست، ناحق و نادرست را برگزینیم.
چهارم، آزادی آینده به خلاقیت بشر مربوط می‌شود. ما انسان‌ها حافظه، تخیل و آزادی اراده را از طبیعت به ارث برده‌ایم. این سه به اتفاق هم ما را ترغیب به تصور آینده‌ای می‌کنند که با گذشته و حال تفاوت خواهد داشت و تصمیم‌گیری‌ها و کارهایی که انجام می‌دهیم غالباً با انگیزۀ تمایل برای آفرینش چیزی تازه، تغییر و اصلاح محیط پیرامون یا شخصیت خودمان مطابق با بینش و رؤیای یک واقعیت بهتر صورت می‌گیرند و اقداماتی هستند به‌منظور هدایت سیر رویدادهای آینده.

از کتاب «بازی در نقش خدا»
تد پیترز
ترجمۀ عبدالرضا سالاربهزادی

‌
‌درسی که این‌ روزها آموختم این است که کشور ما شبیه گربه‌ای شده که بی‌رحمانه بچه‌هایش را می‌خورد. بچه‌ها هم ماهی‌وار سر از تخم درمی‌آورند و بزرگ‌ترها کوچک‌ترها را می‌خورند. حالا به کشورمان که خوب نگاه می‌کنیم، می‌بینیم عالم غریبی است، عالمی خطرناک و امن، سخت و آسان، عاشق و کینه‌توز، سیر و گرسنه، ولی هرچه هست کشور ماست. موضوع هم همین‌جاست. این کشور واقعاً مال ماست. ولی چطور و چه‌وقت؟ دقیقاً متعلق به کدام یک از ماست؟ با من موافقید که جملۀ «این کشور مال ماست» معناهای زیادی در دل خود دارد؟

از کتابِ «جنگ در سرزمین مصر»
نوشتۀ یوسف القعید
ترجمۀ ادریس امینی

عکس از آنتونی بنونت

‌
‌مجازات اعدام فقط به معنای نابودی جسمی انسان نیست. مرگی که ناگهانی سر می‌رسد دردناک نیست، چیزی است شبیه بیهوشی با اِتر یا کلروفرم، پس نمی‌تواند مجازات باشد چون توأم با درد و رنج نیست؛ حال آن‌که می‌گوییم: تحمل مجازات. آن‌چه ما مجازات اعدام می‌نامیم چه بسا در زجر شب پیش از اعدام نهفته است و برآمده از آگاهی انسانی است که به مرگ محکوم شده، و رنج و شکنجه‌ی روانی که با دیدن منظره‌ی تهیه و تدارک کشتن خود احساس می‌کند. از این‌رو، ابتکاری که در مجازات داستایفسکی و محکومان پتراشفسکی به خرج دادند این بود که ابتدا آن‌ها را با حکم اعدام «مرعوب» کردند و بعد با حکم حبس خوشحال؛ درواقع مثل این بود که آن‌ها را هم‌زمان با دو نوع مجازات تنبیه می‌کردند؛ هم با مجازات مرگ و هم حبس با اعمال شاقه. این محکومان درواقع مجازات اعدام را نیز تحمل کردند؛ نزدیک به یک ساعت اطمینان داشتند که خواهند مرد و به چشم می‌دیدند که چگونه نابودی‌شان را تدارک می‌بینند.

از کتابِ «زندگی و آثار فیودور داستایفسکی»
استانیسلاو ماتسکه‌ویچ
ترجمه‌ی روشن وزیری

نام تصویر: اعدام در ملأعام، اثرِ خوان فرا

‌
‌بانفوذترین کارشناسان تربیت سیاسی در اواخر سدۀ بیستم و اوایل سدۀ بیست‌ویکم میلادی از دو نظر پیرو نظرات جان دیویی هستند: یکی این‌که به جوانان توجه ویژه دارند و می‌خواهند از طریق مدارس آن‌ها را از نظر سیاسی تربیت کنند و دوم این‌که به تربیت غیرمستقیم از طریق تأثیرگذاری بر محیط اعتقاد دارند. با وجود برخی مشاجرات در حوزۀ تربیت سیاسی، در این خصوص اتفاق نظر هست که کودکان باید در کانون توجه مربیان سیاسی باشند. تمرکز بر کودکان به‌دلیل ضرورت «بازتولید اجتماعی» توجیه می‌شود که در نظریه‌های دیویی ریشه دارد. از این دیدگاه تربیت سیاسی، ارزش‌ها، دیدگاه‌ها و کنش‌های سیاسی نسل آینده را شکل می‌دهد. هر دولتی در بازتولید خود ذی‌نفع است و دولت مردم‌سالار آگاهانه به القای ارزش‌های مردم‌سالارانه می‌پردازد. از این دیدگاه تربیت سیاسی نخستین ابزار تداوم‌بخشیدن به دولت مستقر است. دولت مردم‌سالار می‌باید شرایط لازم را برای تداوم و استمرار خود بازتولید کند. به‌گفتۀ صاحب‌نظری: «تداوم نظم سیاسی بستگی به آموزشی دارد که معطوف به پرورش شخصیت شهروندان باشد.» از دیدگاه کارشناسان تربیت سیاسی، مردم اگر به حال خود رها شوند فضایل سیاسی لازم برای حفظ نظم و نظام مردم‌سالارانه را به‌دست نخواهند آورد، و صرف تجربه و تأمل دربارۀ تجربیات برای کسب تربیت سیاسی کافی نخواهد بود.
کارشناسان تربیت سیاسی امروز که پیرو مکتب جان دیویی هستند، همانند هابز برآن‌اند که دستاوردهای سیاسی جامعۀ معاصر در صورت غفلت به‌سهولت از دست خواهند رفت. البته هابز نگران ازدست‌رفتن وضع مدنی و بازگشت وضع طبیعی بود، درحالی‌که کارشناسان امروز نگران ازدست‌رفتن اصول و ارزش‌های نظام مردم‌سالاری هستند. با این همه همین ترس ریشۀ اصلی اندیشۀ تربیت سیاسی است. در هر دو مکتب قدیم و جدید نقش دین در آموزش کودکان می‌بایست محدود و معین شود. هابز از آن می‌ترسید که دین دستگاه اقتدار رقیبی در برابر قدرت دولت ایجاد کند و سلطه‌ای گسترده‌تر از سلطۀ حکومت بر مردم اعمال نماید. کارشناسان تربیت سیاسی امروز هم از این می‌ترسند که تربیت دینی کودکان قدرت انتخاب و توانایی‌های افراد را در دوران بزرگسالی محدود سازد و به حس خودمختاری آن‌ها که مبنای مردم‌سالاری است آسیب برساند.

از کتابِ «تربیت سیاسی در اندیشۀ هابز»
جفری وگان
ترجمۀ حسین بشیریه

‌
‌‌تمام نفرین‌ها بر او باد!
باد که درد و رنجش او را آوارۀ بیابان‌ها سازد،
بر سر راهش ماران سر برآورند،
میوه‌های زمین در دهانش خاکستر شود،
و برگ‌هایی که بالش خواب خود می‌سازد پر از عقرب‌های زهرآگین شود!
باد که همه‌شب قربانی‌اش را در خواب ببیند
و همه‌روزش از هراس مرگ آکنده شود!
باد که هرگاه لبان طاغی‌اش را برای نوشیدن بر آب گذارد
آب رودها به خون بدل شود!
باد که همۀ عناصر طبیعت از او بگریزند یا بر او دگرگونه شوند!
زندگی‌اش آکنده از رنج‌هایی باد که دیگران را به کام مرگ می‌کشاند!
و باد که مرگ برای او،
که نخستین بار با فرزندان آدم آشنایش کرد،
چیزی بدتر از مرگ باشد!
باد که هرجا گام بگذاری علف زیر پایت بپوسد!
باد که سایه‌ای به تو ندهند!
در زمین خانه‌ای نیابی،
خاکْ حتی گوری را از تو دریغ کند،
خورشید بر تو نور نتاباند،
و خدای آسمان‌ها در تو نظر نکند!

از نمایش‌نامۀ «قابیل»
لرد بایرون
ترجمۀ حسین قدسی
از مجموعۀ جهان نمایش

نام نقاشی: قابیل و هابیل، اثر فرانک هاوسل

انسان، شجاع‌ترین حیوان‌هاست و یکی از خوکرده‌ترین‌شان به رنج، خودِ رنج را در ذات‌اش انکار نمی‌کند. او خواهانِ رنج است و حتی در جست‌وجویِ آن، به شرط آن‌که به او معنایی را، هدفی را، برای رنج‌بردن نشان دهند، بی‌معنابودنِ رنج، نه خودِ رنج‌بردن، نفرینی بود که بر نوعِ بشر نازل شد ــ و ایدئالِ زهد معنایِ آدمی را عرضه کرد؛ این تنها معنایی بود که تا این‌جا عرضه شده بود؛ هر معنایی از بی‌معنایی بهتر است و ایدئالِ زهد تا این‌جا از هر حیث بهترین راهِ‌حل در نبودِ راهِ‌حل‌های بهتر بوده است. در آن رنج‌بردن تفسیر می‌شد، خلأِ هولناک به‌نظر می‌رسید پر می‌شود و درها بر روی هرگونه هیچ‌انگاریِ خودکُشانه بسته می‌شد. تردیدی نیست که این تفسیر رنج تازه با خود می‌آورد، رنجی عمیق‌تر، درونی‌تر، و زهرآلودتر، رنجی که نابودکننده‌ی زندگی است: این ایدئال تمامِ رنج‌ها را تحتِ منظری به‌نام گناه جای داد.
اما با وجودِ تمامِ این‌ها ــ انسان بدین‌وسیله نجات یافته بود، صاحب معنا گشت و از آن پس دیگر چون برگی در باد، چون بازیچه‌ای در دستِ پوچی ــ "بی‌معنایی" ــ نبود. اکنون می‌توانست چیزی بخواهد، و در آغاز مهم نبود که برای چه، چرا و با چه می‌خواهد: خودِ خواستن نجات یافته بود.
دیگر نمی‌توانیم چیزهایی را از خود پنهان کنیم که توسطِ آن خواستنی که جهت‌اش را از ایدئال زهد گرفته است بیان می‌شود. این نفرت از انسان، و حتی بیش از آن از حیوان، و باز هم بیش‌تر از چیز مادی، این خوف از معانی، از خودِ خرد، این ترس از خوشبختی و زیبایی، این میل به دوری‌جستن از هر جلوه، تغییر، صیرورت، مرگ، آرزوکردن، و حتی از خودِ میل، همه‌ی این‌ها ــ بیایید شجاعتِ درک آن را داشته باشیم ــ همه‌ی این‌ها خواستِ معطوف به هیچ است، بیزاری از زندگی، شورشی علیه بنیادی‌ترین پیش‌فرض‌های زندگی و با این همه، اما، این یک خواست است و چنین خواهد ماند... در تکرار آن‌چه در ابتدا گفته‌ام باز می‌گویم که: آدمی ترجیح می‌دهد هیچ را بخواهد تا آن‌که هیچ نخواهد!

از کتابِ «از مدرنیسم تا پست‌مدرنیسم»
بخشی از تبارشناسیِ اخلاق؛ نوشته‌ی فریدریش نیچه
ترجمه‌ی لیلا کوچک‌منش

کاراوادجو ترس از زشتی را ضعفی خفت‌بار می‌دانست. او بیش از هرچیز در پی حقیقت بود، حقیقتی که خود آن را می‌دید. هیچ علاقه‌ای به مدل‌های کلاسیک نداشت و برای «زیبایی ایده‌آل» ارزشی قائل نبود. او می‌خواست خود را از بند هرگونه قراردادی آزاد کند و هنر را از دیدگاه تازه‌ای بنگرد. برخی از معاصرانش معتقد بودند که نیت اصلی کاراوادجو متحیر ساختن مخاطبان است و او هیچ‌گونه ارزشی برای هیچ‌گونه زیبایی یا سنتی قائل نیست. او یکی از نخستین نقاشانی بود که مورد چنین اتهاماتی قرار می‌گرفت و اولین هنرمندی بود که منتقدانش وی را به‌عنوان «طبیعت‌گرا» لعن و نکوهش می‌کردند. درواقع کاراوادجو هنرمندی بسیار بزرگ‌تر و جدی‌تر از آن بود که بخواهد وقتش را برای ایجاد تحیّر در مخاطبان صرف کند. او به بحث و جدل منتقدان اعتنایی نداشت و کار خود را می‌کرد. و در طول سه قرن یا بیشتر که از عمر کارهای او می‌گذرد، چیزی از جسارت و صراحتشان کاسته نشده است. به نقاشی او، ناباوری توماس قدیس بنگرید: سه حواری به زخم پهلوی مسیح خیره شده‌اند و یکی از آن‌ها انگشت خود را در آن فرو برده است. درواقع هیچ چیز قراردادی در این نقاشی دیده نمی‌شود. بسیار محتمل است که دین‌داران و مؤمنان چنین تابلویی را اهانت‌آمیز و موجب هتک حرمتِ مقدسات دانسته باشند. آن‌ها عادت داشته‌اند که حواریون را افرادی متشخص با لباس‌های فاخر ببینند، در حالی که در این تابلو، آن‌ها همچون کارگرانی ساده که صورتی تکیده و پیشانی پرچروکی دارند، تصویر شده‌اند. ولی کاراوادجو اگر بود می‌گفت این حواریون، کارگرانی سالخورده و آدم‌هایی عادی بودند؛ و در مورد حالت تشکیکِ ناخوشایند توماس قدیس، کتاب مقدس صراحت کامل دارد. مسیح به او می‌گوید: «دست خود را بیاور و بر پهلوی من بگذار، و بی‌ایمان مباش، بلکه ایمان بیاور.)

از کتابِ «تاریخ هنر»
ارنست گامبریچ
ترجمۀ علی رامین

‌
‌نام نقاشی: ناباوری توماس قدیس، اثرِ کاراوادجو، (۱۶۰۲-۱۶۰۳)

عیسی او را گفت:
«چون مرا می‌بینی ایمان می‌آوری.
نیکبخت آنان که ندیده ایمان آوردند.»

‌
‌‌خدایی اگر هست که شاخابه‌های یخ‌گون آلفئوس
که از آبراهۀ نامدار اولمپ سرازیر می‌شود
دلش را به مهر بجنباند،
باری، باشد که این خدای به دیدۀ مهر بر این خاک نظر اندازد
و راه بر جنایت پی‌درپی ببندد.
باشد که هیچ نوادۀ زشتکار
راه نیای خود در پیش نگیرد
و باشد که خطای بزرگان
خردینگان را خرسند نکند.
باشد که زاد و رود بی‌پرهیزِ تانتالوسِ خشک‌لب
که این چنین فرسوده از پای درافتاده‌اند
از این کوشش و جوشش دست بشویند
که دیگر زشتکاری بس است و جنایت بس.

از کتابِ «زنان تروا و توئستس»
نمایش‌نامۀ «توئستس»
سنکا
ترجمۀ عبدالله کوثری

نقاشی اثر ادواردو کینگمن، ۱۹۶۳

حقیقت همین است، کتاب‌فروشی‌ها از بحران شدید کم‌فروشی رنج می‌برند. نکند یک دانه از آن صفرهایی را که جلو شمارگان ۱۰۰.۰۰۰ تایی می‌گذارند باور کنید!... یا ۴۰،۰۰۰!... حتی ۴۰۰ تایی!... سرِکاری است! فُسوس!... فُسوس!... فقط «مجلات عشقی» تاحدودی خودشان را حفظ کرده‌اند... آن هم نه‌چندان!... کمی هم «رمان‌های پلیسی»... و «رمان‌های تعلیقی»... در حقیقت فروش دیگر تعطیل است... اوضاع وخیمی است!... سینما، تلویزیون، لوازم خانه، موتورسیکلت‌های وسپا و اتوموبیل‌های دو، چهار، شش سیلندر صدمۀ زیادی به کتاب می‌زنند... فکرش را بکنید، همه‌اش شده «فروش قسطی»!... دیگر یک پاپاسی هم باقی نمی‌ماند که دست آدم را بگیرد!... خب، با این اوصاف، خریدن کتاب!... باز خانۀ کالسکه‌ای یک چیزی! اما کتاب؟... آن هم چیزی که می‌شود به امانت گرفت!... همه قبول داریم که یک کتاب را دست‌کم بیست تا بیست و پنج نفر می‌خوانند... آخ، اگر می‌شد مثلاً یک تکه نان یا ژامبون هم مایۀ شکم‌چرانی بیست... بیست و پنج مصرف‌کننده باشد! عجب فرصت طلایی‌ایی می‌شد... معجزۀ تکثیر نان را فقط در رؤیا می‌شود دید، اما معجزۀ تکثیر کتاب و درنتیجه کار مجانی نویسنده امر کاملاً پذیرفته‌ای است... درهرحال، نویسنده سرش بی‌کلاه است. یعنی فرض بر این است که او یعنی نویسنده از داراییِ شخصی شایان توجهی برخوردار است، یا از جای معتبری مقرری می‌گیرد، یا راز زیستن بدون خوردن را کشف کرده (که این از کشف هم‌جوشی اتم مهم‌تر است). وانگهی، هر انسانی با وضعیت مناسب با یقین به شما خواهد گفت، عین حقیقتی بی‌بروبرگرد و بی هیچ شیطنتی، که فقط بی‌نوایی است که نبوغ را شکوفا می‌کند... و درست آن است که هنرمند رنج ببرد!... آن هم نه یک‌ذره!... که هرچه بیشتر بهتر!... زیرا هنرمند تنها در درد و رنج است که به‌بار می‌نشیند!... و درد و رنج استاد اوست!

از کتابِ «گفت‌وگو با پروفسور ایگرک»
لوئی فردینان سلین
ترجمۀ مهشید نونهالی

‌
«بحران نفت در ایران»
از ناسیونالیسم تا کودتا
یرواند آبراهامیان
ترجمۀ محمدابراهیم فتاحی

«پژوهش تازۀ آبراهامیان پایانی است بر این افسانه که پیشنهاد نفتی آمریکاــ‌بریتانیا در سال‌های ۱۳۳۰-۱۳۳۲ سخاوتمندانه بود و باید از سوی مصدق پذیرفته می‌شد. این اثر به‌وضوح نشان می‌دهد این پیشنهاد، در کنار دیگر مسائل، به منظور خریدن وقت برای حل بحران از طریق «معامله با یک دولت دوستِ» پس از مصدق «طراحی» شده بود.»
مازیار بهروز، دانشگاه ایالتی سانفرانسیسکو

«یرواند آبراهامیان بررسی ژرفی از اسناد جدیدِ نقش آمریکا در کودتای سال ۱۳۳۲ که منجر به برکناری نخست‌وزیر مصدق و بازگشت شاه به سلطنت شد، ارائه کرده است. آبراهامیان در بررسی خود موضوعات اساسی زیر را مدنظر قرار می‌دهد: مناقشه بر سر چه بود، نفت یا کمونیسم؟ نقش آمریکا در این حوادث چه‌قدر تعیین‌کننده بود؟ تأثیر این رویدادها بر روابط کنونی آمریکا با ایران چگونه است؟ همۀ کسانی که به دانستن پاسخ این پرسش‌ها یا پرسش‌های دیگر علاقه دارند در این گزارش مناقشه‌آمیز جذاب پاسخ‌هایی معتبر و قانع‌کننده دربارۀ این واقعه‌ی مهم تاریخ معاصر خاورمیانه خواهند یافت.»
گری سیک، دانشگاه کلمبیا