‌
‌در دست انتشار
«عاشورا؛ فساد و اصلاح»
داود فیرحی

عاشورا؛ فساد و اصلاح مجموعه‌ی نُه سخنرانی دکتر داود فیرحی در سال‌های ۱۳۸۶ تا ۱۳۹۹ است. وی بازه‌ای ۲۴ ساله از تاریخ صدر اسلام را برمی‌گزیند که از سال ۴۱ هجری ــ سال شهادت امام علی (ع) ــ آغاز شده و تا سال ۶۴ هجری ــ سالی که قدرت از آل معاویه به بنی‌مروان منتقل می‌شود ــ ادامه می‌یابد. سپس با ترسیم جغرافیای سیاسی مرکز خلافت اسلامی این دوره‌ی تاریخی یعنی مکه، مدینه، کوفه و شام و مواضع نیروها و گرایش‌های سیاسی اشخاص، اقوام و طوائف به مفاهیمی چون دولت، مشروعیت، بیعت و رأی، بحران خلافت، الگویِ حکمرانی در صدر اسلام، تبدیل خلافت به پادشاهی، سنت نبوی، مفهوم اصلاح دین و بازگشت به سنت پایه، فساد و اصلاح در تفسیر وحی و نظایر آن می‌پردازد و از منظر جامعه‌شناسی سیاسی و تاریخی ضمن پرداختن به زمین، علل و عوامل اجتماعی، سیاسی و تاریخی پیدایی عاشورا منظر جدید از عاشورای حسینی در برابر خواننده می‌گشاید.

‌
‌در دست انتشار
«شش گفتار درباره قرآن و خشونت»
محسن آرمین

درست است که خشونت ریشه در جهل و فقر و عقب‌ماندگی و توسعه‌نایافتگی و نابرابری و نیز استعمار دارد و… مسئولیت حکومت‌ها و قدرت‌های محلی و بین‌المللی در پیدایش و تشدید این پدیده قابل‌انکار نیست، اما متفکران و روشنفکران نمی‌توانند از زیر بار مسئولیتی که در قبال این پدیده دارند، شانه خالی کنند. عالمان و روشنفکران مسلمان باید مسئولیت خود را در مقابله با این پدیده‌ی ضدانسانی در جوامع مسلمان بپذیرند… و بیش از پیش به مبارزه با عوامل فرهنگی و فکری موجدِ خشونت اهتمام ورزند. مجاهدت‌های فکری برای تنویر افکار و از بین بردن جهل در اَشکال دینی و غیردینیِ آن و مبارزه‌ی مستمر مدنی و سیاسی در جهت رشد و ارتقای آگاهی‌های مدنی و کاهش فقر و بسط عدالت و آزادی، اصلی‌ترین مسئولیت روشنفکران و نخبگان مسلمان در قبال پدیده‌ی خشونت دینی است.

نقل از مقدمه‌ی کتاب

‌
‌در دست انتشار
«موزه خیالی آثار موسیقایی»
جستاری در فلسفه موسیقی
لیدیا گر
ترجمه‌ی حسن خیاطی

تا اواخر سده‌ی هجدهم کسی نمی‌گفت باخ آثاری جاودان خلق کرده است که تا ابد موضوع تحسین خواهد بود. درواقع بین سال‌های ۱۷۵۱ و اوایل سده‌ی نوزدهم هیچ قطعه‌ای از باخ را شایسته‌ی تجدید چاپ به شکل کامل آن نمی‌دانستند. چه اتفاقی افتاد که باخ این‌طور حیات دوباره یافت و «آثارش» از جاودانه‌ترین شاهکارهای موسیقی شدند؟ کتاب حاضر پاسخی در خور و مفصّل به این پرسش می‌دهد.
کتاب موزه‌ی خیالی آثار موسیقایی، که از مهم‌ترین آثار فلسفی موسیقی در سده‌ی اخیر است، علاوه بر اهل موسیقی (اعم از علاقه‌مندان به موسیقی کلاسیک و غیرکلاسیک غربی، و موسیقی‌دانان ایرانیِ درگیر با رویکردهای غربی به موسیقی) برای علاقه‌مندان به فلسفه نیز بسیار خواندنی و راهگشاست، زیرا با پیگیری نحوه‌ی شکل‌گیری تاریخیِ مفهوم «اثر موسیقی» محدودیت‌های رویکرد تحلیلی و لزوم به‌کارگیری رویکرد تاریخی و پیوند جدایی‌ناپذیر بین فلسفه و تاریخ را پیش چشم خواننده عیان می‌سازد.

‌
‌پیوندهای خانوادگی از یک‌سو و باورهای سیاسی پرشور پاز از سوی دیگر سبب شد او طی جنگ داخلی اسپانیا بی‌درنگ با طرفداران دولت جمهوری احساس همدلی کند. در سپتامبر ۱۹۳۶ کتابچه‌ای منتشر کرد با عنوان «حق عبور ندارند!» و این عبارت را اولین‌بار یکی از رهبران کمونیست اسپانیا، دولورِس ایبارّوری (معروف به «لاپاسیوناریا»)، طی چند ماهی که از شورش ارتش گذشته بود و جمهوری‌خواهان نومیدانه می‌کوشیدند مادرید را از دست ندهند، تبدیل به شعار جنگی مشهوری کرد. این شعر اولین موفقیت پاز بود. ۳۵۰۰ نسخه از آن منتشر شد که عواید فروشش همه به جبهۀ خلق اسپانیا در مکزیک داده شد. همینجا بود که بالأخره شاعر ۲۲ساله محملی مطمئن برای شعر «متعهد» خود پیدا کرد. این شعر که ظرف چند هفته در تابستان ۱۹۳۶ سروده شد، خودانگیختگی واقعی احساسات شاعر را به نمایش می‌گذارد، همچنین حس یگانگی بی‌واسطه‌اش را با آنچه او آرمان والا و انقلابی می‌داند. این شعر برای تهییج افکار عمومی است و بااینکه در شش صفحه‌اش لفاظی‌های تهی از معنا دیده می‌شود احساسات شاعر ناب و اصیل است، و شعر حداقل تاحدی موفق شده است آرزوی شاعر بی‌تجربه را برای آفرینش اثری که مستقیماً با واقعیتی سیاسی یکی شود محقق کند. به‌علاوه، این اولین شعر اوست که آشکارا طوری نوشته شده که بتوان آن را با صدای بلند و به شکلی دکلمه‌وار برای مخاطب خواند. به معنای دقیق کلمه، شعر تأکیدی است بر تضاد سادۀ میان جمهوری حیات‌بخش و تأثیرات مرگ‌بار و فلج‌کنندۀ فرانکو و یارانش:

در بند کنید مرگ را.
در برابر آن دیوارهای شوم و تشنۀ خون،
دیوارهایی دیگر بسازید؛
بازپس‌گیرید زندگی دربندشده را،
جریان رودهای زمین‌گیرشده را
رویش مزارع محبوس را
بازپس‌گیرید اسپانیا را از مرگ.

از کتابِ «اکتاویو پاز؛ صدایی از آنِ خود»
نیک کیستر
ترجمهٔ لیلا مینایی

‌
موجودیت در مفهوم انسانی‌اش چیزی نیست که یک باره و برای همیشه واگذار شود. همچون میوۀ بلوط نیست که خودبه‌خود جوانه بزند و درخت بلوط شود، زیرا عنصر درون‌زاد و جدایی‌ناپذیر انسان‌بودن خودآگاهی است. بشر (یا دازاین) موجود خاصی است که باید نسبت به خود آگاه باشد، در برابر خویش مسئول باشد و به خودش تبدیل بشود. همچنین او موجود خاصی است که می‌داند لحظه‌ای در آینده هست که او نخواهد بود؛ او موجودی است که همواره در رابطه‌ای جدلی با نبودن و مرگ است. و نه‌تنها می‌داند زمانی فرا می‌رسد که نخواهد بود، بلکه می‌تواند با انتخاب‌های خویش باشندگی‌اش را به کناری افکند و از دست بدهد. «بودن و نبودن» ــ «و» در عنوان فرعی این بخش اشتباه چاپی نیست ــ چیزی نیست که فرد یک بار برای همیشه و در لحظه‌ای که به خودکشی فکر می‌کند انتخاب کند. می‌شود گفت انتخابی است که فرد در هر لحظه می‌کند. پاسکال با زیبایی بی‌مانندی این جدل بنیادین موجود در آگاهی انسان از باشندگی‌اش را به تصویر می‌کشد:
بشر ساقه‌ای بیش نیست، نحیف‌ترین ساقه در طبیعت، ولی او ساقه‌ای اندیشمند است. لازم نیست همۀ گیتی برای نابودکردنش مجهز شود: کمی بخار، یک قطره آب برای کشتنش کافی است. ولی بشر از هر آن‌چه او را بکشد اصیل‌تر است، فرقی نمی‌کند گیتی از کجا او را در هم بکوبد، زیرا او می‌داند که می‌میرد و بر برتری گیتی بر خود واقف است؛ ولی گیتی از این‌همه هیچ نمی‌داند.


از کتابِ «هستی»
رولو می، ارنست انجل، هانری ف. النبرگر
ترجمۀ سپیده حبیب

‌
کارل پوپر درباره‌ی جامعه‌ی باز

آن‌چه من از جامعه‌ی باز مد نظر دارم جامعه‌ای است، که می‌توان گفت، در آن فرد می‌تواند آزادانه تنفس کند، بیندیشد، جامعه‌ای که در آن هر فردی ارزشمند است، و آن جامعه هیچ محدودیت اضافه‌ای بر مردم تحمیل نمی‌کند. بله، جوامعی هستند که کم‌وبیش باز هستند. و جوامعی هستند که به هیچ وجه باز نیستند. جوامع دموکراتیک غربی ما، حتی طی دوره‌ی جنگ عمدتاً باز بودند. اما از زمان جنگ، متأسفانه، سیاست روز به روز پیچیده‌تر شده، و قواعد حزبی آن‌قدر صلب شده‌اند که رهبران احزاب تقریباً قدرتی دیکتاتوری دارند. این کاستیِ همه‌ی قوانین اساسی ماست که مجلس‌های ما عملاً این‌قدر قدرتمند هستند. و این قدرت مطلقه‌ی عملی پارلمانی این تأثیر را دارد که به حزب حاکم عملاً قدرت مطلقه دهد

ترجمه‌ی ویدئو: ایمان همتی
تهیه و تنظیم: نشر نی

درست است، از افلاطون سخن می‌گویم، بزرگ‌ترین جستارنویسی که تا به‌حال زیسته یا نوشته است، کسی که هرچه از زندگی در برابر چشمش آشکار شد غربال کرد و لذا به هیچ رسانۀ میانجی نیاز نداشت؛ کسی که توانست پرسش‌های خود را، یعنی عمیق‌ترین پرسش‌هایی را که طرح شده‌اند، با زندگیِ زیسته مرتبط کند...
افلاطون سقراط را دید و توانست به اسطورۀ سقراط صورت ببخشد، سرنوشت سقراط را محملی کند برای پرسش‌هایی که خودِ افلاطون می‌خواست از زندگی دربارۀ سرنوشت بپرسد. زندگی سقراط زندگیِ نوعی برای صورت جستار است، آن‌قدر که بعید است هیچ زندگی دیگری برای هیچ صورت ادبی دیگری با آن برابری کند ــ به استثنای زندگی اویدیپوس برای تراژدی. سقراط همواره در پرسش‌های غایی می‌زیست؛ هر واقعیت زندۀ دیگری همان‌قدر برای او غیرزنده بود که پرسش‌های او برای مردم عادی. با شور بی‌واسطه و بلافصلِ زندگی مفاهیمی را زیست که کل زندگی‌اش را در آن‌ها می‌ریخت؛ هر چیز دیگری صرفاً تمثیلی از آن یگانه واقعیت حقیقی بود و صرفاً وسیلۀ بیان آن تجارب. زندگی‌اش با صدای عمیق‌ترین و نهان‌ترین شوق در طنین است و از کشاکش‌های بی‌امان سرشار؛ اما این شوق صرفاً شوق است، و صورت ظهور آن همانا تلاش برای فهم ماهیت شوق و حبس آن در مفاهیم، و کشاکش‌ها نبردهایی صرفاً لفظی‌اند که فقط به این منظور درمی‌گیرند که حدود و ثغور قطعی‌تری به چند مفهوم بدهند. اما شوق به‌طور کامل این زندگی را پر می‌کند و کشاکش‌ها همواره ــ به معنی دقیق کلمه ــ بر سر مرگ و زندگی‌اند. لیکن، به‌رغم همه‌چیز، شوقی که به نظر می‌رسد این زندگی را می‌آکند چیزِ سرشتی زندگی نیست، و نه مرگ سقراط توانست این کشاکش‌های مرگ و زندگی را بیان کند و نه زندگی او. اگر این طور می‌بود، مرگ سقراط نوعی شهادت یا تراژدی می‌بود ــ یعنی می‌شد آن را به‌صورت روایی یا دراماتیک نمایش داد. اما افلاطون دقیقاً می‌دانست که چرا آن تراژدی را که در جوانی نوشته بود سوزانده بود. زندگی تراژیک فقط در پایان به افتخار می‌رسد، فقط پایان به کل آن معنی و وجه و صورت می‌دهد، و دقیقاً پایان است که در این‌جا، در تک تک مکالمه‌ها و در کل عمر سقراط، اختیاری و تجاهل‌آمیز است.

«سیاست جستار»
جستارهایی از: جورج لوکاچ، تئودور آدورنو ، جودیت باتلر ، رابرت هالوت کنتور و مایکل هامبورگر
ترجمۀ مراد فرهاد‌پور، رضا رضایی، صالح نجفی، امیر کمالی

‌
‌این ادعا که هابز از بنیان‌گذاران اثبات‌گرایی حقوقی بوده به‌قطع درست است. مهم‌ترین هدف در کار او تأسیس اقتدار دولت، به‌منزلۀ یک مصنوع انسانی، بود. در مرکز آن هدف این ادعای او قرار دارد که مقام حاکم واجد قدرت مطلق قانون‌گذاری است. هابز قانون را «خرد این شخص مصنوعی ما، جمهوری،» تعریف می‌کند. حاکم نامی است که به این شخص (مقام) داده می‌شود، شخصی که جمهوری را نمایندگی می‌کند و «فرمان او واضع قانون است». قانون با اقتدار متعلق به حاکم، نه بر اساس خرد عالمان و فیلسوفان، وضع می‌شود: اقتدار، نه حقیقت، واضع قانون است.
قانون فرمان شخص حاکم است. این مفهوم از قانون موضوعه را نباید با حق برآمیخت. هابز بر این باور است که بسیاری از افراد درمورد تفکیک میان حق و قانون سردرگم هستند: حق «از آزادی در انجام یا ترک فعل تشکیل می‌شود» ولی قانون «مقدَّر و ملزَم می‌کند». بنابراین، قانون و حق «به‌اندازۀ تکلیف و آزادی، که در موردی مشابه ناسازگارند، با‌هم فرق دارند». حاکم، در جایگاه قانون‌گذار عالی، تنها منبع درست و نادرست، عدالت و بی‌عدالتی است. از این رو، عدالت مفهومی کاملاً حقوقی است: عدالت از عمل مطابق با آن فرامین تشکیل می‌شود. از آن‌جا که قانون موضوعه «میزان اَعمال خوب و بد است»، چیزی به نام قانون ناعادلانه وجود ندارد.
با تصدیق این نکته که قانون فرمان شخص حاکم است، آشکار خواهد بود که حاکم نمی‌تواند ملزَم به قانون باشد. به نظر هابز، ممکن نیست «شخص به خودش ملزَم باشد، زیرا هر آن‌کس که می‌تواند الزام کند، می‌تواند ابرا کند». روش تأسیس میثاق سیاسی نیز این موضع را تقویت می‌کند. از آن‌جا که این میثاق میان افراد منعقد شده است، حاکمی که از رهگذر این میثاق خلق می‌شود نمی‌تواند یکی از طرف‌های آن باشد و، از این رو، نمی‌تواند هیچ تکلیف قانونی‌ای را نقض کند که ممکن است بر عهدۀ طرف‌های میثاق قرار گیرد. افزون بر این، به‌اصطلاح «حقوق مردم» نمی‌تواند به‌مثابۀ وزنۀ تعادل در مقابل ارادۀ شخص حاکم عمل کند. از آن‌جا که «مردم»، نه «جمعیت کثیر»، در نتیجۀ میثاق تأسیس‌کنندۀ حاکم به وجود می‌آید، مقام حاکم نمایانگر ارادۀ مردم است. از نظر هابز، حاکم یک «خدای میرا» و منبع قانون است. مقام حاکم، که با مهارت و هنر (یعنی با میثاق سیاسی) تأسیس شده است، به‌هیچ‌وجه وابسته به هیچ اقتدار بالاتری نیست.‌
‌
از کتابِ «مفهوم سیاسی قانون»
مارتین لاگلین
ترجمهٔ‌ محمد راسخ

‌‌
‌جانی که می‌توانید نجات بدهید.

اگر از کنار برکه‌ا‌ی کم‌عمق بگذرید و صدای تقلای کودک نوپایی را بشنوید، گریه‌های کودک را نادیده می‌گیرید؟ البته که نه. در آب می‌پرید و او را نجات می‌دهید، حتی اگر کفش‌هایتان خراب شوند. این کار را انجام می‌دهید، ولو کفش‌هایتان صد پوند قیمت داشته باشند. این هزینه‌ی زیادی نیست. حال اگر صد پوند به خیریه‌ای مؤثر بدهید، می‌توانید از این راه نیز جان کودکی را نجات دهید. در خارج از کشور هر روز کودکان بر اثر بیماری‌های قابل درمان، گرسنگی و آب آشامیدنی آلوده جان می‌بازند. سالانه نزدیک به ده میلیون کودک زیر پنج سال در سراسر جهان از فقر می‌میرند. اگر برای نجات جان یکی، کفش‌های صد پوندی خود را خراب می‌کنید، می‌بایست حداقل به همان اندازه برای نجات جان کودک دیگری کمک کنید. یا شاید تفاوت معناداری میان غرق شدن کودکی در پیش چشم شما و مرگ کودکی در سرزمینی دور وجود دارد؟ پیتر سینگر (فیلسوف) این‌گونه نمی‌اندیشد.

ویدئو از The Open University
ترجمهٔ نگار خلیلی
تهیه و تنظیم: نشر نی

[اين نوشته] ابداعى است. از دل ادبيات مى‌آيد.
بى‌شک زمانى اين را نوشتم كه عضو حزب كمونيست فرانسه بودم. چرا كه نوشته‌اى است متعلق به رويارويى طبقات در آن دوران.
نوشته‌ى بدى نبود اما غيرقابل چاپ بود. اين شانس را داشتم اثرى ادبى خلق كنم كه بى‌آن‏كه بدانم هميشه آن را از مجاورتِ مشمئزكننده‌ى حزب كمونيستى كه عضوش بودم در امان داشته‌ام. خوشبختانه اين نوشته در اين چهل سال منتشر نشد. آن را از نو نوشتم. حال ديگر نمى‌دانم چرا نوشته بودمش. به‌هرحال نوشته‏‌اى است كه دريچه آن رو به افق‌هاى بديع ديگرى گشوده مى‌شود و شايد هم متنى درخور سينما باشد.
گاهى تصور مى‌كنم غريبه همان تِر ميليسيا است كه از دلِ ريشليو گريخته و در جست‌وجوى جايى براى مردن است. آن‏چه مرا به اين تصور وامى‌دارد لباس‌هاى رنگ روشن، كفش‌هاى چرمى روشن، پوست سفيد آلمان نازى، عطر اجناس تجملاتى و سيگار انگليسى است.


غريبه روى سنگ‏فرش‌هاى بزرگى كه كنار جاده پخش‌وپلا شده نشسته است. سنگ‏فرش‏ها را مى‌بايست از خيلى وقت پيش، حتا شايد پيش از اشغال‌شدنِ شهر به آن‌جا آورده باشند. بعد هم سنگ‏فرش‌كردن كناره‌هاى جاده نيمه‌كاره رها شده است.
در هر سمتِ جاده آلونک‌هاى چوبى با روكش‌هاى حلبى رديف شده‌اند و حصارهايى طبله‌كرده احاطه‌شان كرده است كه در فواصل طولانى رخت‌ولباس‌هاى خشک‌شده روى‌شان به چشم مى‌خورد. دوروبر سنگ‏فرش‏ها و لابه‌لاى شكاف‌ها، نيلوفرهاى پيچ وحشى و گزنه‌هايى روييده است كه تا حصارهاى كشيده‌شده جلوى آلونك‌هاى چوبى را هم تصرف كرده‌اند. در باغ‌ها و سرتاسر جاده پر از درخت اقاقيا است و هيچ درخت ديگرى به چشم نمى‌خورد.
در امتداد جاده دو پسربچه مى‌روند و برمى‌گردند. پسربچه‌ى بزرگ‏تر دست‌كم ده‌سال دارد و برادر كوچكش را با كالسكه‌ى تاشويى كهنه از جايى كه غريبه نشسته تا گودالى كه جاده به آن منتهى مى‌شود مى‌گرداند.
از وقتى غريبه سر و كله‌اش پيدا شده پسربچه مسيرش را كوتاه مى‌كند و بيش‏تر دور و بر او پرسه مى‌زند. برادر كوچك‏تر پيراهن آبىِ خيلى چسبان به تن دارد و پاهايش برهنه است و سرش با موهاى طلايى روى پشتى كالسكه اين‌طرف و آن‌طرف مى‌افتد. خوابش برده است. موهاى لَختش به‏‌هم‌ريخته و چترى‌هاى چسبيده‌به‌همش بين پلك‌هاى بسته‌اش افتاده است و مگس‌هايى در سايه‌ى نمناک مژه‌هايش چرخ مى‌خورند. گهگاه برادر بزرگ‌تر مى‌ايستد و با كنجكاوى‌يى مفرط و بى‌حاصل غريبه را يواشكى ورانداز مى‌كند. علفى را مزه‌مزه مى‌كند و زير لب آهسته چيزى زمزمه مى‌كند.

از مجموعه داستانِ «اولیا پاریس»
مارگریت دوراس
ترجمه‌ی نگار یونس‌زاده

‌
‌‌عیسی به ظهور آمد، من مرده چرا باشم؟
ایام بهار آمد، پژمرده چرا باشم؟
چون آتش آن هادی در تافت درین وادی
در رقصم و در شادی، افسرده چرا باشم؟

قاسم انوار


نشر نی سال خوشی را برای شما آرزو می‌کند.🌷🌱

زندگی مدرن برای هاپر بی‌اندازه خصمانه است. موجودات بینوای هاپر نیازی به همه‌گیری ندارند تا به انزوا بروند. برای هاپر ساختار شهرها و محیط‌های مدرن ماشینی است که تنهایی تولید می‌کند. آدم‌های نقاشی‌های او هم نمی‌دانند باید چه کار کنند.
پیام هاپر این است که زندگی مدرن می‌تواند خیلی تنهایی‌آور باشد. آدم‌های نقاشی‌های او همان‌قدر در کنار دیگران در غذاخوری‌ها و رستوران‌ها تنها هستند که در کنار پنجرهٔ آپارتمان‌شان. امروزه ما بهتر می‌توانیم انزوایی را که، در نظر این هنرمندان، مشخصهٔ زندگی مدرن است مخفی کنیم. در مواقع عادی هم تنها در کافه‌ها می‌نشینیم، اما تلفن همراه داریم و خیال می‌کنیم در جمع حضور داریم. واقعیت این است که مدرنیته توده‌های مردم را به سوی شیوهٔ زندگی شهری سوق می‌دهد که کاملاً با معاشرت‌هایی که زمانی عرف بودند غریبه است.
ما انسان‌ها تنهایی جهان مدرن را پذیرفتیم چون به دنبال آزادی بودیم. اما اکنون هنر هاپر پرسش دشواری پیش روی ما قرار می‌دهد: وقتی آزادی‌های زندگی مدرن از بین رفت، دیگر چه چیز می‌ماند به‌جز تنهایی؟

«عشق در دو نگاه»؛ نرگس انتخابی
ویدئو: نقاشی اتومات، اثر ادوارد هاپر، ۱۹۲۷

دیوتیما توضیح می‌دهد که عشق همچون نیرویی ایزدی است، موجودی که نه از مرتبۀ خدایان است و نه از مرتبۀ فناپذیران، بلکه حد واسطی روحانی است میان این دو. سپس او، به‌درخواست سقراط، توصیف خود از عشق را به‌کمال عرضه می‌کند. نخست از منظر اسطوره‌ای عشق را وصف می‌کند: عشق فرزند نیاز و فراوانی است. عشق ناظر به میل ماست به فناناپذیری، چه در ساحت جسمانی، از طریق تولیدمثل، چه در ساحت نفسانی، از طریق انجام اعمال ماندگار یا پدیدآوردن آثار عظیم. دیوتیما این سخن رازآمیز را بر زبان می‌آورد که «آنچه عشق می‌طلبد زیبایی نیست، بلکه باززادن و زاده‌شدن در زیبایی است». او، درادامه، حرکتی اروتیک را شرح می‌دهد که از عشق به بدن‌های زیبا آغاز می‌شود، و با گذر از عشق به آثار زیبا، عشق به نهادهای زیبا، و سپس عشق به شناختِ زیبا، درنهایت به رؤیت خود زیبایی می‌انجامد. بیان مختصر دیوتیما از این عروج از روزگار افلاطون به‌بعد با نام «نردبان عشق دیوتیما» شناخته می‌شود. انتقاد سقراط از گفتارهای آگاتون و دیوتیما دغدغۀ اخلاقی گفتارهای نخست را به ساحت هستی‌شناسی منتقل می‌کند.

از کتاب «ضیافت افلاطون، راهنمای خواننده»
توماس کوکْسی
ترجمهٔ سیدمحمدعلی شامخی

‌
‌فلوبر در شوربختی هیچ مجالی برای تعالی روح یا توان‌مندسازی ذهنش نمی‌بیند. برای او شوربختی فقط سبک‌تر می‌شود، همین. او در اثرش قساوتِ زاده از رنج و حماقتِ پنهان پشت آن را به تصویر می‌کشد. او رخت کهنۀ عظمت را از تنِ رنج درآورده است. اِما بوواری تجسم منقلب‌کنندۀ رنج هستی‌ست، آینۀ تمام‌نمایِ زندگی‌های ناخرسند. حتی یکی از میان‌مایه‌ترین شخصیت‌هاست. تنها دستاورد فلوبر در ثبت شوربختی‌ها این است که نگذارد تناقضی بین این دو به وجود بیاید.
فلوبر خود را با همۀ وجودش، با همۀ توانش، میان رنج‌ها رها می‌کند. دلداری‌ تسلی‌اش نمی‌دهد، حتی این دلداری نامعقول که گویا بداقبالی‌اش حتماً جزای یکی از خطاهای اوست. خودش را مردی می‌بیند که به آخر خط رسیده است.
(از متن کتاب)

آلکساندر پوستل نیز در پاییز فلوبر از نامه‌های او بهره جسته است و فلوبر پنجاه‌وسه ساله‌ای را نشان می‌دهد که در آستانۀ ورشکستگی‌ست. خواهرزادۀ فلوبر در پی مشکلات مالی شوهرش قصد دارد مزرعه‌اش را در کروئاسه بفروشد و فلوبر با شنیدن این خبر از شدت اندوه کار خود را تمام شده می‌پندارد و دیگر قادر به نوشتن نیست.


«پاییز فلوبر»
الکساندر پوستل
ترجمه‌ی ساناز ساعی دیباور

‌
‌آزمایش‌های لیبت و اراده‌ی آزاد

دست‌تان را روبروی خود بگیرید و مچ‌تان را بچرخانید. به نظر می‌رسد شما نخست این اندیشه را داشته‌اید: مچ‌ام را می‌پیچانم، امری که به نظر موجب شده مچ دست شما حرکت کند. این طور به نظر می‌رسد، اما آزمایش‌های بنجامین لیبت در دهه‌ی ۱۹۸۰ این تصور را مورد شک قرار داد. او در آزمایش‌گاه نوروساینس‌اش، سیم‌های یک دستگاه موج‌نگاری مغزی را به افرادی متصل کرد، دستگاهی که فعالیت مغزی را از راه الکترودهایی که به جمجمه‌ی آن‌ها متصل شده بود، اندازه‌گیری می‌کرد و سپس از آن‌ها می‌خواست هرگاه دوست داشتند تصمیم به انجامِ یک حرکت ساده‌ی دست بگیرند. او همچنین از آن‌ها می‌خواست زمانی را که در آن به صورت آگاهانه تصمیم گرفته‌اند دست‌شان را حرکت دهند، ثبت کنند. او به طرز نگران‌کننده‌ای شواهدی مبنی بر این پیدا کرد که زمانی که فعالیت مغزی حرکت را آغاز می‌کند چندهزار میلی ثانیه پیش از گزارش شدنِ تصمیم آگاهانه است.

ویدئو از: The Open University
ترجمه‌ی ایمان همتی
تهیه و تنظیم: نشر نی

‌
‌بزرگ‌ترین نعمتی که خدا به این مملکت داده طبیعته. حکماً تابه‌حال اسم این همه گیاه دارویی که توی این خاک به عمل می‌آد به گوش‌تون خورده. از زمان حشاشین که کار اصلی‌شون پرورش همین گیاهان دارویی بوده تا به‌حال هر مصیبتی که سر این مردم اومده صدقه‌سری همین نعمت رفع‌و‌رجوع شده. همین زخم‌ها رو که می‌بینی اگه روغن بادوم درختی و افشرۀ گل ختمی نبود تا حالا صدبار چرک کرده بود و راه قبرستونو سردست گز کرده بودم. صحت آدمیزاد به تعادل اخلاط اربعه است، آقاجان. خون و صفرا و سودا و بلغم. حالا این مشروطه‌چی‌های بی‌بته فکر می‌کنی چی‌کار کردن؟ تیشه زدن به ریشۀ این گیاهان دارویی. از یه طرف هر چه گند و کثافت بود به اسم طب مدرن به ملت حقنه کردن و از طرف دیگه زمین‌ها رو یک‌سره بردن زیر کشت گندم و جو و تریاک. استدلال‌شون هم این بود که مملکت رو به ترقیه و نمی‌شه توبرۀ قوۀ کار از گندم و جو خالی بمونه. تریاک هم برای بساط خودشون و همپالکی‌هاشون می‌خواستن. این‌ها بزرگ‌ترین دشمن اخلاط این مملکت هستن.

از رمانِ «مصائب آقای هـ.»
نوشتهٔ مهدی فروتن

‌
‌گاهی اوقات وسط خواب و بیداری از من می‌پرسید: “با که حرف می‌زنی؟ کسی آن‌جاست؟” من دستپاچه جواب می‌دادم: “نه، کسی نیست.”... دروغ می‌گفتم! آن زن هیچ‌وقت از کنار من دور نمی‌شد. با آتش ما خودش را گرم می‌کرد، کنار من روی خشک‌برگ‌ها می‌نشست، در دریاها شنا می‌کرد تا به دنبالم بیاید... خودم می‌دیدمش! باور کنید که در مهتاب موهای سیاه و بلندش را در آب می‌دیدم که پشت سرش پخش شده بودند و او با بازوهایی برهنه شناکنان در کنار قایق‌های بادبانی تندروی ما می‌آمد. زیبا بود، یار وفادار بود، و در سکوت غربت با من به زبان مردم خودمان نجوا می‌کرد. هیچ‌کس جز من نمی‌توانست او را ببیند و صدایش را بشنود. فقط مال من بود! در طول روز خرامان پیش‌روی من در جاده‌های ملال‌آور قدم برمی‌داشت. اندامش قلمی و منعطف بود، درست مثل تنۀ درختی باریک و بلند. پاشنۀ پاهایش، مثل پوستۀ تخم‌مرغ، گِرد و صیقلی بود و با بازوهای بلورینش به من علامت می‌داد. شب‌ها به صورتم خیره می‌شد، و غمگین بود! چشمانش مهربان و وحشت‌زده بودند. صدایش نرم بود و ملتمس. یک بار زیرلب به او گفتم: “تو نباید بمیری.”

از کتاب «قصه‌های آشوب»؛ مجموعه داستان؛ جوزف کنراد؛ ترجمۀ نیما حضرتی

نويسنده اگر دست از مشاهده بردارد فاتحه‌اش خوانده شده است. ولى لازم نيست كه آگاهانه به مشاهده بپردازد يا فكر كند چگونه به درد خواهد خورد. اين‌طور برخورد شايد در اوايل كار مصداق داشته باشد. ولى بعد هرچه كه مى‌بيند به گنجينه‌ی بزرگ چيزهايى افزوده مى‌شود كه مى‌داند يا مشاهده كرده است. اگر بخواهيد بدانيد، من هميشه مى‌كوشم بنابر اصل يخ‌هاى شناور بنويسم. كوه يخ يک هشتمش پديدار است و هفت هشتمش زير آب. هرچه را كه مى‌دانيد، مى‌توانيد از قلم بيندازيد، اين عمل صرفاً كوه يخ‌تان را نيرو مى‌بخشد، آن بخش را كه به چشم نمى‌خورد. اگر نويسنده چيزى را حذف كند چون آن را نمى‌داند سوراخى در داستان پديد مى‌آيد.
پيرمرد و دريا مى‌توانست به هزار صفحه برسد، همه اهالى دهكده و طرز تلاش معاش يک‌يک‌شان، به دنيا آمدن‌شان، درس خواندن‌شان، بچه‌دار شدن و غيره ذالِک آن‌ها را در برگيرد. اين كار را نويسندگان ديگر خوب و شايسته انجام مى‌دهند. آن‏‌چه كه پيش‏تر به‌صورت پسنديده به قلم آمده است دست و پاى نويسنده را مى‌بندد. از اين‌رو كوشيده‌ام ياد بگيرم كار ديگرى بكنم؛ كوشيده‌ام چيزهاى ناضرورى را براى انتقال تجربه به خواننده كنار گذارم به‌طورى كه پس از خواندن داستان، ماجرا جزئى از تجربه خواننده شود و گمان كند كه به‌راستى روى داده است. انجام اين كار بسيار دشوار است و در تحقق آن سخت كوشيده‌ام.

ارنست همینگوی

از کتابِ «هنر داستان‌نویسی»
گزیده‌ای از گفت‌وگو با نویسندگان در پاریس ریویو
ترجمه‌ی حسن کامشاد

‌
‌وضعى كه از سر می‌گذرانيم به اندازهٔ‌ تصور آن بد نيست. طبيعت مراقب است كه درخت‌ها بيش از حد معينى قد نكشند. حتّى درخت رنج‌ها هم.

از کتابِ «گفت‌وگو با مرگ»
آرتور کوستلر
ترجمهٔ نصرالله دیهیمی و خشایار دیهیمی

‌
‌‌عقده‌ی ادیپ و اثر وسترمارک‌
‌
بسیاری از ما انسان‌ها به مادرانمان عشق می‌ورزیم، اما نه آن‌طور عشقی. هرچند این حرف چندان هم با عقیده‌ی فروید هم‌خوانی ندارد. او معتقد بود پسران در مرحله‌ای از تکامل خود نسبت به مادرشان کشش جنسی دارند، خود را رقیب پدر می‌بینند و مرگش را آرزو می‌کنند. آن‌ها خود متوجه امیالشان نیستند چون این میل ناخودآگاه از نهادشان (ID) می‌آید که توسط ضمیر خودآگاه سانسور می‌شود. به این تمایل عقده‌ی ادیپ گفته می‌شود که برگرفته از نام شخصیتی است که اشتباهاً پدرش را کشت و با مادرش، یوکاسته، خوابید، بدون این‌که بداند او مادرش است. به زعم فروید انسان‌ها زمانی به بلوغ روانی می‌رسند که عقده‌ی ادیپ را تجربه و سپس از آن عبور کنند. کسانی که در این مرحله گیر می‌کنند، انواع مشکلات روانی را از خود بروز می‌دهند و دست آخر برای درمان به او مراجعه می‌کنند. اما ادوارد وسترمارک، انسان‌شناس و متخصص در زمینه‌ی تابوی زنا با محارم، طور دیگری به این مسئله نگاه می‌کرد.

ویدئو از: The Open University
ترجمه‌ی نگار خلیلی
تهیه و تنظیم: نشر نی