تاریخ روایی ایران
1.57K subscribers
618 photos
69 videos
14 files
531 links
🍃
بازنگری در تاریخ قلمرو میانی

بررسی بازه زمانی پیش از عصر آهن،
و نقد عنوان مرسوم «پیش از تاریخ».

در حال تبدیل به اندیشکده (مرکز ملی مطالعات تاریخی)

تماس با مدير:
@mehrdad_1166
Download Telegram
تمدن کهن ایران
سیستان و بلوچستان
@oldhistor
طرح از: م. کُرد
@oldhistor
📜 لوحه گلی شمارشی شکسته
🔺یافته شده در: تل گِسِر در دشت رامهرمز خوزستان
🔺دوره ساخت: آغاز عیلامی
🔺کاربرد: احتمالا مربوط به ثبت و ضبط حمل غله بوده است...

@utiranshenasi
طرح از م. کُرد
@oldhistor
لوت، ثبت جهانی شد
@oldhistor
✅✅✅ رباط ماهی یا چاهه
این بنا در 66 کیلومتری شرق مشهد بر سر راه مشهد مقدس به مرو واقع است به جرات می‌توان گفت این بنا از بهترین نمونه‌های معماری کاروانسراهای ایران است که در دوره غزنویان ساخته شده است.
آمده است وقتی سلطان محمود غزنوی از آزردن فردوسی شاعر نام آواز ایران نادم گردید در صدد جبران عمل ناپسند خود بر آمد او هدایایی برای ادیب بزرگ ایران به شهر طوس روانه داشت هنگامی که کاروان هدایای سلطان برای فردوسی به طوس وارد شد مردم طوس جنازه فردوسی را در حالیکه بر دوش خود داشتند به سوی قبرستان در حرکت بودند آنها تصمیم گرفتند که هدایای سلطان را به تنها یادگار فردوسی یعنی دخترش دهند که وی از ستاندن آنها سرباز زد. ماموران سلطان اصرار بر گرفتن هدایا داشتند دختر فردوسی ناگزیر دستور داد از محل این هدایا کاروانسرایی برای کاروانیان بنا کنند.
این کاروانسرا بصورت چهار ایوانی که دارای حیاطی مربع شکل بود ساخته شد در اطراف حیاط حجره‌هایی برای استراحت کاروانیان بنا شد چهار برج بلند در چهار گوشه آن قد برافراشت سه برج نیمدایره در دیوره های شمالی/ شرقی و غربی کاروانسرا قرار گرفتند.
مهمترین خصوصیت این بنا تزئینات جالب توجه آن است. آجرکاری و گچبری به زیباترین صورت ممکن در بنا بکار رفت. کاروانسرا در ادوار بعدی خصوصا سلجوقی ها و ایلخانی ها هم دستخوش تغییرات تزئینی گردید. این بنا بی‌تاثیر در شکل گیری و فرم دهی رباط های بزرگی چون شرف و سپنج نبود ...

@oldhistor
http://hamgardi.com/H_Images/s_3447/2l1483/%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B7-%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C-9549-%D9%87%D9%85%DA%AF%D8%B1%D8%AF%DB%8C.jpg
❌❌❌ اردا ویراف‌ نامه
اَردا ویراف‌ نامه یا اَردا ویراز نامه نام یکی از کتاب‌های نوشته‌شده به زبان پارسی میانه است که از پیش از اسلام به جا مانده‌است. مضمون کتاب، اعتقادات عامه ایرانیان پیش از اسلام درباره آخرت است.

ویراف مقدس، نام یکی از موبدان که به عقیده پارسیان صاحب معراج بوده و ارداویراف‌نامه معراج‌نامه اوست. داستان دینی ارداویراف همانندی زیادی با کمدی الهی دانته دارد و پژوهشگران بر این باورند که دانته در آفریدن اثر خود از منابع عربی یاری گرفته و آن منابع به نوبه خود از ارداویراف‌نامه اقتباس کرده‌اند.

کتاب معروف ارداویراف‌نامه تصویر جامعی از دوزخ در زرتشتی‌گری به دست می‌دهد. این کتاب که ظاهرأ در قرن سوم هجری به رشتهٔ تحریر درآمده‌است، یکی از منابع مهم تاریخ شفاهی آیین باستانی زرتشتی است. از محتوای کتاب چنین برمی‌آید که متن اصلی پهلوی آن به اواخر دورهٔ ساسانی تعلق داشته‌است. کتاب داستان موبدی است که برای بی‌گمان شدنِ مردمان درباره دین و رستاخیز و بهشت و دوزخ، خویش را به یاری موبدان دیگر به خواب هفت‌روزه می‌برد و روان او در بهشت، نیکی‌های نیکوکاران و در دوزخ باداَفرَه (: مجازات) بدکاران را می‌بیند و پس از به هوش آمدن آن داستان‌ها را بازمی‌گوید. این مرد ویراف نام دارد که او را اردا به معنای قدیس لقب داده‌اند. ارداویراف را موبدان آیین مزدیسنی شربتی مخدر و مقدس می‌خورانند که تحت تأثیر آن وی به مدت سه شبانه‌روز به خواب می‌رود و پس از بیداری داستان سیروسلوک روحی خود را برای دیگران بازگو می‌کند. گرچه قصهٔ سیروسلوک روحی ارداویراف جنبهٔ موهومی دارد، باز منبعی بی‌نظیر از برداشتی که زرتشتیان از بهشت و جهنم داشته‌اند به ما ارائه می‌دهد.
..

داریوش کارگر ارداویرافنامه را «براساس شش دست‌نوشته و مقایسه با روایت و نسخه زبان پهلوی و ترجمه انگلیسی» تصحیح کرد و «کامل‌ترین نسخه» این متن کهن را به دست داد.

این کتاب را دانشگاه اوپسالا با عنوان اردای‌ویراف‌نامه، روایت فارسی زرتشتی منتشر کرده است.
@oldhistor
https://scontent-ams3-1.xx.fbcdn.net/v/t1.0-9/227429_746627072040790_9093927428427319283_n.jpg?oh=6bb4a5ee04c18840fe8b094d5a880475&oe=582DE7C8
شهاب الدین یحیی بن حبش بن امیرک ابوالفتوح سهروردی، ملقب به شهاب‌الدین، شیخ اشراق، شیخ مقتول و شیخ شهید[۱](۵۴۹–۵۸۷ ق / ۱۱۵۴–۱۱۹۱ م) فیلسوف نامدار ایرانی اهل قیدار از استان زنجان ایران است.
@oldhistor
🔸🔱🔸شهاب‌الدین یحیی سهروردی .... شیخ اشراق
🔱زندگی
قابل اعتمادترین منابع برای مطالعه زندگی‌نامه سهروردی کتاب نزهه الارواح و روضه الافراح است که تاریخ فلسفه است و به دستِ یکی از مهم‌ترین شارحان آثار سهروردی، شمس‌الدین شهرزوری نوشته شده‌است که کرد است. اصل عربی این کتاب هنوز در ایران منتشر نشده است.
شهاب‌الدین سهروردی در سال ۵۴۹ هجری قمری/۱۱۵۵ میلادی در دهکده سهرورد از توابع شهرستان خدابنده واقع در استان زنجان ایران متولد شد. وی تحصیلات مقدماتی را که شامل حکمت، منطق و اصول فقه بود در نزد مجدالدین جیلی استادِ فخر رازی در مراغه آموخت و در علوم حکمی و فلسفی سرآمد شد و بقوت ذکا، وحدت ذهن و نیک‌اندیشی بر بسیاری از علوم اطلاع یافت.[۵] سهروردی بعد از آن به اصفهان، که در آن زمان مهم‌ترین مرکز علمی و فکری در سرتاسر ایران بود، رفت و تحصیلات صوری خود را در محضر ظهیرالدین قاری به نهایت رسانید. در گزارش‌ها معروف است که یکی از هم‌درسان وی، فخرالدین رازی، که از بزرگ‌ترین مخالفان فلسفه بود، چون چندی بعد از آن زمان، و بعد از مرگ سهروردی، نسخه‌ای از کتاب تلویحات وی را به او دادند آن را بوسید و به یادِ همدرس قدیمش در مراغه اشک ریخت.
سهروردی پس از پایان تحصیلات رسمی، به سفر در داخل ایران پرداخت، و از بسیاری از مشایخ تصوف دیدن کرد. در واقع، در همین دوره بود که سهروردی شیفته راه تصوف گشت و دوره‌های درازی را به اعتکاف و عبادت و تفکر گذراند. او همچنین سفرهایش را گسترش داد و به آناتولی و شامات رسید، و چنان‌که از گزارش‌ها برمی‌آید، مناظر شام در سوریه کنونی او را بسیار مجذوب خود نمود. در یکی از سفرها از دمشق به حلب رفت و در آنجا با ملک ظاهر پسر صلاح الدین ایوبی (سردار معروف مسلمانان در جنگ‌های صلیبی) دیدار کرد. ملک ظاهر که محبت شدیدی نسبت به صوفیان و دانشمندان داشت، مجذوب این حکیم جوان شد و از وی خواست که در دربار وی در حلب ماندگار شود. سهروردی نیز که عشق شدیدی نسبت به مناظر آن دیار داشت، شادمانه پیشنهاد ملک ظاهر را پذیرفت و در دربار او ماند. در همین شهر حلب بود که وی کار بزرگ خویش، یعنی، حکمةالاشراق را به پایان برد.
اما سخن گفتن‌های بی پرده و بی احتیاط بودن وی در بیان معتقدات باطنی در برابر همگان، و زیرکی و هوشمندی فراوان وی که سبب آن می‌شد که با هر کس بحث کند، بر وی پیروز شود، و نیز استادی وی در فلسفه و تصوف، از عواملی بود که دشمنان فراوانی مخصوصاً از میان علمای قشری برای سهروردی فراهم آورد.
🔱 درگذشت
سرانجام به دستاویز آن که وی سخنانی برخلاف اصول دین می‌گوید، از ملک ظاهر خواستند که او را به قتل برساند، و چون وی از اجابت خواسته آن‌ها خودداری کرد، به صلاح الدین ایوبی شکایت بردند. متعصبان او را به الحاد متهم کردند و علمای حلب خون او را مباح شمردند (اتهام او معاندت با شرایع آسمانی اعلام شد).
صلاح‌الدین که به تازگی سوریه را از دست صلیبیان بیرون آورده بود و برای حفظ اعتبار خود به تأیید علمای دین احتیاج داشت، ناچار در برابر درخواست ایشان تسلیم شد.
به همین دلیل، پسرش ملک ظاهر تحت فشار قرار گرفت و ناگزیر سهروردی را در ۵ رجب ۵۸۷ هجری قمری به زندان افکند و شیخ همان‌جا از دنیا رفت. وی در هنگام مرگ، ۳۸ سال داشت و مزار ایشان در مسجد امام سهرودی شهر حلب می‌باشد.[۶] علت مستقیم وفات وی معلوم نیست. (البته مشهور آن است که سهروردی به دلیل گرسنگی از دنیا رفت)
http://vista.ir/include/articles/images/d1f07e5d6817fedc62eff5ab852c7936.jpg
@oldhistor
☘☘ معماری ایرانی
تمامی بررسی‌ها و کاوش‌های باستانشناسی حکایت از آن دارد که سابقه معماری ایران به حدود هزاره هفتم قبل از میلاد می‌رسد. از آن زمان تا کنون پیوسته این هنر در ارتباط با مسائل گوناگون، بویژه علل مذهبی، توسعه و تکامل یافته‌است.
معماری ایران دارای ویژگیهایی است که در مقایسه با معماری کشورهای دیگر جهان از ارزشی ویژه برخوردار است: ویژگیهایی چون طراحی مناسب، محاسبات دقیق، فرم درست پوشش، رعایت مسائل فنی و علمی در ساختمان، ایوانهای رفیع، ستونهای بلند و بالاخره تزئینات گوناگون که هریک در عین سادگی معرف شکوه معماری ایران است.
☘ویژگی‌های معماری ایرانی
در معماری ایرانی، با وجود خصایلی چون تناسب و زیبایی سر درها وگنبدها و ایوان‌ها خصلتی که بیشتر شایستهٔ بررسی است گوهر معماری ایرانی و منطق ریاضی و عرفانی آن است. درونگرایی و گرایش معماران ایرانی به سوی حیاط‌ها، پادیاوها، گودال باغچه‌ها، هشتی‌ها و کلاه فرنگی‌ها که شبستان‌ها را گرداگرد خود گرفته است، از دیرباز جزء منطق ایرانی بوده است.
پیش از این که تخت جمشید ساخته شود، صدها ایوان و شبستان با ستون‌های چوبی و سنگی در سراسر جهان متمدن آن روز ساخته شده بود، ولی نخستین بار در تخت جمشید می‌بینیم که ستون‌ها تا آخرین حد ممکن از هم فاصله گرفته‌اند با این که در بعضی از معابد کهن خارج از ایران (مثلاً مصر) فاصلهٔ دو ستون چیزی نظیر قطر آن‌ها بلکه اندکی کمتر است.
معمار ایرانی توانست وسیع‌ترین دهانه‌ها را با کست افزود پیمون‌ها به وجود بیاورد و آرایش‌های گوناگون و سرگرم‌کننده خلق کند؛ به گونه‌ای که ساختمان دو اشکوب به اندازه‌ای از هم دور شده که گویی اشکوب زیری بعدها بر آن افزوده شده است.
از امتیازات معماری ایرانی این است که هرگز از مکان هندسی همگن برای پوشش استفاده نشده و از اصطلاحات و نام چفدها(قوس) و طاق‌ها و گنبدها در زبان فارسی پیداست که بیشتر به شکل بیضی و تخم مرغ و بات (بیز) توجه داشته‌اند.
☘ضرورت پیمون در معماری ایرانی
پیمون نه تنها در نقشه و اندازهٔ پایه‌ها و ستون‌ها در عرض و طول اتاق‌ها و راهروها اثر دارد، بلکه حالت در و پنجره و نسبت بین آن‌ها را نیز معین می‌کند و پس از همه در پوشش درگاه‌ها، ایوان‌ها، طاق‌ها و گنبد خانه‌ها تأثیر دارد. این تأثیر آن جا آشکار می‌گردد که معمار ایرانی می‌تواند با تضمین کافی با کاربرد پیمون کست افزود، طرح و محاسبه و اجرای آن را در آن واحد انجام دهد؛ بدون این که نا استواری به وجود بیاید.
(عکس)..... توجه به ایجاد طاق در چغازنبیل 5000ساله

http://iranatlas.info/choghazanbil/images/ch9.jpg
@oldhistor
برخی از آجرها در چغازنبیل لعاب دار بوده و هنوز اثری از رنگ آنها باقی مانده است.
http://iranatlas.info/choghazanbil/images/ch28.jpg
https://oldhistor
Forwarded from محمد درویش
@darvishnameh

در حالیکه یونسکو ۱۱ کاریز ایران را با القاب عمیق‌ترین، طولانی‌ترین، عجیب‌ترین، پرآب‌ترین و قدیمی‌ترین مظاهر مدیریت آب به ثبت رسانده؛ ما همچنان در پی آفرینش جهنمی به نام بهشت آباد هستیم!
Forwarded from ...
حدود العالم من المشرق الی المغرب
به کوشش: منوچهر ستوده

کتاب مجهول المؤلف حدود العالم کتابی است درباره جغرافیای عمومی که در سال 372 قمری تألیف شده و به امیر ابوالحارث محمد بن احمد از سلسله فریغونیان که در گوزگانان حکمرانی داشته‌اند، اهدا شده است. مینورسکی ترجمه‌ای دقیق و ادبی از این کتاب کرده است؛ زیرا این کتاب یکی از نسخ منحصربه‌فرد و از کتب اولیه نثر فارسی است. قدیمی‌تر از شاهنامه فردوسی است و کلمات و ترکیبات آن بسیار جالب و قابل توجه است. مینورسکی ابواب و فصول این کتاب را شماره‌گذاری کرده (1 ـ 61) و ذیل هر فصل مطالب مختلف و بخش‌های جداگانه، شماره‌های جداگانه دارند. سخن اندر دریاها، سخن اندر جزیره‌ها، سخن اندر رودها، سخن اندر کوه‌ها، ناحیه تبت، ناحیه چینستان، ناحیه یغما، ناحیه غوز، ناحیه خراسان، ناحیه حدود خراسان، ناحیه خفجاج، ناحیه سند، ناحیه ماوراءالنهر، ناحیه دیلمان، ناحیه عرب، ناحیه شام و .... برخی از عناوین فهرست این کتاب هستند.

@irarchitecturestudies
🔴سرو 2500 ساله‌ی روستای دربید ثبت ملی شد؛

بخشدار یزد از ثبت سرو 2500 ‌ساله‌ی روستای دربید در فهرست آثار ملی کشور خبر داد.

https://telegram.me/joinchat/BhTHXjwQRyp3a2c9wqKbYw
🔻🔺🔻🔺🔻چهره‌های ماندگار

✅رضا شعبانی؛
تاریخ پژوه و استاد تاریخ ایرانی. وی از صاحب نظران تاریخ افشاریه در ایران به شمار می رود.

☘زندگی:
رضا شعبانی در 5 خرداد ماه سال 1317ش، در روستای صمغ آباد طالقان متولد شد. دوره شش ساله ابتدایی را در روستای محل تولد خود و ده دنبلید سپری کرد و سپس برای ادامه تحصیل به تهران آمد. دوره متوسط را در دبیرستان‏های قریب و مروی به پایان برد و در ادامه، در دانشسرای عالی تهران در رشته تاریخ و جغرافیا به تحصیل پرداخت و لیسانس گرفت. وی برای تدریس، به پیشنهاد خود به منطقه محروم دهکرد رفت و پس از 9 ماه تدریس، به ریاست دانشسرای عالی عشایری دهکرد انتخاب شد. با انحلال دانشسراهای عشایری کشور در سال 1341، رضا شعبانی به اصفهان منتقل شد و در دانشگاه اصفهان به تدریس تاریخ تمدن و فرهنگ ایران پرداخت.
در سال 1344، در امتحان فوق‏لیسانس تاریخ دانشگاه تهران شرکت کرد و پس از اخذ دانشنامه فوق لیسانس، در سال 1346 برای تحصیل در مقطع دکترای تخصصی تاریخ به فرانسه رفت و در دانشگاه سوربن به تحصیل پرداخت. پس از دریافت دکترای تخصصی به کشور بازگشت و به تدریس در دانشگاه اصفهان و دانشگاه ملی (شهید بهشتی) مشغول شد.
دکتر شعبانی همچنین از دی ماه سال 1379 مدیریت گروه تاریخ تمدن مرکز بین‏المللی گفت وگوی تمدن‏ها و ریاست مرکز تحقیقات فارسی ایران و پاکستان در اسلام آباد را بر عهده داشت.
دکتر رضا شعبانی در سال 1389 به عنوان چهره ماندگار تاریخ ایران انتخاب شد و هم اکنون در دانشگاه شهید بهشتی و دانشگاه علوم و تحقیقات مشغول به تدریس و پژوهش است.

☘ آثار:
➖ مبانی تاریخ اجتماعی ایران، رضا شعبانی، ناشر: قومس
➖ تاریخ تحولات سیاسی - اجتماعی ایران در دوره‌های افشاریه و زندیه، رضا شعبانی، ناشر: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها (سمت)
➖ مروری کوتاه بر تاریخ ایران: از آغاز عصر مادها تا پایان دوران قاجاریه، رضا شعبانی، ناشر: سخن
➖ کوروش کبیر، رضا شعبانی، ناشر: دفتر پژوهشهای فرهنگی
➖ تاریخ ایران در عصر افشاریه، رضا شعبانی، ناشر: سخن
➖ کریم خان زند، رضا شعبانی، ناشر: دفتر پژوهشهای فرهنگی
➖ کلیات تاریخ ایران، مرکز برون مرزی، رشته زبان و ادبیات فارسی، دانشجویان خارجی، رضا شعبانی، شهناز سلطان زاده، ناشر: دانشگاه پیام نور
➖ چهارمحال و بختیاری در عهد افشاریه، از سقوط صفویه تا به قدرت رسیدن کریم خان زند، ۱۱۶۳ - ۱۱۳۵ ه.ق.، رضا شعبانی، قاسم فتاحی، ناشر: سامان دانش - ۱۳۸۳
➖ ایرانیان و هویت ملی، رضا شعبانی، ناشر: سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی
➖ شکیب، رضا شعبانی، محمدباقر خسروی، ناشر: یار روشن - ۱۳۸۳
➖ نادرشاه افشار، رضا شعبانی، ناشر: دفتر پژوهشهای فرهنگی - ۱۳۸۱
➖ زوال دولت نادری: فیلمنامه تاریخی در مورد نادرشاه افشار، بابک کاظمی، رضا شعبانی (مقدمه)، ناشر: پشوتن
➖ کتاب ایران (گزیده تاریخ ایران)، رضا شعبانی، ناشر: بین‌المللی الهدی - ۱۳۸۹
➖ تاریخ ایران در عصر افشاریه، رضا شعبانی، ناشر: سخن
➖ کوروش کبیر، رضا شعبانی، ناشر: پارمیس
➖ داریوش بزرگ، رضا شعبانی، ناشر: دفتر پژوهشهای فرهنگی
➖ گزارش زندگی: گزیده مقالات تاریخی: دکتر رضا شعبانی، هارون وهومن (به اهتمام)، ناشر: پانیذ
@oldhistor
http://www.bashgah.net/assets/Image/peoples/Reza%20Shabani/RezaShabani-s-h.jpg