http://8pic.ir/images/fnqe1qunm638339o7vmb.jpg
❌جنگ بزرگ کیخسرو یکی از داستانهای شاهنامه است که میان کیخسرو، پادشاه ایران و افراسیاب، پادشاه توران درگرفت. این جنگ از جمله مهمترین جنگهای میان ایران و توران است که در پایان به کشتهشدن افراسیاب انجامید و کین سیاوش از تورانیان بازستانده شد.
@oldhistor
❌جنگ بزرگ کیخسرو یکی از داستانهای شاهنامه است که میان کیخسرو، پادشاه ایران و افراسیاب، پادشاه توران درگرفت. این جنگ از جمله مهمترین جنگهای میان ایران و توران است که در پایان به کشتهشدن افراسیاب انجامید و کین سیاوش از تورانیان بازستانده شد.
@oldhistor
Forwarded from ایران بوم
معدن سنگ هخامنشی بانش
نقاشی کارل برگنر از معدن سنگ هخامنشی بانش در سال 1314
http://iranboom.ir/tarikh/bastan-shenasi/9114-madan-sang-hekhamaneshi-banesh.html
@iranboom_ir
نقاشی کارل برگنر از معدن سنگ هخامنشی بانش در سال 1314
http://iranboom.ir/tarikh/bastan-shenasi/9114-madan-sang-hekhamaneshi-banesh.html
@iranboom_ir
Forwarded from ایران بوم
معدن سنگ هخامنشی بانش
دکتر محمد جعفر ملکزاده
http://iranboom.ir/tarikh/bastan-shenasi/9114-madan-sang-hekhamaneshi-banesh.html
@iranboom_ir
دکتر محمد جعفر ملکزاده
http://iranboom.ir/tarikh/bastan-shenasi/9114-madan-sang-hekhamaneshi-banesh.html
@iranboom_ir
Forwarded from ایران بوم
معدن سنگ هخامنشی بانش
دکتر محمد جعفر ملکزاده
http://iranboom.ir/tarikh/bastan-shenasi/9114-madan-sang-hekhamaneshi-banesh.html
@iranboom_ir
دکتر محمد جعفر ملکزاده
http://iranboom.ir/tarikh/bastan-shenasi/9114-madan-sang-hekhamaneshi-banesh.html
@iranboom_ir
✅ مردمانی که بانیان بزرگترین تمدن جهان بر کنارههای دریایی در مرکز ایران بودند که امروز کویرهای ایران را تشکیل میدهد:
تمدنی از بلخ و بخارا تا سیستان و جیرفت و کاشان و کهگیلویه و شوش و زیویه و گیلان. ایرانیان از همان نخست در این سرزمین میزیستند! ایرانیان از جایی در شمال به این سامان نکوچیدند! تمدن داخل ایران به شش هزار سال پیش بازمیگردد و این زادگاه بسیاری از تمدنها و فرهنگهای جهان است.
ایرانیان چون دریای مرکری خشکید، به چهارگوشه جهان به راه افتادند و تمدن و فرهنگ، شهرنشینی و خط و دانش و استوره و افسانه را در همه جهان پراکندند.
این تمدن امروزه از زیر خاک و غبار تاریخ قد برمیافرازد. آنچه در پی میآید تنها اشاره های کوچکی بر آن تمدن باشکوه ایرانی است که از آن نام بردیم:
یوسف مجیدزاده، سرپرست هیات كاوشهای باستانشناسی جیرفت در این باره به میراث خبر گفت: «اشتاین كلر در جدیدترین مقاله خود مینویسد چرا باید از خط كشف شده در عیلام به نام تمدن عیلام یاد كنید در صورتی كه عیلام در این زمان خود زیر نفوذ بینالنهرین است. وی اعتقاد دارد با توجه به كشف این خط در تپه ملیان، شهداد و كنارصندل جیرفت بهتر نیست این طرز تفكر را دور بیندازیم، نگوییم خط عیلامی و بگوییم خط شرق كه اینجا هیچ نفوذی بینالنهرین ندارد.»
خطی كه از آن با نام عیلامی یاد میشود متعلق به "كوتیر اینشوشیناك" پادشاهی ایلامی است. كارشناسان اعتقاد دارند عقل سلیم قبول نمیكند كه یك قوم، یك خط را كشف كند و پس از غلبه همسایه قدرتمند بر آنها خط را رها و به خط و فرهنگ بینالنهرینی روی بیاوریم. آنها اعتقاد دارند این خط از شرق ایران به شوش رفته است.
مجیدزاده گفت: «برای خواندن خط كشف شده در جیرفت وقت زیادی لازم است. اما پژوهشگران اعتقاد دارند كه این خط قدیمیتر از خط نوشتاری ایلامی است. باید منتظر كاوشهای فصل بعد بود تا بتوان این خط را رمزگشایی كرد.»
@oldhirtor
https://tse1.mm.bing.net/th?id=OIP.M18f1ab81f593134873fa234f942df982o0&pid=15.1&P=0&w=272&h=171
تمدنی از بلخ و بخارا تا سیستان و جیرفت و کاشان و کهگیلویه و شوش و زیویه و گیلان. ایرانیان از همان نخست در این سرزمین میزیستند! ایرانیان از جایی در شمال به این سامان نکوچیدند! تمدن داخل ایران به شش هزار سال پیش بازمیگردد و این زادگاه بسیاری از تمدنها و فرهنگهای جهان است.
ایرانیان چون دریای مرکری خشکید، به چهارگوشه جهان به راه افتادند و تمدن و فرهنگ، شهرنشینی و خط و دانش و استوره و افسانه را در همه جهان پراکندند.
این تمدن امروزه از زیر خاک و غبار تاریخ قد برمیافرازد. آنچه در پی میآید تنها اشاره های کوچکی بر آن تمدن باشکوه ایرانی است که از آن نام بردیم:
یوسف مجیدزاده، سرپرست هیات كاوشهای باستانشناسی جیرفت در این باره به میراث خبر گفت: «اشتاین كلر در جدیدترین مقاله خود مینویسد چرا باید از خط كشف شده در عیلام به نام تمدن عیلام یاد كنید در صورتی كه عیلام در این زمان خود زیر نفوذ بینالنهرین است. وی اعتقاد دارد با توجه به كشف این خط در تپه ملیان، شهداد و كنارصندل جیرفت بهتر نیست این طرز تفكر را دور بیندازیم، نگوییم خط عیلامی و بگوییم خط شرق كه اینجا هیچ نفوذی بینالنهرین ندارد.»
خطی كه از آن با نام عیلامی یاد میشود متعلق به "كوتیر اینشوشیناك" پادشاهی ایلامی است. كارشناسان اعتقاد دارند عقل سلیم قبول نمیكند كه یك قوم، یك خط را كشف كند و پس از غلبه همسایه قدرتمند بر آنها خط را رها و به خط و فرهنگ بینالنهرینی روی بیاوریم. آنها اعتقاد دارند این خط از شرق ایران به شوش رفته است.
مجیدزاده گفت: «برای خواندن خط كشف شده در جیرفت وقت زیادی لازم است. اما پژوهشگران اعتقاد دارند كه این خط قدیمیتر از خط نوشتاری ایلامی است. باید منتظر كاوشهای فصل بعد بود تا بتوان این خط را رمزگشایی كرد.»
@oldhirtor
https://tse1.mm.bing.net/th?id=OIP.M18f1ab81f593134873fa234f942df982o0&pid=15.1&P=0&w=272&h=171
⬅️⬅️ نامداران:
یوسف مجیدزاده (زاده ۱۳۱۵ در تبریز) باستانشناس ایرانی است
او تحصیلات ابتدائی و متوسطه را در زادگاهش به اتمام رساند. در دانشگاه تهران در رشته باستان شناسی تحصیل کرد و پس از کسب مدرک لیسانس با رتبه اول در سال ۱۳۴۱ در سال ۱۳۴۴ با استفاده از بورس شاگرد اولها به شیکاگو رفت و پایه فوق لیسانس و سپس دکترا را با رساله «باستان شناسی و گرایش پیش از تاریخ و تمدن بین النهرین» تا سال ۱۳۵۵ گذراند. او در همان سال به ایران برگشت و با عنوان استادیار در گروه باستان شناسی و تاریخ هنر دانشگاه تهران مشغول تدریس شد و در سال ۱۳۵۶ به درجه دانشیار ی رسید. او پس از پیروزی انقلاب اسلامی به مدت سه سال به سمت مدیریت گروه «باستان شناسی و تاریخ هنر» و عضو شورای انتخابات و ترفیعات دانشکده ادبیات دانشگاه تهران منصوب شد. دکتر مجید زاده در سال ۱۳۶۷ خورشیدی بازنشسته شد. او از سال ۱۳۶۶ عضو شورای علمی «مجله باستان شناسی و تاریخ» مرکز نشر دانشگاهی است.
یوسف مجیدزاده پس از بازنشستگی در پاریس زندگی میکرد و با دعوت مسئولین سازمانهای مختلف از جمله سازمان میراث فرهنگی در اوایل دههٔ ۱۳۸۰ به ایران بازگشت تا ریاست عملیات حفاری و کاوشگری بسیار پیچیده منطقه باستانی تمدن جیرفت را به دست گیرد. او معتقد است که جیرفت «حلقه گم شده» تاریخ بشریت محسوب میشود.
______________________________________________
دستچین آثار:
۱۳۵۶ مقاله حفریات در تپه قبرستان- سگزآباد، ضمیمه شماره دوم نشریه دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران
۱۳۵۸ سرزمین آران، شماره سوم نشریه گروه باستان شناسی دانشگاه تهران با نام کندوکاو
۱۳۵۸ کهنترین بیان تصویری بر سفالی از تپه قبرستان، شماره سوم نشریه گروه باستان شناسی دانشگاه تهران با نام کندوکاو
۱۳۶۶ سنگ لاجورد و جاده بزرگ خراسان شماره دوم نشریه «باستان شناسی و تاریخ»
۱۳۶۶ فلز و فلز گری در ایران باستان، شماره ۱۳ نشریه نامه فرهنگ ایران
۱۳۶۷ بررسی چند منبع تاریخی اسماعیلیه از دیدگاه باستان شناسی، سال دوم نشریه باستانشناسی و تاریخ
۱۳۶۸ دوران مفرغ در ماوراءالنهر باستان، شماره دوم- سال سوم، نشریه باستان شناسی و تاریخ
۱۳۶۹ حفاریهای تپه قبرستان در دشت قزوین یک مرکز صنعتی در آغاز شهر نشینی در فلات مرکزی ایران. شماره اول سال چهارم، نشریه «باستان شناسی و تاریخ»
۱۳۶۹ غارتگران آثار تاریخی و فرهنگی. شماره اول سال یازدهم نشریه «نشر دانش»
۱۳۷۰ تاریخ و تمدن ایلام، مرکز نشر دانشگاهی
۱۳۷۲ نام خلیج فارس و باستان شناسان خارجی، شماره ۶ سال سیزدهم نشریه نشر دانش
۱۳۷۴ سلسله مقاله های روش کاوش در باستان شناسی، نشریه باستان شناسی و تاریخ به ترتیب در شماره های پیاپی ۱۳ تا ۱۶
۱۳۸۲ جیرفت، کهن ترین تمدن خاور میانه
The land of Aratta ۱۹۷۶، در Journal of Near Eastern Studies JNES شماره ۳۵ ص ۱۰۵ تا ۱۱۳
@oldhistor
http://honar.ac.ir/uploads/1_298_29_02l.jpg
یوسف مجیدزاده (زاده ۱۳۱۵ در تبریز) باستانشناس ایرانی است
او تحصیلات ابتدائی و متوسطه را در زادگاهش به اتمام رساند. در دانشگاه تهران در رشته باستان شناسی تحصیل کرد و پس از کسب مدرک لیسانس با رتبه اول در سال ۱۳۴۱ در سال ۱۳۴۴ با استفاده از بورس شاگرد اولها به شیکاگو رفت و پایه فوق لیسانس و سپس دکترا را با رساله «باستان شناسی و گرایش پیش از تاریخ و تمدن بین النهرین» تا سال ۱۳۵۵ گذراند. او در همان سال به ایران برگشت و با عنوان استادیار در گروه باستان شناسی و تاریخ هنر دانشگاه تهران مشغول تدریس شد و در سال ۱۳۵۶ به درجه دانشیار ی رسید. او پس از پیروزی انقلاب اسلامی به مدت سه سال به سمت مدیریت گروه «باستان شناسی و تاریخ هنر» و عضو شورای انتخابات و ترفیعات دانشکده ادبیات دانشگاه تهران منصوب شد. دکتر مجید زاده در سال ۱۳۶۷ خورشیدی بازنشسته شد. او از سال ۱۳۶۶ عضو شورای علمی «مجله باستان شناسی و تاریخ» مرکز نشر دانشگاهی است.
یوسف مجیدزاده پس از بازنشستگی در پاریس زندگی میکرد و با دعوت مسئولین سازمانهای مختلف از جمله سازمان میراث فرهنگی در اوایل دههٔ ۱۳۸۰ به ایران بازگشت تا ریاست عملیات حفاری و کاوشگری بسیار پیچیده منطقه باستانی تمدن جیرفت را به دست گیرد. او معتقد است که جیرفت «حلقه گم شده» تاریخ بشریت محسوب میشود.
______________________________________________
دستچین آثار:
۱۳۵۶ مقاله حفریات در تپه قبرستان- سگزآباد، ضمیمه شماره دوم نشریه دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران
۱۳۵۸ سرزمین آران، شماره سوم نشریه گروه باستان شناسی دانشگاه تهران با نام کندوکاو
۱۳۵۸ کهنترین بیان تصویری بر سفالی از تپه قبرستان، شماره سوم نشریه گروه باستان شناسی دانشگاه تهران با نام کندوکاو
۱۳۶۶ سنگ لاجورد و جاده بزرگ خراسان شماره دوم نشریه «باستان شناسی و تاریخ»
۱۳۶۶ فلز و فلز گری در ایران باستان، شماره ۱۳ نشریه نامه فرهنگ ایران
۱۳۶۷ بررسی چند منبع تاریخی اسماعیلیه از دیدگاه باستان شناسی، سال دوم نشریه باستانشناسی و تاریخ
۱۳۶۸ دوران مفرغ در ماوراءالنهر باستان، شماره دوم- سال سوم، نشریه باستان شناسی و تاریخ
۱۳۶۹ حفاریهای تپه قبرستان در دشت قزوین یک مرکز صنعتی در آغاز شهر نشینی در فلات مرکزی ایران. شماره اول سال چهارم، نشریه «باستان شناسی و تاریخ»
۱۳۶۹ غارتگران آثار تاریخی و فرهنگی. شماره اول سال یازدهم نشریه «نشر دانش»
۱۳۷۰ تاریخ و تمدن ایلام، مرکز نشر دانشگاهی
۱۳۷۲ نام خلیج فارس و باستان شناسان خارجی، شماره ۶ سال سیزدهم نشریه نشر دانش
۱۳۷۴ سلسله مقاله های روش کاوش در باستان شناسی، نشریه باستان شناسی و تاریخ به ترتیب در شماره های پیاپی ۱۳ تا ۱۶
۱۳۸۲ جیرفت، کهن ترین تمدن خاور میانه
The land of Aratta ۱۹۷۶، در Journal of Near Eastern Studies JNES شماره ۳۵ ص ۱۰۵ تا ۱۱۳
@oldhistor
http://honar.ac.ir/uploads/1_298_29_02l.jpg
Forwarded from سورنا فیروزی؛ نوشته ها
نوشته اول هفته نامه امرداد، شماره 348، رویه تاریخ و باستان شناسی، 29 شهریورماه 1395.
Forwarded from عکس نگار
♦️♦️ مختصری درباره ایسپییه مزگت یامسجدسفید ♦️♦️
نیایشگاه باستانی ایسپییه مزگت مربوط به دوره ساسانیان است و در ۸۰ کیلومتری باختر شهر رشت و در کنارهٔ راست رودخانه ی دیناچال جای دارد و با وجود نزدیکی به جایگاه گردشگری ویژه ی ساحل گیسوم، توجه کمی به این نیایشگاه شده است. افزون بر نبود راه آسفالت، هیچ تابلوی راهنمایی که مسافران را به سوی این نیایشگاه باستانی راهنمایی کند در آن جا نیست. این اثر در تاریخ ۱۶ مهر ۱۳۷۹ با شمارهٔ ثبت ۲۷۹۶ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
سنگ نوشته های بنا آن را وابسته به سده ی چهارم و آغاز سده ی پنجم هجری معرفی میکند و سفالهای یافت شده همگی وابسته به سده ی هشتم هجری (دوره ایلخانی) هستند.در دراز مدت عوامل گوناگون انسانی و طبیعی موجب ویرانی بنای "ایسپییه مزگت" شدهاند، درختان جنگلی بزرگ بر بام آن رسته و ریشههای خود را میان دیوارها فرو برده و آنها را شکافتهاند، رود خانه سیلابی دیناچال نیز قسمت جنوبی آن را کنده و برده است.
❤️نام گذاری
واژه ایسپییه مزگت به معنای مسجد سفید است. واژهٔ مسجد در زبان عربی هم بر گرفته از همین واژه کهن ایرانی است.
مسجدی در خیابان فلسطین شهر سنه دژ (سنندج) هم مزگت احمدی نسب است که گواه کاربرد این نام در میان همه ی ایرانیان است
کلمه مزگت در ایران باستان به معنای مسجد است . هم اکنون در بخش خورو بیابانک در شرق استان اصفهان به مسجد ، مزگت می گویند
🔴باماهمراباشید درلینک 👇👇
https://telegram.me/joinchat/C7P8Ez7hZOjFj1x2dCq8dg
نیایشگاه باستانی ایسپییه مزگت مربوط به دوره ساسانیان است و در ۸۰ کیلومتری باختر شهر رشت و در کنارهٔ راست رودخانه ی دیناچال جای دارد و با وجود نزدیکی به جایگاه گردشگری ویژه ی ساحل گیسوم، توجه کمی به این نیایشگاه شده است. افزون بر نبود راه آسفالت، هیچ تابلوی راهنمایی که مسافران را به سوی این نیایشگاه باستانی راهنمایی کند در آن جا نیست. این اثر در تاریخ ۱۶ مهر ۱۳۷۹ با شمارهٔ ثبت ۲۷۹۶ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
سنگ نوشته های بنا آن را وابسته به سده ی چهارم و آغاز سده ی پنجم هجری معرفی میکند و سفالهای یافت شده همگی وابسته به سده ی هشتم هجری (دوره ایلخانی) هستند.در دراز مدت عوامل گوناگون انسانی و طبیعی موجب ویرانی بنای "ایسپییه مزگت" شدهاند، درختان جنگلی بزرگ بر بام آن رسته و ریشههای خود را میان دیوارها فرو برده و آنها را شکافتهاند، رود خانه سیلابی دیناچال نیز قسمت جنوبی آن را کنده و برده است.
❤️نام گذاری
واژه ایسپییه مزگت به معنای مسجد سفید است. واژهٔ مسجد در زبان عربی هم بر گرفته از همین واژه کهن ایرانی است.
مسجدی در خیابان فلسطین شهر سنه دژ (سنندج) هم مزگت احمدی نسب است که گواه کاربرد این نام در میان همه ی ایرانیان است
کلمه مزگت در ایران باستان به معنای مسجد است . هم اکنون در بخش خورو بیابانک در شرق استان اصفهان به مسجد ، مزگت می گویند
🔴باماهمراباشید درلینک 👇👇
https://telegram.me/joinchat/C7P8Ez7hZOjFj1x2dCq8dg
Forwarded from S
سخنان آیت الله خامنه ای در سفر به استان فارس در سال 1387 : «در دنیا از چیزهایی که جنبه افتخارآمیز هم خیلی ندارد، گاهی اوقات به عنوان مفاخر تاریخی استفاده می کنند. آن کسانی که مفاخر تاریخی ندارند، برای خودشان خلق می کنند! ما این همه مفاخر تاریخی داریم، این همه چیزهایی که مایه تفاخر تاریخی ملت ایران است، اعتماد به نفس ملت ایران است؛ چرا اینها را نشان ندهیم؟»
🌀 مبادی هویت ایرانی ( محمّدعلی اسلامی ندوشن)
بخش یک
برای بررسی هویّت ایرانی باید به سپیده دم تاریخ رفت.
ایران یکی از چند کشور باستانی جهان است که مداومت تاریخی داشتهاند.
ما در کشور خود با دو نوع تاریخ روبروئیم. تاریخ ناظر به خاک و تاریخ ناظر به قوم.
ناظر به خاک آن است که اقوامی از چند هزار سال پیش در سرزمینی که بعد ایران نام گرفت ساکن بودهاند که بومیها خوانده میشوند.
ناظر به قوم، از زمانی آغاز میشود که آریائیها به این سرزمین روی آوردند، و با بومیان درآمیختند. چندی بعد نخستین سلسلۀ منسجم به نام «ماد» تشکیل گردید و این حدود هفتصد سال پیش از میلاد بود.
از آن زمان به این سو ما با نوعی ادامۀ تاریخی روبروئیم که تحت سه عامل شکل گرفته است:
1- جغرافیا، یعنی موقعیّت مکانی این کشور.
2- تاریخ، یعنی حوادثی که بر سر ایران گذشته و آن هم تا حدّ زیادی تأثیر گرفته از جغرافیا بوده است.
3- اقلیم، یعنی آب و هوا که گرایش به کم بارانی دارد.
به گمان من مهمترین عاملی که ماهیّت ایرانی را رقم زده است، جغرافیای اوست: حایل میان شرق و غرب، محاط در میان چند تمدّن دیرینه سال، یعنی چین و هند و مصر و میان رودان؛
مجموع اینها ایران را از همان آغاز یک کشور خاصّ کرده است که در جای دیگر از آن به عنوان «ایران و تنهائیش» یاد کردهام. این موقعیّت از جهتی، هم تمدّن آفرین بوده است و هم دردسرآفرین.
ایران از آغاز تکوین خود، دو خصوصیّت به هم زد: یکی آنکه دفاعگر شد. از آنجا که در معرض هجوم قرار داشت، میبایست همواره آمادۀ دفاع جدّی باشد. دوم آنکه به علّت موقعیّت جغرافیائی خود تمدّنش تلفیقی گشت، یعنی در معرض داد و ستد فرهنگی قرار گرفت.
این دو خصوصیّت، هویّت آغازین او را شکل داده، و کم و بیش بر همین روال جلو آمده است... من گمان می کنم که برجستهترین ویژگی شخصیّت ایران همان مداومت تاریخی و تمدّنی اوست، گرچه هر زمان به گونه ای دیگر جلوه کرده است.
حتّی تغییر مذهب که بر اثر فتح تیسفون پدید آمد، نتوانست آثار گذشته را یکباره بزداید. ایران مذهب جدید را پذیرفت ولی در حفظ ریشه های تمدّنی خود پافشاری به خرج داد.
در دورههای باستانی تا زمانی که کشور نیرومند بود، استقلال او از طریق نیروی سلحشوری تأمین میگشت. در بعد از اسلام که دروازههای کشور گشوده شد و یکپارچگی از دست رفت، نیروی فرهنگ پا به میان نهاد. زبان فارسی دری پدید آمد، شاهنامه سربرآورد، و یک حصار نامرئی ولی مستحکم، برگرد ایران کشیده شد. این در حالی بود که کشورهای مشابه، یعنی سرزمینهای فتح شده از جانب اعراب، شخصیّت اولیّۀ خود را از دست داده و در عربیّت مستهلک شده بودند.
برای مثال مصر را ببینیم، یک کشور بزرگ دیرینه سال که دیگر اثری از آن تمدّن باستانی او بر جای نیست، جز چند دخمۀ هرمی شکل که مایۀ تماشای جهانگرداناند. سایر سرزمینهای فتح شده هم سرنوشتی مشابه یافتهاند.
در دوران بعد از اسلام، ایرانی راه چارهای که اندیشید این بود که اسلامیّت و ایرانیّت را در کار هم بنشاند و آنها را با هم رایگان سازد. این است که تشیّع در میان شاخههای اسلام، از همه بیشتر رنگ ایرانی دارد، و عرفان که بدنۀ دیگری از تفکّر دینی است، در ایران بیشتر از هر نقطۀ دیگر جا خوش کرده است.
از بنی امیّه به بعد میان وعدۀ دین و حقیقت دین فاصله افتاده بود. حتّی شیوع فساد و ظلم به نام دین تمام میشد و دنیاداری محور بود. به همین سبب ادبیّات فارسی سرشار است از شکایت از ریا و دورنگی، و حافظ شیرازی سرحلقۀ این شکایت گران است که با لحنی نگران میگوید: آتش زهد و ریا خرمن دین خواهد سوخت.
اگر ایرانی در دوران بعد از اسلام آنهمه به جانب شعر رانده شده است، علّت اصلیش ناهمواری زندگی و نابکاری حکومتگران بوده است. مردم امیدوار بودند که از طریق کلام موزون، آسمان را به چارهجوئی فرا خوانند.
از آنجا که جامعه بیحساب و ناامن بوده، آنهمه مبالغه و تملّق و ستایش قدرت، در ادب فارسی راه یافته، و به محاورۀ روزمرّۀ مردم هم سرایت کرده است. بر اثر آن غلبۀ کنایه و ایهام و مجاز موجب گردیده که کلمات از مفاهیم اصلی خود دور گردند.و از لحاظ محتوا آیۀ یأس و امید رهائی در این آثار دوش به دوش هم جلو میروند.
ادامه دارد...
@oldhistor
http://www.parsnaz.ir/user_files/L137783840618.jpg
بخش یک
برای بررسی هویّت ایرانی باید به سپیده دم تاریخ رفت.
ایران یکی از چند کشور باستانی جهان است که مداومت تاریخی داشتهاند.
ما در کشور خود با دو نوع تاریخ روبروئیم. تاریخ ناظر به خاک و تاریخ ناظر به قوم.
ناظر به خاک آن است که اقوامی از چند هزار سال پیش در سرزمینی که بعد ایران نام گرفت ساکن بودهاند که بومیها خوانده میشوند.
ناظر به قوم، از زمانی آغاز میشود که آریائیها به این سرزمین روی آوردند، و با بومیان درآمیختند. چندی بعد نخستین سلسلۀ منسجم به نام «ماد» تشکیل گردید و این حدود هفتصد سال پیش از میلاد بود.
از آن زمان به این سو ما با نوعی ادامۀ تاریخی روبروئیم که تحت سه عامل شکل گرفته است:
1- جغرافیا، یعنی موقعیّت مکانی این کشور.
2- تاریخ، یعنی حوادثی که بر سر ایران گذشته و آن هم تا حدّ زیادی تأثیر گرفته از جغرافیا بوده است.
3- اقلیم، یعنی آب و هوا که گرایش به کم بارانی دارد.
به گمان من مهمترین عاملی که ماهیّت ایرانی را رقم زده است، جغرافیای اوست: حایل میان شرق و غرب، محاط در میان چند تمدّن دیرینه سال، یعنی چین و هند و مصر و میان رودان؛
مجموع اینها ایران را از همان آغاز یک کشور خاصّ کرده است که در جای دیگر از آن به عنوان «ایران و تنهائیش» یاد کردهام. این موقعیّت از جهتی، هم تمدّن آفرین بوده است و هم دردسرآفرین.
ایران از آغاز تکوین خود، دو خصوصیّت به هم زد: یکی آنکه دفاعگر شد. از آنجا که در معرض هجوم قرار داشت، میبایست همواره آمادۀ دفاع جدّی باشد. دوم آنکه به علّت موقعیّت جغرافیائی خود تمدّنش تلفیقی گشت، یعنی در معرض داد و ستد فرهنگی قرار گرفت.
این دو خصوصیّت، هویّت آغازین او را شکل داده، و کم و بیش بر همین روال جلو آمده است... من گمان می کنم که برجستهترین ویژگی شخصیّت ایران همان مداومت تاریخی و تمدّنی اوست، گرچه هر زمان به گونه ای دیگر جلوه کرده است.
حتّی تغییر مذهب که بر اثر فتح تیسفون پدید آمد، نتوانست آثار گذشته را یکباره بزداید. ایران مذهب جدید را پذیرفت ولی در حفظ ریشه های تمدّنی خود پافشاری به خرج داد.
در دورههای باستانی تا زمانی که کشور نیرومند بود، استقلال او از طریق نیروی سلحشوری تأمین میگشت. در بعد از اسلام که دروازههای کشور گشوده شد و یکپارچگی از دست رفت، نیروی فرهنگ پا به میان نهاد. زبان فارسی دری پدید آمد، شاهنامه سربرآورد، و یک حصار نامرئی ولی مستحکم، برگرد ایران کشیده شد. این در حالی بود که کشورهای مشابه، یعنی سرزمینهای فتح شده از جانب اعراب، شخصیّت اولیّۀ خود را از دست داده و در عربیّت مستهلک شده بودند.
برای مثال مصر را ببینیم، یک کشور بزرگ دیرینه سال که دیگر اثری از آن تمدّن باستانی او بر جای نیست، جز چند دخمۀ هرمی شکل که مایۀ تماشای جهانگرداناند. سایر سرزمینهای فتح شده هم سرنوشتی مشابه یافتهاند.
در دوران بعد از اسلام، ایرانی راه چارهای که اندیشید این بود که اسلامیّت و ایرانیّت را در کار هم بنشاند و آنها را با هم رایگان سازد. این است که تشیّع در میان شاخههای اسلام، از همه بیشتر رنگ ایرانی دارد، و عرفان که بدنۀ دیگری از تفکّر دینی است، در ایران بیشتر از هر نقطۀ دیگر جا خوش کرده است.
از بنی امیّه به بعد میان وعدۀ دین و حقیقت دین فاصله افتاده بود. حتّی شیوع فساد و ظلم به نام دین تمام میشد و دنیاداری محور بود. به همین سبب ادبیّات فارسی سرشار است از شکایت از ریا و دورنگی، و حافظ شیرازی سرحلقۀ این شکایت گران است که با لحنی نگران میگوید: آتش زهد و ریا خرمن دین خواهد سوخت.
اگر ایرانی در دوران بعد از اسلام آنهمه به جانب شعر رانده شده است، علّت اصلیش ناهمواری زندگی و نابکاری حکومتگران بوده است. مردم امیدوار بودند که از طریق کلام موزون، آسمان را به چارهجوئی فرا خوانند.
از آنجا که جامعه بیحساب و ناامن بوده، آنهمه مبالغه و تملّق و ستایش قدرت، در ادب فارسی راه یافته، و به محاورۀ روزمرّۀ مردم هم سرایت کرده است. بر اثر آن غلبۀ کنایه و ایهام و مجاز موجب گردیده که کلمات از مفاهیم اصلی خود دور گردند.و از لحاظ محتوا آیۀ یأس و امید رهائی در این آثار دوش به دوش هم جلو میروند.
ادامه دارد...
@oldhistor
http://www.parsnaz.ir/user_files/L137783840618.jpg
🌀مبادی هویت ایرانی ( محمّدعلی اسلامی ندوشن)
بخش دو
... از صد سال پیش به این سو، یک عامل سوّمی هم اضافه شده است و آن تجدّد غربی است که به همراه صنعت وارد ایران شد. مشروطه نیز یک نهاد اروپائی بود که از این طریق خواستند نظام خودکامۀ شاهی را مهار کنند.
بدینگونه سه عنصر در کنار هم قرار گرفتند. اسلامیّت، ایرانیّت و تجدّد. ما از صبح تا شب محصول علم را که از ناحیۀ فرنگ آمده است، به کار میبریم و به هیچ وجه نمی توانیم از تکنولوژی جدید خود را بینیاز نگه داریم. از سوی دیگر پای بند سنّتهای دیرینۀ خود هم هستیم. باید مراقب باشیم که در کنار کاربُرد علم، اندیشههای ضدّ علم را پروبال ندهیم، که این نوعی حق ناشناسی نسبت به علم خواهد بود.
اکنون مسئله ای که در برابر است، این است که ایران در این دنیای پرشتاب و پرتب و تاب کنونی چه راهی در پیش دارد؟
این جاست که موضوع شناخت مطرح می شود و این سؤال پیش میآید که ایرانی کیست، چه دارد و چه ندارد، و چه میخواهد؟ اکثریّت مردم این کشور را جوانان تشکیل میدهند و همۀ آنان در همین سی ساله به دنیا آمدهاند.
این جوانان با ابزار ارتباطی جدید، یعنی اینترنت و ماهواره و تلفن همراه سروکار دارند و چشمشان به روی دنیا گشوده شده است. باید دید که دنیا را چگونه میبینند، با حسرت، با عبرت و یا با چشم باز؟ در هر حال، کشور موظّف است که به آنان جواب بدهد. آنان در اکثریّت خود از گذشتۀ کشور بیاطّلاعاند. نمیدانند که در طیّ تاریخ بر سر آن چه آمده است. ما بزرگترها هم از آن اطّلاع درستی نداریم. تاریخ ایران چنانکه باید شکافته نشده است. فرهنگ آن نیز محتاج ارزیابی مجدّد است. باید یک غربال به دست گیریم و کارآمدها و ناکارآمدها را از هم جدا کنیم. باید از فرهنگ جِرم زدائی بشود.
مسئله این است که ما در دورانی متفاوت با گذشته به سر می بریم. جمعیّت بطرز غافلگیرکنندهای افزایش پیدا کرده و شهرها متراکم شدهاند. به همین نسبت توقّعها از زندگی نیز افزایش یافته و دیگر مردم به یک زندگی سادۀ قدیمی قانع نیستند. موضوع دیگر آنکه باید در قلب یک دنیای بیقلب زندگی کرد. افغانستان را ببینید، عراق را ببینید. اگر دنیا و سازمان مللش گره گشا بودند، آنها را به حال خود وانمی گذاشتند، بنابراین هر کشوری باید به فکر خود باشد.
ایران هرگز مانند امروز بر لبۀ تصمیم قرار نگرفته بوده، یعنی فرزندانش چشم به راه یک خطّ مشی رهیاب نبودهاند. بایدها و نبایدها در ترازو هستند. در وهلۀ نخست جوان ایرانی باید با اعتماد به سرزمین خود نگاه کند. تردید نداشته باشد که کشور او کشور بزرگی است. با گذشتهای پر بار و منابعی سرشار؛ بداند که نیاکان او در حدّ توان خود کوشیدهاند که این سرزمین را پابرجا نگاه دارند، و اگر بیش از این از دستشان برنیامده، از بد حادثه و کژتابی روزگار بوده است، و باید معذورشان داشت.
ولی مردم امروز در بوتۀ آزمایش تازهای هستند. دنیا با موج تجدّد صنعتی روبروست، و پیشرفت هر کشور به میزان تولید و درخشش صنعتیش سنجیده میشود، درحالی که موضوع پیچیده تر از اینهاست. اراده و استحکام روحی یک ملّت پایۀ کار است.
در دنیای کنونی دو مسئلۀ بنیادی در برابر ماست. یکی خود بودن و دیگری فرزند زمان بودن. خود بودن یعنی به تاریخ خود به چشم باز نگاه کردن و تمام ظرفیّت وجودی خود را به کار انداختن. فرزند زمان بودن، یعنی به نیازهای زمان حال، پاسخ دادن. ایران کشوری است با امکانات بسیار، دارای جامعیّتی کم نظیر. در عین حال، کشوری است که همواره حسد دیگران را تحریک میکرده است و در کمین او بودهاند. او باید نسبت به موقعیّت جغرافیائی و مواهب طبیعی خود حسّاس بماند.
آنچه بتواند کشوری را از کم نوائی نجات دهد، تنها منابع زیرزمینی نیست، نیروی مغزی و بدنی مردم آن است. دانش هم به تنهائی کافی نیست، باید دانشی باشد که تبدیل به دانائی شده باشد. این چند سؤال ساده را نباید از نظر دور بداریم.
جوانان ما چه میآموزند، وقت آنها چگونه میگذرد، چه هدف و آرزوئی دارند و چگونه برای فردا آماده میشوند؟ هم چنین این سؤال را از کارگاههای آموزشی و تبلیغی و رسانهای داشته باشیم، که چه محصولی تحویل میدهند و جوانان را به چه راهی رهبری میکنند.
گمان نمیکنم کسی در استعداد و هوش جوان ایرانی تردید کند. فقط این استعداد و هوش باید در مسیر درستی بیفتد، باید راه در برابرش باز باشد.
انسان در ذات خود دارای گرایشهای مختلف و گاه متضاد است. زمینۀ اجتماعی و سیاسی باید این گرایشها را به راه مستقیم سوق دهد. راه مستقیم سهل و ممتنع است. حرف در این است که جوابگو به خواست عدّۀ خاصّی باشد، یا جوابگو به خواست مردم، به خواست کشور.
اشاره داشتیم که ما با یک ترکیب سهگانۀ تفکّر دینی، ملّی و تجدّد روبروئیم.
ادامه دارد...
@oldhistor
بخش دو
... از صد سال پیش به این سو، یک عامل سوّمی هم اضافه شده است و آن تجدّد غربی است که به همراه صنعت وارد ایران شد. مشروطه نیز یک نهاد اروپائی بود که از این طریق خواستند نظام خودکامۀ شاهی را مهار کنند.
بدینگونه سه عنصر در کنار هم قرار گرفتند. اسلامیّت، ایرانیّت و تجدّد. ما از صبح تا شب محصول علم را که از ناحیۀ فرنگ آمده است، به کار میبریم و به هیچ وجه نمی توانیم از تکنولوژی جدید خود را بینیاز نگه داریم. از سوی دیگر پای بند سنّتهای دیرینۀ خود هم هستیم. باید مراقب باشیم که در کنار کاربُرد علم، اندیشههای ضدّ علم را پروبال ندهیم، که این نوعی حق ناشناسی نسبت به علم خواهد بود.
اکنون مسئله ای که در برابر است، این است که ایران در این دنیای پرشتاب و پرتب و تاب کنونی چه راهی در پیش دارد؟
این جاست که موضوع شناخت مطرح می شود و این سؤال پیش میآید که ایرانی کیست، چه دارد و چه ندارد، و چه میخواهد؟ اکثریّت مردم این کشور را جوانان تشکیل میدهند و همۀ آنان در همین سی ساله به دنیا آمدهاند.
این جوانان با ابزار ارتباطی جدید، یعنی اینترنت و ماهواره و تلفن همراه سروکار دارند و چشمشان به روی دنیا گشوده شده است. باید دید که دنیا را چگونه میبینند، با حسرت، با عبرت و یا با چشم باز؟ در هر حال، کشور موظّف است که به آنان جواب بدهد. آنان در اکثریّت خود از گذشتۀ کشور بیاطّلاعاند. نمیدانند که در طیّ تاریخ بر سر آن چه آمده است. ما بزرگترها هم از آن اطّلاع درستی نداریم. تاریخ ایران چنانکه باید شکافته نشده است. فرهنگ آن نیز محتاج ارزیابی مجدّد است. باید یک غربال به دست گیریم و کارآمدها و ناکارآمدها را از هم جدا کنیم. باید از فرهنگ جِرم زدائی بشود.
مسئله این است که ما در دورانی متفاوت با گذشته به سر می بریم. جمعیّت بطرز غافلگیرکنندهای افزایش پیدا کرده و شهرها متراکم شدهاند. به همین نسبت توقّعها از زندگی نیز افزایش یافته و دیگر مردم به یک زندگی سادۀ قدیمی قانع نیستند. موضوع دیگر آنکه باید در قلب یک دنیای بیقلب زندگی کرد. افغانستان را ببینید، عراق را ببینید. اگر دنیا و سازمان مللش گره گشا بودند، آنها را به حال خود وانمی گذاشتند، بنابراین هر کشوری باید به فکر خود باشد.
ایران هرگز مانند امروز بر لبۀ تصمیم قرار نگرفته بوده، یعنی فرزندانش چشم به راه یک خطّ مشی رهیاب نبودهاند. بایدها و نبایدها در ترازو هستند. در وهلۀ نخست جوان ایرانی باید با اعتماد به سرزمین خود نگاه کند. تردید نداشته باشد که کشور او کشور بزرگی است. با گذشتهای پر بار و منابعی سرشار؛ بداند که نیاکان او در حدّ توان خود کوشیدهاند که این سرزمین را پابرجا نگاه دارند، و اگر بیش از این از دستشان برنیامده، از بد حادثه و کژتابی روزگار بوده است، و باید معذورشان داشت.
ولی مردم امروز در بوتۀ آزمایش تازهای هستند. دنیا با موج تجدّد صنعتی روبروست، و پیشرفت هر کشور به میزان تولید و درخشش صنعتیش سنجیده میشود، درحالی که موضوع پیچیده تر از اینهاست. اراده و استحکام روحی یک ملّت پایۀ کار است.
در دنیای کنونی دو مسئلۀ بنیادی در برابر ماست. یکی خود بودن و دیگری فرزند زمان بودن. خود بودن یعنی به تاریخ خود به چشم باز نگاه کردن و تمام ظرفیّت وجودی خود را به کار انداختن. فرزند زمان بودن، یعنی به نیازهای زمان حال، پاسخ دادن. ایران کشوری است با امکانات بسیار، دارای جامعیّتی کم نظیر. در عین حال، کشوری است که همواره حسد دیگران را تحریک میکرده است و در کمین او بودهاند. او باید نسبت به موقعیّت جغرافیائی و مواهب طبیعی خود حسّاس بماند.
آنچه بتواند کشوری را از کم نوائی نجات دهد، تنها منابع زیرزمینی نیست، نیروی مغزی و بدنی مردم آن است. دانش هم به تنهائی کافی نیست، باید دانشی باشد که تبدیل به دانائی شده باشد. این چند سؤال ساده را نباید از نظر دور بداریم.
جوانان ما چه میآموزند، وقت آنها چگونه میگذرد، چه هدف و آرزوئی دارند و چگونه برای فردا آماده میشوند؟ هم چنین این سؤال را از کارگاههای آموزشی و تبلیغی و رسانهای داشته باشیم، که چه محصولی تحویل میدهند و جوانان را به چه راهی رهبری میکنند.
گمان نمیکنم کسی در استعداد و هوش جوان ایرانی تردید کند. فقط این استعداد و هوش باید در مسیر درستی بیفتد، باید راه در برابرش باز باشد.
انسان در ذات خود دارای گرایشهای مختلف و گاه متضاد است. زمینۀ اجتماعی و سیاسی باید این گرایشها را به راه مستقیم سوق دهد. راه مستقیم سهل و ممتنع است. حرف در این است که جوابگو به خواست عدّۀ خاصّی باشد، یا جوابگو به خواست مردم، به خواست کشور.
اشاره داشتیم که ما با یک ترکیب سهگانۀ تفکّر دینی، ملّی و تجدّد روبروئیم.
ادامه دارد...
@oldhistor
دکتر مازیار اشرفیان عزیز!
1/ دکتر مازیار اشرفیان بناب زبانشناس نیستند و خودشان هم در این باره ادعایی ندارند.
2/ نامۀ ایشان به بیبیسی نشان میدهد:
برخی انسانشناسان و زبانشناسان اروپایی برای فرضیۀ نژادپرستانه خود که قصد توضیح و توجیه ریشۀ مشترک و نحوۀ گسترش زبانهای هندواروپایی و حتی برتری نژادی برخی اروپاییان را داشته است و برای اصالت بخشیدن به این فرضیۀ خود، نیاز به یک نام داشتهاند و نام «آریایی» را مورد استفاده قرار دادهاند.
3/ بنده در تماس با دکتر اشرفیان هستم و این عزیز هنوز هم از برخوردهای زشت صورت گرفته با ایشان از سوی به اصطلاح ملیگرایان وطنی پس از انتشار پژوهششان دلخور هستند.
4/ در سال 90، تنها کسی که تمامقد از ایشان دفاع کرد، بنده بودم. هنوز هم نشان کثافتگوییهای مدعیان ملیگرایی به ایشان در فضای مجازی در آن سال در دسترس است. عجبا که اکنون ایشان به دکتر اشرفیان عزیز تبدیل شدهاند!
به راستی، چرا ما ملتی شدهایم که همه چیز را چند سال بعد میفهمیم؟
باز هم خدا را سپاس که عدو سبب خیر شد!
4/ در پایان، دکتر اشرفیان ناچار یک غلط مصطلح (واژۀ آریایی) را در گفتار خود به کار بردهاند تا مخاطب عام متوجه گفتار ایشان گردد، و اتفاقا بیبیسی از همین نقطۀ کور سوءاستفاده نمود.
🔴 دو سال پیش در صفحۀ رخنامه (فیسبوک) ایشان، یک عده پانترک در حال مانقورت گفتن به ایشان بودند که ناچار با این جماعت درگیر شدم، و در پایان از دکتر اشرفیان بابت آن دخالت ناگزیر پوزش خواستم.(تصویر زیر)
ایرانمهر
@oldhistor
http://s8.picofile.com/file/8269548092/%D8%A7%D8%B4%D8%B1%D9%81%DB%8C%D8%A7%D9%86.JPG
1/ دکتر مازیار اشرفیان بناب زبانشناس نیستند و خودشان هم در این باره ادعایی ندارند.
2/ نامۀ ایشان به بیبیسی نشان میدهد:
برخی انسانشناسان و زبانشناسان اروپایی برای فرضیۀ نژادپرستانه خود که قصد توضیح و توجیه ریشۀ مشترک و نحوۀ گسترش زبانهای هندواروپایی و حتی برتری نژادی برخی اروپاییان را داشته است و برای اصالت بخشیدن به این فرضیۀ خود، نیاز به یک نام داشتهاند و نام «آریایی» را مورد استفاده قرار دادهاند.
3/ بنده در تماس با دکتر اشرفیان هستم و این عزیز هنوز هم از برخوردهای زشت صورت گرفته با ایشان از سوی به اصطلاح ملیگرایان وطنی پس از انتشار پژوهششان دلخور هستند.
4/ در سال 90، تنها کسی که تمامقد از ایشان دفاع کرد، بنده بودم. هنوز هم نشان کثافتگوییهای مدعیان ملیگرایی به ایشان در فضای مجازی در آن سال در دسترس است. عجبا که اکنون ایشان به دکتر اشرفیان عزیز تبدیل شدهاند!
به راستی، چرا ما ملتی شدهایم که همه چیز را چند سال بعد میفهمیم؟
باز هم خدا را سپاس که عدو سبب خیر شد!
4/ در پایان، دکتر اشرفیان ناچار یک غلط مصطلح (واژۀ آریایی) را در گفتار خود به کار بردهاند تا مخاطب عام متوجه گفتار ایشان گردد، و اتفاقا بیبیسی از همین نقطۀ کور سوءاستفاده نمود.
🔴 دو سال پیش در صفحۀ رخنامه (فیسبوک) ایشان، یک عده پانترک در حال مانقورت گفتن به ایشان بودند که ناچار با این جماعت درگیر شدم، و در پایان از دکتر اشرفیان بابت آن دخالت ناگزیر پوزش خواستم.(تصویر زیر)
ایرانمهر
@oldhistor
http://s8.picofile.com/file/8269548092/%D8%A7%D8%B4%D8%B1%D9%81%DB%8C%D8%A7%D9%86.JPG
🌀 مبادی هویت ایرانی ( محمّدعلی اسلامی ندوشن)
بخش سه
هر یک از اینها مقام و ضرورت خاصّ خود را دارند. مطلوب آن است که موازنۀ سالمی در میان آنها پدید آید. بار فرهنگی سههزار سالۀ ما میتواند برای ما گشایش باشد یا تنگنا. بسته به آنکه چگونه با آن روبرو شویم. مسئلۀ اصلی دیدگاه است، و پشتوانۀ دیدگاه فکر است و فکر به عمل می پیوندد.
یک موضوع از گواهی تاریخی استنباط میشود و آن این است که سابقۀ تفکّری ایرانی گرایش به اندیشۀ اشراقی و احساسی داشته. در این جا مجال بر شمردن دلایلش نیست. باز میگردیم به همان جغرافیا و تاریخ و اقلیم. بخصوص در دوران بعد از اسلام، مواضعۀ میان ترکان غزنوی و سلجوقی با خلافت بغداد، این موضوع را شدّت بخشید، و منجر به بالیدن اندیشۀ عرفانی گردید. البتّه عرفان حاوی آرمان انسانی بلندی است و آثار برجستهای در زبان فارسی پدید آورده است. ولی در آن بیم تنزّل به صوفیگری ستَروَن هم بوده، و خواه ناخواه در زندگی عملی تأثیر مینهاده، تا بدانگونه که عارفان بزرگی چون سنائی و مولوی و حافظ، از آن شکایتها داشتهاند، و حافظ میگوید: صوفی نهاد دام و سرحقّه باز کرد.....
راهبرد انسان در زندگی، تفکّر عقلانی است، و عقل در زبان فارسی، هم مورد ستایش بوده است و هم مورد بیمهری: فردوسی کتاب خود را به نام خداوند جان و خرد آغاز میکند، ولی حافظ آرزو دارد که «دمی ز وسوسۀ عقل بیخبر بماند». بستگی به نوع کاربرد عقل داشته است. کملطفی به عقل علّتش آن بوده که آن نیز دستاویز قرار میگرفته برای تحمیل حکومتهای ناشایست بر مردم، آن چیزی که بعدها نام سیاست به خود گرفت، همان طریقهای که اوج آن راسیونالیسم غربی Rationalisme خوانده میشود و دنیای جدید با آن به راه برده شده است، ولی هم اکنون علائم بحران از خود نشان میدهد. از این رو در سابقۀ فکری ایران بعد از اسلام، اشراق بر عقل ترجیح داده میشده، زیرا آن را دور از حسابگری و انسانیتر میشناخته اند. با این حال، اشراق نیز مانند عقل د رمعرض سوء بهرهوری بوده است.
آنچه بایسته به نظر میرسد آن است که موازنۀ مطلوبی میان عقل و اشراق برقرار گردد، که ضرورت های دنیای امروز چنین ایجاب میکند.
اقتضای سرشت و ذات انسان آن است که نه بتواند با عقل خالص زندگی کند و نه با احساس خالص. باید حقّ هر دو را ادا کرد.
ایرانی به گواهی تاریخ و دستاوردهای تمدّنیش به داشتن سجایائی شهرت داشته. این سجایا طوری پرورده شده که جوابگو به موقعیّت طبیعی و اقلیمی ایران باشد. در عین حال زندگی در این کشور خالی از رنج نبوده و شکیبائی بسیار میطلبیده. اینکه نیاکان ما توانستهاند سرزمین خود را از هزارهها بگذرانند و تا به امروز برسانند، کار کوچکی نبوده، زیرا جغرافیای او او را بر لبۀ تهاجم نگاه میداشته.
به دو سرزمین همسایۀ خود نگاه کنیم، عراق و ترکیّه. اینها چند بار در عمر خود دست به دست گشتهاند؟ از سومر و آشور و کاسی و لیدیّه بگیرید و بیائید به دوران جدید. ببینید چه تعداد تمدّن و سلسله در این دو خاک پدید آمده و جای خود را به دیگران دادهاند؟ امّا ایران توانست نزدیک سه هزار سال تحت همین نام و ماهیّت خود را بر سر پا نگه دارد.
پس لابد باید به این نتیجه رسید که در این آب و خاک پای یک نیروی زنده و یک جوهره در میان بوده.
با این حال، کسانی به سلوک تاریخی او ایرادهائی داشتهاند. میگویند چرا بایست در مواردی تن به خواری بدهد، زیر بار حکومتهای ناشایست برود. آنگاه سالها و سالها انتظار بکشد، به امید آنکه بتواند آنها را در قالب فرهنگی خود در آورد. چنین مینماید که این مدّعیان دستی از دور بر آتش دارند. اگر به علل و ریشه ها توجّه میکردند، قضاوتی جز این میداشتند. از نظر دور میدارند که ایران در دورههائی از عمر خود در چه تنگنائی به سر میبرده و چه قیدهائی بر دست و پای خود داشته. در مجموع هرچه از دستش برآمده کرده. زمانی نزدیک هزار سال ابر قدرت آسیا بوده. در دوران بعد از اسلام هم آثاری از خود پدید آورده که بر غنای تمدّن و فرهنگ جهانی افزوده است، بنابراین باید دربارۀ مردمی که اینگونه دستاورد داشتهاند با احتیاط بیشتر داوری کرد.
ادامه دارد...
@oldhistor
بخش سه
هر یک از اینها مقام و ضرورت خاصّ خود را دارند. مطلوب آن است که موازنۀ سالمی در میان آنها پدید آید. بار فرهنگی سههزار سالۀ ما میتواند برای ما گشایش باشد یا تنگنا. بسته به آنکه چگونه با آن روبرو شویم. مسئلۀ اصلی دیدگاه است، و پشتوانۀ دیدگاه فکر است و فکر به عمل می پیوندد.
یک موضوع از گواهی تاریخی استنباط میشود و آن این است که سابقۀ تفکّری ایرانی گرایش به اندیشۀ اشراقی و احساسی داشته. در این جا مجال بر شمردن دلایلش نیست. باز میگردیم به همان جغرافیا و تاریخ و اقلیم. بخصوص در دوران بعد از اسلام، مواضعۀ میان ترکان غزنوی و سلجوقی با خلافت بغداد، این موضوع را شدّت بخشید، و منجر به بالیدن اندیشۀ عرفانی گردید. البتّه عرفان حاوی آرمان انسانی بلندی است و آثار برجستهای در زبان فارسی پدید آورده است. ولی در آن بیم تنزّل به صوفیگری ستَروَن هم بوده، و خواه ناخواه در زندگی عملی تأثیر مینهاده، تا بدانگونه که عارفان بزرگی چون سنائی و مولوی و حافظ، از آن شکایتها داشتهاند، و حافظ میگوید: صوفی نهاد دام و سرحقّه باز کرد.....
راهبرد انسان در زندگی، تفکّر عقلانی است، و عقل در زبان فارسی، هم مورد ستایش بوده است و هم مورد بیمهری: فردوسی کتاب خود را به نام خداوند جان و خرد آغاز میکند، ولی حافظ آرزو دارد که «دمی ز وسوسۀ عقل بیخبر بماند». بستگی به نوع کاربرد عقل داشته است. کملطفی به عقل علّتش آن بوده که آن نیز دستاویز قرار میگرفته برای تحمیل حکومتهای ناشایست بر مردم، آن چیزی که بعدها نام سیاست به خود گرفت، همان طریقهای که اوج آن راسیونالیسم غربی Rationalisme خوانده میشود و دنیای جدید با آن به راه برده شده است، ولی هم اکنون علائم بحران از خود نشان میدهد. از این رو در سابقۀ فکری ایران بعد از اسلام، اشراق بر عقل ترجیح داده میشده، زیرا آن را دور از حسابگری و انسانیتر میشناخته اند. با این حال، اشراق نیز مانند عقل د رمعرض سوء بهرهوری بوده است.
آنچه بایسته به نظر میرسد آن است که موازنۀ مطلوبی میان عقل و اشراق برقرار گردد، که ضرورت های دنیای امروز چنین ایجاب میکند.
اقتضای سرشت و ذات انسان آن است که نه بتواند با عقل خالص زندگی کند و نه با احساس خالص. باید حقّ هر دو را ادا کرد.
ایرانی به گواهی تاریخ و دستاوردهای تمدّنیش به داشتن سجایائی شهرت داشته. این سجایا طوری پرورده شده که جوابگو به موقعیّت طبیعی و اقلیمی ایران باشد. در عین حال زندگی در این کشور خالی از رنج نبوده و شکیبائی بسیار میطلبیده. اینکه نیاکان ما توانستهاند سرزمین خود را از هزارهها بگذرانند و تا به امروز برسانند، کار کوچکی نبوده، زیرا جغرافیای او او را بر لبۀ تهاجم نگاه میداشته.
به دو سرزمین همسایۀ خود نگاه کنیم، عراق و ترکیّه. اینها چند بار در عمر خود دست به دست گشتهاند؟ از سومر و آشور و کاسی و لیدیّه بگیرید و بیائید به دوران جدید. ببینید چه تعداد تمدّن و سلسله در این دو خاک پدید آمده و جای خود را به دیگران دادهاند؟ امّا ایران توانست نزدیک سه هزار سال تحت همین نام و ماهیّت خود را بر سر پا نگه دارد.
پس لابد باید به این نتیجه رسید که در این آب و خاک پای یک نیروی زنده و یک جوهره در میان بوده.
با این حال، کسانی به سلوک تاریخی او ایرادهائی داشتهاند. میگویند چرا بایست در مواردی تن به خواری بدهد، زیر بار حکومتهای ناشایست برود. آنگاه سالها و سالها انتظار بکشد، به امید آنکه بتواند آنها را در قالب فرهنگی خود در آورد. چنین مینماید که این مدّعیان دستی از دور بر آتش دارند. اگر به علل و ریشه ها توجّه میکردند، قضاوتی جز این میداشتند. از نظر دور میدارند که ایران در دورههائی از عمر خود در چه تنگنائی به سر میبرده و چه قیدهائی بر دست و پای خود داشته. در مجموع هرچه از دستش برآمده کرده. زمانی نزدیک هزار سال ابر قدرت آسیا بوده. در دوران بعد از اسلام هم آثاری از خود پدید آورده که بر غنای تمدّن و فرهنگ جهانی افزوده است، بنابراین باید دربارۀ مردمی که اینگونه دستاورد داشتهاند با احتیاط بیشتر داوری کرد.
ادامه دارد...
@oldhistor
Forwarded from ایران بوم
مولوی بلخی
برخی ها مولوی را ترک تباری میدانند که به زبان دری (و نه پارسی) می سروده. از خود حضرت مولانا آشکارا میپرسیم آیا شما ترک هستید؟
(دیوان شمس، غزل 2643)
«تو ماه ترکی و «من اگر ترک نیستم
دانم من این قدر که به ترکی است آب سو
میزان نگاه این شاعر ترک (!) به ترک تباران را از خود ایشان جویا میشویم:
(دیوان شمس 639)
آن ترک که آن سال به یغماش بدیدی
آنست که امسال عرب وار برآمد
آن ابوجهل از پیمبر معجزی
خواست هم چون کینه ور ترک غزی
آن غزان خونریز امدند
بهر دهی یغما بر زدند
حال ببینیم حضرت در مورد سرزمین مادر خود یعنی ترکستان (!) چه میفرمایند
(مثنوی دفتر چهارم 90)
وی بسا کس رفته ترکستان و چین
او ندیده هیچ جز مکر و کمین
تعبیر این یک بیت با خود شما (شمس 1949)؛
حمله و یک حمله کآمد شب و تاریکی
چَستی کن و ترکی کن، نی نرمی و تاجیکی
مولانا میانه خوبی با مغولان (همنژادان خود (!) در آسیای میانه) نداشته
ای تو فضول در هوا ای تو ملول در خدا
چون تو از آن قان نهای رو که یکی مغولکی
همچنان کآنجا مغول حیله دان
گفت می جویم کسی از مصریان
در جایی مولوی میگوید که سوگواران زیادی در نقاط دوز و نزدیک جهان برای مراسمی گرد آمده بودند میگوید (مثنوی دفتر یکم 32)؛
کآن عدد را هم خدا داند شمرد
از عرب وز ترک وز رومی و کرد
و نمونه ای دیدگاه مولوی نسبت به ترک و هندو (مثنوی غزل 420 و 152)؛
ترک و هندو مست و بدمستی همیکردند دوش
چون دو خصم خونی ملحد دل دوزخ سزا
آن چه روی است که ترکان همه هندوی و یند
ترک تاز غم سودای وی از چند گذشت
مولوی در جایی میگوید که من با ناهمزبانان هم میتوانم رابطه برقرار کنم به شرطی که عاشق واقعی باشند (مثنوی غزل 304)؛
ترک و رومی و عرب گر عاشق است
همزبان اوست این بانگ صواب
از تازش ترکان (شمس غزل 524 و 723 و 459)؛
هندوی ساقی دل خویشم که بزم ساخت
تا ترک غم نتازد کامروز طوی نیست
روزیست اندر شب نهان ترکی میان هندوان
شب ترک تازیها بکن کان ترک در خرگاه شد
بشتاب که سخت بیگه آمد
ترکانه بتاز وقت تنگست
—————–
برخی ها در جایی نوشته اند که مولانا ایرانی نبوده و اگر به زبان دری (!) هم شعر گفته افتخاری برای ایران نیست بلکه او فخر افغانستان است.
نخست اشاره کنم که دری لهجه ای از زبان پارسی است.
دوم دیدگاه خود مولانا را در مورد زبانی که او می سروده جویا میشویم
(شمس غزل 21)
غرد کی رود خورشید در برج اسد
بی تو کجا جنبد رگی در دست و پای پارس
(شمس 1009)
پارسی گوییم شاها آگهی خود از فؤاد
ماه تو تابنده باد و دولت پاینده باد
(شمس 1364)
چه بود پارسی تعال بیا
یا بیا یا بده تو داد تعال
چون بیایی زهی گشاد و مراد
چون نیایی زهی کساد
(مثنوی دفتر سوم 129)
صدقوا من لیس یرجو خیرکم
لا تضلوا لا تصدوا غیرکم
پارسی گوییم هین تازی بهل
هندوی آن ترک باش ای آب و گل
آیا مولوی شاعر بزرگ افغانستان است؟ آیا چنین کشوری در آن زمان وجود خارجی داشته؟ نظر خود مولانا را میپرسیم؛
(شمس 3171)
گاه بدزدی، ره ایران زنی
گاه روی شحنهٔ توران شوی
گه ز سپاهان و حجاز و عراق
مطرب آن ماه خراسان شوی
(شمس 1902)
ز جوش بحر آید کف به هستی
دو پاره کف بود ایران و توران
فکر میکنید مولانا در مورد قهرمانان شاه نامه چه گفته
(شمس، غزل 76)
کو رستم دستان تا دستان بنماییمش
کو یوسف تا بیند خوبی و فر ما را
(شمس، غزل 121)
با رستم زال تا نگویی
از رخش و ز تازیانه ما
(شمس، غزل 441)
زین همرهان سست عناصر دلم گرفت
شیر خدا و رستم دستانم آرزوست
(شمس، غزل 2025)
تاج و تختی کاندرون داری نهان ای نیکبخت
در گمان کیقباد و سنجر و سهراب کو
@iranboom_ir
برخی ها مولوی را ترک تباری میدانند که به زبان دری (و نه پارسی) می سروده. از خود حضرت مولانا آشکارا میپرسیم آیا شما ترک هستید؟
(دیوان شمس، غزل 2643)
«تو ماه ترکی و «من اگر ترک نیستم
دانم من این قدر که به ترکی است آب سو
میزان نگاه این شاعر ترک (!) به ترک تباران را از خود ایشان جویا میشویم:
(دیوان شمس 639)
آن ترک که آن سال به یغماش بدیدی
آنست که امسال عرب وار برآمد
آن ابوجهل از پیمبر معجزی
خواست هم چون کینه ور ترک غزی
آن غزان خونریز امدند
بهر دهی یغما بر زدند
حال ببینیم حضرت در مورد سرزمین مادر خود یعنی ترکستان (!) چه میفرمایند
(مثنوی دفتر چهارم 90)
وی بسا کس رفته ترکستان و چین
او ندیده هیچ جز مکر و کمین
تعبیر این یک بیت با خود شما (شمس 1949)؛
حمله و یک حمله کآمد شب و تاریکی
چَستی کن و ترکی کن، نی نرمی و تاجیکی
مولانا میانه خوبی با مغولان (همنژادان خود (!) در آسیای میانه) نداشته
ای تو فضول در هوا ای تو ملول در خدا
چون تو از آن قان نهای رو که یکی مغولکی
همچنان کآنجا مغول حیله دان
گفت می جویم کسی از مصریان
در جایی مولوی میگوید که سوگواران زیادی در نقاط دوز و نزدیک جهان برای مراسمی گرد آمده بودند میگوید (مثنوی دفتر یکم 32)؛
کآن عدد را هم خدا داند شمرد
از عرب وز ترک وز رومی و کرد
و نمونه ای دیدگاه مولوی نسبت به ترک و هندو (مثنوی غزل 420 و 152)؛
ترک و هندو مست و بدمستی همیکردند دوش
چون دو خصم خونی ملحد دل دوزخ سزا
آن چه روی است که ترکان همه هندوی و یند
ترک تاز غم سودای وی از چند گذشت
مولوی در جایی میگوید که من با ناهمزبانان هم میتوانم رابطه برقرار کنم به شرطی که عاشق واقعی باشند (مثنوی غزل 304)؛
ترک و رومی و عرب گر عاشق است
همزبان اوست این بانگ صواب
از تازش ترکان (شمس غزل 524 و 723 و 459)؛
هندوی ساقی دل خویشم که بزم ساخت
تا ترک غم نتازد کامروز طوی نیست
روزیست اندر شب نهان ترکی میان هندوان
شب ترک تازیها بکن کان ترک در خرگاه شد
بشتاب که سخت بیگه آمد
ترکانه بتاز وقت تنگست
—————–
برخی ها در جایی نوشته اند که مولانا ایرانی نبوده و اگر به زبان دری (!) هم شعر گفته افتخاری برای ایران نیست بلکه او فخر افغانستان است.
نخست اشاره کنم که دری لهجه ای از زبان پارسی است.
دوم دیدگاه خود مولانا را در مورد زبانی که او می سروده جویا میشویم
(شمس غزل 21)
غرد کی رود خورشید در برج اسد
بی تو کجا جنبد رگی در دست و پای پارس
(شمس 1009)
پارسی گوییم شاها آگهی خود از فؤاد
ماه تو تابنده باد و دولت پاینده باد
(شمس 1364)
چه بود پارسی تعال بیا
یا بیا یا بده تو داد تعال
چون بیایی زهی گشاد و مراد
چون نیایی زهی کساد
(مثنوی دفتر سوم 129)
صدقوا من لیس یرجو خیرکم
لا تضلوا لا تصدوا غیرکم
پارسی گوییم هین تازی بهل
هندوی آن ترک باش ای آب و گل
آیا مولوی شاعر بزرگ افغانستان است؟ آیا چنین کشوری در آن زمان وجود خارجی داشته؟ نظر خود مولانا را میپرسیم؛
(شمس 3171)
گاه بدزدی، ره ایران زنی
گاه روی شحنهٔ توران شوی
گه ز سپاهان و حجاز و عراق
مطرب آن ماه خراسان شوی
(شمس 1902)
ز جوش بحر آید کف به هستی
دو پاره کف بود ایران و توران
فکر میکنید مولانا در مورد قهرمانان شاه نامه چه گفته
(شمس، غزل 76)
کو رستم دستان تا دستان بنماییمش
کو یوسف تا بیند خوبی و فر ما را
(شمس، غزل 121)
با رستم زال تا نگویی
از رخش و ز تازیانه ما
(شمس، غزل 441)
زین همرهان سست عناصر دلم گرفت
شیر خدا و رستم دستانم آرزوست
(شمس، غزل 2025)
تاج و تختی کاندرون داری نهان ای نیکبخت
در گمان کیقباد و سنجر و سهراب کو
@iranboom_ir