تاریخ روایی ایران
1.57K subscribers
618 photos
69 videos
14 files
531 links
🍃
بازنگری در تاریخ قلمرو میانی

بررسی بازه زمانی پیش از عصر آهن،
و نقد عنوان مرسوم «پیش از تاریخ».

در حال تبدیل به اندیشکده (مرکز ملی مطالعات تاریخی)

تماس با مدير:
@mehrdad_1166
Download Telegram
مادر کدامیک فرزند را در زنبیلی بر روی آب دریا/رود رها کرد؟
Anonymous Quiz
9%
پرسئوس
9%
سارگن
28%
داراب
53%
هر سه مورد
تاریخ روایی ایران
مادر کدامیک فرزند را در زنبیلی بر روی آب دریا/رود رها کرد؟
🍃
بنیانگذاران، درون زنبیلی بر روی آب

شخصیت‌های تاریخی زیر همگی در کودکی مورد تهدید بوده‌اند و به گونه‌ای نجات یافته‌اند تا رسالتی بزرگ را به انجام رسانند، شامل فریدون، کیخسرو، بخت‌النصر، کوروش، سارگن اکدی، پرسئوس، داراب و روایت متاخر تورات دربارهٔ موسی. در روایات مذکور، چند تن از این شخصیت‌ها همچون سارگن، پرسئوس، داراب و موسی جهت رهایی از خطر، توسط مادرانشان در زنبیلی بر روی آب رها می‌شوند.

می‌دانیم که افسانهٔ بنیانگذار در فرهنگ‌ها وجود دارد، و اصولا بنیانگذاران دودمان‌ها و دولت‌ها و آیین‌های برجسته در تاریخ همگی زادن و مرگی مبهم و پیچیده در غبار زمان دارند. این سنت، دستکم در تاریخ قلمرو میانی و افراد شناخته شدۀ آن کاملا مرسوم و رایج بوده است.

در سبک و روال این نوع افسانهٔ ولادت، معمولاً این شباهت‌ها به چشم می‌خورد. قهرمان از پدر و مادری از عالی‌ترین طبقهٔ جامعه به دنیا آمده و معمولاً پسر پادشاه است. تولد او در پی بروز دشواری‌های سخت مانند یک دورهٔ خودداری یا سترونی طولانی صورت گرفته یا پدر و مادر او گرفتار ممنوعیت‌ها و موانع خارجی بوده‌اند و می‌بایست با هم روابط پنهانی برقرار کنند. هنگام بارداری یا پیش از آن یک پیشگویی خبر داده که تولد بچه سبب بروز واقعهٔ شومی خواهد شد و معمولاً پدر مورد تهدید قرار می‌گیرد.
در نتیجه، پدر یا قیم، به کشتن نوزاد یا افکندن او به کام خطرات عظیم فرمان می‌دهد. عموماً کودک را در سبدی گذاشته به جریان آب می‌سپرند. آنگاه کودک توسط جانوران یا افرادی مثلاً چوپانان نجات می‌یابد و جانور پستاندار یا زنی از مردم عادی به او شیر می‌دهد. در زمان بزرگی پس از حوادث و سرگذشت‌های زیادی، پدر و مادر والاگوهرش را بازمی‌یابد...

#زنبیل #کودک #بنیانگذار #پرسئوس

@oldhistor
https://s23.picofile.com/file/8448398050/IMG_20220315_131844_676.jpg

دنباله نوشتار👇
https://irane-ayandeh.blogsky.com/1400/12/23/post-129/
❤1
🍃
مادها و سرزمین مَدَه

گردآوری و تنظیم: مهرداد ایران‌مهر
برگرفته از: دانشنامۀ کاشان - جلد ۳ و ۴، دکتر جهانشاه درخشانی

«مَدَه» در متن‌های کهن میانرودان، نامی جغرافیایی است. واژه یا نام خاص سومریِ «مَدَه» بی‌گمان یک وام‌واژه است.
این سرزمین گویا پهنه‌ای بس گسترده بوده است. زیرا مَدَه به گونۀ پیشوند همراه نام چندین جا آورده شده است که همگی در باختر فلات ایران قرار داشتند، مانند مَرتو، سوبَرتو، انشان، کیمَش، گوتیوم و جز آن.

«مَدَه» به صورت عام معنیِ «سرزمین» نمی‌داده، بلکه نام خاص جغرافیایی بوده است و برای نامیدن چشم‌انداز یا پهنه‌ای به کار می‌رفته است. باید گفت، پهنه‌های جغرافیایی که در متن‌های سومری با پیشوند مَدَه آمده، اغلب با سرزمینی که پس از این‌ها به نام مادَ (:مادستان) شهرت یافته، منطبق است. از نظر مردم‌شناسی نیز در طول تاریخ، دگرگونی مردمی در ساکنان آن پهنه دیده نمی‌شود. نمای هر دو نام یکسان است، زیرا «آ» در خط میخی با «اَ» نمایش داده می‌شود.

در متن‌های سومریِ پَسین (بَعدی)، به نام مَدَه بیشتر برمی‌خوریم. در دوران شولگی، این واژه را در پیوند با نام سرزمین‌های گوتیوم و زیمودار می‌بینیم. در متنی که شوسین، شاه همان دودمان (۴۰۰۰ سال پیش) از لشگرکشی خود به سرزمین‌ها و شهرهای پهنۀ زاگرس گزارش می‌دهد، از زرّهایی سخن رفته که او در مَدَه به غنیمت گرفته بوده است...

#مادها #مده #گوتیوم #توکریش

@oldhistor
https://s22.picofile.com/file/8448466618/Screenshot__Google.jpg

دنباله نوشتار👇
https://irane-ayandeh.blogsky.com/1400/12/26/post-130/
🍃
نوروز، باشکوه‌ترین جشن جهان

ز کوی یار می‌آید نسیم باد نوروزی
ازین باد ار مدد خواهی، چراغ دل برافروزی
(حافظ)

سرانجام، تلاش‌های چندین سالۀ فرهنگدوستان به بار نشست و نوروز ایرانی در جایگاه «میراث فرهنگی بشری» از سوی سازمان علمی-فرهنگیِ یونسکو پذیرفته شد، و در نشست سازمان ملل متحد نیز در شمار روزهای جهانی جای گرفت.
پذیرش این میراث معنوی از سوی کانون‌های بزرگ فرهنگی و سیاسی جهان، توانایی و ظرفیت بالای فرهنگ ملی ایرانیان و نیز جایگاه والای این روز بزرگ را در تاریخ زندگی ملت‌هایی نشان می‌دهد که نوروز را ارج می‌نهند.

نوروز جشنی است که، شبِ چهارشنبه‌سوری با برافروختن آتش به پیشوازش می‌آید و جشن «سیزده به در» با سپردن سبزۀ هفت‌سین به آب روان، آن را بدرقه می‌کند. از دیرباز تاکنون، آیین‌هایی با این جشن همراه بوده که برخی از آن‌ها مانند کاشتن سبزه، خانه‌تکانی، کوزه‌شکنی، سفرۀ هفت‌سین و نیز کمک به نیازمندان و رفتن بر سر مزار رفتگان در پنجشنبۀ پایانی سال، همچنان در میان ایرانیان رواج دارد.

یَشت‌ها - ج١: «پیش از آنکه اهورامزدا جهان خاکی را بیافریند، فرَوَهر هر یک از آفریدگانِ نیک این گیتی را برای نگهداریِ آن آفریدۀ جهان خاکی فرو می‌فرستد و پس از مرگِ آن آفریده، فروهر او دیگر بار به آسمان گراید و به همان پاکی جاودانه بماند. اما هیچگاه کسی را که از آن او بود، فراموش نمی‌کند و سالی یکبار به دیدن وی می‌آید و آن هنگام جشن فروردین است».

جشن نوروز جشن سپاسگزاری آدمیان است، و نگاه به آیین‌های کهن آن پاسداشت فرهنگ بومی این سرزمین به شمار می‌آید. ریشۀ پهلویِ واژۀ نوروز، «نوک‌روچ» یا «نوگ‌روز» بوده است. واژۀ «جشن» نیز در فارسیِ امروز به معنای روز شادمانی همگانی و ملی است...

#نوروز #جشن #جمشید #پهلوی

@oldhistor
https://s23.picofile.com/file/8448472292/photo_2022_03_18_02_43_46.jpg

دنباله نوشتار👇
https://irane-ayandeh.blogsky.com/1400/12/27/post-131
🍃
نوروز بمانید که ایّام شمایید
آغاز شمایید و سرانجام شمایید
نوروزِ کهنسال کجا غیر شما بود
اسطورهٔ جمشید و جم و جام شمایید
ایّام ز دیدارِ شمایند مبارک
نوروز بمانید که ایّام شمایید

#نوروز

@oldhistor
تاریخ روایی ایران
ماهی قرمز...
🍃
ماهی، نمادی ایرانی

یکی از نمادهایی که چند سالی است روشنفکران و برخی مذهبیون، نفرتی عجیب نسبت به آن بروز می‌دهند، ماهی قرمز سفرۀ هفت‌سین در خوان نوروزی است.
یک سال، نگران مرگ و میر این آبزیان شدند و وقتی تیرشان به سنگ خورد، آنگاه دلسوز مردم شدند و گفتند این جانور کثیف است و از آن بیماری می‌گیرید. سپس گفتند که اصلا ایرانی نیست و از چین آمده، و خلاصه آنکه هر سال حقه‌ای جدید را در این باره از کیسۀ رسانه‌های زنجیره‌ای خود بیرون آوردند.

دربارۀ مرگ و میر ماهی قرمز، فقط و فقط به آموزش و تشویق خانواده‌ها و همچنین مشارکت شهرداری‌ها نیاز است تا در روز سیزده به در، مردم با دریافت جایزه‌هایی کوچک ماهی‌های قرمز خود را به مراکز گردآوری رسمی تحویل دهند تا به استخرهای پرورش منتقل شوند. در طول روزهای نوروز نیز آموزش نحوۀ نگهداری ماهی‌ها از طریق رسانه برای جلوگیری از مرگ و میر آن‌ها کارساز خواهد بود.

از سویی، تاکنون هیچگونه بیماری که از ماهی قرمز به انسان منتقل شده و از طرف نهادهای رسمی دامپزشکی و بهداشتی کشور اعلام گردد، نداشته‌ایم. دکتر موسوی متخصص بیماری‌های ماهی‌های زینتی در این باره می‌گوید، تاکنون حتی یک مورد بیماری سل و مشابه آن گزارش نشده است. (مرکز مجازی پژوهش‌های راهبردی دامپزشکی)

و اما، در برابر ادعاهای بی‌پایۀ عده‌ای وطنی در داخل کشور، جالب است که خود چینی‌ها سنت گذاشتن ماهی قرمز در سفرۀ هفت‌سین را سنتی ایرانی می‌دانند...

#ماهی #نوروز #هفت‌سین #ایرانی

@oldhistor
@jashnha2
@zartoshtianIran
https://s23.picofile.com/file/8448554226/photo_2022_03_22_04_55_48.jpg

دنباله نوشتار👇
https://irane-ayandeh.blogsky.com/1401/01/02/post-133/ماهی،-نمادی-ایرانی
👏1
تاریخ روایی ایران pinned «کدام سال، ریشۀ ایرانی داشته و مستند است؟»
تاریخ روایی ایران
کدام سال، ریشۀ ایرانی داشته و مستند است؟
🍃
مبدا گاهشماری ایرانی

-شاهنشاهی:
گزینۀ سال «شاهنشاهی» ایرانی است، اما مستند نیست. در وهله نخست، به نظر می‌رسد که چون این سال منتسب به کوروش و هخامنشیان است، پس مستند هم هست. اما با بررسی آن متوجه می‌شویم که اینگونه نیست. یعنی هیچ سندی در رابطه با تاجگذاری کوروش نزد کمبوجیه اول و ارشامه به عنوان شاه پارس و انشان در ۵۵۹ پ.م در دست نیست. زمانی که بحث جایگزینی سال شاهنشاهی با هجری در پیش از سال ۱۳۵۷ مطرح شد، گروهی بدون استناد به هیچ سندی، سال ۵۵۹ پ.م را به عنوان زمان تاجگذاری کوروش مطرح کردند تا ۲۵۰۰اُمین سال آن تاجگذاری فرضی با سالِ به شاهی رسیدن محمدرضا پهلوی در ۱۳۲۰ شمسی مطابق گردد. می‌دانیم که آن رخداد تاریخی میان سال‌های ۵۶۲ تا ۵۵۶ رخ داده است، اما اینکه حتما ۵۵۹ بوده، در هیچ سندی نیامده است.

-زرتشتی:
سالی که به سال زرتشتی معروف شده است نیز داستان خاص خودش را دارد. نخست آنکه، به طور کامل ملی نیست و طبیعتا سبقه‌ای مذهبی و آیینی دارد. زیرا زرتشت ایرانی است، اما کلیت ایران لزوما زرتشتی نبوده و نخواهد بود. دربارۀ مستند بودن آن نیز باید بحث مفصلی کرد. اما به همین اندازه بسنده می‌کنیم که پیشنهاد این مبدا رویدادی کهن نیست و پیشینۀ آن به همین چند دهه پیش بازمی‌گردد. اعضای انجمن زرتشتیان به زنده‌یاد استاد ذبیح بهروز مراجعه کرده و خواهان پژوهش پیرامون زمان زرتشت شدند. همزمان از کسانی چون پورداود و سپس دوستخواه نیز خواسته شد تا اوستا را که در روی برگه‌هایی در ایران و هند پراکنده بود، گردآوری و به فارسی ترجمه کنند. دربارۀ تعیین یک مبدا قراردادی، استاد بهروز با مقتضیات ۷۰ سال پیش تلاش نمود و با در نظر گرفتن ۱۲ هزاره ایرانی و این نکته که زرتشت در آغاز سه هزاره چهارم آمده است، به صورتی حدسی و بدون ارائه هیچ مدرکی روز پایان هزاره دوازدهم را برابر با ۶۰۰ یزدگردی اعلام نمود. سپس با کسر ۳۰۰۰ سال از آن، زمان ۱۷۶۸ پ.م را به دست آورد. (البته باید بدانیم که نوین‌ترین یافته‌ها، زمان زایش زرتشت را ۳۳۰ سال پیش از خورشیدگرفتگی ۵۸۵۵ پ.م در نیمروزان محاسبه نموده است)...

#گاهشمار #ایرانی #شاهنشاهی #بابل

@oldhistor
https://s22.picofile.com/file/8448598876/250603698_talab_ir.jpg

دنباله نوشتار👇
https://irane-ayandeh.blogsky.com/1401/01/05/post-135/
تاریخ میانه
آغاز قرن پانزدهم هجری...
🍃
در کدام قرن هستیم؟
(نسخۀ کامل)

در کمال تعجب، باز دوباره روشنفکرها میدان‌دار شده و فکری غریب را طبق معمول در جامعه رواج داده و در حال جا انداختن آن هستند.
این فکر غلط از سال گذشته آغاز شد. بدینگونه که با تحویل سال ۱۴۰۰ و تبریک‌های متداول مردم در سال نو، یک تبریک دیگر نیز دهان به دهان چرخید. آن تبریک نیز آغازِ به اصطلاح قرن جدید بود. یعنی قرن چهاردهم هجری شمسی به پایان رسید و وارد قرن پانزدهم آن شدیم.
فکر غلط آن بود که، «خیر، آغاز قرن جدید از ۱۴۰۱ خواهد بود». اثرات این تفکر نابخردانه را امسال شاهد هستیم که صداوسیما و مجریان کم‌سوادش در حال آماده‌سازی افکار عمومی در خصوص ورود به قرن جدید هستند!

اما تقریبا کسی به این نکته دقت نکرد که وقتی یک کودک از مادر زاده می‌شود، او یکروزه است و وارد نخستین سال زندگی از نخستین قرن زندگی خود شده است. یعنی او از همان نخستین روز، یکصد سالِ آغازین زندگی خود را آغاز کرده است. بنابراین نیازی نیست تا او جشن تولد یکسالگی خود را بگیرد و آنگاه بگوییم که، خب تازه زندگی‌اش آغاز گشته و از جشن تولد یکسالگی اوست که صد سال اول زندگی‌اش آغاز می‌شود!
پس قرنی که در آن بودیم از نخستین روز سال ۱۳۰۰ آغاز شده بود، در نوروز ۱۳۰۱، نخستین سال خود و در نوروز ۱۴۰۰ نیز یکصدمین سال خود را پیمود و به پایان رساند. از نوروز ۱۴۰۰ وارد قرن جدید شدیم و امروز یعنی نوروز ۱۴۰۱، یکسال از آن را گذراندیم. نه اینکه تازه یکمین سال آن بخواهد از یکم فروردین ۱۴۰۱ آغاز شود.

در زمانی که هجرت اتفاق افتاد، نخستین روز آن نیز آغاز گشت. در سال یکم هجری، یکمین سال و در آغاز سال ۱۰۰ هجری نیز یکصدمین سال آن کامل شد. یعنی در نخستین روز از سال ۱۰۰ هجری شمسی، قرن دوم آغاز شده بود. نه اینکه تازه از سال ۱۰۱ هجری بگویند سال دوم هجرت آغاز شده است!...

#قرن #پانزدهم #سال #هجری

@oldhistor
https://s23.picofile.com/file/8448632200/photo_2022_03_22_19_44_26.jpg

دنباله نوشتار👇
https://irane-ayandeh.blogsky.com/1401/01/07/post-136/
غربیان در روایت تاریخ ایران، به دنبال .......... هستند.
Anonymous Poll
1%
صداقت و روایت صحیح آن
99%
منافع خویش و جعل تاریخ
تاریخ روایی ایران
کدامیک درست است؟
(چند گزینه‌ای)
🍃
در نظرسنجی فوق، شمار موافقان آسیب‌های علوم انسانی در کشور (گزینه‌های ۱ و ۳ و ۷) و کسانی که اوضاع فعلی را گل و بلبل می‌دانند (گزینه‌های ۲ و ۴) تقریبا برابر است.

دیدگاه مدیران تاربرگ را در مطلب زیر با عنوان "دست از سر تاریخ بردارید" ببینید.

@oldhistor
https://t.me/oldhistor/4359
🍃
دست از سر تاریخ بردارید

امروزه حوزۀ علوم انسانی و به ویژه تاریخ در کشورمان، با مشکلات عدیده‌ای روبرو است. چنانچه بخواهیم عوامل موجد این موضوع را نام ببریم، خود مثنوی هفتاد من کاغذ خواهد شد. اما از آنجا که در این مقال قصد نداریم مستند و شمرده این عوامل را برشماریم، بنابراین به صورت کلی و گذرا به بخشی مصداقی از این معضلات خواهیم پرداخت.
شاید نتوان ترتیب عوامل ایجادکننده این مشکل را مشخص نمود و یکی را نخستین نامید، اما بی‌گمان ۳ عامل اصلی و کمابیش هم‌وزن باعث اوضاع نابسامان کنونی شده است.

یکی،
تاثیرات ۳۰۰ سال استعمار اروپایی و نتایجی که از حاصل کار مستخدمین یهودی و مسیحی مشغول در این حوزه به دست آمد. این تاثیرات گوناگون بود که می‌بایست در فرصتی جدا به هر یک پرداخت. اما در نوشتار پیش رو و کوتاه آنکه، با حضور نخستین کشتی‌های پرتغالی در خلیج فارس که تاثیر مشابهی با روند کار استعمارگران در هند داشت، این اثرات مخرب آغاز گشت. پس از این آزمون‌های اولیه و سفت شدن جای پای اروپایی‌ها در ایران، جدا از بحث غارت آثار باستانی کشور، تاثیرات نرم حضور استعمار که البته بسی مخرب‌تر نیز بود، خود را نشان داد. شاید بتوان گفت، سرک کشیدن در اسناد ملی ایران و ارائه نظرات شخصی به عنوان اصول مطلق و متقن تاریخی و سپس تکرار مکرر این نظرات در کتاب‌ها و منابع پژوهشی این مستخدمین دورۀ استعمار اروپایی، بدترین آسیب‌ها را به نقل روایت حقیقی تاریخ ایران زد. نمونه‌های این پرمدعاگری‌های غربی نیز فراوان است، برای مثال نظرات عجیب و غریب کریستن‌سن پیرامون سکونت اولیه ایرانیان در سیبری، عقیدۀ گیرشمن مبنی بر ورود فناوری سفال خاکستری از سرزمین‌های شمالی به ایران، دیدگاه‌های پر از انحراف بویس پیرامون فرهنگ باستانی ایران، ادعاهای سراسر مغلوط هینتس پیرامون تاریخ در همین زمینه، دسته‌بندی‌های ساختگی و دروغین قرون هفدهم تا نوزدهم غربیان در حوزۀ زبانشناسی، انسان‌شناسی و... همگی جزو آسیب‌های تقریبا جبران‌ناپذیر و ماندگار استعمارگران بر پیکرۀ تاریخ روایی و مکتوب ایران محسوب می‌گردد...

#تاریخ #استعمار #معدل #علوم_انسانی

@oldhistor
https://s22.picofile.com/file/8448680676/4652.jpg

دنباله نوشتار👇
https://irane-ayandeh.blogsky.com/1401/01/09/post-137/
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🍃
اجرای محمد شهنواز، عصر جدید
من که سر جنگ ندارم...

#عصر_جدید
#محمد_شهنواز

@oldhistor
🍃
شاهنامه استوره است، نه افسانه

دکتر آزاده احسانی، در نوشتاری با نام "سخنی کوتاه دربارۀ چگونگی پیدایش شاهنامه/ ۲۹بهمن‌ماه ۱۳۸۹" آورده‌اند:
«باور بسیاری بر آن است که، "شاهنامه مجموعه داستان‌هایی است در قالب شعر که حاصل ذهن پویا و توانای "حکیم ابوالقاسم فردوسی" شاعر گرانسنگ ایران می‌باشد". اما باید دانست، شاهنامه کتابی است تاریخی و بر مبنای نوشتارهای کهن ایرانی، و فردوسی تنها این کتاب گرانمایه را که پیش از او کس دیگری (دقیقیِ شاعر) نیز تصمیم در به شعر درآوردن آن داشته است، با سخن شیوا و بی‌مانند خود به شعر در آورده است».

دکتر احسانی در این باره می‌افزایند:
«در گنجینۀ ادب پارسی، امروزه مقدمه‌ای از کتابی به نام شاهنامۀ ابومنصوری وجود دارد، و در آن مقدمه، چگونگی گردآوری یک کتاب تاریخ بی‌مانند در زمان سپهسالار خراسان "ابومنصور محمد پسر عبدالرزاق پور فرخ توسی" آورده شده است. ابومنصور سپهسالار خراسان که در آن کتاب، مردی میهن‌دوست و پژوهشگر معرفی شده است، مامورانی را به سراسر ایران می‌فرستد تا یک گروه پژوهشی برای نوشتن تاریخ ایران تشکیل دهند. ماموران وی، افرادی را که کتابخانه‌ها و گنجینه‌های کهن نوشتارهای ایرانی به خط و زبان‌های کهن را در دست داشته‌اند، یافته و بدان‌ها پیشنهاد می‌دهند تا در نوشتن تاریخ ایران به زبان پارسی آن روزگار گرد هم آیند. در میان آن گروه پژوهشی، نام چهار تن هنوز برای ما به یادگار مانده است: ماخ پیر خراسانی از هرات، یزدان‌داد پور شاپور از سیستان، ماهوی خورشید پور بهرام از نیشابور و شادان پور برزین از توس»...

#آزاده_احسانی #شاهنامه #فردوسی #ابومنصوری

@oldhistor
https://s22.picofile.com/file/8448812150/photo_2022_04_04_02_59_28.jpg

دنباله نوشتار👇
https://irane-ayandeh.blogsky.com/1401/01/15/post-140/